ଶରଣ୍ଯଂ ଗଣପଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଭୀତାସ୍ତେ ଵେଦନାତୁରାଃ। ଦେଵାନାଂ କଦନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗଣାଧୀଶଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ବେଦନା ଓ ଭୟରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଗଣପତିଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଶ ଦେଖି, ଗଣାଧିଶ ମହାପ୍ରଭାବୀ ହେଲେ।
ସ ଗଜଂ ତାଡଯାମାସ ଵଜ୍ରାନଲସମୈଃ ଶରୈଃ। ସ ଗଜୋ ଵେଗସଂରୁଦ୍ଧଃ ଶରେଣ ଚ ସମୁତ୍ଥିତଃ
ସେ ଗଣାଧିଶ ଗଜକୁ ବଜ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ସମାନ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ; ଗଜଟି ବଳରେ ଅଟକି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବାଣର ଆଘାତରୁ ପୁଣି ଉଠିଲା।
ଅଥୋତୌ ଦ୍ଵୌ ଶରୈରେଵ ବିଭିଦାତେ ପରସ୍ପରମ୍। ଉଭୌ ତୌ ନର୍ଦମାନୌ ଚ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଜଯମୈଚ୍ଛତାମ୍
ତାପରେ ଦୁଇଜଣେ ବାଣରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ; ଉଭୟ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ ଓ ଏକାଉଁ ଜିତିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ଶୋଣିତୈର୍ଲିପ୍ତସର୍ଵାଂଗୌ ଵୀରମୁଖ୍ଯୌ ସୁରାସୁରୌ। ଅଥାଖୁଂ ସ ଗଜୋ ମତ୍ତୋ ବିଭେଦ ଦଶନୈଃ ସ୍ଵକୈଃ
ଦେବ ଓ ଦାନବ ମଧ୍ୟରୁ ସେ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରଙ୍କ ଶରୀର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇଗଲା; ତାପରେ ମଦୋନ୍ମତ ଗଜଟି ନିଜ ଦାନ୍ତରେ ମୂଷିକକୁ ଆଘାତ କଲା।
ଆଖୁନାଭିଦ୍ରୁତୋ ନାଗୋ ଘୋରଯୁଦ୍ଧଂ ତଯୋଃ ପରମ୍। ଅଧୋର୍ଧ୍ଵଂ ସଂଵିଭାଗେ ଚ ଚତୁର୍ଭିର୍ଯୁଦ୍ଧମଦ୍ଭୁତମ୍
ମୂଷିକ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରୁ ଗଜ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଲିପ୍ତ ହେଲା; ଉପରେ ଓ ତଳେ, ଚାରିଜଣଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିଲା।
ସଶବ୍ଦଂ ତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ସର୍ଵଲୋକଭଯଂକରମ୍। ଦଶନୈର୍ଦଶନୈରେଵ ଶରୈରେଵ ଶରୋତ୍ତମୈଃ
ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜି ଉଠିଲା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କଲା; ଦାନ୍ତ ସହ ଦାନ୍ତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ ସହ ବାଣରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଥିଲା।
ତଦ୍ଘୋରମଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଦେଵଦାନଵସଂଗରେ। ଆଖୁକୋ ଭେଦଯାଂଚକ୍ରେ ମହାନାଂଗଂ ମହାବଲମ୍
ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଥିଲା; ମୂଷିକ ଏହି ମହାବଳୀ ଗଜକୁ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।
ପର୍ଶୁନା ପୃଷ୍ଠଵଂଶାଗ୍ରେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ତେନାହନତ୍ପୁନଃ। ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଦଶନଦ୍ଵାରେ ହୃଦିସ୍କଂଧେଥ ଲାଘଵାତ୍
ମୂଷିକ ନିଜ ପରଶୁ ନେଇ ଗଜର ପିଠି ତଳେ ଦଢ଼ି ଦେଇ ପୁଣି ଆଘାତ କଲା; ଦାନବର ମୁଁହ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ରୁତ ହେଇ ହୃଦୟ ଓ କନ୍ଧକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ସଗଜଃ ସ ପପାତୋର୍ଵ୍ଯାଂ ଗତାସୁର୍ଲୋହିତଂ ଵମନ୍। ଶଶଂସୁର୍ମୁନଯୋ ଦେଵାସ୍ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଚାବ୍ରୁଵତ୍
ଗଜଟି ଜୀବନ ବିହୀନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା, ରକ୍ତ ଝରିଲା; ଋଷି ଓ ଦେବତାମାନେ 'ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ଅତ୍ରାନ୍ଯେସ୍ତ୍ରୈରମୋଘୈଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯାନାଜଘ୍ନୁରାହଵେ। ଯାଵତ୍ତୁ ସେନଯୋର୍ନୈଵ ଜଯଯୁଦ୍ଧଂ ସମାପଯେତ୍
ଏହି ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଅଚୁକ ବାଣରେ ଦାନବମାନେକୁ ଆଘାତ କଲେ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଇ ସେନା ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଜିତିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମପୁରାଣେ ପ୍ରଥମେ ସୃଷ୍ଟିଖଂଡେ ତ୍ରୈପୁରିଵିମର୍ଦୋନାମ ଚତୁସ୍ସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡରେ 'ତ୍ରୈପୁର ନାଶ' ନାମକ ଚଉଠିଏଠିଏଠି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ-। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହେଶ୍ଵରାଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଦେଵାଃ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ। ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଦୈତ୍ଯସଂଘାଂସ୍ତାନ୍ସର୍ଵେ ସର୍ଵାନ୍ସମଂତତଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦାନବ ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଆଜଗାମ ମହାବାହୁଃ କୁଂଭୋ ନାମ ମହାସୁରଃ। ନୈର୍ଋତୋ ଯକ୍ଷରାଜାନଂ ଗଦଯା ଚାହନଦ୍ଭୃଶମ୍
ତାପରେ 'କୁମ୍ଭ' ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ଆସିଲେ; ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗର ରାଜା ନିଜ ଗଦାରେ ଯକ୍ଷରାଜଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ କଲେ।
ଗୁହ୍ଯକେଶୋ ଗଦାପାତୈର୍ଜଘାନ ଭୃଶମୁତ୍ତମମ୍। ତତୋନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଗଦାଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଭୀଷଣଂ ତଯୋଃ
ଗୁହ୍ୟକ ମଧ୍ୟ ଗଦା ଆଘାତରେ ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ମାଡ଼ିଲେ; ଏହିପରି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଗଦାଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଚକ୍ରବଂଧଂ ମହାବଂଧଂ ପୁରୋଵଧ୍ଯନିବଂଧନମ୍। ପ୍ରାଚୁରଂ ଭୀଷଣଂ ଯାନଂ ସ୍ଫୋଟତୈଲାଭିଵାସ୍ତିକମ୍
ଚକ୍ରାକାର ବ୍ୟୁହ, ମହାବ୍ୟୁହ, ପ୍ରାଗ୍ର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବନ୍ଧନ, ଘନ ଓ ଭୟଙ୍କର ବ୍ୟୁହ ଏବଂ ତେଲ ଲଗାଇଥିବା ବିସ୍ଫୋଟକ ଯାନ ରହିଥିଲା।
ତେନ କୃତ୍ଵା ମହାଯୁଦ୍ଧମଵସାନେ ଧନେଶ୍ଵରଃ। ପାତଯାମାସ ତଂ ସ୍ଫୋଟଂ ତସ୍ଯ କୁଂଭସ୍ଯ ଚୋରସି
ଏପରି ମହାଯୁଦ୍ଧ ହେବା ପରେ, ଧନର ଦେବତା ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷରେ ସେଇ ବିସ୍ଫୋଟକ ଯାନକୁ କୁମ୍ଭଙ୍କ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଭଗ୍ନଦଂଷ୍ଟ୍ରସ୍ତତଃ କୁଂଭୋ ନିପପାତ ମହୀତଲେ। ସ୍ଯଂଦନସ୍ଥୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ଜଂଭୋ ହରିହଯଂ ତଦା
ତାପରେ କୁଁଭର ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରେ ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ସେଇ ସମୟରେ ଚକ୍ରରେ ଦଢ଼ୀ ଜମ୍ଭ ତାଙ୍କର ରଥରେ ଦଢ଼ିଥିବାବେଳେ ହରିହୟଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଜଘାନଶରସଂଘୈଶ୍ଚ ତଥୈଵୈରାଵଣଂ ଭୃଶମ୍। ଵାସଵୋ ଭିଦୁରେଣୈଵ ସଂବିଭେଦାସୁରୋତ୍ତମମ୍
ସେ ଏଭଳି ତୀରର ବଣ୍ଡଳରେ ଏଇରାବଣଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ବଜ୍ରରେ ଏହି ଅସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
ସ ପପାତ ଧରାପୃଷ୍ଠେ ଗତାସୁର୍ଲୋହିତୋକ୍ଷିତଃ। ତଥାରଣ୍ଯଂ ସୁଘୋରଂ ଚ ଅଘୋରଂ ଘୋରମେଵ ଚ
ସେ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଇ, ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ ଅରଣ୍ୟ ଏକେବେଳେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଶାନ୍ତ, ତଥାପି ସତ୍ୟରେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ହେଲା।
ଚତୁରୋ ଗଣମୁଖ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଶକ୍ତ୍ଯା ବିଭେଦ ସଂଯୁଗେ। ସେନାନ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ପାତଯାମାସ ଲାଘଵାତ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଚାରି ଜଣ ମୁଖ୍ୟ ନେତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିରେ ବିଦ୍ରୁତ କଲେ। ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷତାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସେନାପତିଙ୍କୁ ଏକ ଏକ କରି ପଡ଼ାଇଦେଲେ।
ସୌରଭଂ ଶରସଂଘୈଶ୍ଚ ଜଯଂତୋ ଵଶମାନଯତ୍। ଶକ୍ତିହସ୍ତଂ ଚ ସଂହ୍ରାଦଂ ଯମଦଂଡଂ ନରାଂତକମ୍
ଜୟନ୍ତ ତୀରର ବଣ୍ଡଳରେ ସୌରଭଙ୍କୁ ବଶ କଲେ। ଶକ୍ତି ହାତରେ ଧରି ସେ ସଂହ୍ରାଦ, ଯମଦଣ୍ଡ ଓ ନରାନ୍ତକଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।
ହତ୍ଵା ଚ ପାତଯାମାସ ସ ଭସ୍ମୀକୃତଵିଗ୍ରହଃ। କାଲଶ୍ଚ ଖଡ୍ଗପାତେନ ପାତଯାମାସ ବାଭ୍ରଵମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ଦେହକୁ ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଇଦେଲେ। କାଳ ତାଙ୍କର ଖଡ୍ଗର ଆଘାତରେ ବାଭ୍ରବଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଇଦେଲେ।
ଶକ୍ତ୍ଯା ମୃତ୍ଯୁର୍ବିଭେଦାଶ୍ଵଂ ତଥା ନିର୍ଘୃଣକଂ ରଣେ। ଅଗ୍ନିନା ଦହ୍ଯମାନାଶ୍ଚ ସପ୍ତୈତେ ଚ ମହାବଲାଃ
ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଘୋଡ଼ା ଓ ନିର୍ଘୃଣକଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଦ୍ରୁତ କଲେ। ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ି ଏହି ସାତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ନଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଭଦ୍ରବାହୁର୍ମହାବାହୁଃ ସୁଗଂଧୋ ଗଂଧ ଏଵ ଚ। ଭୌରିକୋ ଵଲ୍ଲିକୋ ଭୀମ ଏତେ ସେନାଗ୍ରଗାମିନଃ
ଭଦ୍ରବାହୁ, ମହାବାହୁ, ସୁଗନ୍ଧ, ଗନ୍ଧ, ଭୌରିକ, ବଲ୍ଲିକ ଓ ଭୀମ—ଏହିମାନେ ସେନାର ଅଗ୍ରଣୀ ଥିଲେ।
ରଣେ ସଂଦଗ୍ଧଦେହାଶ୍ଚ ପେତୁରୁର୍ଵ୍ଯାଂ ଗତାସଵଃ। ପାଶବଦ୍ଧା ମହାଵୀର୍ଯା ଵରୁଣସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ଦେହ ଜଳିଗଲା, ସେମାନେ ପ୍ରାଣ ହରାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ବରୁଣଙ୍କର ପାଶରେ ବନ୍ଧାଯାଇ, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଶେଷ ହେଲେ।
ପେତୁରୁର୍ଵ୍ଯାଂ ମହାସତ୍ଵାଃ ଶୂରାଃ ଶୂରଭଯାନକାଃ। ଶୂରସ୍ଯ ରଶ୍ମିଜାଲେନ ନିହତାଃ ପଞ୍ଚଦାନଵାଃ
ମହାତ୍ମା ଶୂରବୀରମାନେ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟଦାୟକ, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ପାଞ୍ଚ ଦାନବ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କିରଣରେ ନିହତ ହେଲେ।
ତୁରୁତୁଂବୁରୁଦୁର୍ମେଧସ୍ସାଧକା ସାଧକାଭିଧାଃ। କ୍ରୂର କ୍ରୌଂଚ ରଣେଶାନ ମୋଦସଂମୋଦ ଷଣ୍ମୁଖାଃ
ତୁରୁତୁ, ତୁମ୍ବୁରୁ, ଦୁର୍ମେଧା, ସାଧକ, ସାଧକ ନାମକ, କ୍ରୂର, କ୍ରଉଞ୍ଚ, ରଣେଶ, ମୋଦ, ସମ୍ମୋଦ ଓ ଷଣ୍ମୁଖ—
ଶରୈର୍ନିପାତିତା ଦୈତ୍ଯାଃ ସଂଯୁଗେ ମାତରିଶ୍ଵନା। ନୈର୍ଋତୋ ଗଦଯା ଭୀମଂ ପାତଯାମାସ ଭୂତଲେ
ମାତରିଶ୍ୱାନଙ୍କର ତୀରରେ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ନୈୃତ୍ତି ତାଙ୍କର ଗଦାରେ ଭୀମଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଇଦେଲେ।
ଶୂଲପାତୈଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରାଣାଂ ଶତଶୋ ଦୈତ୍ଯଦାନଵାଃ। ନିପେତୁଃ ସଂଯୁଗେ ଭୀତାଃ ସଂମୁଖା ରଣପଂଡିତାଃ
ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କର ଶୂଳ ଆଘାତରେ ଶତଶଃ ଦାଇତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧର ଦକ୍ଷମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଵସୂନାଂ ଶରପାତୈଶ୍ଚ ଶୂରାଣାଂ ରଶ୍ମିମାଲିନାମ୍। ମେଘାନାଂ କରକାଭିଶ୍ଚ ଵଜ୍ରପାତୈସ୍ସୁଦାରୁଣୈଃ
ବସୁମାନଙ୍କର ତୀରବର୍ଷା, ଶୂରମାନଙ୍କର କିରଣ, ମେଘମାନଙ୍କର ଶିଳାବୃଷ୍ଟି ଓ ଭୟଙ୍କର ବଜ୍ର ଆଘାତରେ—