ଜଯଂ ଶୌର୍ଯାଦିକଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପୁନଃପାପକ୍ଷଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍। ଏଵମୁର୍ଵ୍ଯାଂ ତଥା ନାକେ ନାଗଲୋକେ ଯମାଲଯେ
ଶୌର୍ୟ ଓ ଏହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ବିଜୟ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି, ପୁଣି ପାପ ନାଶ ହେଲେ ଆଗକୁ ବଢନ୍ତି; ଏହିପରି ଭୂମିରେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ, ନାଗଲୋକରେ ଓ ଯମଲୋକରେ ହୁଏ।
ଉଗ୍ରେଣ ତପସା କଶ୍ଚିତ୍ସୁରତ୍ଵଂ ଲଭତେ ଦିଵି। ଵାସୁଦେଵଂ ସମାରାଧ୍ଯ ପ୍ରହ୍ଲାଦଃ ସୁରପୂଜିତଃ
କଠିନ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କେହି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତ୍ୱ ଲାଭ କରନ୍ତି; ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପୂଜି, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ହରଂ ତଥାନ୍ଧକୋ ଦୈତ୍ଯଃ ସ୍ତୁତ୍ଵା ତତ୍ସଭ୍ଯକୋଽଭଵତ୍। ତସ୍ଯୈଵ ଗଣମୁଖ୍ଯତ୍ଵଂ ଲେଭେ ଭୃଂଗୀ ମହାବଲଃ
ଏଭଳି ଦୈତ୍ୟ ଅନ୍ଧକ ହରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ତାଙ୍କ ସଭ୍ୟ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଗଣମାନ୍ୟ ଭୃଙ୍ଗୀ ମହାବଳୀ ମୁଖ୍ୟତ୍ୱ ଲାଭ କଲେ।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ବଲିରିଂଦ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଗଚ୍ଛଂତି ସଦ୍ଗତିଂ ତାତ ଇହାମୁତ୍ର ଚ ସର୍ଵଦା
ଏମିତି ଅନେକ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ—ବଳି ଭବିଷ୍ୟତରେ ଇନ୍ଦ୍ର ହେବେ—ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଉତ୍ତମ ଗତି ପାଆନ୍ତି।
କେଚିଦ୍ଦୈତ୍ଯକୁଲେ ଜାତାଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସୁରସତ୍ତମାଃ। ଭାଵଯଂତି ପିତୄନ୍ସର୍ଵାନ୍ଶତଶୋଥ ସହସ୍ରଶଃ
କେତେକ ଦୈତ୍ୟ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୃଥିବୀରେ ଉତ୍ତମ ଦେବତା ହେବାକୁ ସମର୍ଥ; ସେମାନେ ଶତେ ହଜାରେ ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଏକେନାପି ସୁପୁତ୍ରେଣ କୁଲତ୍ରାଣଂ ଚ ଧୀମତା। ଏକୋପି ଵୈଷ୍ଣଵଃ ପୁତ୍ରଃ କୁଲକୋଟିଂ ସମୁଦ୍ଧରେତ୍
ଏକ ଜଣ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଭଲ ପୁଅ କୁଳକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରେ; ଏକ ଭକ୍ତିଶୀଳ ପୁଅ ଦଶ କୋଟି କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରେ।
ଜିତେଂଦ୍ରିଯୋପି ଧର୍ମାତ୍ମା ଦ୍ଵିଜଦେଵାର୍ଚନେ ରତଃ। କ୍ଷଯେ ଧର୍ମେ କଲୌ ଶେଷେ ପୁରେ ଜନପଦେଷୁ ଚ
ଏକ ନିଜେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି, ଦ୍ୱିଜ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲାଗିଥିଲେ, କଳିର ଶେଷ ଧର୍ମ ଅବସାନ ସମୟରେ, ସହର କିମ୍ବା ଗ୍ରାମରେ—
ଏକୋ ରକ୍ଷତି ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁରେ ଗ୍ରାମଂ ଜନଂ କୁଲମ୍। ଵିଜ୍ଞାତୃମେଦୁରଂ ଚାସୀଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ପୁରଂ ମହତ୍
ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ସହର, ଗ୍ରାମ, ଲୋକ ଓ କୁଳକୁ ରକ୍ଷା କରେ; ଏମିତି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଥିବା ବଡ଼ ସହର 'ବିଜ୍ଞାତୃମେଦୁର' ନାମକ ଥିଲା।
ତତ୍ର ସର୍ଵେ ଦ୍ଵିଜାଃ ଶଶ୍ଵତ୍ସଂଧ୍ଯୋପାସନତତ୍ପରାଃ। ଵେଦପାଠରତା ଧୀରା ଦେଵାତିଥିଦ୍ଵିଜାର୍ଚକାଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସଦା ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳାରେ ପୂଜାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ବେଦ ପଢିବାରେ ମନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଧୈର୍ୟ ଧରିଥାନ୍ତି, ଦେବତା, ଅତିଥି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଯଜ୍ଞଵ୍ରତାଗ୍ନିକର୍ମାଣଃ ଷଟ୍କର୍ମପରିନିଶ୍ଚଯାଃ। ଅତିକୃଚ୍ଛ୍ରେ ଚ ତେଷାଂ ଵୈ ନ ପାପେ ଵର୍ତତେ ମନଃ
ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ ଓ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଥିବା, ଛଅଟି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ରଖିଥିବା, ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ମନ କେବେ ମନ୍ଦ କାମରେ ଲାଗେ ନାହିଁ।
କୁର୍ଵଂତି ସତତଂ ଵୀରା ଵ୍ରତଂ ଯଜ୍ଞଂ ସନାତନମ୍। କଦାଚିଦ୍ଦୈଵଯୋଗାଚ୍ଚ ଗୃହସ୍ଥଶ୍ଚ ସ କୋଵିଦଃ
ସେ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଲୋକେ ସଦା ସନାତନ ବ୍ରତ ଓ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି; କେବେ କେବେ ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଘରେ ରୁହୁଥିବା ଜଣେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଵହ୍ନୌ ଜୁହୋତି ଵିପ୍ରର୍ଷି ରାଜ୍ଯଂ ମଂତ୍ରେଣ ମଂତ୍ରଵିତ୍। ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ଚ ତସ୍ଯୈଵ ମୂତ୍ରକୃଚ୍ଛ୍ରଂ ସୁଦାରୁଣମ୍
ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିକୁ ହବି ଦେଇଥିଲେ; ସେ ସମୟରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ମୁତ୍ର ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ।
ତତ୍ପ୍ରୋଜ୍ଝିତୁଂ ଗତଃ ସୋପି ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଚେଟିକାମ୍। ତସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵନଵଧାନେନ ଶୁନା ଚାଜ୍ଯଂ ଚ ଭକ୍ଷିତମ୍
ସେ ମୁତ୍ରତ୍ୟାଗ ପାଇଁ ଯାଇଥିଲେ, ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଜଣେ ଦାସୀକୁ ରଖିଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ ଦାସୀର ଅବଧାନ ନଥିବାରୁ ଏକ କୁକୁର ଘିଅ ଖାଇଦେଲା।
ଭିଯା ତଯା ତତଃ ପାତ୍ରଂ ସ୍ଵୀଯମୂତ୍ରେଣ ସଂଭୃତମ୍। ଅସଂଲକ୍ଷ୍ଯା ଜୁହୋଦଗ୍ନୌ ସ ଵିପ୍ରସ୍ତ୍ଵରଯା ତତଃ
ଭୟରେ ସେ ଦାସୀ ନିଜ ପାତ୍ରକୁ ନିଜ ମୁତ୍ରରେ ପୂରିଦେଲା; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନ୍ଧାରେ ତାହାକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦେଇଦେଲେ।
ଆଶ୍ଚର୍ଯଂ ଚ ତତୋ ଵହ୍ନୌ ଲକ୍ଷିତଂ ତେନ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍। କୂଟଂ ହେମମଯଂ ସାକ୍ଷାତ୍ସ୍ଵର୍ଣଂ ଜାଂବୂନଦପ୍ରଭଂ
ତାହା ପରେ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଗ୍ନିରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଗଲା—ସେଠାରେ ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନା ପରି ଏକ ଖଣ୍ଡ ସୁନା ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।
ଗୃହୀତ୍ଵା ତନ୍ମୁଦା ଵିପ୍ରଃ ପାପଯୋଗଂ ଚକାର ହ। ପପ୍ରଚ୍ଛ ଵିସ୍ମଯାଦ୍ଦାସୀଂ କଥମେତଦ୍ଵଦ ପ୍ରିଯେ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଖୁସିରେ ତାହା ନେଇ ଅନୁଚିତ କାମ କଲେ; ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ସେ ଦାସୀକୁ ପଚାରିଲେ—'ପ୍ରିୟେ, ଏହା କିପରି ହେଲା?'
ମୁଦା ତତ୍ର ଯଥାଵୃତ୍ତଂ କଥିତଂ ତୁ ତଯା ଦ୍ଵିଜ। ତତୋ ନିତ୍ଯଂ ଯଥାକାଲଂ ତଚ୍ଚ ତସ୍ଯ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ସେ ଦାସୀ ଖୁସିରେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା କହିଦେଲା; ଏହିଠାରୁ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମୟରେ ସମୟରେ ସେହି ଘଟଣା ଦେଖିଲେ।
ସମୃଦ୍ଧିରଦ୍ଭୁତା ଗେହେ ଲୋକଵିସ୍ମଯକାରିଣୀ। ତତଃ ପରସ୍ପରାଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵୈରେଵ ଚ ତତ୍ପୁରେ
ଘରେ ଅଦ୍ଭୁତ ସମୃଦ୍ଧି ଆସିଲା, ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ; ପରସ୍ପରରୁ ଶୁଣି ସମସ୍ତେ ସେହି ସହରରେ ଏହା ଜାଣିଗଲେ।
କୃତଂ କର୍ମ ଦୁରାଚାରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲୋଭାଦସାଧୁଭିଃ। ଗୁରୁଲୋଭାଚ୍ଚ ସୁମହତ୍ସ୍ଵାଂତେ ପଂକଂ ଵିଶତ୍ଯପି
ଅନ୍ୟମାନେ ଏହି କାମ ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଶୁଣି ଲୋଭରେ କରିଲେ; ବଡ଼ ଲୋଭରେ ଏମିତି ମହାନ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଶେଷରେ କାଦାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ପଂକାଦେଵ ଭଯାନ୍ମୋହାନ୍ମତିଭ୍ରଂଶୋଽଭଵତ୍ତତଃ। ଅଥ କିଲ୍ବିଷକୂଟେନ ଦଗ୍ଧମେଵ ପୁରଂ ଚ ତତ୍
ସେହି କାଦାରୁ ଭୟ ଓ ମୋହରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଭ୍ରମିଗଲା; ପରେ ଏହି ପାପର ଭାରରେ ସମସ୍ତ ସହର ଦହିଗଲା।
ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଦୁଷ୍ଟା ଜନା ଦୁଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵେ ପାପବଲାତ୍ତଦା। ଵୃଦ୍ଧୋ ଜ୍ଞାତା ଦ୍ଵିଜସ୍ତତ୍ର ତତ୍କାର୍ଯେ ନ ମତିଂ ଦଧୌ
ସେ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଜଣେ ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାପର ପ୍ରଭାବରେ ଦୁଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି କାମରେ ମନ ଦେଲେ ନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ତଦା ସାଧ୍ଵୀ ପୁରୁଦୁଃଖେନ ସଂଯୁତା। ଭର୍ତାରଂ କୃଚ୍ଛ୍ରସନ୍ତପ୍ତା ପୁରକାର୍ଯଂ ଜଗାଦ ସା
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ସତୀ ସ୍ତ୍ରୀ ବହୁ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, କଷ୍ଟରେ ପଡ଼ିଥିବା ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସହରର ଘଟଣା କହିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯୁଵାଚ-। କଷ୍ଟଂ ମେ ଵର୍ତତେ ନାଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵାଂ ଦୁଃଖସଂଯୁତମ୍। ଗ୍ରାମାଚାରମିମଂ ଯଦ୍ଵାପ୍ଯଽପରଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ବ୍ରାହ୍ମଣୀ କହିଲେ—'ନାଥ, ତୁମକୁ ଦୁଃଖରେ ଦେଖି ମୋତେ ବହୁ କଷ୍ଟ ହେଉଛି; ଏହି ଗ୍ରାମର ଚଳିତ ରୀତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି କରିବା ଉଚିତ।'
ତତସ୍ତତ୍ର ସ ଦୋଷଜ୍ଞଃ ସ୍ମିତ୍ଵା ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ଯସ୍ତୁ ଜୀଵତି ପାପେନ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମଂ ପରଂ ହିତମ୍
ତାପରେ ଦୋଷ ଜଣା ବ୍ୟକ୍ତି ହସି କହିଲେ—'ଯିଏ ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ି ପାପରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରେ, ସେ ବଡ଼ କ୍ଷତି କରେ।'
ସ ଵୈଧେଯୋ ମହାଭାଗେ ପ୍ରଗଚ୍ଛତ୍ଯପୁନର୍ଭଵମ୍। ଏତେ ଵିପ୍ରା ଦୁରାଚାରାଃ ସଦାରାସ୍ସପରିଚ୍ଛଦାଃ
ଏମିତି ଲୋକକୁ, ମହିଳେ, ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ସେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ପାଇଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଯାଏ; ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର, ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ସହିତ।
ଅତିପାତକଯୋଗାଚ୍ଚ ମହାପାତକସଂମତାଃ। ସହ ପାପେନ ମହତା ପ୍ରଯାସ୍ଯଂତି ରସାତଲମ୍
ମହାପାପ ସହିତ ଜଡିତ ଥିବାରୁ ସେମାନେ ମହାପାପୀ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି; ବଡ଼ ପାପ ସହିତ ସମେତେ ସେମାନେ ତଳସ୍ଥଳକୁ ଯିବେ।
ଅଂତେଽପୁନର୍ଭଵଂ ପ୍ରାପ୍ଯାପରାଧାଂତୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଅହମେକୋତ୍ର ତିଷ୍ଠାମି ସ୍ଵପୁଣ୍ଯପରିରକ୍ଷଣାତ୍
ଶେଷରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ମିଳିଲେ, ଆଉ କୌଣସି ଦୋଷ ରହିନଥାଏ; ମୁଁ ଏଠାରେ ଏକାକି ରହିଯାଏ, ନିଜ ପୁଣ୍ୟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରି।
ତତସ୍ସା ତମୁଵାଚେଦଂ ଲୋକହାସ୍ଯଵଚସ୍ତଵ। ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ନଶ୍ଚାଗ୍ରେ ନ ପୁରୋଽନ୍ଯସ୍ଯ କସ୍ଯଚିତ୍
ତାପରେ ସେ ତାକୁ କହିଲେ, 'ଲୋକମାନେ ଯାହାକୁ ହସନ୍ତି, ଏମିତି କଥା ତୁମେ ଆମକୁ ଗୋପନରେ କହିବା ଉଚିତ, ସମ୍ମୁଖରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାହାରାଗରେ ନୁହେଁ।'
ଦ୍ଵିଜ ଉଵାଚ-। ଯଦି ଯାସ୍ଯାମି ଚାନ୍ଯତ୍ର ଇତୋଽହଂ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ପ୍ରିଯେ। ସଵିତ୍ତୈଃ ସ୍ଵଜନୈରେଵ ପୁରୀଯାସ୍ଯତ୍ଯଥୋଗତିମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, 'ପ୍ରିୟେ, ଏହି କ୍ଷଣରେ ମୁଁ ଏଠାରୁ ଅନ୍ୟଠାକୁ ଯାଏ, ତେବେ ମୋ ଧନ ଓ ନିଜ ଲୋକମାନେ ସହିତ ସହର ମଧ୍ୟ ତାହାର ଗତିକୁ ପାଇଯିବ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପରମପ୍ରୀତଃ ସଂଗୃହ୍ଯ ଚ ଧନଂ ସ୍ଵକମ୍। କ୍ଷିପ୍ରଂ ସ ଚ ତଯା ସାର୍ଧଂ ଯଯୌ ସୀମାଂତରଂ ଦ୍ଵିଜଃ
ଏପରି କହି, ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇ, ନିଜ ଧନ ନେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ସହ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ସୀମାନ୍ତରକୁ ଚାଲିଗଲେ।