ଦ୍ଵାଵେତୌ ତୁ ଗତୌ ତତ୍ର ପିତରଂ ହୃଷ୍ଟମାନସୌ । ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ତତ୍ର ସମାସ୍ଥାଯ ଶିଵଶର୍ମାଣମୁତ୍ତମମ୍
ଏହି ଦୁଇଜଣ ଖୁସି ମନେ ସେଠାକୁ ଗଲେ, ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଦୁଇଏ ମିଶି ଶିବଶର୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଧର୍ମଶର୍ମା ତଦୋଵାଚ ପିତରଂ ଦୀପ୍ତିସଂଯୁତମ୍ । ମମାଦ୍ଯୈଵ ମହାଭାଗ ତପସା ଜୀଵିତେନ ଚ
ଧର୍ମଶର୍ମା ତାପରେ ତେଜସ୍ୱୀ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ମୋର ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆଜି ମୋର ତପସ୍ୟା ଓ ଜୀବନ ଦ୍ୱାରା—'
ଵେଦଶର୍ମା ସମାନୀତସ୍ତଂ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରଗୃହାଣ ଭୋଃ । ଶିଵଶର୍ମା ତତୋ ହୃଷ୍ଟୋ ଭକ୍ତିଂ ଵିଜ୍ଞାଯ ତସ୍ଯ ଚ
'ବେଦଶର୍ମାକୁ ଆଣିଛି; ପିଲାକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ମହାଶୟ।' ଶିବଶର୍ମା ତାପରେ ଖୁସି ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି ବୁଝିଲେ—
ନ କିଂଚିଦବ୍ରଵୀତ୍ତଂ ତୁ ପୁନଶ୍ଚିଂତାମୁପେଯିଵାନ୍ । ପୁରତୋ ଵିନଯେନାପି ଵର୍ତମାନଂ ମହାମତିମ୍
କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ପୁଣିଥରେ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ନମ୍ରତା ସହିତ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ ଜ୍ଞାନୀ ପୁଅକୁ ଦେଖି।
ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମାଣମାଭାଷୀଦ୍ଵତ୍ସ ମେ ଵଚନଂ କୁରୁ । ଇଂଦ୍ରଲୋକଂ ଵ୍ରଜସ୍ଵାଦ୍ଯ ତସ୍ମାଦାନଯ ଚାମୃତମ୍
ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୋତେ କହୁଛି ପୁଅ, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଏବେ ତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଅ ଏବଂ ସେଠାରୁ ଅମୃତ ଆଣି।'
ଅନଯା କାନ୍ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସ୍ଥାତୁମିଚ୍ଛାମି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ସାଗରାଦ୍ଯତ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନମମୃତଂ ଵ୍ଯାଧିନାଶନମ୍
ଏହି ସମୟରେ, ମୁଁ ଏହି ପ୍ରିୟା ସହିତ ରହିବାକୁ ଚାହେଁ। ସାଗରରୁ ଉଠିଥିବା ଅମୃତ ରୋଗକୁ ନଶାଏ।
ସାଧୁନେଚ୍ଛତି ମାମେଷା ଯଥୈନାଂ ତୁ ଲଭାମ୍ଯହମ୍ । ତଥା କୁରୁଷ୍ଵ ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵମନ୍ଯଥାନ୍ଯଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯତି
ଏହି ଝିଅ ମୋତେ ଭଲପାଏ; ଯେପରି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପାଇପାରିବି, ସେପରି ତୁ ଶୀଘ୍ର କାମ କର। ନହେଲେ ସେ ଅନ୍ୟଠାରେ ଚାଲିଯିବ।
ଵୃଦ୍ଧଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵାଵମନ୍ଯେତ ଇଯଂ ବାଲା ସୁରୂପିଣୀ । ଅଦ୍ଯ ଦେଵ୍ଯାନଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପ୍ରିଯଯା ଭୁଵନତ୍ରଯେ
ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ ବୋଲି ଏହି ସୁନ୍ଦର ଯୁବତୀ ମୋତେ ଅବହେଳା କରେ। ଆଜି ଏହି ପ୍ରିୟା ଦେବୀ ସହିତ ମୁଁ ତିନି ଭୁବନରେ—
ନିର୍ଦୋଷୋ ଵ୍ଯାଧିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଯଥା ତାତ ଭଵାମ୍ଯହମ୍ । ତଥା କୁରୁଷ୍ଵ ମେ ଵତ୍ସ ମଦ୍ଭକ୍ତୋସି ଯଦା ଭୁଵି
ପୁଅ, ଯେପରି ମୁଁ ଦୋଷ ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉଛି, ସେପରି ତୁ କାମ କର। ତୁ ମୋର ଭକ୍ତ ଥିଲୁ ଭଳି, ଏହି ଭୂମିରେ।
ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ପିତୁସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ତଦୋଵାଚ ପିତରଂ ଦୀପ୍ତତେଜସମ୍
ପିତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସର୍ଵମେତତ୍କରିଷ୍ଯାମି ଭଵତଃ ସୁଖମୁତ୍ତମମ୍ । ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ମହାମତିଃ
'ମୁଁ ଏହି ସବୁ କରିବି, ଯେପରି ଆପଣଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସୁଖ ହେଉ।' ଏପରି କହିଲେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ।
ପିତରଂ ତଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପୁନଃ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ । ବଲେନ ମହତା ସୋପି ତପସା ନିଯମେନ ଚ
ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ବଡ଼ ଶକ୍ତି, ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଅଂତରିକ୍ଷଗତଶ୍ଚାସୀଦ୍ଗଚ୍ଛମାନସ୍ଯ ଧୀମତଃ । ସ ମହାଵାଯୁଵେଗେନ ଐଂଦ୍ରଂ ସଂପ୍ରତିଗଚ୍ଛତି
ସେ ଧୀର ମନେ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ବଡ଼ ପବନର ଗତିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ପ୍ରସ୍ଥିତସ୍ତେନ ମାର୍ଗେଣ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଗଗନାଂତରେ । ସ ଦୃଷ୍ଟୋ ଦେଵଦେଵେନ ସହସ୍ରାକ୍ଷେଣ ଧୀମତା
ସୂତ କହିଲେ— ସେ ଏହି ପଥରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି, ଗଗନ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେବଦେବୀ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଖିଲେ।
ଉଦ୍ଯମଂ ତସ୍ଯ ଵୈ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଚକ୍ରେ ଵିଘ୍ନଂ ସୁରାଧିରାଟ୍ । ମେନିକାଂତାମୁଵାଚେଦଂ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ମମ ଶାସନାତ୍
ତାଙ୍କର ଉଦ୍ୟମ ଜାଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେ ମେନିକାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଯାଅ।'
ସମାଚରସ୍ଵାସ୍ଯ ଶୀଘ୍ରଂ ଗତ୍ଵା ଵିଘ୍ନଂ ସୁମଧ୍ଯମେ । ଅସ୍ଯୈଵ ଵିପ୍ରଵର୍ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଶିଵଶର୍ମଣଃ
'ସୁନ୍ଦର କଟିବନ୍ଧା, ତୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶିବଶର୍ମାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ପାଇଁ ବାଧା ଦେ।'
ତଥା କୁରୁଷ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯଥା ନାଯାତି ମେ ଗୃହମ୍ । ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ମେନିକା ପ୍ରସ୍ଥିତା ତ୍ଵରାତ୍
'ଭଲ ହେଉ, ଏପରି କର, ଯେପରି ସେ ମୋ ଘରକୁ ଆସିନପାରିବ।' ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମେନିକା ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ରୂପୌଦାର୍ଯଗୁଣୋପେତା ସର୍ଵାଲଂକାରଭୂଷିତା । ନଂଦନସ୍ଯ ଵନସ୍ଯାଂତେ ଦୋଲାଯାଂ ସମୁପସ୍ଥିତା
ସୂତ କହିଲେ— ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣ ଧାରଣ କରି, ରୂପ ଓ ଉଦାରତାର ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ସେ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନର ସୀମାନ୍ତରେ ଝୁଲାରେ ବସିଥିଲେ।
ସୁସ୍ଵରେଣ ପ୍ରଗାଯଂତୀ ଗୀତଂ ଵୀଣାସ୍ଵରୋପମମ୍ । ତେନ ଦୃଷ୍ଟା ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ଚତୁରା ଚାରୁଲୋଚନା
ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଯାହା ବୀଣାର ସ୍ୱରକୁ ମାଟି ଦେଉଥିଲା। ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ— ବଡ଼ ଆଖି, ଚତୁର ଓ ସୁନ୍ଦର ନୟନ।
ଵ୍ଯଵସାଯଂ ତତୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତସ୍ଯା ଵିଘ୍ନମନୁତ୍ତମମ୍ । ଇଂଦ୍ରେଣ ପ୍ରେଷିତା ଚୈଷା ନ ଚ ଭଦ୍ରକରା ଭଵେତ୍
ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି, ଯେଉଁଠି ସେ ବଡ଼ ବାଧା ଦେବାକୁ ଆସିଛି, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ପଠାଇଛନ୍ତି, ସେ ଜାଣିଲେ ଯେ ଏଠାରେ ଭଲ କିଛି ହେବ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଜଗାମାଥ ସତ୍ଵରେଣ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ତଯା ଦୃଷ୍ଟସ୍ତଥା ପୃଷ୍ଟଃ କ୍ଵ ଯାସ୍ଯସି ମହାମତେ
ଏହା ଜାଣି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ। ମେନିକା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପଚାରିଲେ— 'ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, କେଉଁଠି ଯାଉଛ?'
ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ତଦୋଵାଚ ମେନିକାଂ କାମଚାରିଣୀମ୍ । ଇଂଦ୍ରଲୋକଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯାମି ପିତୁରର୍ଥେ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତଃ
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ମେନିକା, ଯିଏ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଉଛି।'
ମେନିକା ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମାଣଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ପ୍ରିଯଂ ପୁନଃ । କାମବାଣୈଃ ପ୍ରଭିନ୍ନାହଂ ତ୍ଵାମଦ୍ଯ ଶରଣଂ ଗତା
ମେନକା ପୁଣି ଭଲପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ମନ ଆଜି କାମର ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଇଛି, ତେଣୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି।"
ରକ୍ଷସ୍ଵ ଦ୍ଵିଜଶାର୍ଦୂଲ ଯଦି ଧର୍ମମିହେଚ୍ଛସି । ଯାଵଦ୍ଧି ତ୍ଵଂ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଃ କାମାକୁଲିତଚେତସା
ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦି ଆପଣ ଏଠାରେ ଧର୍ମ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ଦିନ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ସେଠାରୁ ମୋ ମନ କାମରେ ଭରିଯାଇଛି।
କାମାନଲେନ ସଂଦଗ୍ଧା ତାଵଦେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ସଂଭ୍ରାଂତା କାମସଂତପ୍ତା ପ୍ରସାଦସୁମୁଖୋ ଭଵ
ମୁଁ କାମର ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଉଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମୋ ମନ ଅସ୍ଥିର ଓ କାମରେ ଦୁଃଖିତ, ଦୟାକରି ମୋପାଇଁ ଦୟାଳୁ ଓ ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତୁ।
ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମୋଵାଚ- ଚରିତ୍ରଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଵିଦିତଂ ମେ ଵରାନନେ । ଭଵତ୍ଯାଶ୍ଚପ୍ରଜାନାମିନାହଂଚୈତାଦୃଶଃଶୁଭେ
ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା କହିଲେ: "ଦେବତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ମୋତେ ଜଣାଶି, ସୁନ୍ଦରୀ। ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି, ମୁଁ ଯେପରି ଅଛି, ତୁମେ ଦେଖିପାରୁଛ।"
ଭଵତ୍ଯାସ୍ତେଜସା ରୂପୈରନ୍ଯେ ମୁହ୍ଯଂତି ଶୋଭନେ । ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଦଯୋ ଦେଵି ପୁତ୍ରୋହଂ ଶିଵଶର୍ମଣଃ
ତୁମ ତେଜ ଓ ରୂପରେ ଅନେକେ ମୁଗ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ଶୋଭାମୟୀ। ଦେବୀ, ମୁଁ ଶିବଶର୍ମାଙ୍କର ପୁଅ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପରି।
ଯୋଗସିଦ୍ଧିଂ ଗତସ୍ଯାପି ତପଃ ସିଦ୍ଧସ୍ଯ ଚାବଲେ । କାମାଦଯୋ ମହାଦୋଷା ଆଦାଵେଵ ଵିନିର୍ଜିତାଃ
ଅବଳେ, ଯୋଗ ଓ ତପସ୍ୟାର ସିଦ୍ଧି ମିଳିଲାପରେ ମଧ୍ୟ କାମ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାଦୋଷମାନେ ଆରମ୍ଭରୁ ଦମିତ ହୋଇଯାଇଛି।
ଅନ୍ଯଂ ଭଜ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ଇଂଦ୍ରଲୋକଂ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମାଥ ତ୍ଵରିତୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ବଡ଼ ଆଖିଥିବା, ତୁମେ ଅନ୍ୟକୁ ଚୟନ କର। ମୁଁ ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଉଛି। ଏପରି କହି ବିଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଜ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।
ନିଷ୍ଫଲା ମେନକା ଜାତା ପୃଷ୍ଟା ଦେଵେନ ଵଜ୍ରିଣା । ଵିଭୀଷାଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ନାନାରୂପାଂ ପୁନଃ ପୁନଃ
ମେନକା ନିର୍ଫଳ ହେଲେ। ବଜ୍ରଧାରୀ ଦେବତା ପଚାରିଲେ, ସେ ପୁନିପୁନି ଭୟଙ୍କର ଅନେକ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ।