ଶୁଶୁଭେ ସ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତଡିତ୍ତ୍ଵତ୍ସାନ୍ଦ୍ରମେଘଵତ୍। ତତଶ୍ଚ ଚୁକ୍ରୁଶୁର୍ଦୈତ୍ଯା ଜଯେତି ସାଧୁଵାଦିନଃ
ସେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଦ୍ୟୁତ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତିରେ ମେଘ ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲେ। ତାପରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଉଲ୍ଲାସରେ 'ଜୟ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ତତଶ୍ଚକ୍ରଂ ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯେ ଦାନଵାରିର୍ଵ୍ଯସର୍ଜଯତ୍। ତେଷାଂ ଶିରାଂସି ସଂଚ୍ଛିଦ୍ଯ ମାଧଵଂ ପୁନରାଗମତ୍
ତାପରେ ଦାନବମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ଦୈତ୍ୟ ସେନା ଉପରେ ଚକ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ। ସେ ଚକ୍ର ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟି, ପୁଣି ମାଧବଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରି ଆସିଲା।
ସ ଦୈତ୍ଯଂ ଶକ୍ତିପାତେନ ପାତଯାମାସ ଵୈ ରଣେ। ଚିରାତ୍ସଂଜ୍ଞାଂ ସମାଲଂବ୍ଯ ଵହ୍ନିବାଣେନ କେଶଵମ୍
ସେ ଦୈତ୍ୟକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତି ଫିଙ୍ଗି ଭୂଇଁ ପକାଇଦେଲେ। ବହୁ ସମୟ ପରେ ସେ ଦୈତ୍ୟ ସ୍ଚେତନା ଫେରି, ଅଗ୍ନିମୟ ବାଣ ଦ୍ୱାରା କେଶବଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲା।
ନିଜଘାନ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ହରିଃ କୌବେରମାକ୍ଷିପତ୍। ତତୋ ମୁମୋଚ ମାଯାସ୍ତ୍ରଂ ଚାସୁରଂ ଚାତିଦାରୁଣମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହରି କୌବେରକୁ ମାରିଦେଲେ। ତାପରେ ଦୈତ୍ୟ ଏକ ଭୟଙ୍କର ମାୟାସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲା।
ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରଲୁଲାଯାଂଶ୍ଚ ତଦ୍ଵଦ୍ଦ୍ଵିପ ସରୀସୃପାନ୍। ଜଘାନ ସମରେ ଵିଷ୍ଣୁଂ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ସିଂହ, ବାଘ, ଶିଆଳ, ଏହିପରି ହାତୀ ଓ ସାପମାନେ—ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଏମାନେ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତତୋ ମାଯାସ୍ତ୍ରସଂଭୂତାନ୍ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରୌଘାନ୍ରଣେ ହରିଃ। ପ୍ରଚିଚ୍ଛେଦ ଶରୈରେଵ ଶୂଲେନୈଵମତାଡଯତ୍
ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାୟାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରମାନେକୁ ହରି ବାଣ ଦ୍ୱାରା କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ଵିହ୍ଵଲିତ ସର୍ଵାଂଗସ୍ତତ୍କ୍ଷଣଂ ଲୋହିତୋକ୍ଷିତଃ। ଵିଚକର୍ଷ ହରନ୍ଵିଷ୍ଣୁରସୃଗ୍ଵିପ୍ଲୁତଵିଗ୍ରହଃ
ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ କମ୍ପିତ ଓ ରକ୍ତରେ ରଞ୍ଜିତ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ରକ୍ତରେ ଭିଜା ଦେହ ସହିତ ଦୈତ୍ୟକୁ ଟାଣିନେଲେ।
ତଚ୍ଛୂଲଂ ଚ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈଃ ପ୍ରଵିଵ୍ଯାଧ ସୁରାଧିପଃ। ଵରୂଥଂ ସଧ୍ଵଜଂ କେତୁଂ ରଥଂ ଚୈଵାତପତ୍ରକମ୍
ସୁରମାନ୍ୟଙ୍କ ସ୍ବାମୀ ସେ ଶୂଳକୁ ତିନିଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କର କବଚ, ପତାକା, ଧ୍ୱଜ, ରଥ ଓ ଛତାକୁ ମଧ୍ୟ ଆଘାତ କଲେ।
ଯଂତାରଂ ଚ ପ୍ରଚିଚ୍ଛେଦ ଦଶଭିଶ୍ଚ ହରିଃ ଶରୈଃ। ପାତିତେ ଚ ରଥେ ଦୈତ୍ଯଃ ସଂପ୍ଲୁତ୍ଯାଥ ରଥଂ ପରମ୍
ହରି ଦଶଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ରଥଚାଳକଙ୍କୁ କାଟିଦେଲେ। ରଥ ଭୂଇଁ ପଡ଼ିବା ପରେ, ଦୈତ୍ୟ ଲାଫି ଅନ୍ୟ ଏକ ଉତ୍ତମ ରଥ ଚଢ଼ିଲେ।
ଆରୁରୋହ ସ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରଃ ସଂମୁଖଂ ଚାକରୋଦ୍ବଲୀ। ତତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ମହାଘୋରମଭଵଲ୍ଲୋମହର୍ଷଣମ୍
ସେ ଦୈତ୍ୟନାୟକ ରଥ ଚଢ଼ି ସମ୍ମୁଖରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ତାପରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷସ୍ଯ ଚ ହରେର୍ଲୋକଵିସ୍ମାପନଂ ମହତ୍। ଅସ୍ତ୍ରଯୁଦ୍ଧଂ ତଥାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ କୃତପ୍ରତିକୃତଂ ଚ ତତ୍
ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଓ ହରିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଅସ୍ତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତିଏକ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରତିଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ରୋକାଯାଉଥିଲା।
ତତୋ ନିଯୁଦ୍ଧେ ସତତଂ ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷଶତଂ ଗତମ୍। ତତୋ ଦୈତ୍ଯୋ ମହାସତ୍ଵୋ ଵଵୃଧେ ଵାମନୋ ଯଥା
ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିବାବେଳେ ଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ କଟିଗଲା। ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟ, ବାମନଙ୍କ ପରି, ବଡ଼ ହେଇଯାଇଲେ।
ମୁଖେନ ଜଗ୍ରାହ ରୁଷା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍। ଭୂମଂଡଲଂ ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଵିଵେଶ ଚ ରସାତଲମ୍
କ୍ରୋଧରେ ସେ ତାଙ୍କର ମୁଁହରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ସହିତ ତିନି ଲୋକକୁ ଧରିନେଲେ। ଭୂମିକୁ ଉଠାଇ, ସେ ରସାତଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଶେଷାଶ୍ଚ ଵିଵିଶୁର୍ଦୈତ୍ଯାସ୍ତମନୁ ପ୍ରୀତିସଂଯୁତାଃ। ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ମହାତେଜା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦୈତ୍ଯବଲଂ ମହତ୍
ଅନ୍ୟ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଖୁସିରେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ରସାତଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାପରେ ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଜାଣି—
ଦଧାର ରୂପଂ ଵାରାହଂ ଦୈତ୍ଯରାଜଜିଘାଂସଯା। ଧୃତ୍ଵା କ୍ରୋଡତନୁଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଵେଶ ତମନୁଦ୍ରୁତମ୍
ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ବିଷ୍ଣୁ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। କ୍ରୋଡ଼ ଦେହ ନେଇ, ସେ ଦୈତ୍ୟଙ୍କ ପଛରେ ଦୌଡ଼ି ରସାତଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ରସାମୂଲେ ରସାତଲଗତାଂ ମହୀମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵଦଂଷ୍ଟ୍ରଯୋର୍ଦଧ୍ରେ ଲୋକାଧାରାଂ ଵସୁଂଧରାମ୍
ସେଠାରେ ଜଳର ମୂଳକୁ ଯାଇ, ରସାତଳରେ ଥିବା ଭୂମିକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ବିଶ୍ୱର ଆଧାର ଭୂମିକୁ ନିଜ ଦାଢ଼ିରେ ଧରିଲେ।
ତାଂ ଧୃତ୍ଵା ଗଚ୍ଛତସ୍ତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋରମିତତେଜସଃ। ସମାଜଗାମ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରୋ ଧୃଷ୍ଟଂ ଵାଗ୍ଭିସ୍ତୁଦନ୍ନନୁ
ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁ ଭୂମିକୁ ନେଇଯିବା ବେଳେ, ଦୈତ୍ୟନାୟକ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଆସି, ଦୁଷ୍ଟ ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଉପହାସ କଲେ।
ମାଯାକ୍ରୋଡତନୁର୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦୁର୍ଵଚାଂସି ସହନ୍ରୁଷା। ଜଲୋପରି ଦଧାରେମାଂ ଧରାଂ ଭୂଧର ଏଵ ଚ
ମାୟାମୟ କ୍ରୋଡ଼ ଦେହରେ ବିଷ୍ଣୁ କ୍ରୋଧରେ ଦୁଷ୍ଟ କଥା ସହିଲେ। ସେ ଜଳ ଉପରେ ଏହି ଭୂମିକୁ ପାହାଡ଼ ପରି ଧରି ରଖିଲେ।
ତସ୍ଯାଂ ନ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଵସତ୍ଵଂ ଚ ସ ଚକାର ତଦାଚଲାମ୍। ତତଃ ପଶ୍ଚାତ୍ସ ସଂଲଗ୍ନୋ ଦୈତ୍ଯରାଟ୍ସମୁପସ୍ଥିତଃ
ସେଠାରେ ନିଜ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ରଖି, ସେ ତାକୁ ସେଇ ସମୟରେ ଅଚଳ କରିଦେଲେ। ପରେ, ସେଥିରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଦୈତ୍ୟରାଜ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
କ୍ରୋଧେନ ମହତାଵିଷ୍ଟୋ ଜଘାନ ଗଦଯା ହରିମ୍। ମାଯଯା ସୂକରୋ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତାଂ ଗଦାଂ ସମଵଂଚଯତ୍
ବଡ଼ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ହରିଙ୍କୁ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ। କିନ୍ତୁ ମାୟାବଳିରେ ବରାହ ରୂପୀ ବିଷ୍ଣୁ ସେ ଗଦାକୁ ଚାଳକି ଦେଲେ।
ଯୋଗଯୁକ୍ତୋ ଯଥା ମୃତ୍ଯୁଂ କୌମୋଦକ୍ଯାହନଚ୍ଚ ତମ୍। ତତଃ ପୁନା ରୁଷାଵିଷ୍ଟୋ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷୋ ମହାବଲଃ
ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ବିଷ୍ଣୁ କୌମୋଦକୀ ଗଦାରେ ମୃତ୍ୟୁ ପରି ତାକୁ ଆଘାତ କଲେ। ତାପରେ, ଫେରି ରୋଷରେ ଭରି, ମହାବଳୀ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ—
ମୁଷ୍ଟିନା ପ୍ରାହରଦ୍ଦେଵଂ ଦକ୍ଷିଣେ ତୁ ଭୁଜେ ପ୍ରଭୋଃ। ଏଵଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ମହାଘୋରଂ ସଵ୍ଯାସଵ୍ଯଂ ଗତାଗତମ୍
ଦେବଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ବାହୁରେ ମୁଷ୍ଟିରେ ଆଘାତ କଲେ। ଏଭଳି, ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା—ଅଗ୍ରଗତି ଓ ପ୍ରତିଗତି, ଆକ୍ରମଣ ଓ ପ୍ରତିଆକ୍ରମଣ ଚାଲିଲା।
ପରିଭ୍ରମଣଵିକ୍ଷେପଂ କୃତାନୁକରଣଂ ତଥା। ତତୋ ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵା ଯୁଦ୍ଧଂ ପଶ୍ଯଂତି ଖେ ସ୍ଥିତାଃ
ଘୂର୍ଣ୍ଣନ, ଛାଡ଼ିବା, ଏବଂ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀଙ୍କ ଅନୁକରଣ ହେଉଥିଲା। ଏହିପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଆକାଶରେ ଦଢ଼ି ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖୁଥିଲେ।
ସ୍ଵସ୍ତି ପ୍ରଜାଭ୍ଯୋ ଦେଵେଭ୍ଯ ଋଷିଭ୍ଯଶ୍ଚେତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍। ଊଚୁଶ୍ଚ ଦେଵଦେଵେଶଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଵାରାହରୂପିଣମ୍
ସେମାନେ କହିଲେ, 'ପ୍ରଜାମାନେ, ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ଭଲରେ ରହନ୍ତୁ।' ଏବଂ ସେମାନେ ଦେବଦେବ ବରାହ ରୂପୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ମା କ୍ରୀଡ ବାଲଵଦ୍ଦେଵ ଜହ୍ଯମୁଂ ଦେଵକଂଟକମ୍। ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ମହାତେଜା ମାଯାଵାରାହରୂପଧୃତ୍
'ହେ ଦେବ, ଶିଶୁପରି ଖେଳ ନକର; ଏହି ଦେବମାନେର କଣ୍ଟକକୁ ବଧ କର।' ତାପରେ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବିଷ୍ଣୁ ମାୟାବଳି ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯନୁମତିଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚକ୍ରଂ ପ୍ରାକ୍ଷିପଦୁଲ୍ବଣମ୍। ସହସ୍ରସୂର୍ଯସଂକାଶଂ ସହସ୍ରାରଂ ମହାପ୍ରଭମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ, ବିଷ୍ଣୁ ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଯାହା ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ, ହଜାର କିରଣ ଓ ମହାପ୍ରଭା ଥିଲା।
ଦୈତ୍ଯାଂତକରଣଂ ରୌଦ୍ରଂ ପ୍ରଲଯାଗ୍ନିସମପ୍ରଭମ୍। ତଚ୍ଚକ୍ରଂ ଵିଷ୍ଣୁନା ମୁକ୍ତଂ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଂ ମହାବଲମ୍
ଦେବଦ୍ୱିପ୍ରହାରୀ, ଭୟଙ୍କର, ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍—ଏହି ଚକ୍ର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯିବା ସହିତ, ମହାବଳୀ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷକୁ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଭସ୍ମ କରିଦେଲା।
ଚକାର ଭସ୍ମସାତ୍ସଦ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମାଦୀନାଂ ଚ ପଶ୍ଯତାମ୍। ଦୈତ୍ଯାଂତକରଣଂ ରୌଦ୍ରଂ ଚକ୍ରଂ ଚାଗମଦଚ୍ଯୁତମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ଏହି ଚକ୍ର ସେଉଁଠି ସହସା ତାକୁ ଭସ୍ମ କଲା। ଦେବଦ୍ୱିପ୍ରହାରୀ, ଭୟଙ୍କର ଏହି ଚକ୍ର ପୁଣି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ନିକଟକୁ ଫେରିଗଲା।
ତତୋ ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵାଃ ଶକ୍ରମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚ ଲୋକପାଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଵିଜଯଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସ୍ତୁଵଂତି ସ୍ମ ସମାଗତାଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ, ଶକ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଲୋକପାଳମାନେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବିଜୟ ଦେଖି, ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଦେଵା ଊଚୁଃ-। ନତାଃ ସ୍ମ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଜଗଦାଦିଭୂତଂ ସୁରାସୁରେଂଦ୍ରଂ ଜଗତାଂ ପ୍ରପାଲକମ୍। ଯନ୍ନାଭିପଦ୍ମାତ୍କିଲ ପଦ୍ମଯୋନିର୍ବଭୂଵ ତଂ ଵୈ ଶରଣଂ ଗତାଃ ସ୍ମଃ
ଦେବମାନେ କହିଲେ—'ଆମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଆଦି, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେର ମହାପତି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକ। ଯାଙ୍କ ନାଭିର କମଳରୁ ପଦ୍ମୟୋନି ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ—ଆମେ ସେଉଁଠି ଶରଣ ନେଇଛୁ।'