ଇତି ମଂତ୍ରଂ ସମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦାନଂ ଯଥୋଦିତଂ। ତସ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୋ ଭଵତ୍ଯାଶୁ ଭାର୍ଗଵଃ କୁରୁନଂଦନ
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଉପଯୁକ୍ତ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍; ଏହା କରିଲେ, ଭାର୍ଗବ ଶୀଘ୍ର ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ।
ଶନୈଶ୍ଚରସ୍ଯ ପୂଜାର୍ଥଂ ମଂଡଲଂ ଚ ନରାକୃତି। କୃତ୍ଵା ଚୂର୍ଣୈଃ କୃଷ୍ଣଵର୍ଣୈଃ ପୂଜଯେତ୍ତତ୍ର ଭକ୍ତିତଃ
ଶନିଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ, କଳା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ଆକୃତିର ଏକ ଚିତ୍ର ଏକାଉଁଥିବା ଉଚିତ୍; ସେଠାରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
କୃଷ୍ଣୈର୍ଗନ୍ଧୈଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ଵସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚାପି ତଥାଵିଧୈଃ। ଲୋହଂ ଚ ଦକ୍ଷିଣାଦାନଂ ପିଣ୍ଯାକଂ ଚ ତିଲସ୍ଯ ଚ
କଳା ଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲ, ଏବଂ ସେହିପରି କଳା ବସ୍ତ୍ର, ଲୋହା ଦାନ, ତିଳ ଦ୍ୱାରା ପିଠା—ଏହି ସବୁ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଦାନଂ ଶନୈଶ୍ଚରାରିଷ୍ଟେ କୃଷ୍ଣାଂ ଗାଂ କୃଷ୍ଣଵସ୍ତ୍ରକଂ। ସୁଵର୍ଣଂ ଚ ଯଥାଶକ୍ତି ଦଦ୍ଯାନ୍ନୀଲମଣିଂ ତଥା
ଶନିଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୈଵିକ ଦୋଷ ହେଲେ, କଳା ଗାଈ, କଳା ବସ୍ତ୍ର, ଯେତେ ସମ୍ଭବ ସୁନା ଓ ନୀଳମଣି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ସୂର୍ଯସୂନୋ ମହାଭାଗ ଛାଯାପୁତ୍ର ମହାବଲ। ଅଧୋଦୃଷ୍ଟେ ଭଵ ଶନେ ପ୍ରସନ୍ନୋଽସ୍ମାତ୍ପ୍ରଦାନତଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ, ଚାୟାଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶନି, ତୁମେ ତଳକୁ ଦେଖ, ଏହି ଦାନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉ।
ଏଵଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଶନିଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯଶ୍ଚ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜାତଯେ। ସ୍ଵାନୁକୂଲୋ ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ଶନିଃ ପାପେ ଚ ଗୋଚରେ
ଏଭଳି ଭକ୍ତି ସହିତ ଶନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଦ୍ବିଜଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ, ଶନି ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ହୁଅନ୍ତି, ଯଦିଓ ପାପ ଦଶା ରହିଥାଏ।
ରାହୋର୍ଵର୍ଣାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ଶନିଵନ୍ମଂଡଲଂ ତଥା। ସୂର୍ଯାକାରଂ ସମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ତତ୍ର ପୂଜାର୍କସୂନୁଵତ୍
ରାହୁଙ୍କ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆକୃତି, ଏବଂ ଶନି ପରି ମଣ୍ଡଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକୃତିରେ ତିଆରି କରି, ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କ ପରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଗୋମେଦଂ ସର୍ଷପାଶ୍ଚୈଵ ତିଲା ମାଷାଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣକାଃ। ମହିଷୀ ଚ ତଥା ଚ୍ଛାଗୋ ଦାନଂ ରାହୋଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍
ଗୋମେଦ ମଣି, ସରସପ, କଳା ତିଳ, କଳା ବୁଟ, ମହିଷୀ ଓ ଛାଗ—ଏହି ସବୁ ରାହୁଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି।
ସିଂହିକାସୁତ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ର ରାହୋ ଚଂଦ୍ରାର୍କମର୍ଦନ। ଭଵ ତୁଷ୍ଟୋ ମହାଭାଗ ଦାନେନାନେନ ସୁଵ୍ରତ
ସିଂହିକାଙ୍କ ପୁଅ, ଦାନବମାନଙ୍କ ରାଜା, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ରାହୁ, ମହାଭାଗ, ଏହି ଦାନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉ।
କେତୋର୍ମଂଡଲକଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଧ୍ଵଜାକୃତିସୁଶୋଭନମ୍। ଶନିଵତ୍ସକଲଂ ଜ୍ଞେଯଂ ପୂଜାଵର୍ଣାଦିକଂ ନୃପ
କେତୁଙ୍କ ପାଇଁ ଧ୍ୱଜ ଆକୃତିର ଏକ ସୁନ୍ଦର ଚିତ୍ର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍; ପୂଜା ଓ ବର୍ଣ୍ଣ ସବୁ ଶନିଙ୍କ ପରି ହେବା ଉଚିତ୍, ରାଜା।
ସପ୍ତଧାନ୍ଯଂ ସମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ସସ୍ଵର୍ଣଂ କେତୁଦାନକମ୍। ଏଵଂ କୃତେ ସ୍ଵାନୁକୂଲୌ ଭଵେତାଂ ଚ ନୃଣାଂ ନୃପ
ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ ଓ ସୁନା କେତୁଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି; ଏଭଳି କଲେ, ସେମାନେ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ହୁଅନ୍ତି, ରାଜା।
ପ୍ରଦଦ୍ଯାତାଂ ଧନଂ ପୁତ୍ରାନ୍ସୁଖଂ ସୌଭାଗ୍ଯମେଵ ଚ। ଆକୃଷ୍ଣେତି ରଵେର୍ମଂତ୍ର ଇମଂ ଦେଵାସ୍ତଥା ଵିଧୋଃ
ସେମାନେ ଧନ, ସନ୍ତାନ, ସୁଖ ଓ ଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି; 'ଆକୃଷ୍ଣେତି' ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ।
ଅଗ୍ନିର୍ମୂର୍ଧେତି ଭୌମସ୍ଯ ମଂତ୍ରୋ ଜପ୍ଯେର୍ହଣେ ତଥା। ଉଦ୍ବୁଧ୍ଯସ୍ଵେତୀଂଦୁସୂନୋର୍ବୃହସ୍ପତେ ଗୁରୋସ୍ତଥା
'ଅଗ୍ନିର୍ମୂର୍ଧେ' ଏହି ମନ୍ତ୍ର ମଙ୍ଗଳ ପୂଜାରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍; 'ଉଦ୍ବୁଧ୍ୟସ୍ୱ' ଚନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର ପାଇଁ, 'ବୃହସ୍ପତେ' ଗୁରୁ ପାଇଁ।
ଅନ୍ନାତ୍ପରୀତି ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ଶନ୍ନୋଦେଵୀରଯଂ ଶନେଃ। କଯା ନ ଇତି ରାହୋଶ୍ଚ କେତୋଃ କେତୁମିତି ସ୍ମୃତଃ
'ଅନ୍ନାତ୍ପରି' ଶୁକ୍ର ପାଇଁ, 'ଶନ୍ନୋ ଦେବୀର୍' ଶନି ପାଇଁ; 'କୟା ନ' ରାହୁ ପାଇଁ, 'କେତୁମ୍' କେତୁ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର।
ଏତେ ମଂତ୍ରାସ୍ସମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟା ଗ୍ରହଣାଂ ପୂଜନେ ଜପେ। ଏଵଂ କୃତେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠାନୁକୂଲା ଅଖିଲା ଗ୍ରହାଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକର ଗ୍ରହଣ, ପୂଜା ଓ ଜପ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରାଯାଇଛି। ଏପରି ଭାବେ କରିଲେ, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ ଅନୁକୂଳ ହୁଏ।
ଭଵଂତି ପୁଂସାଂ ସତତଂ ଯଚ୍ଛଂତି ଚ ସୁସଂପଦଃ। ଏତନ୍ମହାରାଜ ମଯା ସମସ୍ତଂ ତୁଭ୍ଯଂ ସମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟମିହକ୍ରମେଣ
ଏହା ସଦା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରେୟସ୍ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ମହାରାଜ, ଏହି ସମସ୍ତ କଥାକୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେଲି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନରଃ ସର୍ଵଶ୍ରୁତାର୍ଥସାରମେତୀଶ୍ଵରସ୍ଯୈଵ ଚ ସନ୍ନିଧାନମ୍। ଇଦଂ ପଵିତ୍ରଂ ଯଶସୋ ନିଧାନମିଦଂ ପିତୄଣାମତିଵଲ୍ଲଭଂ ସ୍ଯାତ୍
ଯେ କେହି ଏହି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଯଶସ୍ୱୀ ଧନକୁ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ସାର ଓ ଭଗବାନଙ୍କର ସାକ୍ଷାତ୍ ସ୍ଥିତି, ଶୁଣେ, ସେ ପିତୃମାନେଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଏ।
ଇଦଂ ଚ ଦେଵେଷ୍ଵମୃତାଯ କଲ୍ପତେ ପୁଣ୍ଯାଵହଂ ପାତକିନାଂ ଚ ପୁଂସାମ୍। ଇତି ପଠତି ଯଶସ୍ଯଂ ଯଃ ଶୃଣୋତୀହ ଭକ୍ତ୍ଯା ମଧୁମୁରନକାରେରର୍ଚନଂ ଵାଥ ପଶ୍ଯେତ୍
ଏହା ଦେବତାମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅମୃତତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରେ, ପାପୀମାନେଙ୍କୁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ଯେ କେହି ଭକ୍ତିସହିତ ଏହାକୁ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, କିମ୍ବା ମଧୁସୂଦନ ଓ ମୁରାରିଙ୍କର ପୂଜା ଦେଖେ, ସେ ଯଶସ୍ୱୀ ହୁଏ।
ମତିମପି ଚ ଜନାନାଂ ଯୋ ଦଦାତୀଂଦ୍ରଲୋକେ ଵିଧିଶିଵଵିବୁଧେନ୍ଦ୍ରୈଃ ପୂଜ୍ଯତେ କଲ୍ପମେକମ୍। ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯମୃଷୀଣାଂ ଚରିତଂ ଶୁଭମ୍
ଯେ ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ, ସେକୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଓ ଦେବମାନେ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଯେ କେହି ଏହି ଋଷିମାନଙ୍କର ଶୁଭ କଥାକୁ ସଦା ଶୁଣେ—
ଵିମୁକ୍ତସ୍ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ। ତପଃ କୃତେ ପ୍ରଶଂସଂତି ତ୍ରେତାଯାଂ ଜ୍ଞାନମେଵ ଚ
ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲଭେ ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ତପସ୍ୟାଯୁଗରେ ତପସ୍ୟାର ସ୍ତୁତି ହୁଏ, ତ୍ରେତାଯୁଗରେ କେବଳ ଜ୍ଞାନର।
ଦ୍ଵାପରେ ଯଜ୍ଞମିତ୍ଯାହୁର୍ଦାନମେକଂ କଲୌ ଯୁଗେ। ସର୍ଵେଷାମେଵ ଦାନାନାମିଦମେଵୈକମୁତ୍ତମମ୍
ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ଯଜ୍ଞକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କଳିଯୁଗରେ କେବଳ ଦାନ। ସମସ୍ତ ଦାନମଧ୍ୟରେ ଏହି ଦାନ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ।
ଅଭଯଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ନାସ୍ତି ଦାନମତଃ ପରମ୍। ଦାନଂ ପ୍ରଧାନଂ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ତ୍ଵିତ୍ଯାହ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟମୁକ୍ତ କରିବା ଦାନଠାରୁ ଉପରି କିଛି ନାହିଁ। ଭଗବାନ୍ ସ୍ୱୟଂ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଦାନ ସବୁଠାରୁ ମୁଖ୍ୟ।
ଦାନେନ ସର୍ଵକାମାପ୍ତିସ୍ତସ୍ଯ ସଂଜାଯତେ ତପଃ। ପୁଣ୍ଯଂ ପଵିତ୍ରମାଯୁଷ୍ଯଂ ସର୍ଵପାପଵିନାଶନମ୍
ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ଏହାରୁ ତପସ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହା ପୁଣ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା, ଆୟୁ ଦେଇଥାଏ ଓ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ୍ନ କରେ।
ପୁରାଣମେତତ୍କଥିତଂ ତୀର୍ଥଶ୍ରାଦ୍ଧାନୁଵର୍ଣନମ୍। ଶୃଣୋତି ଯଃ ପଠେଦ୍ଵାପି ଶ୍ରୀମାନ୍ସଂଜାଯତେ ନରଃ
ଏହି ପୁରାଣରେ ତୀର୍ଥ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି। ଯେ କେହି ଏହାକୁ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପଢ଼େ, ସେ ଧନୀ ଓ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ହୁଏ।
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସଲକ୍ଷ୍ମୀକଂ ହରିଂ ଲଭେତ୍। ଇଦଂ ମହାରାଜ ଅଗାଦି ତୁଭ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ମହାପାତକନାଶନଂ ଚ
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଲକ୍ଷ୍ମୀସହିତ ହରିଙ୍କୁ ପାଏ। ମହାରାଜ, ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଓ ମହାପାପ ନାଶକ ଉପଦେଶ ତୁମକୁ ଦିଆଯାଇଛି।
ବ୍ରହ୍ମାର୍କରୁଦ୍ରୈଶ୍ଚ ସୁପୂଜିତଂ ଚ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯମେତତ୍ପ୍ରଵଦଂତି ତଜ୍ଜ୍ଞାଃ। ସୃଷ୍ଟିଖଂଡମିଦଂ ରାଜନ୍ମଯା ତୁଭ୍ଯଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍
ଏହି କଥା ବ୍ରହ୍ମା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ପୂଜିତ ଓ ଶ୍ରବଣୀୟ। ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ମାନେ ଏହାକୁ କହନ୍ତି। ରାଜା, ଏହି ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ପୁରାଣସ୍ଯାଦିଭୂତଂ ଚ ନଵଧା ସୃଷ୍ଟି ପୌଷ୍କରମ୍। ଦ୍ଵିଜେଭ୍ଯଃ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ଯଶ୍ଚ ଵୈ ଶୃଣୁଯାତ୍ପଠେତ୍। କଲ୍ପକୋଟିଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ସ ମୋଦତେ
ଏହି ପୁରାଣର ଆଦି ଅଂଶ, ପୌଷ୍କର ନାମକ ନବଧା ସୃଷ୍ଟି। ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଏହାକୁ ଶ୍ରାବଣ କରାଉଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣି କିମ୍ବା ପଢ଼ିପାରନ୍ତି। ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ କୋଟି କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ କରେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମପୁରାଣେ ସୃଷ୍ଟିଖଂଡେ ପୁରାଣାଵତାରେ ଗ୍ରହାର୍ଚନଵର୍ଣନଂନାମ ଦ୍ଵ୍ଯଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡର 'ଗ୍ରହାର୍ଚ୍ଚନ ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ବୟାସୀତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଓଁ ଶ୍ରୀଗଣେଶାଯ ନମଃ ଋଷଯ ଊଚୁଃ- ଶୃଣୁ ସୂତ ମହାଭାଗ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥକୋଵିଦ । ସଂଦେହମାଗତଂ ଵିଦ୍ଵନ୍ଦାରୁଣଂ ବୁଦ୍ଧିନାଶନମ୍
ଓଁ ଶ୍ରୀଗଣେଶାୟ ନମଃ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ— ହେ ସୂତ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ଅର୍ଥକୁ ଜାଣିଥିବା ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ। ଏଠାରେ ଆମ ପାଖରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ସନ୍ଦେହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ତୁମେ ଏହାକୁ ନିବୃତ୍ତ କର।
କେଚିତ୍ପଠଂତି ପ୍ରହ୍ଲାଦଂ ପୁରାଣେଷୁ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ପଂଚଵର୍ଷାନ୍ଵିତେନାପି କେଶଵଃ ପରିତୋଷିତଃ
କିଛି ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁରାଣରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କର କଥା ପଢ଼ନ୍ତି। ପାଞ୍ଚବର୍ଷ ବୟସରେ ମଧ୍ୟ କେଶବ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ।