ଉତ୍ତମାଂଗଂ ପ୍ରଦତ୍ତଂ ମେ ପିତୃଭକ୍ତେନ ତେନ ତେ । ତଵାର୍ଥେ ଦ୍ଵିଜଶାର୍ଦୂଲ ମାମେଵଂ ପରିଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ଵୈ
ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଥିବା ସେ ମୋତେ ଶିରୋପରି ଅଂଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ତୁମ ପାଇଁ, ହେ ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଭଳି ମୋତେ ଭୋଗ କର।
ତସ୍ଯ ତୈର୍ଭ୍ରାତୃଭିର୍ଦୃଷ୍ଟଂ ସାହସଂ ଵେଦଶର୍ମଣଃ । ଵେପିତାଂଗତ୍ଵମାପନ୍ନାସ୍ତେ ବଭୂଵୁଃ ପରସ୍ପରମ୍
ବେଦଶର୍ମାଙ୍କ ସାହସିକ କାମ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଦେଖି, ଶରୀର କମ୍ପିଥିଲା ଏବଂ ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲେ।
ମୃତା ନୋ ଧର୍ମସାଧ୍ଵୀ ସା ମାତା ସତ୍ଯସମାଧିନା । ଅଯମେଵ ମହାଭାଗଃ ପିତୁରର୍ଥେ ମୃତଃ ଶୁଭଃ
ଆମର ମାଁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଥିଲେ, ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ସେ ଚଲିଗଲେ। ଏହି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନ ଦେଇ ଶୁଭ ଲାଭ କଲେ।
ଧନ୍ଯୋଯଂ ଧନ୍ଯତାଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପିତୁରର୍ଥେ କୃତଂ ଶୁଭମ୍ । ଏଵଂ ସଂଭାଷିତଂ ତୈସ୍ତୁ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ପୁଣ୍ଯଚାରିଭିଃ
ଏହିଜଣ ଧନ୍ୟ, ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ କାମ କରି ଧନ୍ୟତା ପାଇଛନ୍ତି। ଏଭଳି ଧର୍ମରେ ଲିନ ଭାଇମାନେ କହିଲେ।
ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋ ଵାକ୍ଯଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଭକ୍ତିପରାଯଣମ୍ । ନିକୃତ୍ତଂ ଚ ଶିରସ୍ତେନ ପୁତ୍ରେଣ ଵେଦଶର୍ମଣା
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ଭକ୍ତି ଜାଣି, ଏବଂ ପୁଅ ବେଦଶର୍ମା ନିଜେ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଥିବା ଦେଖି,
ଧର୍ମଶର୍ମାଣମାହାଥ ଶିର ଏତତ୍ପ୍ରଗୃହ୍ଯତାମ୍
ଧର୍ମଶର୍ମା କହିଲେ—ଏହି ମୁଣ୍ଡ ଉଠାନ୍ତୁ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ତଦାଦାଯ ମହାତ୍ମାଽସୌ ନିର୍ଜଗାମ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତଃ । ପିତୃଭକ୍ତ୍ଯା ତପୋଭିଶ୍ଚ ସତ୍ଯାର୍ଜଵବଲେନ ସଃ
ସୂତ କହିଲେ— ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା, ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି, ତପସ୍ୟା, ସତ୍ୟ, ସରଳତା ଓ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଏହା ନେଇ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ବାହାରିଗଲେ।
ଧର୍ମମାକୃଷ୍ଟଵାଂଶ୍ଚୈଵ ଧର୍ମଶର୍ମା ତତସ୍ତଦା । ସମାକୃଷ୍ଟସ୍ତୁ ଵୈ ଧର୍ମସ୍ତପସା ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ତାହାପରେ, ଧର୍ମଶର୍ମା ଧର୍ମଙ୍କୁ ନିଜ ପାଖକୁ ଆଣିଲେ; ଏବଂ ସେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଧର୍ମଶର୍ମାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ ଧର୍ମ।
ଧର୍ମଶର୍ମାଣମାଯାତଂ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ । କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଯା ସମାହୂତୋ ଧର୍ମଶର୍ମନ୍ସମାଗତଃ
ଧର୍ମ, ଆସିଥିବା ଧର୍ମଶର୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ଧର୍ମଶର୍ମା, କେଉଁ କାରଣରେ ତୁମେ ମୋତେ ଡାକିଛ? କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆଣିଛ?'
ତନ୍ମେ କଥଯ କାର୍ଯଂ ତ୍ଵଂ ତତ୍କରୋମି ନ ସଂଶଯଃ । ଧର୍ମଶର୍ମୋଵାଚ- ଯଦ୍ଯସ୍ତି ଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷା ଯଦି ନିଷ୍ଠାଽଚଲଂ ତପଃ
'ମୋର କାମ କ' ଦେଖ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେ କାମ କରିଦେବି।' ଧର୍ମଶର୍ମା କହିଲେ— 'ଯଦି ଗୁରୁସେବା ଅଛି, ଯଦି ତୁମର ତପସ୍ୟା ଅଟୁଟ ଅଛି—'
ତେନ ସତ୍ଯେନ ମେ ଧର୍ମ ଵେଦଶର୍ମା ସ ଜୀଵତୁ । ଧର୍ମ ଉଵାଚ- ଦମଶୌଚେନ ସତ୍ଯେନ ତପସା ତଵ ସୁଵ୍ରତ
'ଏହି ସତ୍ୟରେ, ଧର୍ମ, ମୋ ପିତା ବେଦଶର୍ମା ଜୀବନ୍ତ ହେଉନ୍।' ଧର୍ମ କହିଲେ— 'ତୁମର ଦମ, ପବିତ୍ରତା, ସତ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ଓ ସଦ୍ବ୍ରତ—'
ପିତୃଭକ୍ତ୍ଯା ତଵ ଭ୍ରାତା ଵେଦଶର୍ମା ମହାଭୁଜଃ । ପୁନରେଵ ମହାତ୍ମାସୌ ଜୀଵନଂ ଚ ଲଭିଷ୍ଯତି
'ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତି ତୁମର ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ତୁମର ଭାଇ ବେଦଶର୍ମା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପୁଣିଥରେ ଜୀବନ ପାଇବେ, ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା।'
ତପସାନେନ ତୁଷ୍ଟୋସ୍ମି ପିତୃଭକ୍ତ୍ଯା ମହାମତେ । ଵରଂ ଵରଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଦୁର୍ଲଭଂ ଧର୍ମଵିତ୍ତମୈଃ
'ଏହି ତପସ୍ୟା ଓ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତି ତୁମର ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ଖୁସି ହୋଇଛି। ଧନ୍ୟ ତୁମେ, ଧର୍ମକୁ ଜାଣୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହା ପାଇବା ଦୁର୍ଲଭ, ସେମିତି ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହ।'
ଏଵମାକର୍ଣିତଂ ତେନ ସୁଵାକ୍ଯଂ ଧର୍ମଶର୍ମଣା । ଵୈଵସ୍ଵତଂ ମହାତ୍ମାନଂ ସମୁଵାଚ ମହାଯଶାଃ
ଧର୍ମଶର୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି ଉତ୍ତମ କଥା ଶୁଣି, ମହାପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଜଣେ, ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ବୈବସ୍ବତଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦେହି ମେ ତ୍ଵଚଲାଂ ଭକ୍ତିଂ ପିତୁଃ ପାଦାର୍ହଣେ ପୁନଃ । ଧର୍ମେ ରତିଂ ତଥା ମୋକ୍ଷଂ ସୁପ୍ରସନ୍ନୋ ଯଦା ମମ
'ମୋତେ ପୁଣିଥରେ ପିତାଙ୍କ ପାଦସେବାରେ ଅଚଳ ଭକ୍ତି, ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦିଅ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ହେବ।'
ତମୁଵାଚ ତତୋ ଧର୍ମୋ ମତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି । ଏଵମୁକ୍ତେ ମହାଵାକ୍ଯେ ଵେଦଶର୍ମା ତଦୋତ୍ଥିତଃ
ତାପରେ ଧର୍ମ କହିଲେ— 'ମୋ ଦୟାରେ ଏହା ହେବ।' ଏହି ମହାତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିବା ସହିତ, ବେଦଶର୍ମା ସେଠାରେ ଉଠିଲେ।
ପ୍ରସୁପ୍ତଵନ୍ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଧର୍ମଶର୍ମାଣମବ୍ରଵୀତ୍ । କ୍ଵ ସା ଦେଵୀ ଗତା ଭ୍ରାତଃ କ୍ଵ ସ ତାତୋ ଭଵେଦିତି
ସେ ଜଣେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ବେଦଶର୍ମା ଜାଗି, ଧର୍ମଶର୍ମାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— 'ଭାଇ, ସେ ଦେବୀ କେଉଁଠି ଗଲେ? ଆମ ପିତା କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?'
ସମାସେନ ସମାଖ୍ଯାତଂ ଯଥା ପିତ୍ରା ନିଯୋଜିତଃ । ସମାଜ୍ଞାଯ ତତୋ ହୃଷ୍ଟୋ ଧର୍ମଶର୍ମା ତମବ୍ରଵୀତ୍
ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ସଂକ୍ଷେପରେ ସବୁ କଥା ବୁଝାଇଦିଆଗଲା। ତାପରେ ବୁଝି, ଧର୍ମଶର୍ମା ଖୁସି ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମମାଦ୍ଯୈଵ ମହାଭାଗ ଶିରସା ଜୀଵିତେନ ଚ । ସଂମୁଖୀ ଭଵ ଵୈ ଭ୍ରାତଃ କୋନ୍ଯୋ ମେ ତ୍ଵାଦୃଶୋ ଭୁଵି
'ମୋର ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆଜି ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଜୀବନ ସହିତ, ଭାଇ, ମୋ ସାମ୍ନାରେ ରୁହ। ଏ ଭୂମିରେ ତୁମ ପରି ଆଉ କିଏ ଅଛି?'
ଭ୍ରାତରଂ ଚୈଵମାଭାଷ୍ଯ ଉତ୍ସୁକଃ ପିତରଂ ପ୍ରତି । ଗମନାଯ ମତିଂ ଚକ୍ରେ ଭ୍ରାତ୍ରା ଚ ଧର୍ମଶର୍ମଣା
ଭାଇଙ୍କୁ ଏଭଳି କହି, ପିତାଙ୍କୁ ନେଇ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ସେ ଯିବା ପାଇଁ ଧର୍ମଶର୍ମା ସହ ମନସ୍କାମ କଲେ।
ଦ୍ଵାଵେତୌ ତୁ ଗତୌ ତତ୍ର ପିତରଂ ହୃଷ୍ଟମାନସୌ । ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ତତ୍ର ସମାସ୍ଥାଯ ଶିଵଶର୍ମାଣମୁତ୍ତମମ୍
ଏହି ଦୁଇଜଣ ଖୁସି ମନେ ସେଠାକୁ ଗଲେ, ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଦୁଇଏ ମିଶି ଶିବଶର୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଧର୍ମଶର୍ମା ତଦୋଵାଚ ପିତରଂ ଦୀପ୍ତିସଂଯୁତମ୍ । ମମାଦ୍ଯୈଵ ମହାଭାଗ ତପସା ଜୀଵିତେନ ଚ
ଧର୍ମଶର୍ମା ତାପରେ ତେଜସ୍ୱୀ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ମୋର ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆଜି ମୋର ତପସ୍ୟା ଓ ଜୀବନ ଦ୍ୱାରା—'
ଵେଦଶର୍ମା ସମାନୀତସ୍ତଂ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରଗୃହାଣ ଭୋଃ । ଶିଵଶର୍ମା ତତୋ ହୃଷ୍ଟୋ ଭକ୍ତିଂ ଵିଜ୍ଞାଯ ତସ୍ଯ ଚ
'ବେଦଶର୍ମାକୁ ଆଣିଛି; ପିଲାକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ମହାଶୟ।' ଶିବଶର୍ମା ତାପରେ ଖୁସି ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି ବୁଝିଲେ—
ନ କିଂଚିଦବ୍ରଵୀତ୍ତଂ ତୁ ପୁନଶ୍ଚିଂତାମୁପେଯିଵାନ୍ । ପୁରତୋ ଵିନଯେନାପି ଵର୍ତମାନଂ ମହାମତିମ୍
କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ପୁଣିଥରେ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ନମ୍ରତା ସହିତ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ ଜ୍ଞାନୀ ପୁଅକୁ ଦେଖି।
ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମାଣମାଭାଷୀଦ୍ଵତ୍ସ ମେ ଵଚନଂ କୁରୁ । ଇଂଦ୍ରଲୋକଂ ଵ୍ରଜସ୍ଵାଦ୍ଯ ତସ୍ମାଦାନଯ ଚାମୃତମ୍
ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୋତେ କହୁଛି ପୁଅ, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଏବେ ତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଅ ଏବଂ ସେଠାରୁ ଅମୃତ ଆଣି।'
ଅନଯା କାନ୍ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସ୍ଥାତୁମିଚ୍ଛାମି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ସାଗରାଦ୍ଯତ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନମମୃତଂ ଵ୍ଯାଧିନାଶନମ୍
ଏହି ସମୟରେ, ମୁଁ ଏହି ପ୍ରିୟା ସହିତ ରହିବାକୁ ଚାହେଁ। ସାଗରରୁ ଉଠିଥିବା ଅମୃତ ରୋଗକୁ ନଶାଏ।
ସାଧୁନେଚ୍ଛତି ମାମେଷା ଯଥୈନାଂ ତୁ ଲଭାମ୍ଯହମ୍ । ତଥା କୁରୁଷ୍ଵ ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵମନ୍ଯଥାନ୍ଯଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯତି
ଏହି ଝିଅ ମୋତେ ଭଲପାଏ; ଯେପରି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପାଇପାରିବି, ସେପରି ତୁ ଶୀଘ୍ର କାମ କର। ନହେଲେ ସେ ଅନ୍ୟଠାରେ ଚାଲିଯିବ।
ଵୃଦ୍ଧଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵାଵମନ୍ଯେତ ଇଯଂ ବାଲା ସୁରୂପିଣୀ । ଅଦ୍ଯ ଦେଵ୍ଯାନଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପ୍ରିଯଯା ଭୁଵନତ୍ରଯେ
ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ ବୋଲି ଏହି ସୁନ୍ଦର ଯୁବତୀ ମୋତେ ଅବହେଳା କରେ। ଆଜି ଏହି ପ୍ରିୟା ଦେବୀ ସହିତ ମୁଁ ତିନି ଭୁବନରେ—
ନିର୍ଦୋଷୋ ଵ୍ଯାଧିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଯଥା ତାତ ଭଵାମ୍ଯହମ୍ । ତଥା କୁରୁଷ୍ଵ ମେ ଵତ୍ସ ମଦ୍ଭକ୍ତୋସି ଯଦା ଭୁଵି
ପୁଅ, ଯେପରି ମୁଁ ଦୋଷ ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉଛି, ସେପରି ତୁ କାମ କର। ତୁ ମୋର ଭକ୍ତ ଥିଲୁ ଭଳି, ଏହି ଭୂମିରେ।
ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ପିତୁସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ତଦୋଵାଚ ପିତରଂ ଦୀପ୍ତତେଜସମ୍
ପିତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ।