ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଜଗାମାଥ ସତ୍ଵରେଣ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ତଯା ଦୃଷ୍ଟସ୍ତଥା ପୃଷ୍ଟଃ କ୍ଵ ଯାସ୍ଯସି ମହାମତେ
ଏହା ଜାଣି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ। ମେନିକା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପଚାରିଲେ— 'ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, କେଉଁଠି ଯାଉଛ?'
ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ତଦୋଵାଚ ମେନିକାଂ କାମଚାରିଣୀମ୍ । ଇଂଦ୍ରଲୋକଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯାମି ପିତୁରର୍ଥେ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତଃ
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ମେନିକା, ଯିଏ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଉଛି।'
ମେନିକା ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମାଣଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ପ୍ରିଯଂ ପୁନଃ । କାମବାଣୈଃ ପ୍ରଭିନ୍ନାହଂ ତ୍ଵାମଦ୍ଯ ଶରଣଂ ଗତା
ମେନକା ପୁଣି ଭଲପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ମନ ଆଜି କାମର ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଇଛି, ତେଣୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି।"
ରକ୍ଷସ୍ଵ ଦ୍ଵିଜଶାର୍ଦୂଲ ଯଦି ଧର୍ମମିହେଚ୍ଛସି । ଯାଵଦ୍ଧି ତ୍ଵଂ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଃ କାମାକୁଲିତଚେତସା
ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦି ଆପଣ ଏଠାରେ ଧର୍ମ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ଦିନ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ସେଠାରୁ ମୋ ମନ କାମରେ ଭରିଯାଇଛି।
କାମାନଲେନ ସଂଦଗ୍ଧା ତାଵଦେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ସଂଭ୍ରାଂତା କାମସଂତପ୍ତା ପ୍ରସାଦସୁମୁଖୋ ଭଵ
ମୁଁ କାମର ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଉଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମୋ ମନ ଅସ୍ଥିର ଓ କାମରେ ଦୁଃଖିତ, ଦୟାକରି ମୋପାଇଁ ଦୟାଳୁ ଓ ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତୁ।
ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମୋଵାଚ- ଚରିତ୍ରଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଵିଦିତଂ ମେ ଵରାନନେ । ଭଵତ୍ଯାଶ୍ଚପ୍ରଜାନାମିନାହଂଚୈତାଦୃଶଃଶୁଭେ
ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା କହିଲେ: "ଦେବତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ମୋତେ ଜଣାଶି, ସୁନ୍ଦରୀ। ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି, ମୁଁ ଯେପରି ଅଛି, ତୁମେ ଦେଖିପାରୁଛ।"
ଭଵତ୍ଯାସ୍ତେଜସା ରୂପୈରନ୍ଯେ ମୁହ୍ଯଂତି ଶୋଭନେ । ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଦଯୋ ଦେଵି ପୁତ୍ରୋହଂ ଶିଵଶର୍ମଣଃ
ତୁମ ତେଜ ଓ ରୂପରେ ଅନେକେ ମୁଗ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ଶୋଭାମୟୀ। ଦେବୀ, ମୁଁ ଶିବଶର୍ମାଙ୍କର ପୁଅ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପରି।
ଯୋଗସିଦ୍ଧିଂ ଗତସ୍ଯାପି ତପଃ ସିଦ୍ଧସ୍ଯ ଚାବଲେ । କାମାଦଯୋ ମହାଦୋଷା ଆଦାଵେଵ ଵିନିର୍ଜିତାଃ
ଅବଳେ, ଯୋଗ ଓ ତପସ୍ୟାର ସିଦ୍ଧି ମିଳିଲାପରେ ମଧ୍ୟ କାମ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାଦୋଷମାନେ ଆରମ୍ଭରୁ ଦମିତ ହୋଇଯାଇଛି।
ଅନ୍ଯଂ ଭଜ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ଇଂଦ୍ରଲୋକଂ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମାଥ ତ୍ଵରିତୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ବଡ଼ ଆଖିଥିବା, ତୁମେ ଅନ୍ୟକୁ ଚୟନ କର। ମୁଁ ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଉଛି। ଏପରି କହି ବିଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଜ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।
ନିଷ୍ଫଲା ମେନକା ଜାତା ପୃଷ୍ଟା ଦେଵେନ ଵଜ୍ରିଣା । ଵିଭୀଷାଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ନାନାରୂପାଂ ପୁନଃ ପୁନଃ
ମେନକା ନିର୍ଫଳ ହେଲେ। ବଜ୍ରଧାରୀ ଦେବତା ପଚାରିଲେ, ସେ ପୁନିପୁନି ଭୟଙ୍କର ଅନେକ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ।
ଯଥାନଲେନ ସଂଦଗ୍ଧାସ୍ତୃଣାନାଂ ସଂଚଯା ଦ୍ଵିଜାଃ । ଭସ୍ମୀଭୂତା ଭଵଂତ୍ଯେଵ ତଥା ତାସ୍ତା ଵିଭୀଷିକାଃ
ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ଘାସର ଢେଳା ପୁଡ଼ି ଛାଇଁ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ସେଠି ଭୟମୂଳକ ଦୃଶ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହେଲେ।
ଵିପ୍ରସ୍ଯ ତେଜସା ତସ୍ଯ ପିତୃଭକ୍ତସ୍ଯ ସତ୍ତମାଃ । ପ୍ରଲଯଂ ଗତାସ୍ତୁ ଘୋରାସ୍ତା ଦାରୁଣା ଭୀଷିକା ଦ୍ଵିଜାଃ
ପିତୃଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ତେଜରେ, ହେ ଉତ୍ତମମାନେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟ ଦୃଶ୍ୟମାନେ ସମାପ୍ତ ହେଲେ।
ସ ଵିଘ୍ନାନ୍ଦର୍ଶଯାମାସ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ପୁନଃ ପୁନଃ । ତେଜସାଽନାଶଯଦ୍ଵିପ୍ରଃ ସ୍ଵକୀଯେନ ମହାଯଶାଃ
ସହସ୍ରନୟନ ବାରମ୍ବାର ବିଘ୍ନ ଦେଖାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ମହାମାନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ତେଜରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନଶ୍ଟ କଲେ।
ଏଵଂ ଵିଘ୍ନାନ୍ବହୂଂସ୍ତସ୍ଯ ଇଂଦ୍ରସ୍ଯାପି ମହାତ୍ମନଃ । ନାଶଯାମାସ ମେଧାଵୀ ତପସସ୍ତେଜସାପି ଵା
ଏପରି ଭାବେ, ମେଧାବୀ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଓ ତେଜରେ ମହାତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନେକ ବିଘ୍ନକୁ ନଶ୍ଟ କଲେ।
ନଷ୍ଟେଷୁ ତେଷୁ ଵିଘ୍ନେଷୁ ଦାରୁଣେଷୁ ମହତ୍ସୁ ଚ । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତସ୍ଯ କୃତାନ୍ଵିଘ୍ନାନ୍ଦାରୁଣାନ୍ଭୀଷଣାକୃତୀନ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ବଡ଼ ବିଘ୍ନ ନଶ୍ଟ ହେଲାପରେ, ବୁଝିଲେ ଯେ ଇନ୍ଦ୍ର ଏପରି ଭୟଙ୍କର ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
ଅଥ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହାତେଜା ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ଇଂଦ୍ରଂ ପ୍ରତି ମହାଭାଗୋ ରାଗରକ୍ତାଂତଲୋଚନଃ
ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ଓ ତେଜସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା, ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଗରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଇଂଦ୍ର ଲୋକାଦହଂ ଚେଂଦ୍ରଂ ପାତଯିଷ୍ଯାମି ନାନ୍ଯଥା । ନିଜଧର୍ମେ ରତସ୍ଯାଦ୍ଯ ଯୋ ଵିଘ୍ନଂ ତୁ ସମାଚରେତ୍
ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ତାଙ୍କ ଲୋକରୁ ତଳେ ପକାଇଦେବି, ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଯେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ ଥିବାକୁ ବିଘ୍ନ କରେ, ସେ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବ।
ତସ୍ଯ ଦଂଡଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଯୋ ଵୈ ହନ୍ଯାତ୍ସ ହନ୍ଯତେ । ଏଵମନ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯାମି ଦେଵାନାଂ ପାଲକଂ ପୁନଃ
ଯେ ଏପରି କରିବ, ସେ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବ। ଯେ ହତ୍ୟା କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏପରି ଆଉ ଜଣେ ଦେବତାଙ୍କ ରକ୍ଷକ ନିଯୁକ୍ତ କରିଦେବି।
ଏଵଂ ସମୁଦ୍ଯତୋ ଵିପ୍ର ଇଂଦ୍ରନାଶାଯ ସତ୍ତମଃ । ତାଵଦେଵ ସମାଯାତୋ ଦେଵେଂଦ୍ରଃ ପାକଶାସନଃ
ଏପରି ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନଶ୍ଟ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ହେଉଥିବା ସେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେତେବେଳେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଭୋ ଭୋ ଵିପ୍ର ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ତପସା ନିଯମେନ ଚ । ଦମେନ ସତ୍ଯଶୌଚାଭ୍ଯାଂ ତ୍ଵତ୍ସମୋ ନାସ୍ତି ଚାପରଃ
"ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ତୁମର ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମ, ଦମ, ସତ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ରତାରେ ତୁମ ସମାନ ଆଉ କେହି ନାହିଁ।"
ଅନଯା ପିତୃଭକ୍ତ୍ଯା ତେ ଜିତୋହଂ ଦୈଵତୈଃ ସହ । ମମାପରାଧଂ ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଂ କ୍ଷଂତୁମର୍ହସି ସତ୍ତମ
ତୁମର ପିତାପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୋତେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଜିତିଛ। ହେ ଉତ୍ତମ, ମୋ ସମସ୍ତ ଅପରାଧକୁ ମୁଁ ମାନ୍ୟ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।
ଵରଂ ଵରଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଦୁର୍ଲଭଂ ଚ ଦଦାମ୍ଯହମ୍ । ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ତଦୋଵାଚ ଦେଵରାଜଂ ତଥାଗତମ୍
ତୁମେ ଯେଉଁ ଦୟାଳୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହ, ମୁଁ ସେଠିରେ ଦୁର୍ଲଭ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେବି। ଏହାପରେ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ଆସିଥିବା ଦେବରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵିପ୍ରତେଜୋ ମହେଂଦ୍ରେଦ୍ରଂ ଅସହ୍ଯଂ ଦେଵଦୈଵତୈଃ । ପିତୃଭକ୍ତସ୍ଯ ଦେଵେଶ ଦୁଃସହଂ ସର୍ଵଥା ଵିଭୋ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଶକ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ହେ ଦେବତାଙ୍କ ମାଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପିତାପ୍ରତି ଭକ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଘ୍ୟ।
ତେଜୋଭଂଗୋ ନ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ପୁତ୍ରପୌତ୍ରୈଃ ସମସ୍ତୈସ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁହରାନ୍ପୁନଃ
ମହାନ ଆତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ତେଜ କେବେ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେମାନେ ପୁଅ ଓ ନାତି ସହିତ ପୁନିଥରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ହରାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରିପାରନ୍ତି।
ନାଶଯଂତେ ନ ସଂଦେହୋ ଯଦି ରୁଷ୍ଟା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ନାଗଚ୍ଛେଦ୍ଯଦ୍ଭଵାନଦ୍ଯ ତଦା ରାଜ୍ଯମନୁତ୍ତମମ୍
ଯଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନାଶ କରନ୍ତି; ଆଜି ତୁମେ ନ ଆସିଲେ, ତେବେ ତୁମର ଅପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟ ଟିକି ରହିବ ନାହିଁ।
ଆତ୍ମତପଃ ପ୍ରଭାଵେଣ ଅନ୍ଯସ୍ମୈ ତ୍ଵଂ ମହାତ୍ମନେ । ଦାତୁକାମସ୍ତୁ ସଂଜାତୋ ରୋଷପୂର୍ଣେନ ଚକ୍ଷୁଷା
ନିଜ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ, ସେ ଅନ୍ୟ ଏକ ମହାନ ଆତ୍ମାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଭଵାନଦ୍ଯ ସମାଯାତୋ ଵରଂ ଦାତୁମିହେଚ୍ଛସି । ଅମୃତଂ ଦେହି ଦେଵେଂଦ୍ର ପିତୃଭକ୍ତିଂ ତଥାଚଲାମ୍
ଆଜି ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଆସିଛ; ହେ ଦେବେଶ, ମୋତେ ଅମୃତ ଓ ପିତାପ୍ରତି ଅଚଳ ଭକ୍ତି ଦିଅ।
ଏଵଂଵିଧଂ ଵରଂ ଦେହି ଯଦି ତୁଷ୍ଟୋସି ଶତ୍ରୁହନ୍ । ଏଵଂ ଦଦାମି ପୁଣ୍ଯଂ ତେ ଵରଂ ଚାମୃତସଂଯୁତମ୍
ଯଦି ତୁମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉଛ, ଏପରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ; ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ଅମୃତ ସହିତ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛି।
ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ତଂ ଵିପ୍ରମମୃତଂ ଦତ୍ତଵାନ୍ସ୍ଵଯମ୍ । ସକୁଂଭଂ ଦତ୍ତଵାଂସ୍ତସ୍ମୈ ପ୍ରୀଯମାଣେନ ଚାତ୍ମନା
ଏପରି କହି, ସେ ନିଜେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅମୃତ ଦେଲେ; ଏବଂ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ ଦେଲେ, ନିଜ ହୃଦୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ।
ଅଚଲା ତେ ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ର ଭକ୍ତିଃ ପିତରି ସର୍ଵଦା । ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ତଂ ଵିପ୍ରଂ ଵିସୃଜ୍ଯ ଚ ସହସ୍ରଦୃକ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମର ପିତାପ୍ରତି ଭକ୍ତି ସଦା ଅଚଳ ରହିବ; ଏପରି କହି, ସହସ୍ରନୟନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।