ଦାତାରଂ ଯେ ରୋଧଯଂତି ପାତକେ ପ୍ରେରଯଂତି ଚ। ଦୀନାନାଥାନ୍ପୀଡଯଂତି ଶାତଯଂତି ଧରାଂ ନରାଃ
ଯେମାନେ ଦାତାଙ୍କୁ ରୋକନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ପାପ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି, ଦୁଃଖୀ ଓ ନିରାଶ୍ରୟଙ୍କୁ ନିର୍ଯାତନା ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ଧ୍ୱଂସ କରନ୍ତି।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵଃ ପାପକର୍ମକୃତୋ ନରାଃ। ପୁରୁଷାନ୍ପାତଯିତ୍ଵା ତୁ ଶାତଯଂତି ଧରାଂ ନରାଃ
ଏମିତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଅଧୋପତନ କରାଇ ପୃଥିବୀକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି।
ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ରମ୍ଯଂ ଗୁହ୍ଯାଦ୍ଗୁହ୍ଯଂ ପରଂ ହିତମ୍। ନ ତସ୍ଯ ଦୁର୍ଗତିର୍ଦୁଃଖଂ ଦୌର୍ଭାଗ୍ଯଂ ଦୀନତା ଭୁଵି
ଯିଏ ଏହି ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଗୁପ୍ତ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପକାରୀ କଥା ଶୁଣେ, ସେଠିଏ ପୃଥିବୀରେ କେବେ ଦୁଃଖ, ଅପମୃତ୍ୟୁ, ଅଭାଗ୍ୟ କିମ୍ବା ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଭୋଗିବେ ନାହିଁ।
ନ ଦୈତ୍ଯାଦୌ ଭଵେଜ୍ଜନ୍ମ ସ୍ଵର୍ଲୋକେ ଶାଶ୍ଵତଂ ସୁଖମ୍। ନାକାଲେ ମରଣଂ ତସ୍ଯ ନ ଚ ପାପୈଃ ପ୍ରଲିପ୍ଯତେ
ସେ ଦାନବ ଓ ଅନ୍ୟ କୁକର୍ମୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସୁଖ ମିଳେନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏନାହିଁ, ଏବଂ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହେବେ ନାହିଁ।
ଇହ ସର୍ଵଜନାଧ୍ଯକ୍ଷସ୍ତ୍ରିଦିଵେ ତ୍ରିଦିଵେଶ୍ଵରଃ। କଲ୍ପଂକଲ୍ପଂ ଦିଵଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମୋକ୍ଷମାର୍ଗଂ ଵ୍ରଜତ୍ଯସୌ
ଏଠାରେ ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଅଧିପତି ହୁଅନ୍ତି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଅନ୍ତି, ଅନେକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗର ସୁଖ ଭୋଗି ମୋକ୍ଷର ପଥକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଵୈଶଂପାଯନ ଉଵାଚ- ପ୍ରଭଵତ୍ଯଯମାକାଶେ ନିତ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜଵର ପ୍ରଭୋ। କୋଽଯଂ କୋ ଵା ପ୍ରଭାଵୋସ୍ଯ କୁତ୍ର ଜାତୋ ଘୃଣୀଶ୍ଵରଃ
ୱୈଶଂପାୟନ କହିଲେ: ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ସଦା ଆକାଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛି। ଏହା କ'ଣ? ଏହି ପ୍ରଭା କାହାର? ଏହି କରୁଣାମୟ ପ୍ରଭୁ କେଉଁଠି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ?
କିଂ କରୋତି ହି କାର୍ଯଂ ଵୈ ଯତୋ ରଶ୍ମିମଯୋ ଭୃଶମ୍। ଦେଵୈର୍ମୁନିଵରୈସ୍ସିଦ୍ଧୈଶ୍ଚାରଣୈର୍ଦୈତ୍ଯରାକ୍ଷସୈଃ
ଏହି ତୀବ୍ର କିରଣମୟ ଦେହ ଥିବା ତାଙ୍କର କାହିଁକି ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ? ସେ କ'ଣ କରନ୍ତି? ଦେବତା, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ—
ନିଖିଲୈର୍ମାନୁଷୈଃ ପୂଜ୍ଯଃ ସଦୈଵ ବ୍ରାହ୍ମଣାଦିଭିଃ। ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ-। ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତେଜୋ ବ୍ରହ୍ମଦେହାଦ୍ଵିନିସ୍ସୃତମ୍
ସମସ୍ତ ମାନବ, ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏହା ପରମ ବ୍ରହ୍ମର ତେଜ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ସାକ୍ଷାଦ୍ବ୍ରହ୍ମମଯଂ ଵିଦ୍ଧି ଧର୍ମକାମାର୍ଥମୋକ୍ଷଦମ୍। ମଯୂଖୈର୍ନିର୍ମଲୈଃ କୂଟମତିଚଂଡଂ ସୁଦୁଃସହମ୍
ଏହା ସିଧାସଳଖ ବ୍ରହ୍ମମୟ, ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଏହାର କିରଣଗୁଡ଼ିକ ଶୁଦ୍ଧ, ତୀବ୍ର ଓ ଅତି ଅସହ୍ୟ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଲୋକାଃ କରୈଶ୍ଚଂଡୈଃ ପ୍ରପୀଡିତାଃ। ତତଶ୍ଚ ସାଗରାଃ ସର୍ଵେ ଵରନଦ୍ଯୋ ନଦାଦଯଃ
ଏହାକୁ ଦେଖି ଲୋକମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ, ତୀବ୍ର କିରଣରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ସାଗର, ବଡ଼ ନଦୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଝରାଗୁଡ଼ିକ—
ଶୁଷ୍ଯଂତି ଜଂତଵସ୍ତତ୍ର ମ୍ରିଯଂତେ ଚାତୁରା ଜନାଃ। ଅଥ ଶକ୍ରାଦଯୋ ଦେଵା ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ସମୁପାଗତାଃ
ସେଠାରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଶୁଷ୍କ ହେଇଗଲେ, ଚତୁର ଲୋକମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଇମମର୍ଥଂ ତଦା ପ୍ରୋଚୁର୍ଦେଵାଂଶ୍ଚ ଵିଧିରବ୍ରଵୀତ୍। ଆଦିର୍ବ୍ରହ୍ମତନୋର୍ଦେଵାଃ ସତ୍ତ୍ଵଗୋ ଜନକଃ ପ୍ରଭୁଃ
ସେବେ, ଦେବତାମାନେ ଏହି କଥା କହିଲେ, ତେବେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କହିଲେ: ଦେବତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେହି ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉତ୍ପାଦକ।
ଅଯଂ ରଜୋମଯଃ ସାକ୍ଷାତ୍ସୁଧାଂଶୁସ୍ତନୁମଧ୍ଯଗଃ। ଏତାଭ୍ଯାଂ ପାଲିତା ଲୋକାସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସଚରାଚରାଃ
ଏହି ତେଜ ରଜୋଗୁଣରୁ ଗଠିତ, ସିଧାସଳଖ ଅମୃତ କିରଣମୟ, ଦେହ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ; ଏହି ଦୁଇଏ ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ସୁରକ୍ଷିତ।
ଦିଵ୍ଯୋପପାଦକା ଦେଵା ଯେ ଵାତ୍ରୈଵ ଜରାଯୁଜାଃ। ଅଂଡଜାଃ ସ୍ଵେଦଜାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ଵାତ୍ରୈଵୋଦ୍ଭିଜ୍ଜାଦଯଃ
ଦେବତାମାନେ ଦିବ୍ୟ ଉପାୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଏଠାରେ ଗର୍ଭ, ଡିମ୍ବ, ଘମ, ଓ ଅଙ୍କୁର ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ—
ସୂର୍ଯସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵଂ ତୁ ଵକ୍ତୁମେଵ ନ ଶକ୍ନୁମଃ। ଅନେନ ରକ୍ଷିତା ଲୋକା ଜନିତାଃ ପାଲିତା ଧ୍ରୁଵମ୍
ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଆମେ ସକ୍ଷମ ନୁହେଁ; ଏହିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ସୁରକ୍ଷା, ସୃଷ୍ଟି ଓ ପାଳନ କରିଥାନ୍ତି।
ଅସ୍ଯୈଵ ସଦୃଶୋ ନାସ୍ତି ସର୍ଵେଷାଂ ପରିରକ୍ଷଣାତ୍। ଯଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପ୍ଯୁଷଃକାଲେ ପାପରାଶିଃ ପ୍ରଲୀଯତେ
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବାରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହାନ୍ତି; ଉଷାକାଳରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ଦୂରିଯାଏ।
ତମାରାଧ୍ଯ ଜନା ମୋକ୍ଷଂ ସାଧଯଂତି ଦ୍ଵିଜାତଯଃ। ସଂଧ୍ଯୋପାସନକାଲେ ତୁ ଵିପ୍ରା ବ୍ରହ୍ମଵିଦଃ କିଲ
ତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି ଲୋକମାନେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ସଂଧ୍ୟା ବେଳେ ଉପାସନା କରନ୍ତି।
ଉଦ୍ବାହଵୋ ଭଵଂତ୍ଯେଵ ତେ ଚ ଦେଵପ୍ରପୂଜିତାଃ। ଅସ୍ଯୈଵ ମଂଡଲସ୍ଥାଂ ଚ ଦେଵୀଂ ସଂଧ୍ଯାସ୍ଵରୂପିଣୀଂ
ସେମାନେ ହାତ ଉଠାଇ ପୂଜା କରନ୍ତି ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ସେହି ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳରେ ସଂଧ୍ୟା ଦେବୀ ବିରାଜିତା।
ସମୁପାସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜାସ୍ସର୍ଵେ ଲଭଂତେ ସ୍ଵର୍ଗମୋକ୍ଷକୌ। ଧରାଯାଂ ପତିତୋଚ୍ଛିଷ୍ଟାଃ ପୂତାସ୍ତେ ଚାସ୍ଯ ରଶ୍ମିଭିଃ
ସମସ୍ତ ଦ୍ବିଜମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହେଁ ପାଆନ୍ତି; ଏହି ପୃଥିବୀରେ ପତିତ କିମ୍ବା ଅପବିତ୍ର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର କିରଣରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି।
ସଂଧ୍ଯୋପାସନମାତ୍ରେଣ କଲ୍ମଷାତ୍ପୂତତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାଂଡାଲକଂ ଗୋଘ୍ନଂ ପତିତଂ କୁଷ୍ଠସଂଗତମ୍
କେବଳ ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ଉପାସନା କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ଚାଣ୍ଡାଳ, ଗୋହତ୍ୟାକାରୀ, ପତିତ କିମ୍ବା କୁଷ୍ଟରୋଗୀକୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ପାପରୁ ପବିତ୍ରତା ମିଳିଯାଏ।
ମହାପାତକସଂକୀର୍ଣମୁପପାତକସଂଵୃତମ୍। ପଶ୍ଯଂତି ଯେ ନରାସ୍ସୂରଂ ତେ ପୂତା ଗୁରୁକିଲ୍ବିଷାତ୍
ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ବଡ଼ କିମ୍ବା ଛୋଟ ପାପରେ ଘେରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଗୁରୁତର ଅପରାଧରୁ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଅସ୍ଯୋପାସନମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵରୋଗାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ। ନାଂଧତ୍ଵଂ ନ ଚ ଦାରିଦ୍ର୍ଯଂ ଦୁଃଖଂ ନ ଚ ଶୋଚ୍ଯତାମ୍
କେବଳ ତାଙ୍କର ଉପାସନା କରିଲେ, ସମସ୍ତ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଯାଏ; ନ ଅନ୍ଧତ୍ୱ, ନ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ନ ଦୁଃଖ, ଏବଂ ଶୋକର କାରଣ ରହିଥାଏ।
ଲଭତେ ଚ ଇହାମୁତ୍ର ସମୁପାସ୍ଯ ଵିରୋଚନମ୍। ଅଦୃଷ୍ଟା ନୈଵ ଲୋକୈଶ୍ଚ ଦେଵା ହରିହରାଦଯଃ
ଏଠାରେ ବିରୋଚନଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି, ଏହି ଜଗତ ଓ ପରଲୋକର ଉପକାର ମିଳିଯାଏ; ହରି, ହରାଦି ଦେବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଯାନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାରୁ ବଞ୍ଚିତ।
ଧ୍ଯାନରୂପପ୍ରଗମ୍ଯାସ୍ତେ ଦୃଷ୍ଟୋ ଦେଵୋ ହ୍ଯଯଂ ସ୍ମୃତଃ। ଦେଵା ଊଚୁଃ। ଅସ୍ତୁ ପ୍ରସାଦନାରାଧ୍ଯଶ୍ଚାସ୍ତୂପାସନପୂଜନମ୍
ତିନି ଧ୍ୟାନରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ଦେବତା ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ; ଦେବମାନେ କହିଲେ: 'ତାଙ୍କର କୃପା ପାଇଁ ଉପାସନା ଓ ପୂଜା ହେଉ।'
ଅସ୍ଯୈଵ ଦର୍ଶନଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ପ୍ରଲଯାନଲସଂମିତମ୍। ସର୍ଵେ ନରାଦଯସ୍ସତ୍ଵା ମୃତାଵସ୍ଥାଂ ଗତା ଭୁଵି
ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରଳୟ ଅଗ୍ନି ପରି; ପୃଥିବୀରେ ମୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ
ଅସ୍ଯ ତେଜଃପ୍ରଭାଵେଣ ପ୍ରଣଷ୍ଟାସ୍ସାଗରାଦଯଃ। ନ ସମର୍ଥା ଵଯଂ ସୋଢୁଂ କଥମନ୍ଯେ ପୃଥଗ୍ଜନାଃ
ତାଙ୍କର ତେଜ ଶକ୍ତିରେ ସାଗର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଆମେ ଏହାକୁ ସହିପାରିବା ନୁହେଁ—ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ କିପରି ସହିପାରିବେ?
ତସ୍ମାତ୍ତଵପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ପୂଜଯାମୋ ଯଥା ରଵିମ୍। ଯଜଂତି ଚ ନରା ଭକ୍ତ୍ଯା ତଦୁପାଯୋ ଵିଧୀଯତାମ୍
ତେଣୁ ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ, ଆମେ ରବିଙ୍କୁ ଯେପରି ପୂଜା କରୁ, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରୁ; ଲୋକମାନେ ଭକ୍ତିରେ କିପରି ପୂଜା କରିପାରିବେ, ତାହାର ଉପାୟ ଦିଅ।
ଦେଵାନାଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗତୋ ବ୍ରହ୍ମଖଗେଶ୍ଵରମ୍। ଗତ୍ଵା ସ୍ତୋତୁଂ ସମାରେଭେ ସର୍ଵଲୋକହିତାଯ ଵୈ
ଦେବମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଖଗେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଗଲେ; ସମସ୍ତ ଲୋକର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ସ୍ତୁତି କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଦେଵତ୍ଵଂ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ଚକ୍ଷୁର୍ଭୂତୋ ନିରାମଯଃ। ବ୍ରହ୍ମରୂପଧରଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯଃ ପ୍ରଲଯାନଲଃ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଦେବତ୍ୱ, ଚକ୍ଷୁ, ନିରାମୟ; ବ୍ରହ୍ମାର ରୂପ ଧରି, ସାକ୍ଷାତ୍, ଦୁର୍ଦ୍ରୁଷ୍ୟ, ପ୍ରଳୟ ଅଗ୍ନି ପରି।
ସର୍ଵଦେଵସ୍ଥିତସ୍ତ୍ଵଂ ହି ସଦା ଵାଯୁସଖସ୍ତନୌ। ଅନ୍ନାଦିପାଚନଂ ତ୍ଵତ୍ତୋ ଜୀଵନଂ ଚ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା, ସଦା ବାୟୁଙ୍କ ସଖା ଭାବରେ ଦେହରେ; ତୁମଠାରୁ ଖାଦ୍ୟ ରନ୍ଧା ଓ ଜୀବନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମିଳେ।