ନଷ୍ଟଂ ଜଗଦିଦଂ ରାଜଂସ୍ତସ୍ମାନ୍ନୋ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି। ଅଯମସ୍ଯ ପ୍ରତୀକାରୋ ହ୍ଯସ୍ମାଭିରଵଗମ୍ଯତେ
ରାଜା, ଏହି ସଂସାର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି; ତେଣୁ ଆମକୁ କିଛି କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଆମେ ଏହାର ଉପାୟ ବୁଝିପାରିଛୁ।
ସୂରଂ ମଂତ୍ରୈର୍ମହାଦେଵଂ ଯତ୍ନାଦାରାଧଯ ପ୍ରଭୋ। ରାଜୋଵାଚ- କେନୋପାଯେନ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାସ୍ତୋଷଯିଷ୍ଯାମି ଭାସ୍କରଂ
ପ୍ରଭୁ, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯତ୍ନ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କର। ରାଜା ପଚାରିଲେ— ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, କେମିତି ମୁଁ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିବି?
ଅମେଧ୍ଯେନାଥ କୁଷ୍ଠେନ ଲୋକାନାଂ ଗର୍ହିତେନ ଚ। ଅଦୃଶ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଗର୍ହିତୋସ୍ମି ଦ୍ଵିଜାତଯଃ
ଅପବିତ୍ରତା ଓ କୁଷ୍ଟରୋଗ ଦ୍ୱାରା, ଲୋକମାନେ ଯାହାକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମୋତେ ଅପମାନ କରନ୍ତି।
କିଂ କରିଷ୍ଯାମି ରାଜ୍ଯଂ ଚ କିଂ ସ୍ଯାଦାରାଧନେନ ତୁ। ଦ୍ଵିଜା ଊଚୁଃ-। ଅତ୍ର ସ୍ଥିତ୍ଵା ସ୍ଵରାଜ୍ଯେ ତୁ ସମୁପାସ୍ଯ ଵିରୋଚନଂ
ମୁଁ ରାଜ୍ୟରେ କଣ କରିବି, ପୂଜା କରିବାର ଉପକାର କଣ? ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ— ଏଠାରେ ରହି ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ଭିରୋଚନଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ପ୍ରମୁଚ୍ଯ କିଲ୍ଵିଷାଦ୍ଘୋରାତ୍ସ୍ଵର୍ଗଂ ମୋକ୍ଷଂ ଚ ଲପ୍ସ୍ଯସେ। ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ରାଜେଂଦ୍ରଃ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାନ୍
ଭୟଙ୍କର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ ଓ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇବ। ଏହା ଶୁଣି ରାଜା ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଖରେ ଶିର ନମାଇଲେ।
ଆକାର୍ଷୀତ୍ତସ୍ଯ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ପରମାରାଧନଂ ଚ ଯତ୍। ନିତ୍ଯପୂଜାଂ ତଥା ମଂତ୍ରୈରୁପହାରୈର୍ଵିଲେପନୈଃ
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୂଜା କଲେ, ପ୍ରତିଦିନ ମନ୍ତ୍ର, ଉପହାର ଓ ଲେପନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଲେ।
ଫଲୈର୍ନାନାଵିଧୈରର୍ଘୈରକ୍ଷତାତପ ତଂଡୁଲୈଃ। ଜପାପୁଷ୍ପାର୍କପର୍ଣୈଶ୍ଚ କରଵୀରକରଂଜକୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫଳ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ, ଭଜା ଧାନ, ଜପାପୁଷ୍ପ, ଅର୍କପତ୍ର, କରବୀର ଓ କରଞ୍ଜ ପୁଷ୍ପ ଦ୍ୱାରା।
ରକ୍ତକୁଂକୁମସିନ୍ଦୂରୈସ୍ତଥା ଵାସଂତିକାଦିଭିଃ। ସୁଗଂଧକଦଲୀପତ୍ରୈସ୍ତତ୍ଫଲୈଃ ସୁମନୋହରୈଃ
ଲାଲ କୁଙ୍କୁମ, ସିନ୍ଧୁର, ବସନ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଷ୍ପ, ସୁଗନ୍ଧିତ କଦଳୀ ପତ୍ର ଓ ମନମୋହା ଫଳ ଦ୍ୱାରା।
ଅର୍ଘ୍ଯମୌଦୁଂବରେ କୃତ୍ଵା ସଦା ସୂର୍ଯାଯ ପାର୍ଥିଵଃ। ଆଦିତ୍ଯସଂମୁଖୋ ଦତ୍ତେ ସଦା ମଂତ୍ରିପୁରୋହିତୈଃ
ରାଜା ସଦା ଉଦୁମ୍ବର କାଠର ପାତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ, ସଦା ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ମୁହାଁ ଦେଇ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ।
ମହିଷୀଭିସ୍ତଥା ଚାର୍ଘୋ ଭୋଗିନୀଭିଃ ସମଂତତଃ। ସର୍ଵୈରଂତଃପୁରସ୍ଥୈଶ୍ଚ ସପତ୍ନୀକୈଶ୍ଚ ରକ୍ଷିଭିଃ
ମହିଷୀମାନେ ଓ ଭୋଗିନୀମାନେ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଥିବା ଜନମାନେ, ସପତ୍ନୀ ଓ ରକ୍ଷୀମାନେ ମିଶି ଚାରିପାଖରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ।
ଚେଟଵର୍ଗୈସ୍ତଥାନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଦୀଯତେଽର୍ଘୋ ଦିନେଦିନେ। ଅର୍କଶାଂତିଭିରତ୍ଯୁଗ୍ରୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରମଂତ୍ରାଦିଭିଃ ପରୈଃ
ଚେଟମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଦିନ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥିଲା; ଅତି ଉଗ୍ର ଅର୍କଶାନ୍ତି କ୍ରିୟା ଓ ଉତ୍ତମ ସ୍ତୋତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା।
ମୂଲମଂତ୍ରାନ୍ଯମଂତ୍ରୈଶ୍ଚ ଯଜଂତି ସ୍ମ ଦିଵାକରଂ। ତଥାର୍କାଂଗଵ୍ରତଂ ଚାନ୍ଯତ୍କୃତଂ ତୈଃ ସୁସମାହିତୈଃ
ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଦିବାକରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ଏପରି ଅର୍କାଙ୍ଗବ୍ରତ ମଧ୍ୟ ଏକାଗ୍ରତାରେ କରିଥିଲେ।
କ୍ରମାତ୍ସମାଂସମାସାଦ୍ଯ ରୋଗସ୍ଯାଂତଂ ଗତୋ ନୃପଃ। ବାଧିତେ ଚାମଯେ ଘୋରେ ସ ରାଜା ନିଖିଲଂ ଜଗତ୍
କ୍ରମେ ବର୍ଷ ଶେଷ ହେଲାପରେ ରାଜାଙ୍କର ରୋଗ ଶମିତ ହେଲା; ଭୟଙ୍କର ରୋଗ ଦମିଗଲାପରେ ସେ ରାଜା ଓ ସମସ୍ତ ସଂସାର—
ନିଯମ୍ଯ କାରଯାମାସ କଲ୍ଯେ ଚ ଯାଜନଵ୍ରତମ୍। ଏଵମେଵ ଜପାପୁଷ୍ପଂ ସୁଗଂଧଂ କଦଲୀଫଲମ୍
ସେ ନିୟମରେ ପ୍ରଭାତରେ ପୂଜାବ୍ରତ କରାଇଲେ। ଏଭଳି ଜପାପୁଷ୍ପ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ କଦଳୀ ଫଳ—
ବାଣୈର୍ଜାଯାଭିରାଲଭ୍ଯମର୍କପର୍ଣାନ୍ଯପୁଷ୍ପକଂ। ଏଵମେଵ ମହାପୁଣ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵଜନପ୍ରିଯଂ
ଜାୟାମାନେ ଧନୁରେ ଅର୍କପତ୍ର ଓ ପୁଷ୍ପ ଉପଲବ୍ଧ କରିଥିଲେ। ଏଭଳି ମହାପୁଣ୍ୟ କରି ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରିୟ ହେଲେ।
ହଵିଷ୍ଯାନ୍ନୋ ନିରାହାରୋ ଜନୋ ଯଜତି ଭାସ୍କରମ୍। ଏଵମେଵ ତ୍ରିଭିର୍ଵର୍ଗୈରର୍ଚିତସ୍ତୈର୍ଵିଭାକରଃ
ହବିଷ୍ୟ ଖାଇ ଉପବାସ କରି ଲୋକମାନେ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଏଭଳି ତିନି ବର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଭିଭାକରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ସଂତୁଷ୍ଟୋ ଭୂପମାଗମ୍ଯ କୃପଯା ଚାବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ। ଵରଂ ଵରଯ ଚାଭୀଷ୍ଟଂ ଯସ୍ତେ ମନସି ଵର୍ତତେ
ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି କୃପାଭରିତ ଭାବରେ କହିଲେ— 'ତୁମେ ମନରେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ଏକ ଭଲ ଦାନ ଚୟନ କର।'
ସର୍ଵେଷାଂ ଵୋ ହିତାର୍ଥାଯ ସାନୁଗଃ ପୁରଵାସିନାମ୍। ରାଜୋଵାଚ-। ଯଦୀଚ୍ଛସି ଵରଂ ଦାତୁଂ ସର୍ଵଲୋଚନମତ୍ପ୍ରିଯମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ତୁମର ସହଯାତୀ ଓ ନଗରବାସୀମାନେ ସହିତ— ରାଜା କହିଲେ: ଯଦି ତୁମେ ଦାନ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ମୋ ପ୍ରିୟ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର।
ସର୍ଵେଷାଂ ନଃ ପରଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ତ୍ଵତ୍ସକାଶେ ଭଵତ୍ଵିତି। ସୂର୍ଯ ଉଵାଚ-। ଅମାତ୍ଯାସ୍ତେ ଦ୍ଵିଜା ଵିପ୍ରାଃ ସଦାରାସ୍ସପରିଚ୍ଛଦାଃ
ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଆମେ ତୁମ ପାଖରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ — ଏହିପରି ହେଉ। ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ — ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତୁମର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ପୁରୋହିତମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ପରିଚାରକମାନେ—
ନଵୀନଯୌଵନାଃ ଶୁଦ୍ଧା ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍। ତିଷ୍ଠଂତୁ ମତ୍ପୁରେ ରମ୍ଯେ ସର୍ଵଭୋଗୈର୍ନିରାମଯାଃ
ସେମାନେ ସବୁଠୁ ନୂତନ ଯୌବନରେ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ନିରୋଗ ଅବସ୍ଥାରେ, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ଏହି ମୋର ଶୋଭାମୟ ପୁରରେ ସୃଷ୍ଟିର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବେ।
ସୁରଦ୍ରୁମୈଃ ସୁସଂପୂର୍ଣୈଃ ପ୍ରାସାଦୈର୍ଦ୍ରୁମକଲ୍ପକୈଃ। ପ୍ରମଦାଭିର୍ମହାଭାଗ ନୃତ୍ଯଗୀତାଦିଭିଃ ପରୈଃ
ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଦେଇଥିବା ବୃକ୍ଷ, ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ବୃକ୍ଷରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ରାଜମହଳ, ଏବଂ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମହିଳାମାନେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ସହିତ ରହିଛନ୍ତି।
ପଂଚକଲ୍ପାଂତରେ ରାଜା ମନ୍ଵାଦୌ ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି। ଅମୀ ତେ ମନୁଜା ଭୂପ ପୁରସ୍ଥାଶ୍ଚ ପୁରୋଧସଃ
ପାଞ୍ଚଟି କଳ୍ପ ପରେ, ମନ୍ବନ୍ତର ଆରମ୍ଭରେ, ତୁମେ ରାଜା ହେବା; ଏହି ତୁମ ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ହେ ଭୂପତି, ଏବଂ ପୁରରେ ଥିବା ପୁରୋହିତମାନେ—
ତଥା ଜନପଦସ୍ଥାଶ୍ଚ ଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଧନିନୋ ନରାଃ। ତତ୍ର ମତ୍ତୋ ଵରଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ସୁଖଂ ସ୍ଵର୍ଗମଵାପ୍ସ୍ଯଥ
ତଥା ତୁମ ରାଜ୍ୟରେ ଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଧନୀ ଲୋକମାନେ, ସେଠାରେ ମୋରୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇବେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗର ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିବେ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗଚ୍ଚକ୍ଷୁସ୍ତତ୍ରୈଵାଂତରଧୀଯତ। ତତୋ ଭଦ୍ରେଶ୍ଵରୋ ରାଜା ସପୁରୋ ଦିଵି ମୋଦତେ
ଏଭଳି କହି ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ତାହାଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ତାପରେ ଭଦ୍ରେଶ୍ୱର ନାମକ ରାଜା ସେଉଁଠି ସହର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ।
ତତ୍ର କୀଟାଦଯୋ ଯେ ଚ ତେ ପୀତାଃ ସସୁତାଦଯଃ। ସ୍ଵର୍ଗେ ଦେଵଦ୍ରୁମେ ଭୋଗ୍ଯଂ କୁର୍ଵଂତି ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍
ସେଠାରେ, ଯେଉଁ କୀଟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଖାଇଯାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗର ଦେବବୃକ୍ଷରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି।
ଏଵମେଵ ନୃପା ଵିପ୍ରା ମୁନଯଶ୍ଶଂସିତଵ୍ରତାଃ। ଯେ ଚ କ୍ଷତ୍ରାଦଯୋ ଵର୍ଣାସ୍ସୂର ସ୍ଵର୍ଗଂ ଯଯୁର୍ଦ୍ରୁତମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ରାଜାମାନେ, ନିଷ୍ଠାବାନ ଋଷିମାନେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଜାତିର ଲୋକମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
କୈଶ୍ଚିଦଭ୍ଯର୍ଥିତଂ ଵିତ୍ତଂ ପୁତ୍ରଦାରାସ୍ତଥାପରୈଃ। ସୁଖଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ତଥାରୋଗ୍ଯଂ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ପ୍ରସାଦତଃ
କିଛି ଲୋକ ଅନୁରୋଧ କରି ଧନ ପାଇଲେ, ଅନ୍ୟେ କିଏ ନାନା ପୁଅ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଲେ; ସୁଖ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ନିରୋଗତା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କୃପାରେ ମିଳିଲା।
ପୁଣ୍ଯକୂଟମିଦଂ ଭଦ୍ରଂ ଯଃ ପଠେନ୍ମାନଵଃ ଶୁଚିଃ। ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯସ୍ତସ୍ଯ ରୁଦ୍ରଵତ୍ପୂଜିତୋ ଭୁଵି
ଏହା ଏକ ମହାପୁଣ୍ୟର ଏକାଠି; ଯେଉଁ ଶୁଚି ମନୁଷ୍ୟ ଏହା ପଢ଼େ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଏବଂ ସେ ପୃଥିବୀରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପରି ପୂଜିତ ହୁଏ।
ସର୍ଵସାକ୍ଷୀ ଭଵେତ୍ସ୍ଵର୍ଗେ ଵରଦୋ ଭାସ୍କରପ୍ରିଯଃ। ଶୃଣୋତି ସଂଯତୋ ମର୍ତ୍ଯଃ ସୋଭୀଷ୍ଟଂ ଫଲମାପ୍ନୁଯାତ୍
ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାକ୍ଷୀ ହୁଏ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ ହୁଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଏ; ଯିଏ ଏହା ଶ୍ରବଣ କରେ, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଏ।
ପାରଗଃ ସର୍ଵପାପାନାଂ ଭାସ୍କରସ୍ଯୈଵ ସଂସଦି। ଵାଵଦୂକୋ ଭଵେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରଵଣାତ୍ପୁଣ୍ଯଵାନ୍ଧନୀ
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସଭାରେ ସମସ୍ତ ପାପ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିପାରେ; ଏହା ଶୁଣିଲେ ସେ ସଦା ବକ୍ତା, ପୁଣ୍ୟ ଓ ଧନରେ ଧନୀ ହୁଏ।