ସର୍ଵମେତତ୍କରିଷ୍ଯାମି ଭଵତଃ ସୁଖମୁତ୍ତମମ୍ । ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ମହାମତିଃ
'ମୁଁ ଏହି ସବୁ କରିବି, ଯେପରି ଆପଣଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସୁଖ ହେଉ।' ଏପରି କହିଲେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ।
ପିତରଂ ତଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପୁନଃ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ । ବଲେନ ମହତା ସୋପି ତପସା ନିଯମେନ ଚ
ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ବଡ଼ ଶକ୍ତି, ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଅଂତରିକ୍ଷଗତଶ୍ଚାସୀଦ୍ଗଚ୍ଛମାନସ୍ଯ ଧୀମତଃ । ସ ମହାଵାଯୁଵେଗେନ ଐଂଦ୍ରଂ ସଂପ୍ରତିଗଚ୍ଛତି
ସେ ଧୀର ମନେ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ବଡ଼ ପବନର ଗତିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ପ୍ରସ୍ଥିତସ୍ତେନ ମାର୍ଗେଣ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଗଗନାଂତରେ । ସ ଦୃଷ୍ଟୋ ଦେଵଦେଵେନ ସହସ୍ରାକ୍ଷେଣ ଧୀମତା
ସୂତ କହିଲେ— ସେ ଏହି ପଥରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି, ଗଗନ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେବଦେବୀ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଖିଲେ।
ଉଦ୍ଯମଂ ତସ୍ଯ ଵୈ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଚକ୍ରେ ଵିଘ୍ନଂ ସୁରାଧିରାଟ୍ । ମେନିକାଂତାମୁଵାଚେଦଂ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ମମ ଶାସନାତ୍
ତାଙ୍କର ଉଦ୍ୟମ ଜାଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେ ମେନିକାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଯାଅ।'
ସମାଚରସ୍ଵାସ୍ଯ ଶୀଘ୍ରଂ ଗତ୍ଵା ଵିଘ୍ନଂ ସୁମଧ୍ଯମେ । ଅସ୍ଯୈଵ ଵିପ୍ରଵର୍ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଶିଵଶର୍ମଣଃ
'ସୁନ୍ଦର କଟିବନ୍ଧା, ତୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶିବଶର୍ମାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ପାଇଁ ବାଧା ଦେ।'
ତଥା କୁରୁଷ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯଥା ନାଯାତି ମେ ଗୃହମ୍ । ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ମେନିକା ପ୍ରସ୍ଥିତା ତ୍ଵରାତ୍
'ଭଲ ହେଉ, ଏପରି କର, ଯେପରି ସେ ମୋ ଘରକୁ ଆସିନପାରିବ।' ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମେନିକା ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ରୂପୌଦାର୍ଯଗୁଣୋପେତା ସର୍ଵାଲଂକାରଭୂଷିତା । ନଂଦନସ୍ଯ ଵନସ୍ଯାଂତେ ଦୋଲାଯାଂ ସମୁପସ୍ଥିତା
ସୂତ କହିଲେ— ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣ ଧାରଣ କରି, ରୂପ ଓ ଉଦାରତାର ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ସେ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନର ସୀମାନ୍ତରେ ଝୁଲାରେ ବସିଥିଲେ।
ସୁସ୍ଵରେଣ ପ୍ରଗାଯଂତୀ ଗୀତଂ ଵୀଣାସ୍ଵରୋପମମ୍ । ତେନ ଦୃଷ୍ଟା ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ଚତୁରା ଚାରୁଲୋଚନା
ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଯାହା ବୀଣାର ସ୍ୱରକୁ ମାଟି ଦେଉଥିଲା। ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ— ବଡ଼ ଆଖି, ଚତୁର ଓ ସୁନ୍ଦର ନୟନ।
ଵ୍ଯଵସାଯଂ ତତୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତସ୍ଯା ଵିଘ୍ନମନୁତ୍ତମମ୍ । ଇଂଦ୍ରେଣ ପ୍ରେଷିତା ଚୈଷା ନ ଚ ଭଦ୍ରକରା ଭଵେତ୍
ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି, ଯେଉଁଠି ସେ ବଡ଼ ବାଧା ଦେବାକୁ ଆସିଛି, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ପଠାଇଛନ୍ତି, ସେ ଜାଣିଲେ ଯେ ଏଠାରେ ଭଲ କିଛି ହେବ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଜଗାମାଥ ସତ୍ଵରେଣ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ତଯା ଦୃଷ୍ଟସ୍ତଥା ପୃଷ୍ଟଃ କ୍ଵ ଯାସ୍ଯସି ମହାମତେ
ଏହା ଜାଣି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ। ମେନିକା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପଚାରିଲେ— 'ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, କେଉଁଠି ଯାଉଛ?'
ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ତଦୋଵାଚ ମେନିକାଂ କାମଚାରିଣୀମ୍ । ଇଂଦ୍ରଲୋକଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯାମି ପିତୁରର୍ଥେ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତଃ
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ମେନିକା, ଯିଏ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଉଛି।'
ମେନିକା ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମାଣଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ପ୍ରିଯଂ ପୁନଃ । କାମବାଣୈଃ ପ୍ରଭିନ୍ନାହଂ ତ୍ଵାମଦ୍ଯ ଶରଣଂ ଗତା
ମେନକା ପୁଣି ଭଲପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ମନ ଆଜି କାମର ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଇଛି, ତେଣୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି।"
ରକ୍ଷସ୍ଵ ଦ୍ଵିଜଶାର୍ଦୂଲ ଯଦି ଧର୍ମମିହେଚ୍ଛସି । ଯାଵଦ୍ଧି ତ୍ଵଂ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଃ କାମାକୁଲିତଚେତସା
ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦି ଆପଣ ଏଠାରେ ଧର୍ମ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ଦିନ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ସେଠାରୁ ମୋ ମନ କାମରେ ଭରିଯାଇଛି।
କାମାନଲେନ ସଂଦଗ୍ଧା ତାଵଦେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ସଂଭ୍ରାଂତା କାମସଂତପ୍ତା ପ୍ରସାଦସୁମୁଖୋ ଭଵ
ମୁଁ କାମର ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଉଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମୋ ମନ ଅସ୍ଥିର ଓ କାମରେ ଦୁଃଖିତ, ଦୟାକରି ମୋପାଇଁ ଦୟାଳୁ ଓ ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତୁ।
ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମୋଵାଚ- ଚରିତ୍ରଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଵିଦିତଂ ମେ ଵରାନନେ । ଭଵତ୍ଯାଶ୍ଚପ୍ରଜାନାମିନାହଂଚୈତାଦୃଶଃଶୁଭେ
ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା କହିଲେ: "ଦେବତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ମୋତେ ଜଣାଶି, ସୁନ୍ଦରୀ। ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି, ମୁଁ ଯେପରି ଅଛି, ତୁମେ ଦେଖିପାରୁଛ।"
ଭଵତ୍ଯାସ୍ତେଜସା ରୂପୈରନ୍ଯେ ମୁହ୍ଯଂତି ଶୋଭନେ । ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଦଯୋ ଦେଵି ପୁତ୍ରୋହଂ ଶିଵଶର୍ମଣଃ
ତୁମ ତେଜ ଓ ରୂପରେ ଅନେକେ ମୁଗ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ଶୋଭାମୟୀ। ଦେବୀ, ମୁଁ ଶିବଶର୍ମାଙ୍କର ପୁଅ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପରି।
ଯୋଗସିଦ୍ଧିଂ ଗତସ୍ଯାପି ତପଃ ସିଦ୍ଧସ୍ଯ ଚାବଲେ । କାମାଦଯୋ ମହାଦୋଷା ଆଦାଵେଵ ଵିନିର୍ଜିତାଃ
ଅବଳେ, ଯୋଗ ଓ ତପସ୍ୟାର ସିଦ୍ଧି ମିଳିଲାପରେ ମଧ୍ୟ କାମ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାଦୋଷମାନେ ଆରମ୍ଭରୁ ଦମିତ ହୋଇଯାଇଛି।
ଅନ୍ଯଂ ଭଜ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ଇଂଦ୍ରଲୋକଂ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମାଥ ତ୍ଵରିତୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ବଡ଼ ଆଖିଥିବା, ତୁମେ ଅନ୍ୟକୁ ଚୟନ କର। ମୁଁ ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଉଛି। ଏପରି କହି ବିଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଜ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।
ନିଷ୍ଫଲା ମେନକା ଜାତା ପୃଷ୍ଟା ଦେଵେନ ଵଜ୍ରିଣା । ଵିଭୀଷାଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ନାନାରୂପାଂ ପୁନଃ ପୁନଃ
ମେନକା ନିର୍ଫଳ ହେଲେ। ବଜ୍ରଧାରୀ ଦେବତା ପଚାରିଲେ, ସେ ପୁନିପୁନି ଭୟଙ୍କର ଅନେକ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ।
ଯଥାନଲେନ ସଂଦଗ୍ଧାସ୍ତୃଣାନାଂ ସଂଚଯା ଦ୍ଵିଜାଃ । ଭସ୍ମୀଭୂତା ଭଵଂତ୍ଯେଵ ତଥା ତାସ୍ତା ଵିଭୀଷିକାଃ
ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ଘାସର ଢେଳା ପୁଡ଼ି ଛାଇଁ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ସେଠି ଭୟମୂଳକ ଦୃଶ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହେଲେ।
ଵିପ୍ରସ୍ଯ ତେଜସା ତସ୍ଯ ପିତୃଭକ୍ତସ୍ଯ ସତ୍ତମାଃ । ପ୍ରଲଯଂ ଗତାସ୍ତୁ ଘୋରାସ୍ତା ଦାରୁଣା ଭୀଷିକା ଦ୍ଵିଜାଃ
ପିତୃଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ତେଜରେ, ହେ ଉତ୍ତମମାନେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟ ଦୃଶ୍ୟମାନେ ସମାପ୍ତ ହେଲେ।
ସ ଵିଘ୍ନାନ୍ଦର୍ଶଯାମାସ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ପୁନଃ ପୁନଃ । ତେଜସାଽନାଶଯଦ୍ଵିପ୍ରଃ ସ୍ଵକୀଯେନ ମହାଯଶାଃ
ସହସ୍ରନୟନ ବାରମ୍ବାର ବିଘ୍ନ ଦେଖାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ମହାମାନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ତେଜରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନଶ୍ଟ କଲେ।
ଏଵଂ ଵିଘ୍ନାନ୍ବହୂଂସ୍ତସ୍ଯ ଇଂଦ୍ରସ୍ଯାପି ମହାତ୍ମନଃ । ନାଶଯାମାସ ମେଧାଵୀ ତପସସ୍ତେଜସାପି ଵା
ଏପରି ଭାବେ, ମେଧାବୀ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଓ ତେଜରେ ମହାତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନେକ ବିଘ୍ନକୁ ନଶ୍ଟ କଲେ।
ନଷ୍ଟେଷୁ ତେଷୁ ଵିଘ୍ନେଷୁ ଦାରୁଣେଷୁ ମହତ୍ସୁ ଚ । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତସ୍ଯ କୃତାନ୍ଵିଘ୍ନାନ୍ଦାରୁଣାନ୍ଭୀଷଣାକୃତୀନ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ବଡ଼ ବିଘ୍ନ ନଶ୍ଟ ହେଲାପରେ, ବୁଝିଲେ ଯେ ଇନ୍ଦ୍ର ଏପରି ଭୟଙ୍କର ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
ଅଥ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହାତେଜା ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ଇଂଦ୍ରଂ ପ୍ରତି ମହାଭାଗୋ ରାଗରକ୍ତାଂତଲୋଚନଃ
ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ଓ ତେଜସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା, ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଗରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଇଂଦ୍ର ଲୋକାଦହଂ ଚେଂଦ୍ରଂ ପାତଯିଷ୍ଯାମି ନାନ୍ଯଥା । ନିଜଧର୍ମେ ରତସ୍ଯାଦ୍ଯ ଯୋ ଵିଘ୍ନଂ ତୁ ସମାଚରେତ୍
ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ତାଙ୍କ ଲୋକରୁ ତଳେ ପକାଇଦେବି, ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଯେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ ଥିବାକୁ ବିଘ୍ନ କରେ, ସେ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବ।
ତସ୍ଯ ଦଂଡଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଯୋ ଵୈ ହନ୍ଯାତ୍ସ ହନ୍ଯତେ । ଏଵମନ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯାମି ଦେଵାନାଂ ପାଲକଂ ପୁନଃ
ଯେ ଏପରି କରିବ, ସେ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବ। ଯେ ହତ୍ୟା କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏପରି ଆଉ ଜଣେ ଦେବତାଙ୍କ ରକ୍ଷକ ନିଯୁକ୍ତ କରିଦେବି।
ଏଵଂ ସମୁଦ୍ଯତୋ ଵିପ୍ର ଇଂଦ୍ରନାଶାଯ ସତ୍ତମଃ । ତାଵଦେଵ ସମାଯାତୋ ଦେଵେଂଦ୍ରଃ ପାକଶାସନଃ
ଏପରି ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନଶ୍ଟ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ହେଉଥିବା ସେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେତେବେଳେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଭୋ ଭୋ ଵିପ୍ର ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ତପସା ନିଯମେନ ଚ । ଦମେନ ସତ୍ଯଶୌଚାଭ୍ଯାଂ ତ୍ଵତ୍ସମୋ ନାସ୍ତି ଚାପରଃ
"ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ତୁମର ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମ, ଦମ, ସତ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ରତାରେ ତୁମ ସମାନ ଆଉ କେହି ନାହିଁ।"