ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମପୁରାଣେ ପ୍ରଥମେ ସୃଷ୍ଟିଖଂଡେ ତ୍ରୈପୁରିଵିମର୍ଦୋନାମ ଚତୁସ୍ସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡରେ 'ତ୍ରୈପୁର ନାଶ' ନାମକ ଚଉଠିଏଠିଏଠି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ-। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହେଶ୍ଵରାଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଦେଵାଃ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ। ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଦୈତ୍ଯସଂଘାଂସ୍ତାନ୍ସର୍ଵେ ସର୍ଵାନ୍ସମଂତତଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦାନବ ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଆଜଗାମ ମହାବାହୁଃ କୁଂଭୋ ନାମ ମହାସୁରଃ। ନୈର୍ଋତୋ ଯକ୍ଷରାଜାନଂ ଗଦଯା ଚାହନଦ୍ଭୃଶମ୍
ତାପରେ 'କୁମ୍ଭ' ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ଆସିଲେ; ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗର ରାଜା ନିଜ ଗଦାରେ ଯକ୍ଷରାଜଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ କଲେ।
ଗୁହ୍ଯକେଶୋ ଗଦାପାତୈର୍ଜଘାନ ଭୃଶମୁତ୍ତମମ୍। ତତୋନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଗଦାଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଭୀଷଣଂ ତଯୋଃ
ଗୁହ୍ୟକ ମଧ୍ୟ ଗଦା ଆଘାତରେ ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ମାଡ଼ିଲେ; ଏହିପରି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଗଦାଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଚକ୍ରବଂଧଂ ମହାବଂଧଂ ପୁରୋଵଧ୍ଯନିବଂଧନମ୍। ପ୍ରାଚୁରଂ ଭୀଷଣଂ ଯାନଂ ସ୍ଫୋଟତୈଲାଭିଵାସ୍ତିକମ୍
ଚକ୍ରାକାର ବ୍ୟୁହ, ମହାବ୍ୟୁହ, ପ୍ରାଗ୍ର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବନ୍ଧନ, ଘନ ଓ ଭୟଙ୍କର ବ୍ୟୁହ ଏବଂ ତେଲ ଲଗାଇଥିବା ବିସ୍ଫୋଟକ ଯାନ ରହିଥିଲା।
ତେନ କୃତ୍ଵା ମହାଯୁଦ୍ଧମଵସାନେ ଧନେଶ୍ଵରଃ। ପାତଯାମାସ ତଂ ସ୍ଫୋଟଂ ତସ୍ଯ କୁଂଭସ୍ଯ ଚୋରସି
ଏପରି ମହାଯୁଦ୍ଧ ହେବା ପରେ, ଧନର ଦେବତା ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷରେ ସେଇ ବିସ୍ଫୋଟକ ଯାନକୁ କୁମ୍ଭଙ୍କ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଭଗ୍ନଦଂଷ୍ଟ୍ରସ୍ତତଃ କୁଂଭୋ ନିପପାତ ମହୀତଲେ। ସ୍ଯଂଦନସ୍ଥୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ଜଂଭୋ ହରିହଯଂ ତଦା
ତାପରେ କୁଁଭର ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରେ ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ସେଇ ସମୟରେ ଚକ୍ରରେ ଦଢ଼ୀ ଜମ୍ଭ ତାଙ୍କର ରଥରେ ଦଢ଼ିଥିବାବେଳେ ହରିହୟଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଜଘାନଶରସଂଘୈଶ୍ଚ ତଥୈଵୈରାଵଣଂ ଭୃଶମ୍। ଵାସଵୋ ଭିଦୁରେଣୈଵ ସଂବିଭେଦାସୁରୋତ୍ତମମ୍
ସେ ଏଭଳି ତୀରର ବଣ୍ଡଳରେ ଏଇରାବଣଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ବଜ୍ରରେ ଏହି ଅସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
ସ ପପାତ ଧରାପୃଷ୍ଠେ ଗତାସୁର୍ଲୋହିତୋକ୍ଷିତଃ। ତଥାରଣ୍ଯଂ ସୁଘୋରଂ ଚ ଅଘୋରଂ ଘୋରମେଵ ଚ
ସେ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଇ, ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ ଅରଣ୍ୟ ଏକେବେଳେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଶାନ୍ତ, ତଥାପି ସତ୍ୟରେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ହେଲା।
ଚତୁରୋ ଗଣମୁଖ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଶକ୍ତ୍ଯା ବିଭେଦ ସଂଯୁଗେ। ସେନାନ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ପାତଯାମାସ ଲାଘଵାତ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଚାରି ଜଣ ମୁଖ୍ୟ ନେତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିରେ ବିଦ୍ରୁତ କଲେ। ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷତାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସେନାପତିଙ୍କୁ ଏକ ଏକ କରି ପଡ଼ାଇଦେଲେ।
ସୌରଭଂ ଶରସଂଘୈଶ୍ଚ ଜଯଂତୋ ଵଶମାନଯତ୍। ଶକ୍ତିହସ୍ତଂ ଚ ସଂହ୍ରାଦଂ ଯମଦଂଡଂ ନରାଂତକମ୍
ଜୟନ୍ତ ତୀରର ବଣ୍ଡଳରେ ସୌରଭଙ୍କୁ ବଶ କଲେ। ଶକ୍ତି ହାତରେ ଧରି ସେ ସଂହ୍ରାଦ, ଯମଦଣ୍ଡ ଓ ନରାନ୍ତକଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।
ହତ୍ଵା ଚ ପାତଯାମାସ ସ ଭସ୍ମୀକୃତଵିଗ୍ରହଃ। କାଲଶ୍ଚ ଖଡ୍ଗପାତେନ ପାତଯାମାସ ବାଭ୍ରଵମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ଦେହକୁ ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଇଦେଲେ। କାଳ ତାଙ୍କର ଖଡ୍ଗର ଆଘାତରେ ବାଭ୍ରବଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଇଦେଲେ।
ଶକ୍ତ୍ଯା ମୃତ୍ଯୁର୍ବିଭେଦାଶ୍ଵଂ ତଥା ନିର୍ଘୃଣକଂ ରଣେ। ଅଗ୍ନିନା ଦହ୍ଯମାନାଶ୍ଚ ସପ୍ତୈତେ ଚ ମହାବଲାଃ
ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଘୋଡ଼ା ଓ ନିର୍ଘୃଣକଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଦ୍ରୁତ କଲେ। ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ି ଏହି ସାତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ନଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଭଦ୍ରବାହୁର୍ମହାବାହୁଃ ସୁଗଂଧୋ ଗଂଧ ଏଵ ଚ। ଭୌରିକୋ ଵଲ୍ଲିକୋ ଭୀମ ଏତେ ସେନାଗ୍ରଗାମିନଃ
ଭଦ୍ରବାହୁ, ମହାବାହୁ, ସୁଗନ୍ଧ, ଗନ୍ଧ, ଭୌରିକ, ବଲ୍ଲିକ ଓ ଭୀମ—ଏହିମାନେ ସେନାର ଅଗ୍ରଣୀ ଥିଲେ।
ରଣେ ସଂଦଗ୍ଧଦେହାଶ୍ଚ ପେତୁରୁର୍ଵ୍ଯାଂ ଗତାସଵଃ। ପାଶବଦ୍ଧା ମହାଵୀର୍ଯା ଵରୁଣସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ଦେହ ଜଳିଗଲା, ସେମାନେ ପ୍ରାଣ ହରାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ବରୁଣଙ୍କର ପାଶରେ ବନ୍ଧାଯାଇ, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଶେଷ ହେଲେ।
ପେତୁରୁର୍ଵ୍ଯାଂ ମହାସତ୍ଵାଃ ଶୂରାଃ ଶୂରଭଯାନକାଃ। ଶୂରସ୍ଯ ରଶ୍ମିଜାଲେନ ନିହତାଃ ପଞ୍ଚଦାନଵାଃ
ମହାତ୍ମା ଶୂରବୀରମାନେ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟଦାୟକ, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ପାଞ୍ଚ ଦାନବ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କିରଣରେ ନିହତ ହେଲେ।
ତୁରୁତୁଂବୁରୁଦୁର୍ମେଧସ୍ସାଧକା ସାଧକାଭିଧାଃ। କ୍ରୂର କ୍ରୌଂଚ ରଣେଶାନ ମୋଦସଂମୋଦ ଷଣ୍ମୁଖାଃ
ତୁରୁତୁ, ତୁମ୍ବୁରୁ, ଦୁର୍ମେଧା, ସାଧକ, ସାଧକ ନାମକ, କ୍ରୂର, କ୍ରଉଞ୍ଚ, ରଣେଶ, ମୋଦ, ସମ୍ମୋଦ ଓ ଷଣ୍ମୁଖ—
ଶରୈର୍ନିପାତିତା ଦୈତ୍ଯାଃ ସଂଯୁଗେ ମାତରିଶ୍ଵନା। ନୈର୍ଋତୋ ଗଦଯା ଭୀମଂ ପାତଯାମାସ ଭୂତଲେ
ମାତରିଶ୍ୱାନଙ୍କର ତୀରରେ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ନୈୃତ୍ତି ତାଙ୍କର ଗଦାରେ ଭୀମଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଇଦେଲେ।
ଶୂଲପାତୈଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରାଣାଂ ଶତଶୋ ଦୈତ୍ଯଦାନଵାଃ। ନିପେତୁଃ ସଂଯୁଗେ ଭୀତାଃ ସଂମୁଖା ରଣପଂଡିତାଃ
ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କର ଶୂଳ ଆଘାତରେ ଶତଶଃ ଦାଇତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧର ଦକ୍ଷମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଵସୂନାଂ ଶରପାତୈଶ୍ଚ ଶୂରାଣାଂ ରଶ୍ମିମାଲିନାମ୍। ମେଘାନାଂ କରକାଭିଶ୍ଚ ଵଜ୍ରପାତୈସ୍ସୁଦାରୁଣୈଃ
ବସୁମାନଙ୍କର ତୀରବର୍ଷା, ଶୂରମାନଙ୍କର କିରଣ, ମେଘମାନଙ୍କର ଶିଳାବୃଷ୍ଟି ଓ ଭୟଙ୍କର ବଜ୍ର ଆଘାତରେ—
ନିପାତିତା ରଣେ ଦୈତ୍ଯାଃ ଶତଶୋ ବଲଶାଲିନଃ। କୁବେରସ୍ଯ ଗଦାପାତୈର୍ନିପତଂତି ସହସ୍ରଶଃ
ଶତଶଃ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଗଲେ। କୁବେରଙ୍କର ଗଦା ଆଘାତରେ ହଜାରହଜାର ମଣିଷ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଶକ୍ରସ୍ଯ ଭିଦୁରେଣୈଵ ଭେଦିତା ଦୈତ୍ଯପୁଂଗଵାଃ। ଅସଂଖ୍ଯାତାଃ ପତଂତ୍ଯୁର୍ଵ୍ଯାଂ ସ୍କଂଦଶକ୍ତ୍ଯା ତଥା ହତାଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ। ଅସଂଖ୍ୟ ଦାଇତ୍ୟ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ହତ ହେଲେ।
ଗଣେଶପର୍ଶୁପାତେନ ପତଂତି ମୁଖ୍ଯମୁଖ୍ଯକାଃ। ଵୈକୁଂଠକରମୁକ୍ତେନ ଚକ୍ରେଣ ତୀଵ୍ରକର୍ମଣା
ଗଣେଶଙ୍କର ପରଶୁ ଆଘାତରେ ମୁଖ୍ୟ ନେତାମାନେ ପଡ଼ିଗଲେ। ବୈକୁଣ୍ଠ ହସ୍ତରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଚକ୍ରର ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରେ—
ଦୈତ୍ଯାନାଂ ପ୍ରଵରାଣାଂ ଚ ଶିରାଂସି ନିପତଂତି କୌ। ଶମନୋ ଯମଦଂଡେନ କୋଟିକୋଟିସହସ୍ରଶଃ
ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଯମଙ୍କର ଦଣ୍ଡରେ କୋଟିକୋଟି ଲୋକ ଶାନ୍ତ ହେଲେ।
ଅପାତଯତ୍ତଦା ଭୂମ୍ଯାଂ କାଲଃ ଖଡ୍ଗେନ ଦାନଵାନ୍। ମୃତ୍ଯୁଶ୍ଶକ୍ତ୍ଯା ତଥା ଦୈତ୍ଯାନ୍ପାଶୀ ପାଶେନ ଚାପରାନ୍
ତାବେ କାଳ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଲେ; ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦୈତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କଲେ, ଏବଂ ପାଶଧାରୀ ତାଙ୍କର ପାଶ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଲେ।
ପାତେନ ତକ୍ଷକାଦୀନାଂ ସୁଧାଂଶୋଃ ଶିଶିରେଣ ଚ। ଅଶ୍ଵାରୋହୀ ଖରୋମନ୍ଯୋହନିପାଶସ୍ତଥା ଗଜାନ୍
ତାଙ୍କର ପତନ ଦ୍ୱାରା ତକ୍ଷକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଶୀତଳତାରେ ଅସ୍ତ ହେଲେ; ଘୋଡ଼ାଚାଳକ, ରୁଷ୍ଟ ଗଧା ଓ ହନିପାଶ ମଧ୍ୟ ହାତୀମାନେକୁ ଏଭଳି ପତିତ କରିଦେଲେ।
ପରିଘେଣ ଗଜଂ କୁଂଭେ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ନାଶଯତ୍ତତଃ। ଏଵମଶ୍ଵାନ୍ଗଜାଂଶ୍ଚୈଵ ଲାଘଵାତ୍ସ ନ୍ଯପାତଯତ୍
ତାଙ୍କର ଲୋହା ଗଦା ଦ୍ୱାରା ହାତୀର କୁମ୍ଭରେ ଆଘାତ କରି ଦୈତ୍ୟମାନେକୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କଲେ; ଏଭଳି ଶୀଘ୍ରତାରେ ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ପତିତ କରିଦେଲେ।
ଏଵଂ ସିଦ୍ଧୈଶ୍ଚ ଗଂଧର୍ଵୈରପ୍ସରୋଭିର୍ମହାବଲୈଃ। ଅନ୍ଯାଭିର୍ଦେଵତାଭିଶ୍ଚ ସମାତୃଗଣନାଯକୈଃ
ଏଭଳି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅପ୍ସରା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ମାତୃଗଣଙ୍କର ନାୟକମାନେ ସହିତ,
ନିପାତିତା ମହୋଘୋରା ଯେ ତେ ପ୍ରଲଯଦାନଵାଃ। ଶରୈଶ୍ଚ ଖଡ୍ଗପାତୈଶ୍ଚ ଶୂଲଶକ୍ତିପରଶ୍ଵଧୈଃ
ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଓ ପ୍ରବଳ ପ୍ରଳୟ ଦାନବମାନେକୁ ତୀର, ତଳୱାର, ଶୂଳ, ଶକ୍ତି ଓ କୁଟାର ଦ୍ୱାରା ପତିତ କରିଦେଲେ।
ଯଷ୍ଟିପରିଘକୁଂତୈଶ୍ଚ ପାତଯଂତ୍ଯସୁରାନ୍ସୁରାଃ। ଏଵଂ ସଂକ୍ଷୀଯମାଣେଷୁ ଦୈତ୍ଯରାଟ୍ସମପଦ୍ଯତ
ଯଷ୍ଟି, ପରିଘ ଓ କୁଠାର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଅସୁରମାନେକୁ ପତିତ କରୁଥିଲେ; ଏଭଳି ଦୈତ୍ୟମାନେ ନଶ୍ଚିନ୍ନ ହେଉଥିବାବେଳେ ଦୈତ୍ୟରାଜ ଉଠିଲେ।