ଵିମୁଖାଃ କାତରା ଭୀତା ଯେ ଚ ମାଯାଵିନୋ ରଣେ। ତେ ଯାଂତି ନିରଯଂ ଘୋରଂ ଯେ ଚ ଦେଵଦ୍ଵିଜଦ୍ଵିଷଃ
ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଛୁଆ ହୋଇଗଲେ, ଭୟଭୀତ ଓ ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ, କିମ୍ବା ମାୟା ଚଳାଇଲେ, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଦେବ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ।
ପତିତଂ ମୂର୍ଚ୍ଛିତଂ ଭଗ୍ନମନ୍ଯଯୋଦ୍ଧାରମାହଵେ। ହଂତାରୋ ନିରଯଂ ଯାଂତି ତେ ଚ ମ୍ଲେଚ୍ଛାଃ କୁଵାଚକାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଥିବା, ଅଚେତନ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟର ରଥଚାଳକଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, ସେମାନେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଏହିପରି ମଳେଚ୍ଛ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ବାକ୍ୟ କହୁଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ।
ପରନ୍ଯାସାପହର୍ତାରୋ ଵିମୁଖାସ୍ସଂତି ତତ୍ତ୍ଵତଃ। ରାତ୍ରୌ ଵା ଵିପିନେ ନଷ୍ଟେ ଚୋରାସ୍ସାହସକାରିଣଃ
ଅନ୍ୟଙ୍କର ଜମା ଜିନିଷ ଚୋରି କରୁଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ପଛୁଆ ହେଉଥିବା, ରାତିରେ କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲରେ ଚୋରି କିମ୍ବା ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା, ସେମାନେ ଏହିପରି ଲୋକ।
ସର୍ଵଭକ୍ଷରତା ମୂଢା ମ୍ଲେଚ୍ଛା ଗୋବ୍ରହ୍ମଘାତକାଃ। କୁଵାଚକାଃ ପରେ ମ୍ଲେଚ୍ଛା ଏତେ ଯେ କୂଟଯୋନଯଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟରେ ଲୋଭୀ, ମୂଢ଼, ମଳେଚ୍ଛ, ଗାଈଁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ, ଦୁଷ୍ଟ ବାକ୍ୟ କହୁଥିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଳେଚ୍ଛମାନେ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଖୋଟ ଜନ୍ମର।
ତେଷାଂ ପୈଶାଚିକୀ ଭାଷା ଲୋକାଚାରୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ନାସ୍ତି ଶୌଚଂ ତପୋ ଜ୍ଞାନଂ ନ ଦେଵପିତୃତର୍ପଣମ୍
ସେମାନଙ୍କର କଥାବାର୍ତ୍ତା ପିଶାଚମାନେ କହିଥିବା ପରି ଅଶୁଭ୍ର ଓ ଅସଭ୍ୟ, ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଚଳାଚଳ କିମ୍ବା ନିୟମ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧତା, ତପସ୍ୟା, ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦେଉଥିବା ଅର୍ପଣ କିଛି କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଦାନଶ୍ରାଦ୍ଧାଦିକଂ ଯଜ୍ଞେ ସୁରାଣାଂ ଚ ପ୍ରପୂଜନମ୍। ପିତୄଣାଂ ଚ ନ ଶୁଶ୍ରୂଷା ଦ୍ଵିଜଦେଵତପସ୍ଵିନାମ୍
ଦାନ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କର ଯଥାଯଥ ପୂଜା କିଛି ନାହିଁ; ସେମାନେ ପିତୃମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା କିମ୍ବା ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଜ୍ଞାନଲୋପାଦତସ୍ତେଷାଂ ମଲଶୌଚଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ମାତରଂ ଭଗିନୀଂ ଚାନ୍ଯାଂ ଗୃହିଣୀଂ କାମଯଂତି ଚ
ଅଜ୍ଞାନର କାରଣରୁ ସେମାନେ ଦେହର ଶୁଚିତା ରଖନ୍ତି ନାହିଁ; ନିଜ ମାଆ, ଭଉଣୀ, ଅନ୍ୟ ଜନାନୀ ଓ ନିଜ ଘରବାଳୀ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଅଶୁଭ୍ ଆକାଂକ୍ଷା ରଖନ୍ତି।
ସର୍ଵୋ ଵିପର୍ଯଯୋ ଲୋକାତ୍ସଦାଚାରୋ ମଲୀମସଃ। ତାର୍କ୍ଷ୍ଯସ୍ଯୋଦ୍ଵଵନାନାଂ ଚ ଅନ୍ଯେଷାଂ ଗୋତ୍ରଵାସିନାମ୍
ସମସ୍ତ ନୀତି ଓ ଭଲ ଆଚରଣ ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉଲ୍ଟା ଓ ଅଶୁଚି ହୋଇଯାଏ; ଏହି ଅବସ୍ଥା ତାର୍କ୍ଷ୍ୟଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୋତ୍ରରେ ବସୁଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।
କୁଲଜାତାସ୍ସଦା ଦୈତ୍ଯା ଯେଷାଂ ପୁଣ୍ଯମକାରଣମ୍। ଦୁର୍ଗତିଂ ଚ ମୃତା ଯାଂତି ଦ୍ଵିଜସ୍ତ୍ରୀଶିଶୁଘାତିନଃ
ଦୈତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁମାନେ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ କାମ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଦୁଃଖରେ ପଡନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଜନାନୀ କିମ୍ବା ଶିଶୁଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି।
ଗଵାଶିନୋ ଦୁରାତ୍ମାନୋ ହ୍ଯଭକ୍ଷ୍ଯଭକ୍ଷଣେ ରତାଃ। କୀଟଯୋନିଂ ଵ୍ରଜଂତ୍ଯେତେ ତରଵଶ୍ଚ ପିପୀଲିକାଃ
ସେମାନେ ଗାଈ ଖାଆନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟ ମନର ଓ ଅନୁଚିତ ଜିନିଷ ଭୋଜନରେ ଆସକ୍ତ; ଏମିତି ଲୋକେ ପୁନର୍ଜନ୍ମରେ କୀଟ, ଗଛ କିମ୍ବା ପିପିଲିକା ହୁଅନ୍ତି।
ନ ମଂତ୍ରେଷୁ ନ ଦେଵେଷୁ କଲ୍ପଂତେ ତେ ସୁରଦ୍ଵିଷଃ। ଅଗ୍ରଜଃ ସହଜସ୍ତେଷାଂ ସଦୃଙ୍ନୋ ଗ୍ରାମ୍ଯଵୃତ୍ତଯଃ
ସେମାନେ ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କ ସହ କିଛି ସମ୍ପର୍କ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ, ଦେବଦ୍ୱେଷୀ; ସେମାନଙ୍କ ଭାଇ ଓ ନିଜ ମାନେ ସମାନ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଚଳାଚଳ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ପରି।
ଲୋମକେଶପ୍ରଣେତାରଃ କ୍ରଵ୍ଯଭକ୍ଷରତା ଭୁଵି। ସାହସଂ ଚ ଵ୍ରତଂ ଦାନଂ ସ୍ନାନଂ ଯଜ୍ଞାଦିକଂ ଚ ଯତ୍
ସେମାନେ ଲୋମ ଓ କେଶରେ ଢାକା, ମାଂସ ଭୋଜନରେ ଆନନ୍ଦିତ, ଏଠି ପୃଥିବୀରେ ସେମାନେ ବ୍ରତ, ଦାନ, ସ୍ନାନ, ଯଜ୍ଞ ଆଦିକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି।
ମତ୍ସ୍ଯମାଂସାଦିଷୁ ପ୍ରୀତା ମୃଷାଵଚନଭାଷିଣଃ। ସଦାକାମାସ୍ସଦା ଲୋଭାସ୍ସଦା କ୍ରୋଧମଦାନ୍ଵିତାଃ
ସେମାନେ ମାଛ ଓ ମାଂସ ଭୋଜନରେ ପ୍ରୀତି ରଖନ୍ତି, ମିଥ୍ୟା କଥା କହନ୍ତି, ସଦା କାମନା, ଲୋଭ ଓ କ୍ରୋଧ ମଦରେ ଭରିଥାନ୍ତି।
ଵଧବଂଧରତୋଦ୍ଵେଗା ଦ୍ଯୂତସଂଗୀତସଂପ୍ରିଯାଃ। କୁଭୃତ୍ଯାଃ କୁଜନପ୍ରୀତାଃ ପୂତିଗଂଧରତା ନରାଃ
ବଧ, ବନ୍ଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖ ପାଇଁ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ଜୁଆ ଓ ଗୀତରେ ଆସକ୍ତ; ଖରାପ ଚାକର, ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଦୁର୍ଗନ୍ଧରେ ଆସକ୍ତ।
ନ ଦେଵେଷୁ ନ ଵିଜ୍ଞେଷୁ ନ ଧର୍ମଶ୍ରଵଣେଷୁ ଚ। ସ୍ତୋତ୍ରମଂତ୍ରାଦିକେ ପୁଣ୍ଯେ ଯଥାକାର୍ଯେଷ୍ଵନିଶ୍ଚଯାଃ
ସେମାନେ ଦେବତା, ଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଧର୍ମ କଥା ଶୁଣିବାରେ ଭକ୍ତି ରଖନ୍ତି ନାହିଁ; ସ୍ତୁତି, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଶୁଭ କାମରେ ନିଜେ ଅନିଶ୍ଚିତ।
ବହୁରୋଗାଧିରୋଷାଶ୍ଚ ବହୁରୂପପରିଚ୍ଛଦାଃ। ନରଜାତିଷୁ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଚିହ୍ନାନ୍ଯେତାନି ଭୂତଲେ
ସେମାନେ ବହୁ ରୋଗ ଓ ଅଧିକ କ୍ରୋଧରେ ପୀଡିତ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ସଜିଥାନ୍ତି; ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ଏହି ଲକ୍ଷଣ ପୃଥିବୀରେ ଦେଖାଯାଏ।
ନ ଜାନଂତି ପରଂ ଲୋକଂ ନ ଗୁରୁଂ ସ୍ଵଂ ନ ଚାପରଂ। ଗର୍ଭପୂରଣମିଚ୍ଛଂତି ନାତିଥିଂ ନ ଗୁରୂନ୍ଦ୍ଵିଜାନ୍
ସେମାନେ ପରଲୋକ, ନିଜ ଗୁରୁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ; ଗର୍ଭ ଭରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ, ଅତିଥି, ଗୁରୁ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ନ ଦେଵଂ ନ ସୁତଂ ଗୋତ୍ରଂ ନ ମିତ୍ରଂ ନ ଚ ବାନ୍ଧଵଂ। ସ୍ଵପ୍ନେ ଦାନଂ ନ ଜାନଂତି ଭକ୍ଷଣାନ୍ନ ପରିଚ୍ଛଦଂ
ସେମାନେ ଦେବତା, ପୁଅ, ଗୋତ୍ର, ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ଆତ୍ମୀୟଙ୍କୁ ଚିହ୍ନନ୍ତି ନାହିଁ; ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଦାନ କିମ୍ବା ଭୋଜନ ଓ ଜିନିଷର ମୂଲ୍ୟ ବୁଝନ୍ତି ନାହିଁ।
ଗୋପାଯଂତି ଧନଂ ଯସ୍ମାତ୍ତେ ଯକ୍ଷା ନରରୂପିଣଃ। ପ୍ରାଣାଂତେପି ଧନଂ କିଚିନ୍ନ ଦିଶଂତି ଚ ରାଜନି
ସେମାନେ ନିଜ ଧନକୁ ଗୁପ୍ତ ରଖନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ମଣିଷ ଆକୃତିରେ ଯକ୍ଷ; ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଦେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ, ରାଜାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ତେ ଯକ୍ଷା ଦୁର୍ଗତିସ୍ଥାଶ୍ଚ ପରାର୍ଥେ ଭାରଵାହକାଃ। ପ୍ରେତାନାଂ ଲକ୍ଷଣଂ ଯଦ୍ଵା ସର୍ଵଲୋକଵିଗର୍ହିତଂ
ଏହି ଯକ୍ଷମାନେ ସଦା ଦୁଃଖରେ ରହନ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଭାର ବହନ କରନ୍ତି; ପ୍ରେତମାନଙ୍କର ଯେଉଁ ଲକ୍ଷଣ, ସେଗୁଡିକୁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଘୃଣା କରନ୍ତି।
ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଚ ପୁରୁଷାଣାଂ ଚ ଶୃଣୁଷ୍ଵୈକମନା ମମ। ମଲପଂକଧରା ନିତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଶୌଚଵିଵର୍ଜିତାଃ
ଏବେ ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ, ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୁଷମାନେ ସଦା ମଳ ଓ କାଦିରେ ଢାକା, ସତ୍ୟ ଓ ଶୁଚିତା ରହିତ।
ଦଂତକୁଂତଲଵସ୍ତ୍ରାଣାଂ ଵପୁଷୋ ମଲସଂଚଯାଃ। ଗୃହପୀଠାଦିପାତ୍ରାଣାଂ ସକୃଚ୍ଛୌଚଂ ନ ରୋଚତେ
ସେମାନଙ୍କ ଦାନ୍ତ, କେଶ ଓ ବସ୍ତ୍ର ମଳରେ ଭରିଥାଏ; ଘର, ଚକି ବା ଭାଣ୍ଡା ଏକଥର ମଧ୍ୟ ସଫା କରିବାକୁ ଭଲପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ନ ପଶ୍ଯଂତି ସୁଖଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଵିଶଂତି କାନନେ ଦ୍ରୁତଂ। ଵିଘସୋଚ୍ଛିଷ୍ଟପୂତୀନାଂ ଭକ୍ଷଣେଭିରତା ଭୁଵି
ସେମାନେ କେବେ ଖୁସି ଦେଖିନାହାନ୍ତି; ଜଣେ ଜଣେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଭୂମିରେ ଅପବିତ୍ର ଓ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାରେ ଲାଗି ରହନ୍ତି।
ଅନ୍ନପାନଂ ଚ ଶଯନମନ୍ଧକାରେଷୁ ରୋଚତେ। କଦାଚିତ୍ସ୍ଵସ୍ଥତା ନାସ୍ତି କ୍ଵଚିଦ୍ଵା ଶୁଚିତାତନୌ
ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ ଓ ଅନ୍ଧାରରେ ଶୋଇବାକୁ ଭଲପାଆନ୍ତି; କେବେ କେବେ ଶରୀର ଭଲ ନଥାଏ, କେବେ କେବେ ପବିତ୍ର ଦେହ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱସ୍ଥତା ନଥାଏ।
ଲକ୍ଷଣଂ ନରଲୋକେଷୁ ପ୍ରେତାନାମୀଦୃଶଂ କିଲ। ହିତାହିତଂ ନ ଜାନଂତି ମିତ୍ରାମିତ୍ରଂ ଗୁଣାଗୁଣମ୍
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବଜମାନେ ଏଭଳି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ; ସେମାନେ କଣ ଭଲ କଣ ଖରାପ, କିଏ ମିତ୍ର କିଏ ଶତ୍ରୁ, କଣ ଗୁଣ କଣ ଦୋଷ ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
ପାପପୁଣ୍ଯାଦିକଂ ସ୍ଥାନଂ ସ୍ନାନଂ ଦେଵଦ୍ଵିଜାର୍ଚନଂ। ଅରିମିତ୍ରମୁଦାସୀନଂ ନ ଵିଂଦଂତି ସ୍ଵଭାଵତଃ
ପାପ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଥିବା ସ୍ଥାନ, ସ୍ନାନ, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୂଜା, ଶତ୍ରୁ, ମିତ୍ର କିମ୍ବା ଉଦାସୀନ—ଏହା ସ୍ୱଭାବକ୍ରମେ ସେମାନେ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ମର୍ତ୍ଯସ୍ଥାଃ ପଶଵସ୍ତେ ଚ ଜ୍ଞାଯଂତେ ବୁଦ୍ଧିସଂମତୈଃ। ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ନାନାତ୍ଵଭାଵାଶ୍ଚ ଭ୍ରମଂତି ଚ ମୃଷା ଭୁଵି
ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପଶୁମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି; ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଭୂମିରେ ମିଥ୍ୟା ଭାବେ ଘୁରୁଛନ୍ତି।
ଯକ୍ଷରୂପା ନରାସ୍ତେ ଚ ସର୍ଵକର୍ମବହିଷ୍କୃତାଃ। ଏଷାଂ ଭେଦଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଲକ୍ଷଣଂ ଧରଣୀତଲେ
ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ଯକ୍ଷ ଆକାର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ବାହାରି ରହନ୍ତି; ଏହି ଭୂମିରେ ସେମାନଙ୍କ ଭିନ୍ନତା ଓ ଲକ୍ଷଣ ମୁଁ କହିବି।
ଵିଜାତା ମର୍ତ୍ଯଲୋକେଷୁ ପାପସ୍ଯୈଵାନୁରୂପତଃ। ମଲୀମସ ଭୁଵିପ୍ରସ୍ଥଂ ନାଗରଂ ଛଦ୍ମରୂପିଣଂ
ପାପ ଅନୁଯାୟୀ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଅପବିତ୍ର, ଭୂମିରେ ରହୁଥିବା, ନଗରରେ ଠକା ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା।
ଵିଘସାଦିପ୍ରଭୋକ୍ତାରଂ କାକମାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ। ଅଭକ୍ଷ୍ଯେ ନିରତଃ ପାପଃ କୁକୁରଃ ପୂତିସଂପ୍ରିଯଃ
ଅବଶିଷ୍ଟ ଓ ଅପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରୁଥିବାକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ କାଉ କୁହନ୍ତି; ଅଭକ୍ଷ୍ୟ ଭୋଗରେ ଲାଗିଥିବା ପାପୀ କୁକୁର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ପ୍ରିୟ।