ଜପ୍ଯ ଏଷ ପରଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃସପ୍ତମ୍ଯାଂ ଵିଜଯାଵହଃ। କରଵୀରୈଃ କରଂଜୈଶ୍ଚ ରକ୍ତକୁଂକୁମସନ୍ନିଭୈଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସପ୍ତମୀରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜପ, ଜୟ ଦେଇଥାଏ; କରବୀର ଓ କରଞ୍ଜ ଫୁଲ, ଲାଲ୍ କୁଙ୍କୁମ ପରି ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା।
ପଶ୍ଚାଚ୍ଚ ପାରଣା କାର୍ଯା ତଥାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଵିଶେଷତଃ। ଅଷ୍ଟମ୍ଯାମେଵ କର୍ତଵ୍ଯଂ ନଵମ୍ଯାଂ ନୈଵ ପାରଣଂ
ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ ପରେ କରିବା ଉଚିତ, ବିଶେଷ କରି ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ; ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ନବମୀ ଦିନରେ ନୁହେଁ।
ଵ୍ରତେ ଫଲଂ ନ ଚାପ୍ନୋତି ନଵମ୍ଯାଂ ପାରଣେ କୃତେ। ପାରଣଂ ତ୍ଵପରାହ୍ଣେ ତୁ କଟୁତିକ୍ତାମ୍ଲଵର୍ଜିତଂ
ନବମୀ ଦିନରେ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କଲେ ବ୍ରତର ଫଳ ମିଳେନାହିଁ; ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ ଦିନର ଅପରାହ୍ଣରେ କରିବା ଉଚିତ, ତିକ୍ତ, କଟୁ, ତେଁତୁଳା ଖାଦ୍ୟ ଦେଖିବା ଉଚିତ।
ତଂଡୁଲଂ ଶୋଧଯେଦ୍ଯତ୍ନାତ୍ତୃଣବୀଜାଦିକଂ ତ୍ଯଜେତ୍। ମୁଦ୍ଗ ମାଷ ତିଲାଦୀନି ଘୃତଂ ଚ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍୧୦୦ 1.77.100 ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଶକ୍ତଃ କ୍ଷୀରାଦିହଵ୍ଯକୈଃ। ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯନ୍ନପାନୈଶ୍ଚ ଵ୍ଯଂଜନୈଶ୍ଚ ନିରାମିଷୈଃ
ଚାଉଳକୁ ସାବଧାନରେ ଶୋଧନ କରିବା, ତୃଣ, ମାନ୍ୟ, ଆଦିକୁ ଦୂର କରିବା; ମୁଗ, ମାଷ, ତିଳ ଓ ଘି ଖାଦ୍ୟ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ, ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଦୁଧ ଓ ଏହା ସହିତ ଦେବା, ଏବଂ ମାଂସ ନଥିବା ଶାକ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା।
ଵିପ୍ରାଯ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିଭଜ୍ଯ ଚାନୁରୂପତଃ। ଇମାମନଂତଫଲଦାଂ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ସପ୍ତମୀଂ ନରଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାଗରେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ; ଯେଉଁ ଜଣେ ଏହି ସପ୍ତମୀ ବ୍ରତ କରେ, ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ—
ସର୍ଵପାପପ୍ରଶମନୀଂ ଧନପୁତ୍ରଵିଵର୍ଧନୀମ୍। ମାସି ମାସି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵ୍ରତଂ କୃତ୍ଵାର୍କତୁଷ୍ଟଯେ
ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିଥାଏ, ଧନ ଓ ପୁତ୍ର ବୃଦ୍ଧି କରିଥାଏ; ପ୍ରତି ମାସ, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ରତ କରିବା—
ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ପାରଣଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ସୂର୍ଯଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି। କଲ୍ପକୋଟିଂ ଵସେତ୍ସ୍ଵର୍ଗେ ତତୋ ଯାତି ପରାଂ ଗତିଂ
ଯେଉଁ ଜଣେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଏ; କଳ୍ପ କୋଟି ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଥାଏ, ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଇଦମେଵ ପରଂ ଗୁହ୍ଯଂ ଭାଷିତଂ ଶଂଭୁନା ପୁରା। ଶ୍ରଵଣାତ୍ସତତଂ ତସ୍ଯ ଵ୍ରତସ୍ଯ ପରିପାଲନାତ୍। ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵାପି ଲୋକସ୍ଯ ଫଲଂ ତୁଲ୍ଯଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତଂ
ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ ଉପଦେଶ ପୁର୍ବରୁ ଶମ୍ଭୁ କହିଥିଲେ; ଏହି ବ୍ରତ ସଦା ଶୁଣିବା ଓ ପାଳନ କରିବା, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣାଇଲେ, ଫଳ ସମାନ ମିଳେ।
ଵୈଶମ୍ପାଯନ ଉଵାଚ- ଭଗଵଂସ୍ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ଶ୍ରୁତଂ ମେ ପାଵନଂ ଵ୍ରତଂ। ଅପରଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ବ୍ରଧ୍ନସ୍ଯ ଚ ପ୍ରିଯଂ ଚ ଯତ୍
ୱୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ— ଭଗବନ୍, ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ମୁଁ ଏହି ପବିତ୍ର ବ୍ରତ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛି। ଏବେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଏକ ବ୍ରତ, ଯାହା ବ୍ରଧ୍ନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- କୈଲାସଶିଖରେ ରମ୍ଯେ ସୁଖାସୀନଂ ମହେଶ୍ଵରଂ। ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଭୂମୌ ସ୍କଂଦୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— କୈଳାସ ପହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ମହେଶ୍ୱର ଆରାମରେ ବସିଥିଲେ। ସ୍କନ୍ଦ ମାଟିରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅର୍କାଙ୍ଗାଖ୍ଯଵିଧିସ୍ତ୍ଵତ୍ତୋ ମଯୈଵଂ ଵିସ୍ତରାଚ୍ଛ୍ରୁତଃ। ଵାରାଦେର୍ଯତ୍ଫଲଂ ନାଥ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଆର୍କାଙ୍ଗ ନାମକ ବିଧିକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଶୁଣିଛି। ନାଥ, ବାରା ଦିନ ଆଦି ଉପବାସର ଫଳ କଣ, ଏହାକୁ ମୁଁ ସତ୍ୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ- ରକ୍ତପୁଷ୍ପୈ ରଵେର୍ଵାରେ ତ୍ଵର୍ଘ୍ଯଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵ୍ରତୀ ନରଃ। ନକ୍ତାହାରଂ ହଵିଷ୍ଯାନ୍ନଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗାନ୍ନ ହୀଯତେ
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ— ରବିବାର ଦିନେ ବ୍ରତୀ ପୁରୁଷ ଲାଲ ପୁଷ୍ପରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ରାତିରେ କେବଳ ହବିଷ ଖାଇଲେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଏନା।
ସପ୍ତମ୍ଯାଶ୍ଚ ସଦାଚାରଂ ସର୍ଵମେଵାର୍କଵାସରେ। କୁର୍ଵତଃ ପ୍ରୀତିମାପ୍ନୋତି ସଗଣଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ
ସପ୍ତମୀ ଦିନ ଏବଂ ରବିବାରରେ ସଦାଚାର ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ପରମେଶ୍ୱର ଏବଂ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ଶୂରସ୍ଯ ସଦୃଶଂ ଯାତି ତିଥିଵାରସ୍ଯ ପାଲନାତ୍। ଏକେନ ଗାଣପତ୍ଯସ୍ଯ ଯାଵତ୍ସୂରୋ ନଭସ୍ତଲେ
ତିଥି ଓ ବାର ଉପବାସ ରକ୍ଷା କରିଲେ, ଶୂର ଭଳି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଏହି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଗାଣପତ୍ୟ ଶୂର ଆକାଶରେ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ।
ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ପୁଣ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ରୋଗନାଶନମ୍। ସ୍ଵର୍ଗଦଂ ମୋକ୍ଷଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ରଵେର୍ଵାରେ ଵ୍ରତଂ ହିତମ୍
ରବିବାରର ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ, ପୁଣ୍ୟ, ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ରୋଗ ନାଶ କରେ। ଏହା ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଏହା ଶୁଭ।
ରଵିଵାରେଣ ସଂକ୍ରାଂତ୍ଯା ସପ୍ତମ୍ଯା ତଦ୍ଦିନେ ଶିଵେ। ଵ୍ରତପୂଜାଦିକଂ ଚାପ୍ଯଂ ସର୍ଵଂ ଚାକ୍ଷଯତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯଦି ସପ୍ତମୀ ରବିବାର ପଡ଼େ, ଶିବେ, ଏହି ଦିନ କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ଓ ପୂଜା ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
ଆଦିତ୍ଯଵାସରେ ଶୁଭ୍ରେ ଗ୍ରହାଧିପପ୍ରପୂଜନମ୍। ପ୍ରାଣାଦହତଵକ୍ତ୍ରେଣ ନିଃସାର୍ଯ ମଂଡଲେ ନ୍ଯସେତ୍
ପବିତ୍ର ଆଦିତ୍ୟବାସରେ ଗ୍ରହାଧିପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ମୁଁହରେ ଶ୍ୱାସ ବାହାରି ମଣ୍ଡଳରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ରକ୍ତପଦ୍ମସ୍ଥଂ ସୁଗଲଂ ରକ୍ତଵାସସଂ। ସର୍ଵରକ୍ତାଭରଣଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ପୁଷ୍ପଂ ଵିଧୃତସଂଘ୍ରାଯୈଶାନ୍ଯାଂ କ୍ଷିପେତ୍
ଦୁଇ ହାତ ଥିବା, ଲାଲ ପଦ୍ମରେ ବସିଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଗଳା ଓ ଲାଲ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ସମସ୍ତ ଲାଲ ଗହଣା ପରିଧାନ କରିଥିବା ଦେବତାକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦୁଇ ହାତରେ ପୁଷ୍ପ ଧରି ଏହାକୁ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଭକ୍ତି ସହ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଆଦିତ୍ଯାଯ ଵିଦ୍ମହେ ଭାସ୍କରାଯ ଧୀମହି। ତନ୍ନୋ ଭାନୁଃ ପ୍ରଚୋଦଯାତ୍
ଆମେ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁ, ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁ; ଭାନୁ ଆମକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତୁ।
ତତୋ ଗୁରୂପଦିଷ୍ଟେନ ଵିଧିନା ଚ ଵିଲେପନମ୍। ଵିଲେପନାଂତେ ସଦ୍ଧୂପଂ ଧୂପାଂତେ ଚ ପ୍ରଦୀପକମ୍
ତାପରେ ଗୁରୁଙ୍କ ଶିଖାଯାଇଥିବା ବିଧିରେ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇବା ଉଚିତ। ଚନ୍ଦନ ପରେ ଧୂପ ଦେବା, ଧୂପ ପରେ ଦୀପ ଦେବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଦୀପାଂତେ ଚ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ତତୋ ଵାରି ନିଵେଦଯେତ୍। ତତୋ ଜପ୍ଯଂ ସ୍ତୁତିଂ ମୁଦ୍ରାଂ ନମସ୍କାରଂ ତୁ କାରଯେତ୍
ଦୀପ ପରେ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେବା, ତାପରେ ପାଣି ଦେବା ଉଚିତ। ତାପରେ ଜପ, ସ୍ତୁତି, ମୁଦ୍ରା ଓ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।
ଅଂଜଲି ପ୍ରଥମା ମୁଦ୍ରା ଦ୍ଵିତୀଯା ଧେନୁକା ସ୍ମୃତା। ଏଵଂ ଯଃ ପୂଜଯେଦର୍କଂ ରଵିସାଯୁଜ୍ଯମାଵ୍ରଜେତ୍
ପ୍ରଥମ ମୁଦ୍ରା ଅଞ୍ଜଳି, ଦ୍ୱିତୀୟ ମୁଦ୍ରା ଧେନୁକା ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ। ଏଭଳି ଯେଉଁଠି ଆର୍କଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ରବିସାୟୁଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ମମ ବ୍ରହ୍ମଵଧଂ ଘୋରଂ କପାଲଂ କରଲଗ୍ନକମ୍। ରଵେସ୍ତସ୍ଯପ୍ରସାଦାତ୍ତୁ ମୁକ୍ତଂ ଵାରାଣସୀତଟେ
ମୋର ଭୟଙ୍କର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ, ହାତରେ ଲଗିଥିବା କପାଳ— ରବିଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ବାରାଣସୀ ତୀରରେ ଏହାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲି।
ରଵେଃ ପରତରଂ ଦୈଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ତୁ ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଯସ୍ଯ ପ୍ରସାଦତୋ ଘୋରାନ୍ମୁକ୍ତୋହଂ ଗୁରୁକିଲ୍ବିଷାତ୍
ତିନି ଲୋକରେ ରବିଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ଦେବତା ନାହିଁ। ତାଙ୍କର କୃପାରେ ମୁଁ ଗୁରୁ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।
ସ୍କଂଦ ଉଵାଚ-। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵତ୍ତୋ ଗିରଂ ନାଥ ଵିସ୍ମଯୋ ମେଽଭଵତ୍ପ୍ରଭୋ। ତ୍ଵଦନ୍ଯୋସ୍ତି ନ କୋ ଦେଵଃ କଥଂ ବ୍ରହ୍ମଵଧଂ ତ୍ଵଯି
ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ— ନାଥ, ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୋର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲା। ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତା ଅଛନ୍ତି କି? କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଗିଲା?
ତ୍ଵଂ ଚ ଜ୍ଞାନୀଶ୍ଵରୋ ଯୋଗୀ ଲୋକେ ଭୋକ୍ତାଽକ୍ଷରୋଽଵ୍ଯଯଃ। ଦେଵାନାଂ ଗୁରୁରେକସ୍ତ୍ଵଂ ଵ୍ଯାପ୍ତରୂପୀ ମହେଶ୍ଵରଃ
ଆପଣ ଜ୍ଞାନର ଈଶ୍ୱର, ଯୋଗୀ, ଏହି ଲୋକର ଭୋଗୀ, ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅବିନାଶୀ। ଦେବମାନଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଗୁରୁ, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ମହେଶ୍ୱର।
ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଵରଦୋ ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରାଣିନାଂ ପ୍ରଭୁଃ। ଦୁଷ୍କୃତଂ ତେ କୁତୋ ନାଥ ତଥା କ୍ରୋଧୋ ଵିଶେଷତଃ
ତୁମେ ସବୁ କଥା ଜାଣିଛ, ସବୁବେଳେ ଦୟା କରୁଛ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଚିରକାଳ ନାଥ ଅଟୁଟ୍ ଅଛ। ନାଥ, ତୁମେ କେମିତି କୃଷ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବ, ବିଶେଷ କରି କ୍ରୋଧ କିପରି ହେବ?
ଶିଵ ଉଵାଚ- ଲୋକାନାଂ ଚ ହିତାର୍ଥାଯ ପୃଥଗ୍ଭୂତା ଯୁଗେ ଯୁଗେ। ସର୍ଵଂ କୁର୍ମୋ ଵଯଂ ପୁତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରାଃ
ଶିବ କହିଲେ—ପୁଅ, ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଆମେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛୁ।
ନାସ୍ମାକଂ ବଂଧମୋକ୍ଷୌ ଚ ନାକାର୍ଯଂ କାର୍ଯମେଵ ଵା। ତଥା ଲୋକସ୍ଯ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ଚରାମୋ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ଆମ ପାଇଁ ବାନ୍ଧନ କିମ୍ବା ମୁକ୍ତି ନାହିଁ, କିଛି କରିବା କିମ୍ବା ନକରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ତଥାପି ଜଗତର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛୁ।
ସର୍ଵଂ ଚ ପରମଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଵିଘ୍ନଵିନାଶନମ୍। ସର୍ଵରୋଗପ୍ରଶମନଂ ସର୍ଵାର୍ଥପ୍ରତିସାଧକମ୍
ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ, ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନର ନାଶକ, ସମସ୍ତ ରୋଗର ଶାନ୍ତିକାରୀ, ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ।