ଇଂଦ୍ରତ୍ଵଂ ଭୋକ୍ତୁକାମାର୍ଥଂ ସତ୍ଯପୁଣ୍ଯେନ କର୍ମଣା । ଗର୍ଭଂ ଦଧାର ସା ଦେଵୀ ପୁଣ୍ଯେନ ତପସା କିଲ
ଇନ୍ଦ୍ର ପଦବୀର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେ ଦେବୀ ସତ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭଧାରଣ କଲେ ।
ତପସ୍ତେପେ ନିରାଲସ୍ଯା ଵନଵାସଂ ଗତା ସତୀ। ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷଶତଂ ଯାତଂ ତପଂତ୍ଯାଂ ଦେଵମାତରି
ସେ ଦେବୀ ଅଲସତା ବିନା ଅଟୁଟ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇ, ଦେବମାତା ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି ତପସ୍ୟା କଲେ ।
ତପଂତ୍ଯଥ ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂ ଦୁଷ୍କରଂ ଦେଵତାସୁରୈଃ । ତତଃ ସା ତପସା ତେନ ତେଜସା ଚ ପ୍ରଭାନ୍ଵିତା
ତାପରେ ସେ ଦେବୀ ଏମିତି ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ, ଯାହା ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ଏହି ତପସ୍ୟା ଓ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ସେ ଅତ୍ୟଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ ।
ସୂର୍ଯତେଜଃ ପ୍ରତୀକାଶା ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ଭାସ୍କରଃ । ଶୁଶୁଭେ ସା ଯଥା ଦୀପ୍ତା ପରମଂ ଧ୍ଯାନମାସ୍ଥିତା
ସେ ଦେବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଉଚ୍ଚତମ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲେ ।
ରୂପେଣାଧିକତାଂ ଯାତା ତପସସ୍ତେଜସା ତଦା । ତପୋଧ୍ଯାନପରା ସା ଚ ଵାଯୁଭକ୍ଷା ତପସ୍ଵିନୀ
ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଓ ତେଜରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରୂପରେ ଅତିକ୍ରମ କଲେ । ତପସ୍ୟା ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଥିଲେ ଏବଂ କେବଳ ବାୟୁ ଖାଇ ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ ।
ଅଧିକଂ ଶୁଶୁଭେ ଦେଵୀ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ତନଯା ତଦା । ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଋଷଯଃ ସର୍ଵେ ଦେଵାଶ୍ଚାପି ମହୌଜସଃ
ସେ ସମୟରେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅ ଦେବୀ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ । ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧ, ଋଷି ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ।
ସ୍ତୁଵଂତି ତାଂ ମହାଭାଗାଂ ରକ୍ଷଂତି ଚ ସୁତତ୍ପରାଃ । ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷଶତେ ତସ୍ଯା ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତତ୍ର ସମାଗତଃ
ସେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତେ ସ୍ତୁତି କଲେ ଓ ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ରକ୍ଷା କଲେ । ଯେତେବେଳେ ଶତ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ବିଷ୍ଣୁ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ ।
ତାମୁଵାଚ ମହାଭାଗାମଦିତିଂ ତପସାନ୍ଵିତାମ୍ । ଦେଵି ଗର୍ଭଃ ସୁସଂପୂର୍ଣଃ ସୂତିକାଲଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ବିଷ୍ଣୁ ତା ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଏବଂ ତପସ୍ୟାଶୀଳ ଅଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଦେବୀ, ତୁମର ଗର୍ଭ ଏବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ଜନ୍ମର ସମୟ ଆସିଛି ।'
ତଵୈଵ ତପସା ପୁଷ୍ଟସ୍ତେଜସା ଚ ପ୍ରଵର୍ଦ୍ଧିତଃ । ଅଦ୍ଯୈଵ ଗର୍ଭମେତଂ ତ୍ଵଂ ମୁଂଚ ମୁଂଚ ଯଶସ୍ଵିନି
'ତୁମର ତପସ୍ୟାରେ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଛି, ତୁମର ତେଜରେ ବଢ଼ିଛି । ହେ ଯଶସ୍ବିନୀ, ଏହି ଗର୍ଭକୁ ଆଜି ମୁକ୍ତ କର ।'
ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ଦେଵେଶଃ ସ ଜଗାମ ସ୍ଵକଂ ଗୃହମ୍ । ଅସୂତ ପୁତ୍ରଂ ସା ଦେଵୀ କାଲେ ପ୍ରାପ୍ତେ ମହୋଦଯେ
ଏଭଳି କହି, ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ ନିଜ ଗୃହକୁ ଚଲିଗଲେ । ସମୟ ଓ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ଦେବୀ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।
ସା ପୁତ୍ରଂ ଦୀପ୍ତିସଂଯୁକ୍ତଂ ଦ୍ଵିତୀଯମିଵ ଭାସ୍କରମ୍ । ସୁଭଗଂ ଚାରୁସର୍ଵାଂଗଂ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍
ସେ ଦେବୀ ଏମିତି ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗ ଓ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ ।
ଚତୁର୍ବାହୁଂ ମହାକାଯଂ ଲୋକପାଲଂ ସୁରେଶ୍ଵରମ୍ । ତେଜୋଜ୍ଵାଲାସମାକୀର୍ଣଂ ଚକ୍ରପଦ୍ମସୁହସ୍ତକମ୍
ସେ ପୁଅ ଚାରିଟି ହାତ, ବଡ଼ ଦେହ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ରକ୍ଷକ ଓ ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ତେଜରେ ଘିରିଥିବା, ହାତରେ ଚକ୍ର ଓ ପଦ୍ମ ଧରିଥିଲେ ।
ଚଂଦ୍ରବିଂବାନୁକାରେଣ ଵଦନେନ ମହାମତିଃ । ରାଜମାନଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଂ ତେଜସା ଵୈଷ୍ଣଵେନ ଚ
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଚନ୍ଦ୍ରର ପରି, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତେଜ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲେ ।
ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଲକ୍ଷଣୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ଦିଵ୍ଯଭାଵୈରଲଂକୃତମ୍ । ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପୂର୍ଣଂ ଚଂଦ୍ରାସ୍ଯଂ କମଲେକ୍ଷଣମ୍
ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଓ ଦିବ୍ୟ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚନ୍ଦ୍ରପରି ମୁହଁ ଓ ପଦ୍ମପରି ଆଖି ।
ଆଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ତ୍ରଯୋ ଦେଵା ଋଷଯୋ ଵେଦପାରଗାଃ । ଗଂଧର୍ଵାଶ୍ଚ ତତୋ ନାଗାଃ ସିଦ୍ଧାଵିଦ୍ଯାଧରାସ୍ତଥା
ତାପରେ ତିନି ଦେବତା, ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଋଷିମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ସିଦ୍ଧ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଆସିଲେ ।
ଋଷଯଃ ସପ୍ତ ତେ ଦିଵ୍ଯାଃ ପୂର୍ଵାପରମହୌଜସଃ । ଅନ୍ଯେ ଚ ମୁନଯଃ ପୁଣ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯମଂଗଲଦାଯିନଃ
ସପ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ପୁରାତନ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଅନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ମୁନିମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଶୁଭ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଆସିଲେ ।
ଆଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ମହାତ୍ମାନୋ ହର୍ଷନିର୍ଭରମାନସାଃ । ତସ୍ମିଞ୍ଜାତେ ମହାଭାଗେ ଭଗଵଂତୋ ମହୌଜସି
ସେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ଦେଖିବାକୁ, ମହାତ୍ମାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା ହୃଦୟ ସହିତ ଆସିଲେ ।
ଆଜଗ୍ମୁର୍ଦେଵତାଃ ସର୍ଵେ ପର୍ଵତାସ୍ତୁ ତପସ୍ଵିନଃ । କ୍ଷୀରାଦ୍ଯାଃ ସାଗରାଃ ସର୍ଵେ ନଦ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ତଥାମଲାଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା, ତପସ୍ୟାଶୀଳ ପାହାଡ଼, କ୍ଷୀରସାଗର ଆଦି ସମସ୍ତ ସାଗର ଓ ପବିତ୍ର ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ ।
ପ୍ରୀତିମଂତସ୍ତତଃ ସର୍ଵେ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ହି ଚରାଚରାଃ । ମଂଗଲୈସ୍ତୁ ମହୋତ୍ସାହଂ ଚକ୍ରୁଃ ସର୍ଵେ ସୁରେଶ୍ଵରାଃ
ତାପରେ ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତେ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀମାନେ ସମେତ ସମସ୍ତେ ଖୁସି ହେଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ବଡ଼ ଉତ୍ସାହରେ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ନନୃତୁଶ୍ଚାପ୍ସରାଃ ସଂଘା ଗଂଧର୍ଵା ଲଲିତଂ ଜଗୁଃ । ଵେଦମଂତ୍ରୈସ୍ତତୋ ଦେଵା ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦପାରଗାଃ
ଅପ୍ସରାମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ; ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଲେ।
ସ୍ତୁଵଂତି ତଂ ମହାତ୍ମାନଂ ସୁତଂ ଵୈ କଶ୍ଯପସ୍ଯ ଚ । ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ଵେଦାଶ୍ଚୈଵ ସମାଗତାଃ
ସେ ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ସମସ୍ତେ ସ୍ତୁତି କଲେ; ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ବେଦ ମିଶିଥିଲେ।
ସାଂଗୋପାଂଗୈଶ୍ଚ ସଂଯୁକ୍ତାସ୍ତସ୍ମିଞ୍ଜାତେ ମହୌଜସି । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଯାନି ସତ୍ଵାନି ପୁଣ୍ଯଯୁକ୍ତାନି ସତ୍ତମ
ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଓ ଉପାଙ୍ଗ ସହିତ ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଏକଠା ହେଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସମାଗତାନି ତତ୍ରୈଵ ତସ୍ମିଞ୍ଜାତେ ମହୌଜସି । ମଂଗଲଂ ଚକ୍ରିରେ ସର୍ଵେ ଗୀତପୁଣ୍ଯୈର୍ମହୋତ୍ସଵୈଃ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଏକଠା ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତେ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ, ପୁଣ୍ୟମୟ ଗୀତ ଏବଂ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ସହିତ କଲେ।
ହର୍ଷେଣ ନିର୍ଭରାଃ ସର୍ଵେ ପୂଜଯଂତୋ ମହୌଜସଃ । ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ତ୍ରଯୋ ଦେଵାଃ କଶ୍ଯପୋଥ ବୃହସ୍ପତିଃ
ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, କଶ୍ୟପ ଏବଂ ବୃହସ୍ପତି ମଧ୍ୟ।
ଚକ୍ରିରେ ନାମକର୍ମାଣି ତସ୍ଯୈଵ ହି ମହାତ୍ମନଃ । ଵସୁଦତ୍ତେତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ଵସୁଦେତି ପୁନସ୍ତଵ
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ନାମକରଣ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ସେ 'ବସୁଦତ୍ତ' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ପୁନି 'ବସୁଦ' ଭି ହେଲେ।
ଆଖଂଡଲେତି ତନ୍ନାମ ମରୁତ୍ଵାନ୍ନାମ ତେ ପୁନଃ । ମଘଵାଂଶ୍ଚ ବିଡୌଜାସ୍ତ୍ଵଂ ପାକଶାସନ ଇତ୍ଯପି
ତାଙ୍କର ନାମ 'ଆଖଣ୍ଡଳ' ମଧ୍ୟ ହେଲା, ପୁନି 'ମରୁତ୍ବାନ୍' ଭି ହେଲା; ତୁମେ 'ମଘବାନ୍', 'ବିଡ଼ଉଜାସ୍' ଏବଂ 'ପାକଶାସନ' ଭି ଅଟୁଟ।
ଶକ୍ରଶ୍ଚୈଵ ହି ଵିଖ୍ଯାତ ଇଂଦ୍ରଶ୍ଚୈଵେତି ତେ ସୁତଃ । ଇତ୍ଯେତାନି ଚ ନାମାନି ତସ୍ଯୈଵ ଚ ମହାତ୍ମନଃ
ସେ 'ଶକ୍ର' ଏବଂ 'ଇନ୍ଦ୍ର' ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହି ସମସ୍ତ ନାମ ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର।
ଚକ୍ରୁଶ୍ଚ ଦେଵତାଃ ସର୍ଵାଃ ସଂତୁଷ୍ଟା ହୃଷ୍ଟମାନସାଃ । ସ୍ନାନଂ ତୁ କାରଯାମାସୁଃ ସଂସ୍କାରାଣି ମହାସୁରଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସେ ମହାସୁରଙ୍କୁ ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂସ୍କାର କରାଇଲେ।
ଵିଶ୍ଵକର୍ମାଣମାହୂଯ ଦଦୁରାଭରଣାନି ଚ । ତାନି ପୁଣ୍ଯାନି ଦିଵ୍ଯାନି ତସ୍ମୈ ତେ ତୁ ମହାତ୍ମନେ
ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକି, ସେମାନେ ଶୁଭ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଗହଣା ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଜାତେ ତସ୍ମିନ୍ମହାଭାଗେ ଦେଵରାଜେ ମହାତ୍ମନି । ଏଵଂ ମୁଦଂ ତତଃ ପ୍ରାପୁଃ ସର୍ଵେ ଦେଵା ମହୌଜସଃ
ସେ ମହାଭାଗ, ମହାତ୍ମା ଦେବରାଜଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାମାନେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।