ଜନ୍ମଜନ୍ମନି ତ୍ଵଂ ମାତା ପିତା ଚୈଵ ଭଵିଷ୍ଯଥଃ । ପିତୋଵାଚ- ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମାମକାଃ ପୁତ୍ରାଃ ସୁଵରଂ ପୁଣ୍ଯଦାଯକମ୍
'ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ଆପଣି ଆମର ମାଆ ଓ ବାପା ହେବେ।' ବାପା କହିଲେ— 'ମୋ ପ୍ରିୟ ପୁଅମାନେ, ଏହି ଉତ୍ତମ ଓ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଵର କଥା ଶୁଣ।'
ମଯି ତୁଷ୍ଟେ ସୁତା ଭୋଗା ନନୁ ଭୁଂଜଂତୁ ଚାକ୍ଷଯାନ୍ । ପୁତ୍ରା ଊଚୁଃ- ଯଦି ତାତ ପ୍ରସନ୍ନୋସି ଵରଂ ଦାତୁମିହେଚ୍ଛସି
'ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି, ମୋ ପୁଅମାନେ, ତୁମେ ଅକ୍ଷୟ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କର।' ପୁଅମାନେ କହିଲେ— 'ଯଦି, ବାପା, ଆପଣି ଖୁସି ଓ ଵର ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି,'
ଅସ୍ମାନ୍ପ୍ରେଷଯ ଗୋଲୋକଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଦାହଵର୍ଜିତମ୍ । ପିତୋଵାଚ- ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ଯୂଯଂ ଵିଗତକଲ୍ମଷାଃ
'ଆମକୁ ଗୋଲୋକକୁ ପଠାନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ କଷ୍ଟ ନାହିଁ।' ବାପା କହିଲେ— 'ତୁମେମାନେ ପାପ ଛାଡ଼ି ଵୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ଯାଅ।'
ମତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ତପୋଭିଶ୍ଚ ପିତୃଭକ୍ତ୍ଯାନଯା ସ୍ଵଯା । ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ ତେନାପି ସୁଵାକ୍ଯେ ଋଷିଣା ତତଃ
'ମୋ କୃପାରେ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଓ ଏହି ପିତୃଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା।' ଏପରି ଶୁଭ ବାକ୍ୟ ଋଷି କହିବା ପରେ,
ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାପାଣିର୍ଗରୁଡାରୂଢ ଆଗତଃ । ସପୁତ୍ରଂ ଶିଵଶର୍ମାଣମିତ୍ଯୁଵାଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ତାପରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିବା, ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସିଥିବା ଭଗବାନ ଆସି, ଶିବଶର୍ମା ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି କହିଲେ—
ସପୁତ୍ରେଣ ତ୍ଵଯାଦ୍ଯୈଵ ଜିତୋ ଭକ୍ତ୍ଯାସ୍ମି ଵୈ ଦ୍ଵିଜ । ପୁତ୍ରୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସମାଗଚ୍ଛ ଚତୁର୍ଭିଃ ପୁଣ୍ଯକାରିଭିଃ
'ଆଜି ତୁମେ ତୁମର ପୁଅମାନେ ସହିତ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଜିତିଛ। ଚାଲ, ଚାରିଜଣ ପୁଣ୍ୟ କରୁଥିବା ପୁଅମାନେ ସହିତ ମୋ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସ।'
ଅନଯା ଭାର୍ଯଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପୁଣ୍ଯଯା ପତିକାମ୍ଯଯା । ଶିଵଶର୍ମୋଵାଚ- ଅମୀ ଗଚ୍ଛଂତୁ ପୁତ୍ରା ମେ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକମୁତ୍ତମମ୍
ଏହି ପୁଣ୍ୟବତୀ ଓ ପତିନିଷ୍ଠା ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ, ଶିବଶର୍ମା କହିଲେ: ମୋର ପୁଅମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ଯାଉନ୍ତୁ।
କଂଚିତ୍କାଲଂ ତୁ ନେଷ୍ଯାମି ଭୂମୌ ଵୈ ଭାର୍ଯଯା ସହ । ଅନେନାପି ସୁପୁତ୍ରେଣ ଅଂତ୍ଯେନ ସୋମଶର୍ମଣା
କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ମୁଁ ମୋର ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଏହି ସଦ୍ଗୁଣୀ ଛୋଟ ପୁଅ ସୋମଶର୍ମା ସହିତ ପୃଥିବୀରେ ରହିବି।
ଏଵମୁକ୍ତେ ଶୁଭେ ଵାକ୍ଯେ ଋଷିଣା ସତ୍ଯଭାଷିଣା । ତାନୁଵାଚାଥ ଦେଵେଶଃ ସୁପୁତ୍ରାଞ୍ଛିଵଶର୍ମଣଃ
ଏପରି ଶୁଭ ବାକ୍ୟ ସତ୍ୟବାଦୀ ଋଷି କହିବା ପରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶିବଶର୍ମାଙ୍କ ସଦ୍ଗୁଣୀ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ଗଚ୍ଛଂତୁ ମୋକ୍ଷଦଂ ଲୋକଂ ଦାହପ୍ରଲଯଵର୍ଜିତମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତେ ତତୋ ଵିପ୍ରାଶ୍ଚତ୍ଵାରଃ ସତ୍ଯଚେତସଃ
ସେମାନେ ମୁକ୍ତିଦାୟକ, ଅଗ୍ନି ଓ ବିନାଶ ନଥିବା ଲୋକକୁ ଯାଉନ୍ତୁ। ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ସେଇ ଚାରିଜଣ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—
ଵିଷ୍ଣୁରୂପଧରାଃ ସର୍ଵେ ବଭୂଵୁସ୍ତତ୍କ୍ଷଣାଦପି । ଇଂଦ୍ରନୀଲସମାଵର୍ଣୈଃ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରାଃ
ସେମାନେ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ମଣି ପରି ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧରିଥିଲେ।
ସର୍ଵାଭରଣସୌଭାଗ୍ଯା ଵିଷ୍ଣୁରୂପା ମହୌଜସଃ । ହାରକଂକଣଶୋଭାଢ୍ଯା ରତ୍ନମାଲାଭିଶୋଭିତାଃ
ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣ ଓ ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପରେ, ବଡ଼ ତେଜସ୍ବୀ, ମୁଣ୍ଡା ଓ କଙ୍କଣର ଆଭା ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ରତ୍ନମାଳାରେ ଶୋଭିତ।
ସୂର୍ଯତେଜଃପ୍ରତୀକାଶାସ୍ତେଜୋଜ୍ଵାଲାଭିରାଵୃତାଃ । ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଵୈଷ୍ଣଵଂ କାଯଂ ପଶ୍ଯତଃ ଶିଵଶର୍ମଣଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜସ୍ ପରି ଦେହରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଛଡାଇ, ସେମାନେ ଶିବଶର୍ମା ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ବୈଷ୍ଣବ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ।
ଦୀପଂ ଦୀପା ଯଥା ଯାଂତି ତଦ୍ଵଲ୍ଲୀନା ମହାମତେ । ଗତାସ୍ତେ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଧାମ ପିତୃଭକ୍ତ୍ଯା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଯେପରି ଅନେକ ଦୀପ ଏକ ଦୀପରେ ଲୟ ହୁଏ, ସେପରି ସେଇ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପିତାପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବୈଷ୍ଣବ ଧାମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ପ୍ରଭାଵଂ ତୁ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସୁସତ୍ଯଂ ସୋମଶର୍ମଣଃ
ଏବେ ମୁଁ ସୋମଶର୍ମାଙ୍କର ଏହି ବଡ଼ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ କଥା କହିବି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଗତେଷୁ ତେଷୁ ଗୋଲୋକଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ତମସଃ ପରମ୍ । ଶିଵଶର୍ମା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ କନିଷ୍ଠଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ସୂତ କହିଲେ: ସେମାନେ ଅନ୍ଧକାର ପାରେ ଥିବା ଗୋଲୋକ, ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ଯିବା ପରେ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଶିବଶର୍ମା ତାଙ୍କ ଛୋଟ ପୁଅଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ- ସୋମଶର୍ମନ୍ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ତ୍ଵଂ ପିତୁର୍ଭକ୍ତିତତ୍ପରଃ । ଅମୃତସ୍ଯ ମହାକୁଂଭଂ ରକ୍ଷ ଦତ୍ତଂ ମଯାଧୁନା
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ସୋମଶର୍ମା, ବଡ଼ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ତୁମେ, ପିତାପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ; ଏହି ମହାମୂଳ୍ୟ ଅମୃତ ଘଡ଼କୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି, ଏହାକୁ ସୁରକ୍ଷା କର।
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯାମି ଅନଯା ଭାର୍ଯଯା ସହ । ଏଵମସ୍ତୁ ମହାଭାଗ କରିଷ୍ଯେ ରକ୍ଷଣଂ ଶୁଭମ୍
ମୁଁ ଏହି ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ଯିବି। ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୁଁ ଏହି ଘଡ଼କୁ ଭଲଭାବେ ରକ୍ଷା କରିବି।
କୁଂଭଂ ଦତ୍ଵା ସ ମେଧାଵୀ ତସ୍ଯ ହସ୍ତେ ମହାତ୍ମନଃ । ଦଶଵର୍ଷପ୍ରମାଣଂ ତୁ ତପସ୍ତେପେ ନିରଂତରମ୍
ସେଇ ମେଧାବୀ ପିତା ଏହି ମହାତ୍ମା ପୁଅଙ୍କ ହାତରେ ଘଡ଼ ଦେଇ, ଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ନିରନ୍ତର ତପସ୍ୟା କଲେ।
କୁଂଭଂ ରକ୍ଷତି ଧର୍ମାତ୍ମା ଦିଵାରାତ୍ରମତଂଦ୍ରିତଃ । ପୁନଃ ସ ହି ସମାଯାତଃ ଶିଵଶର୍ମା ମହାଯଶାଃ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସୋମଶର୍ମା ଦିନ ଓ ରାତି ଅକ୍ଷୟ ଭାବେ ଘଡ଼କୁ ରକ୍ଷା କଲେ; ପରେ ଶିବଶର୍ମା, ଯାଶସ୍ବୀ, ପୁନି ଫେରିଲେ।
ମାଯାଂ କୃତ୍ଵା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଭାର୍ଯଯା ସହ ତଂ ସୁତମ୍ । କୁଷ୍ଠରୋଗାତୁରୋ ଭୂତ୍ଵା ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଚ ତାଦୃଶୀ
ବଡ଼ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ସେ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ନିଜେ ଓ ପୁଅକୁ କୁଷ୍ଠ ରୋଗୀ ପରି ଦେଖାଇଲେ; ସ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ସେଇପରି ହେଲେ।
ମାଂସପିଂଡୋପମୌ ଜାତୌ ଦ୍ଵାଵେତୌ ମାଯଯା କୃତୌ । ସଂନିଧିଂ ତସ୍ଯ ଘୋରସ୍ଯ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ସୋମଶର୍ମଣଃ
ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ମାଂସପିଣ୍ଡ ପରି ହେଇଗଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ସୋମଶର୍ମାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ।
ସମାଗତୌ ହି ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵତୋ ହି ସୁଦୁଃଖିତୌ । କୃପଯା ପରଯାଵିଷ୍ଟଃ ସୋମଶର୍ମା ମହାଯଶାଃ
ସେମାନେ ଏକାଠି ଆସି, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ଯାଶସ୍ବୀ ସୋମଶର୍ମା ବଡ଼ କୃପାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଲେ।
ତଯୋଃ ପାଦଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯା ନମିତକଂଧରଃ । ଭଵାଦୃଶୌ ନ ପଶ୍ଯାମି ତପସାଭିସମନ୍ଵିତମ୍
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପାଦରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କରି, କହିଲେ: ଏପରି ତପସ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ଆପଣମାନେ ପରି ଆଉ କାହାକୁ ମୁଁ ଦେଖିନାହିଁ।
ଗୁଣଵ୍ରାତୈଃ ସୁପୁଣ୍ଯୈଶ୍ଚ କିମିଦଂ ଵର୍ତିତଂ ତ୍ଵଯି । ଦାସଵଦ୍ଦେଵତାଃ ସର୍ଵା ଵର୍ତଂତେ ସର୍ଵଦା ତଵ
ତୁମେ କେଉଁଠିଏ ଏତେ ଗୁଣ ଓ ପୁଣ୍ୟ କରିଛ, ଯେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ତୁମକୁ ସେବକ ଭଳି ସବୁବେଳେ ସେବା କରୁଛନ୍ତି?
ଆଦେଶଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ଆକୃଷ୍ଟାସ୍ତେଜସା ତଵ । ତଵାଂଗେ କେନ ପାପେନ ଗଦୋଯଂ ଵେଦନାନ୍ଵିତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ସେମାନେ ତୁମ ତେଜରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି। କେଉଁ ପାପରେ ତୁମ ଦେହରେ ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ରୋଗ ହେଲା?
ସଂଜାତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ତନ୍ମେ କଥଯ କାରଣମ୍ । ଇଯଂ ପୁଣ୍ଯଵତୀ ମାତା ମହାପୁଣ୍ଯା ପତିଵ୍ରତା
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହାର କାରଣ କ’ଣ ହେଉଛି, ମୋତେ କହ। ଏହି ମାଆ ଅତି ପୁଣ୍ୟବତୀ, ମହାପୁଣ୍ୟଶୀଳୀ ଓ ପତିନିଷ୍ଠା।
ଯା ହି ଭର୍ତୃପ୍ରସାଦେନ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ କର୍ତୁମିଚ୍ଛତି । ସା କଥଂ ଦୁଃଖମାପ୍ନୋତି କିଂ ନାସ୍ତି ତପସଃ ଫଲମ୍
ଯିଏ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ଦୟାରେ ତିନି ଲୋକର କାମନା କରେ, ସେ କିପରି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି? ତପସ୍ୟାର ଫଳ କି ନାହିଁ?
ରାଗଦ୍ଵେଷୌ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵିଵିଧେନାପି କର୍ମଣା । ଯା ଚ ଶୁଶ୍ରୂଷତେ କାଂତଂ ଦେଵଵଦ୍ଗୁରୁଵତ୍ସଲା
ଯିଏ ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷ ଛାଡ଼ି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କାମ କରି, ଦେବୀ ଭଳି ଭକ୍ତି ଓ ଶିଷ୍ୟ ଭଳି ସ୍ନେହରେ ପତିଙ୍କୁ ସେବା କରେ—
ସା କଥଂ ଦୁଃଖମାପ୍ନୋତି କୁଷ୍ଠରୋଗଂ ସୁଦୁଃଖଦମ୍ । ଶିଵଶର୍ମୋଵାଚ- ମା ଶୁଚସ୍ତ୍ଵଂ ମହାଭାଗ ଭୁଜ୍ଯତେ କର୍ମଜଂ ଫଲମ୍
ସେ କିପରି ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖଦାୟକ କୁଷ୍ଠରୋଗ ଭୋଗୁଛନ୍ତି? ଶିବଶର୍ମା କହିଲେ— ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ତୁମେ ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗୁଅଛି।