ଅପହାଯ ଗତା ସେଯଂ ସ୍ଵର୍ଗେ ତାତ କିମୁଚ୍ଯତେ । ଶିଵଶର୍ମୋପରିଭଵଂ ପୁତ୍ରଂ ଭକ୍ତିପରାଯଣମ୍
ସେ ଏଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ, ପୁଅ ଶିବଶର୍ମଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରି, ଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଏମିତି ଜଣେ ମାଆଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ—ଏହା ବିଷୟରେ କଣ କହିବି, ବାପା?
ଯଜ୍ଞଶର୍ମାଣମାହୂଯ ଇତ୍ଯୁଵାଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ଶିଵଶର୍ମୋଵାଚ- ଅନେନାପି ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ଶସ୍ତ୍ରେଣ ନିଶିତେନ ଵୈ
ଯଜ୍ଞଶର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକି, ସେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ। ଶିବଶର୍ମ କହିଲେ— "ଏହି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ—"
ଵିଚ୍ଛିଦ୍ଯାଂଗାନି ସର୍ଵାଣି ଯତ୍ର ତତ୍ର କ୍ଷିପସ୍ଵ ହ । ତତ୍କୃତଂ ତେନ ପୁତ୍ରେଣ ଯଥାଦେଶଃ ଶ୍ରୁତଃ ପିତୁଃ
ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗକୁ କାଟି, ଯେଉଁଠି ଚାହଁ, ସେଠି ଛାଡିଦେ। ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ସେ ପୁଅ ଏହି କାମ କଲା।
ସମାଯାତଃ ପୁନଃ ପଶ୍ଚାତ୍ପିତରଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ଯଥାଦିଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯା ତାତ ତତ୍ସର୍ଵଂ କୃତଵାନହମ୍
ପୁଣି ପଛରେ ଫେରି, ସେ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲା— "ତୁମେ ଯେପରି ଆଜ୍ଞା ଦେଇଥିଲ, ସେସବୁ କାମ ମୁଁ କରିଦେଇଛି।"
ସମାଦିଶ ମମାନ୍ଯଚ୍ଚ କାର୍ଯକାରଣମଦ୍ଯ ଚ । ତଚ୍ଚ ସର୍ଵଂ କରିଷ୍ଯାମି ଦୁର୍ଜଯଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ପିତଃ
"ଆଉ କିଛି କାମ ଅଛି କି, ବାପା? ଆଜି ମତେ ଯାହା କହିବ, ମୁଁ ସେସବୁ କରିଦେବି, ଯଦିଓ ଦୁର୍ଜୟ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍କର ହେଉ।"
ତମାଜ୍ଞାଯ ମହାଭାଗଂ ପିତୃଭକ୍ତଂ ସ ଚ ଦ୍ଵିଜଃ । ନିଶ୍ଚଯଂ ପରମଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ଯ ଵିଚିଂତଯନ୍
ତାଙ୍କର ଏହି ଭକ୍ତି ଓ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଦେଖି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁଅ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଵେଦଶର୍ମାଣମାହୂଯ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ମମ ଶାସନାତ୍ । ସ୍ତ୍ରିଯା ଵିନା ନ ଶକ୍ନୋମି ସ୍ଥାତୁଂ କଂଦର୍ପମୋହିତଃ
ବେଦଶର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ— "ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଯାଅ। ମୁଁ ଜନାନୀ ବିନା ରହିପାରିବିନି, କାମରେ ମୁହଁ ହୋଇଛି।"
ମାଯଯା ଦର୍ଶିତା ନାରୀ ସର୍ଵସୌଭାଗ୍ଯସଂପଦା । ଏନାମାନଯ ଵତ୍ସ ତ୍ଵଂ ମମାର୍ଥେ କୃତନିଶ୍ଚଯଃ
"ମାୟାରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଭାଗ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତ ଏହି ଜନାନୀକୁ, ମୋ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ନେଇଆ।"
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଥା ପ୍ରାହ କରିଷ୍ଯେ ତଵ ସୁପ୍ରିଯମ୍ । ପିତରଂ ତଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ତାମୁଵାଚ ଗତସ୍ତତଃ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— "ମୁଁ ତୁମକୁ ଖୁସି କରିବା କାମ କରିଦେବି।" ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା ଓ କହିଲା।
ତ୍ଵାଂ ଦେଵି ଯାଚତେ ତାତଃ କାମବାଣପ୍ରପୀଡିତଃ । ଅତସ୍ତ୍ଵଂ ଜରଯା ଯୁକ୍ତେ ପ୍ରସାଦସୁମୁଖୀ ଭଵ
"ମୋ ବାପା, କାମବାଣରେ ବିଧ୍ଧ ହୋଇ, ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛନ୍ତି, ଦେବୀ। ଏହିଠି, ବୟସରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଦୟାଳୁ ମୁହଁ ଦେଖା।"
ଭଜ ତ୍ଵଂ ଚାରୁସର୍ଵାଂଗି ପିତରଂ ମମ ସୁଂଦରି । ଏଵମାକର୍ଣିତଂ ତସ୍ଯ ମାଯଯା ଵେଦଶର୍ମଣଃ
"ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗ ଥିବା ତୁମେ, ମୋ ପିତାଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର ହେଉ, ରୂପବତୀ।" ଏଭଳି ମାୟାରେ ବେଦଶର୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସ୍ତ୍ର୍ଯୁଵାଚ- ଜରଯା ପୀଡିତସ୍ଯାପି ନୈଵେଚ୍ଛାମି କଦାଚନ । ସଶ୍ଲେଷ୍ମମୁଖରୋଗସ୍ଯ ଵ୍ଯାଧିଗ୍ରସ୍ତସ୍ଯ ସାଂପ୍ରତମ୍
ସେ ଜନାନୀ କହିଲେ— "ବୟସରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଚାହେଁନି। ଏବେ ସେ ଶ୍ଲେଷ୍ମା ଓ କଣ୍ଠରୋଗ ଓ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ।"
ଶିଥିଲସ୍ଯାପି ଚାର୍ତସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଵୃଦ୍ଧସ୍ଯ ସଂଗମମ୍ । ଭଵଂତଂ ରଂତୁମିଚ୍ଛାମି କରିଷ୍ଯେ ତଵ ସୁପ୍ରିଯମ୍
"ଦୁର୍ବଳ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାଭୋଗୀ ଏହି ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ସହ ମୁଁ ଏକତ୍ର ହେବାକୁ ଚାହେଁନି। ମୁଁ ତୁମ ସହ ଆନନ୍ଦ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ତୁମକୁ ଖୁସି କରିବା କାମ କରିଦେବି।"
ଭଵଂତଂ ରୂପସୌଭାଗ୍ଯୈର୍ଗୁଣରତ୍ନୈରଲଂକୃତମ୍ । ଦିଵ୍ଯଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଂ ଦିଵ୍ଯରୂପଂ ମହୌଜସମ୍
"ତୁମେ ରୂପ, ଭାଗ୍ୟ ଓ ଗୁଣମଣିରେ ଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଓ ଦିବ୍ୟ ରୂପ, ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।"
କିଂ କରିଷ୍ଯସି ତାତେନ ଵୃଦ୍ଧେନ ଶୃଣୁ ମାନଦ । ମମାଂଗଭୋଗଭାଵେନ ସର୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ଦୁର୍ଲଭମ୍
"ସେ ବୃଦ୍ଧ ବାପା ସହ କଣ କରିବ? ଶୁଣ, ମାନ୍ୟବ୍ୟକ୍ତି। ମୋ ଦେହର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଜିନିଷ ପାଇପାରିବ।"
ଯଦ୍ଯତ୍ତ୍ଵମିଚ୍ଛସେ ଵିପ୍ର ତଦ୍ଦଦାମି ନ ସଂଶଯଃ । ଏତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ମହଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଅପ୍ରିଯଂ ପାପସଂକୁଲମ୍
"ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଦେଇଦେବି, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" ଏହି ଅପ୍ରିୟ ଓ ପାପରେ ଭରିଥିବା ମହାବାକ୍ୟ ଶୁଣି—
ଵେଦଶର୍ମୋଵାଚ- ଅଧର୍ମଯୁକ୍ତଂ ତେ ଵାକ୍ଯମଯୁକ୍ତଂ ପାପମିଶ୍ରିତମ୍ । ନେଦୃଶଂ ମାଂ ଵଦେର୍ଦେଵି ପିତୃଭକ୍ତିମନାଗସମ୍
ବେଦଶର୍ମା କହିଲେ— "ତୁମର କଥା ଅଧର୍ମ ଓ ଅନୁଚିତ, ପାପ ମିଶିତ। ଏଭଳି କଥା ମୋତେ କହନି, ଦେବୀ, ମୁଁ ପିତାଭକ୍ତ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ।"
ପିତୁରର୍ଥଂ ସମାଯାତସ୍ତ୍ଵାମହଂ ପ୍ରାର୍ଥଯେ ଶୁଭେ । ଅନ୍ଯଦେଵଂ ନ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଭଜ ତ୍ଵଂ ପିତରଂ ମମ
"ମୁଁ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆସିଛି, ଶୁଭେ, ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି। ଅନ୍ୟ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ମୋ ପିତାଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର ହେଉ।"
ଯଦ୍ଯତ୍ତ୍ଵମିଚ୍ଛସେ ଦେଵି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସଚରାଚରମ୍ । ତତ୍ତଦ୍ଦଦ୍ମି ନ ସଂଦେହୋ ଦେଵରାଜ୍ଯାଧିକଂ ଶୁଭେ
ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁଠି ଯାହା କିଛି ଚାହଁ, ଚଳାଚଳ ଯାହା କିଛି ହେଉ, ମୁଁ ସେସବୁ ଦେଉଛି—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜ୍ୟଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ, ହେ ଶୁଭେ।
ସ୍ତ୍ର୍ଯୁଵାଚ- ଏଵଂ ସମର୍ଥୋ ଦାତୁଂ ମେ ପିତୁରର୍ଥେ ଯଦା ଭଵାନ୍ । ତଦା ମେ ଦର୍ଶଯାଦ୍ଯୈଵ ସେଂଦ୍ରାସ୍ତ୍ଵଂ ସମହେଶ୍ଵରାନ୍
ସ୍ତ୍ରୀ କହିଲେ—ମୋ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ସମସ୍ତ କିଛି ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ, ତେବେ ଆଜି ଆପଣ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ମହାଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ସମାନ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତି ଦେଖାନ୍ତୁ।
ଦାତୁମେଵଂ ସମର୍ଥୋସି ଦୁର୍ଲଭଂ ସାଂପ୍ରତଂ କିଲ । କିଂ ତେ ବଲଂ ମହାଭାଗ ଦର୍ଶଯସ୍ଵ ତ୍ଵମାତ୍ମନଃ
ଏପରି ଦୁର୍ଲଭ ଦାନ ଦେବାକୁ ଆପଣ ସମର୍ଥ। ଆପଣଙ୍କର ଶକ୍ତି କେତେ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ? ଆପଣ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଖାନ୍ତୁ।
ଵେଦଶର୍ମୋଵାଚ- ପଶ୍ଯ ପଶ୍ଯ ବଲଂ ଦେଵି ପ୍ରଭାଵଂ ତପସୋ ମମ । ମଯାହୂତାଃ ସମାଯାତା ଇଂଦ୍ରାଦ୍ଯାଃ ସୁରସତ୍ତମାଃ
ବେଦଶର୍ମା କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ମୋର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ଦେଖ, ଦେଖ। ମୋ ଡାକରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ଆସିଛନ୍ତି।
ଵେଦଶର୍ମାଣମୂଚୁସ୍ତେ କିଂ କୁର୍ମୋ ହି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଯମେଵମିଚ୍ଛସେ ଵିପ୍ର ତଂ ଦଦାମୋ ନ ସଂଶଯଃ
ଦେବତାମାନେ ବେଦଶର୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ କଣ କରିବୁ? ଆପଣ ଯାହା ଚାହାନ୍ତି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ନିଶ୍ଚିତ ଦେବୁ।
ଵେଦଶର୍ମୋଵାଚ- ଯଦି ଦେଵାଃ ପ୍ରସାନ୍ନା ମେ ପ୍ରସାଦସୁମୁଖା ଯଦି । ଦଦଂତୁ ଵିମଲାଂ ଭକ୍ତିଂ ପାଦଯୋଃ ପିତୁରେଵ ମେ
ବେଦଶର୍ମା କହିଲେ—ଯଦି ଦେବତାମାନେ ମୋ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ଓ କୃପାମୟ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ମୋ ପିତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ନିର୍ମଳ ଭକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।
ଏଵମସ୍ତୁ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଯଥାଯାତାସ୍ତଥା ଗତାଃ । ତମୁଵାଚ ତଥା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୃଷ୍ଟଂ ତେ ତପସୋ ବଲମ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତା କହିଲେ—ଏହିପରି ହେଉ। ସେମାନେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ ସେ କହିଲେ—ତୁମେ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖିଛ।
ଦେଵୈସ୍ତୁ ନାସ୍ତି ମେ କାର୍ଯଂ ଯଦି ଦାତୁମିହେଚ୍ଛସି । ଯନ୍ମାଂ ନଯସି ଗୁର୍ଵର୍ଥଂ ତତ୍କୁରୁଷ୍ଵ ମମ ପ୍ରିଯମ୍
ମୋର ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ କୌଣସି କାମ ନାହିଁ; ଯଦି ଆପଣ ଦେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ମୋର ଇଚ୍ଛା, ତାହା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ।
ଦେହି ତ୍ଵଂ ସ୍ଵଂ ଶିରୋ ଵିପ୍ର ସ୍ଵହସ୍ତେନ ନିକୃତ୍ଯ ଵୈ । ଵେଦଶର୍ମୋଵାଚ- ଧନ୍ଯୋହମଦ୍ଯ ସଂଜାତୋ ମୁକ୍ତଶ୍ଚୈଵ ଋଣତ୍ରଯାତ୍
ତୁମେ ନିଜ ହାତରେ ନିଜ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦେଉ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ। ବେଦଶର୍ମା କହିଲେ—ଆଜି ମୁଁ ଧନ୍ୟ ହେଲି, ତିନି ପ୍ରକାର ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲି।
ସ୍ଵଶିରୋ ଦେଵି ଦାସ୍ଯାମି ଗୃହ୍ଯତାଂ ଗୃହ୍ଯତାଂ ଶୁଭେ । ଶିତେନ ତୀକ୍ଷ୍ଣଧାରେଣ ଶସ୍ତ୍ରେଣ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ନିଜ ମୁଣ୍ଡ ଦେଉଛି, ନିଅ, ନିଅ, ହେ ଶୁଭେ। ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ସେ ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଜ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଲେ।
ନିକୃତ୍ଯ ସ୍ଵଂ ଶିରଶ୍ଚାଥ ଦତ୍ତଂ ତସ୍ଯୈ ପ୍ରହସ୍ଯ ଚ । ରୁଧିରେଣ ପ୍ଲୁତଂ ସା ଚ ପରିଗୃହ୍ଯ ଗତା ମୁନିମ୍
ଏପରି ନିଜ ମୁଣ୍ଡ କାଟି, ସେ ହସିହସି ତାକୁ ଦେଲେ। ସେ, ରକ୍ତରେ ଭିଜା, ଏହା ନେଇ ମୁନିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ସ୍ତ୍ର୍ଯୁଵାଚ- ତଵାର୍ଥେ ପ୍ରେଷିତଂ ଵିପ୍ର ପୁତ୍ରେଣ ଵେଦଶର୍ମଣା । ଏତଚ୍ଛିରଃ ସଂଗୃହାଣ ନିକୃତ୍ତଂ ଚାତ୍ମନାତ୍ମନଃ
ସ୍ତ୍ରୀ କହିଲେ—ତୁମ ପାଇଁ ବେଦଶର୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ମୋତେ ପଠାଇଛନ୍ତି। ଏହି ନିଜେ କାଟିଥିବା ମୁଣ୍ଡ ନିଅ, ନିଜ ପାଇଁ ନିଅ।