ତତୋ ଦେଵା ଵିଧିଂ ଗତ୍ଵା ଵଚନଂ ଚେଦମବ୍ରୁଵନ୍। ଅନ୍ଧକେନୈଵ ଚାସ୍ମାକଂ ହୃତଂ ରାଜ୍ଯଂ ସୁଖଂ ମଖଃ
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ: 'ଅନ୍ଧକ ଆମର ରାଜ୍ୟ, ସୁଖ ଓ ଯଜ୍ଞ ନେଇଯାଇଛି।'
ତସ୍ମାତ୍ତସ୍ଯ ଵଧୋପାଯ ଉଚ୍ଯତାଂ ତଦ୍ଵିଧୀଯତାମ୍। ଅଥ ଧାତାଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଦେଵାନସ୍ଯ ଚ ନୈଧନମ୍
ତେଣୁ ତାଙ୍କର ବିନାଶ ପାଇଁ କୌଣସି ଉପାୟ କହନ୍ତୁ ଓ କରନ୍ତୁ।' ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: 'ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଏଉଁ ସହଜରେ ହେବା ନାହିଁ।'
ନାସ୍ତି ଵିଷ୍ଣୁଵରାଦେଵ ପୀଯୂଷସ୍ଯ ଚ ଭକ୍ଷଣାତ୍। କିଂତୁ ତସ୍ଯାସୁରତ୍ଵସ୍ଯ ଯଥା ପରିଭଵୋ ଧ୍ରୁଵମ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ଅମୃତ ପିଇଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଦୟା ମିଳିବ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଦାନବ ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅପମାନ ହେବ।
କୁର୍ଵେ ଲୋକହିତାର୍ଥାଯ ଶ୍ରଦ୍ଧାଂ କାମସମନ୍ଵିତାମ୍। ଵିଚିକିତ୍ସା ତୁ ତତ୍ରୈଵ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରୀରତିଗଚ୍ଛତି
ଲୋକଙ୍କ ଭଲପାଇଁ ମୁଁ ଆଶା ଓ ଇଚ୍ଛା ଭରା ଭକ୍ତି ତିଆରି କରେ; କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷଣରେ ହୁଏ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵୈକାଂ ପାର୍ଵତୀଂ ଦୁର୍ଗାଂ ନ ତସ୍ଯ ମାନସଂ ସ୍ଥିରମ୍। ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଜଗତ୍ସ୍ଵାମୀ ତଂ ଚ ଵୈରୂପ୍ଯତାଂ ନଯେତ୍
ପାର୍ବତୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ଶାନ୍ତ ରହିଲା ନାହିଁ; ଏହିଥିରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ୱାମୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ବିକଳାଙ୍ଗ କରିଦେବେ।
ତତୋଽସୁରତ୍ଵଂ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଗଣସ୍ତସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଜାଧ୍ଯକ୍ଷଃ ଶ୍ରଦ୍ଧାଂ କାମସମନ୍ଵିତାମ୍
ତାପରେ, ସେ ଦାନବତ୍ୱକୁ ଛାଡିଦେଲେ, ତାଙ୍କର ଗଣମାନେ ସେଙ୍କର ସେବକ ହେବେ; ଏଭଳି କହି, ପ୍ରଜାପତି ଆଶା ଓ ଇଚ୍ଛା ଭରା ଭକ୍ତି ତିଆରି କଲେ।
ଵିଚିକିତ୍ସାଂ ସ୍ଵମାଯାଂ ଚ ପ୍ରେଷଯାମାସ ତଂ ପ୍ରତି। ତତୋ ଵିଚେଷ୍ଟିତଃ କାମାଦ୍ଯୋଷାନ୍ଵେଷଣତତ୍ପରଃ
ସେଠାରେ, ସନ୍ଦେହ ଓ ନିଜ ମାୟାକୁ ତାଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ; ଏହାରେ, ଆସକ୍ତିରେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ମହିଳା ଖୋଜିବାରେ ଲାଗିଗଲେ।
ସ୍ଵଦାରାନ୍ପରଯୋଷାଂ ଚ ନାପଶ୍ଯଦ୍ଵିଚିକିତ୍ସଯା। ତତୋ ମାଯାପ୍ରଯୁକ୍ତୋସୌ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଵିଚଚାର ହ
ସନ୍ଦେହରେ ପଡି, ସେ ନିଜ ଜନାନୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଜନାନୀ ମଧ୍ୟରେ ତଫାତ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଏହିପରି ମାୟାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ତିନି ଲୋକ ଭିତରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟଂ ଚ ହିମଵତ୍ପୃଷ୍ଠେ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନଂ ଚାତିଶୋଭନଂ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ପାର୍ଵତୀଂ ଦୈତ୍ଯଃ କାମସ୍ଯ ଵଶଗୋଽଭଵତ୍
ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ର ଢାଳରେ, ସେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଜନାନୀ ରତ୍ନକୁ ଦେଖିଲେ; ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଦାନବ କାମ ରେ ଆସକ୍ତ ହେଲେ।
ଜ୍ଞାନଲୋପାତ୍ତତୋ ଦୁର୍ଗାଂ ଗ୍ରହୀତୁଂ ତାଂ ସ ଚେଚ୍ଛତି। ଉମା ଚ କୋଟଵୀରୂପଂ କୃତ୍ଵା ଦେହସ୍ଯ ଚାତ୍ମନଃ
ଜ୍ଞାନ ହରାଇ ଦେଇ, ସେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚାହିଲେ; କିନ୍ତୁ ଉମା ନିଜ ଦେହକୁ ଏକ ବୃଦ୍ଧା ଅପାକାରେ ପରିଣତ କଲେ।
ଈଶ୍ଵରସ୍ଯାଂତିକସ୍ଥା ଚ ଗ୍ରହୀତୁଂ ତାଂ ସସାର ସଃ। ତତଃ କାମଵିଚେତାଶ୍ଚ ଉନ୍ମତ୍ତୀକୃତଚେତନଃ
ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଉମା, ସେ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଉମା ପଳାଇଗଲେ; ଏହିପରି, ଆସକ୍ତିରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ମନ ପାଗଳ ହେଲା।
ନ ଜହାତି ଶିଵାଂ ଧାତ୍ରୀଂ ପାର୍ଵତୀଂ ଦୈତ୍ଯପୁଂଗଵଃ। ତତୋ ଧ୍ଯାନାତ୍ସମାଗମ୍ଯ ମିଲିତଃ ପାର୍ଵତୀଂ ଧଵଃ
ତଥାପି, ସେ ଦାନବମାନ୍ୟ ଶିବା ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଛାଡିଲେ ନାହିଁ; ଏହିପରି, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କର ସ୍୵ାମୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ଚ ସ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରଗତସ୍ତୁ ସ୍ଵମାଲଯମ୍। ସଜ୍ଜୀକୃତ୍ଯ ସ୍ଵଯୋଧାଂଶ୍ଚ ଶଂଭୁଂ ଜେତୁଂ ସମୁତ୍ସୁକଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦାନବନାୟକ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ; ନିଜ ସେନାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ହରାଇବାକୁ ଆତୁର ହେଲେ।
ଗୌରୀମେଵ ସମାନେତୁଂ କାମମୋହାଦଚେତନଃ। ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତ୍ରିଦଶା ଗତ୍ଵା ତଂ ନଂଦିନେରିତାଃ
କାମ ଓ ମୋହରେ ଅଚେତନ ହୋଇ, ସେ କେବଳ ଗୌରୀଙ୍କୁ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ଏହା ଶୁଣି, ଦେବମାନେ ନନ୍ଦିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଯାଇଥିଲେ।
ଅକୁର୍ଵଂଶ୍ଚ ମହଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଘୋରଂ ଲୋକଭଯଂକରମ୍। ଦୈତ୍ଯାନ୍ରଣେ ମୃତାଂସ୍ତତ୍ର ଦୈତ୍ଯାଚାର୍ଯୋ ହ୍ଯଜୀଵଯତ୍
ସେମାନେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟଭୀତିକର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ସେଠାରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ ଦାନବମାନେ, ଦାନବ ଗୁରୁ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଲେ।
ଏତଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ତୁ କୈଲାସେ ସର୍ଵେ ଚୈଵ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍। କ୍ରୋଧାଚ୍ଛଂଭୁସ୍ତଦା ଵାକ୍ଯଂ ନଂଦିନଂ ନିଜଗାଦ ହ
କୈଳାଶରେ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ସେମାନେ ଜଣାଇଲେ; ଏହିପରି, କ୍ରୋଧରେ ଶମ୍ଭୁ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଗଚ୍ଛ ଦୈତ୍ଯାଲଯଂ ଵୀର ଦ୍ରୁତମେଵ ମମାଜ୍ଞଯା। ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଦୈତ୍ଯାନାଂ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ସଂସଦି
ବୀର, ମୋ ଆଦେଶରେ ଦ୍ରୁତ ଦାନବଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଅ; ସମସ୍ତ ଦାନବ ଓ ଦାନବନାୟକଙ୍କ ସଭାରେ,
ଗୃହୀତ୍ଵା ଚିକୁରେଽତ୍ଯର୍ଥଂ ଭାର୍ଗଵଂ ତଂ ଦୁରାତ୍ମକମ୍। ଲବ୍ଧ୍ଵା ଚାସ୍ମତ୍ସକାଶଂ ଵୈ ଵିହ୍ଵଲଂ ଚାନଯ କ୍ଷଣାତ୍
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଜୋରଦାର ଚୁଲି ଧରି ଧର; ତାଙ୍କୁ ମୋ ପାଖକୁ ତୁରନ୍ତ ଆଣି, ଭ୍ରମିତ ଓ ଦମିତ କର।
ତତୋ ନଂଦୀଶ୍ଵରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ପାର୍ଵତୀପତିନେରିତଃ। କାଵ୍ଯଂ ତଂ କୁଂତଲେ ଧୃତ୍ଵା ଦୈତ୍ଯାନାଂ ପୁରତୋ ବଲାତ୍
ତାପରେ, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର, କାବ୍ୟଙ୍କୁ ଚୁଲି ଧରି, ଦାନବମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ଜୋରକରେ ଟାଣିଲେ।
ଆନଯଂତଂ ଚ ତଂ ଦୈତ୍ଯା ଜଘ୍ନୁଃ ପ୍ରହରଣୈଃ ଶରୈଃ। ନ ଶେକୁସ୍ତେ ରୁଜାଂ କର୍ତୁଂ ନଂଦିନୋ ବଲଶାଲିନଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଣୁଥିବାବେଳେ, ଦାନବମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନନ୍ଦୀଙ୍କୁ କିଛି କ୍ଷତି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଦେଵାନାମଗ୍ରତୋ ନଂଦୀ ଗୃହୀତ୍ଵା ତଂ ଚ କୁଂତଲେ। ହରସ୍ଯ ପୁରତୋ ହୃଷ୍ଟଃ ସହ ତେନ ସମାଯଯୌ
ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଆଗରେ ନନ୍ଦୀ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ କେଶ ଧରି ଆଣିଲେ ଏବଂ ଖୁସି ହୋଇ, ହରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେ ସହିତ ଯାଇ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ଭାର୍ଗଵଂ ଶଂଭୁରସୁରାଣାଂ ଗୁରୁଂ ରୁଷା। ଅଗିଲଦ୍ରୌଦ୍ରମୂର୍ତୋଽସୌ କାଲାଂତକସମଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଶମ୍ଭୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ — ଅସୁରମାନଙ୍କ ଗୁରୁ — ଧରି ନେଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ରୂଦ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ପ୍ରଭୁ।
ତତୋ ଦୈତ୍ଯପତିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସର୍ଵସୈନ୍ଯଵୃତୋ ବଲୀ। ଦୁଦ୍ରାଵ ଶଂକରଂ ତତ୍ର ଘୋରୈଃ ପ୍ରହରଣାଦିଭିଃ
ତାପରେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ, ସମଗ୍ର ସେନା ସହିତ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ନେଇ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତ୍ରିଦଶାଶ୍ଚ ତଥା କ୍ରୁଦ୍ଧାସ୍ତତୋ ଵିଦ୍ଯାଧରାଦଯଃ। ପ୍ରଯଯୁଃ ସମରଂ ତତ୍ର ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଚ ଭୃଶଂ ରୁଷା
ତେଣୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗେଇଲେ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ନେଇ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଘୋରଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ଭୀଷ୍ମଂ ସମୁତ୍ଥିତମ୍। ଦେଵଦାନଵଯୋରେଵଂ ସର୍ଵଲୋକଭଯଂକରମ୍
ଏହି ସମୟରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୀଷଣ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଭୟଭୀତ କଲା।
ତତଃ ପ୍ରତ୍ଯଯିତାସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଦେଵା ନିଘ୍ନଂତି ଦାନଵାନ୍। ଦନୁଜା ନିର୍ଜରାଂସ୍ତତ୍ର ଵିନିଘ୍ନଂତି ମହାହଵେ
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ, ଏବଂ ଦାନବମାନେ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଅମରମାନଙ୍କୁ ମାରିଲେ।
ଶାତକୁଂଭମଯାଙ୍ଗୈସ୍ତେ ଶରୈର୍ଵଜ୍ରସମାନକୈଃ। ବିଭିଦୂ ରତ୍ନପୁଂଖୈଶ୍ଚ ପରସ୍ପରଜଯୈଷିଣଃ
ସୁନାର ଦେହ ଓ ବଜ୍ର ସମାନ ତୀର, ରତ୍ନ ମୁଣ୍ଡିତ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ବିଦ୍ରୁତ କରି, ଜୟ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଦୀପଯଂତି ଭୃଶଂ କାଂତୈସ୍ତଦ୍ଗାତ୍ରାଣି ନଭାଂସି ଚ। ଵୀର୍ଯଵଂତୋ ମହାଦୈତ୍ଯା ନ ମୋଘୈରସ୍ତ୍ରସଂଚଯୈଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଚମକଦାର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେହ ଓ ଆକାଶକୁ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କଲେ, ତାଙ୍କର କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା ନାହିଁ।
ହତ୍ଵା ଚ ପାତଯାମାସୁଃ କାଶ୍ଯପାଃ ସୁରସତ୍ତମାଃ। ଜଗଦ୍ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ମହାସୈନ୍ଯଂ ବଲାଯୁଧସୁସଂଵୃତମ୍
କଶ୍ୟପଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବତାମାନେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଆବୃତ କରିଥିବା ବିଶାଳ ସେନାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ସେନା ସହିତ ଭୂମିକୁ ଫେଲିଦେଲେ।
ନୀତଂ କ୍ଷଯଂ ସୁରୈଃ ସର୍ଵୈଃ ଶସ୍ତ୍ରୈଃ ପ୍ରତ୍ଯଯିତୈଃ କ୍ଷଣାତ୍। ସ୍ଵଯଂ ଚ ଯୁଧ୍ଯମାନେନ ମହାଦେଵେନ ଯତ୍ନତଃ
ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ୍ନ କଲେ, ଏବଂ ମହାଦେବ ନିଜେ ମହା ପ୍ରୟାସରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।