ଵିଶିଖୈରର୍ଧଚଂଦ୍ରୈଶ୍ଚ କ୍ଷୁରପ୍ରୈର୍ଭଲ୍ଲକୈସ୍ତଥା। ତାଂସ୍ତୁ ଚିଚ୍ଛେଦ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁନର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ତଂ ଶରୈଃ
ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତିର ବାଣ, ଧାର ଧାର ତଳୱାର ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶଳ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ନାୟକ ସେମାନଙ୍କୁ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ପୁନି ସେ ନିଜ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀଙ୍କୁ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ଚତୁର୍ଭିଃ ସୈଂଧଵାଂଶ୍ଚୈଵ ଶରୈକେନ ଚ ସାରଥିମ୍। ଶରୈଃ ସଂପାତଯାମାସ ଧରଣ୍ଯାଂ ଗଣନାଯକାନ୍
ସେ ଚାରିଟି ବାଣରେ ସିନ୍ଧୁ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଏବଂ ଏକ ବାଣରେ ସାରଥିକୁ ଘାତ କଲେ; ବାଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ସେ ସେନାନାୟକମାନେକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ।
ଲାଘଵାତ୍ତୁ ରଥଂ ଚାନ୍ଯଂ ଗତ୍ଵା ତ୍ରିପୁରନଂଦନଃ। ଵିଶିଖୈର୍ଵଜ୍ରସଂକାଶୈଃ ସଂବିଭେଦ ଗଣାଧିପମ୍
ତାପରେ, ତାଙ୍କର ଦ୍ରୁତତା ଦ୍ୱାରା ତ୍ରିପୁରାର ଆନନ୍ଦ ସେ ଅନ୍ୟ ଗୋଟିଏ ରଥକୁ ଚଢ଼ି, ବଜ୍ରପ୍ରଭା ବାଣରେ ସେନାପତିଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ରୁଧିରେଣାଵସିକ୍ତାଂଗୋ ରୁଷା ଘୋର ଯମପ୍ରଭଃ। ଲଲାଟେ ଚ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈସ୍ସପ୍ତଭିଶ୍ଚ ସ୍ତନାଂତରେ
ତାଙ୍କ ଦେହ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିଲା, କ୍ରୋଧରେ ଯମଙ୍କ ପରି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ସେ ତିନିଟି ବାଣରେ ଲଳାଟ ଏବଂ ସାତଟି ବାଣରେ ଛାତି ମଧ୍ୟରେ ଘାତ କଲେ।
ଚତୁର୍ଭିର୍ନାଭିଦେଶେ ଚ ପଂଚଭିର୍ମୁଷ୍ଟିମସ୍ତକେ। ସଂବିଭେଦ ମହାକ୍ରୋଧୋ ବଲିନଂ ଶଂଭୁନଂଦନଃ
ଚାରିଟି ବାଣରେ ନାଭି ଅଞ୍ଚଳରେ, ପାଞ୍ଚଟି ବାଣରେ ମୁଠି ଓ ମୁଣ୍ଡରେ, ଶିବପୁତ୍ର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପକ୍ଷକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ଶରୈରର୍ଦିତସର୍ଵାଂଗଃ ସ ଦୈତ୍ଯୋ ରଣମୂର୍ଧନି। କଶ୍ମଲଂ ପରମଂ ଗତ୍ଵା ସଂପପାତ ରଥୋପରି
ସମସ୍ତ ଦେହ ବାଣରେ ଘାୟଲ ହୋଇ, ସେ ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଗଭୀର ଅଚେତନତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ରଥ ଉପରେ ଢେହ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତତଃ ସୂତେନ ଧୀରେଣ ଅପନୀତୋ ରଣାଜିରାତ୍। ଵିମୁଖଂ ନାହନଚ୍ଛୂରୋ ଵିନାଯକଃ ସୁରାର୍ଚିତଃ
ତାପରେ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ ସାରଥି ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ହଟାଇଲେ; ଦେବମାନ୍ୟ ପୂଜିତ ବୀର ବିନାୟକ ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ନାହିଁ।
ଚିରାତ୍ସଂଜ୍ଞାଂ ସମାଲଭ୍ଯ ଯଂତାରଂ ଚାବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ। ଗଚ୍ଛ ସୂତ ରଣେ ଭୀରୁଂ ଵିନାଯକଂ ହରାତ୍ମଜମ୍
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ହୁସ୍ତ ହୋଇ, ସେ ସାରଥିକୁ କହିଲେ: 'ସାରଥି, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଚାଲ, ଭୟ ଦେଇଥିବା ହରପୁତ୍ର ବିନାୟକଙ୍କ ପାଖକୁ ଯା।'
ତତୋ ଯଂତାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ପଥ୍ଯଂ ଚ କୋମଲମ୍। ହରାତ୍ମଜଶରାନ୍ସୋଢୁଂ କସ୍ସମର୍ଥୋ ରଣାଜିରେ
ତେବେ ସାରଥି ମୃଦୁ, ସତ୍ୟ ଓ ଉପକାରୀ କଥା କହିଲେ: 'ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ହରଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ବାଣ ସହିପାରିବାକୁ କିଏ ସମର୍ଥ?'
ତସ୍ମାନ୍ମୋହଗତସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ମଯାନୀତଃ ପ୍ରଭାସୁତ। ଏତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତ୍ଵିଦାନୀଂ ଭୋ ଯଦ୍ଯୁକ୍ତଂ ତଦ୍ଵିଧୀଯତାମ୍
ଏହିକାରଣରୁ, ତୁମେ ମୋହରେ ପଡ଼ିଥିବାବେଳେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି, ଓ ପ୍ରଭାଙ୍କ ପୁତ୍ର; ଏହା ଜାଣି, ବର୍ତ୍ତମାନ ଯାହା ଉଚିତ, ତାହା କର।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ରାଜ୍ଞା ପ୍ରେରିତଃ କଵିସତ୍ତମଃ। ଔଷଧାଦିପ୍ରଯୋଗେଣ ଗଜଃ ସଂଜ୍ଞାମବୋଧଯତ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ କବି ଔଷଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଗଜଙ୍କ ଚେତନା ଫେରାଇଲେ।
ଅକାରଯଚ୍ଛତଗୁଣ ପ୍ରାଣଂ ଚ ଜଯମାଦିଶତ୍। ପ୍ରାଗ୍ଜଲଂ ମଂତ୍ରିତଂ ଦତ୍ଵା ରୁରୋଧାସ୍ଯାଙ୍ଗକଵ୍ରଣାନ୍
ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ଶତଗୁଣ ବଢ଼ାଇଲେ ଏବଂ ଜୟ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ; ପୂଜିତ ଜଳ ଦେଇ, ମୁଖ ଓ ଦେହର ଘାଉ ଚିକିତ୍ସା କଲେ।
ସ ଗଜୋ ଦଶନୈରେଵ ସ୍ଫୋଟଯାମାସ ଵୈ ଗିରିମ୍। ଏଵଂ ଶତସହସ୍ରାଣି ସୈନ୍ଯାନି ସୈନ୍ଯପାଲକାନ୍
ସେ ଗଜ ନିଜ ଦାନ୍ତରେ ପାହାଡ଼କୁ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଏଭଳି ଶତଶହ ଯୋଦ୍ଧା ଓ ସେନାପତିମାନେକୁ ସେ ପତିତ କଲେ।
ପାତଯାମାସ ସମିତୌ ଗଜଃ ପରମଦୁର୍ଜଯଃ। ସ ଦୈତ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠସ୍ଥଃ ଶରୈଃ କାଲାନଲପ୍ରଭୈଃ
ସେ ଅତି ଅଜୟ ଗଜ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ସେନା ଓ ସେନାନାୟକମାନେକୁ ପତିତ କଲେ; ତାଙ୍କ ପିଠିରେ ଥିବା ଦାନବ ମୃତ୍ୟୁଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ।
ହତ୍ଵା ତ୍ଵପାତଯଚ୍ଚୋର୍ଵ୍ଯାଂ ମୁଖ୍ଯମୁଖ୍ଯାନ୍ସୁରାଧିପାନ୍। ଶରୈସ୍ତସ୍ଯ ତଦା ଦେଵା ଯମଦଂଡସମପ୍ରଭୈଃ
ସେ ଦେବମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟମାନେକୁ ମାରି ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ; ତାପରେ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଯମଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ନିପତଂତି ମହାଵୀର୍ଯା ରୁଧିରୌଘପରିପ୍ଲୁତାଃ। ଯସ୍ମିନ୍ଯସ୍ମିଂଶ୍ଚ ମାର୍ଗେ ତୁ ସ ଦୈତ୍ଯଃ ସଗଜୋ ଗତଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ରକ୍ତର ଧାରାରେ ଭିଜି, ବାଣ ଲାଗିଲେ ଭୂମିରେ ଢେହ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଦାନବ ଓ ଗଜ ଯାଉଥିଲେ,
ତତ୍ର ତତ୍ର ଚକାରାଶୁ ଭୀଷଣଂ ସଂଚିତଂ ଶରୈଃ। ଗଜେନ ପାତିତାଃ କେଚିଦ୍ଗଜାରୋହେଣ ଚାପରେ
ସେଠାଠାରେ ସେ ବେଗରେ ବାଣର ବର୍ଷା କରି ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିଲେ; କିଛି ଲୋକ ଗଜ ଦ୍ୱାରା, ଅନ୍ୟମାନେ ଗଜାରୋହୀ ଦ୍ୱାରା ପତିତ ହେଉଥିଲେ।
ଵେଗେନ ଭ୍ରମଣେନୈଵ ସୁରାଃ କେଚିତ୍ପ୍ରତାପିତାଃ। ଏଵଂ ସୁରଗଣାଧ୍ଯକ୍ଷାଃ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରୈର୍ଵିଵିଧୈଶ୍ଚ ତମ୍
ତୀବ୍ର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଦ୍ୱାରା କିଛି ଦେବତା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ; ଏଭଳି, ଦେବସେନାର ନେତାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସଗଜଂ ଯୁଦ୍ଧନିର୍ଭୀତା ନିଜଘ୍ନୁର୍ବହୁଭିଃ ଶରୈଃ। ତଥାପି ତଦ୍ଗଜଂ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ନ ଶକ୍ତାସ୍ତେ ମହାବଲାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟହୀନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଗଜକୁ ବହୁ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ; ତଥାପି, ସେ ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମିଳି ମଧ୍ୟ ଗଜକୁ ଜିତିପାରିଲେ ନାହିଁ।
କ୍ଷିପ୍ରଂ ତାଂସ୍ତୁ ଗଜୋ ଦଂତୈସ୍ତ୍ରୈପୁରୋଽପାତଯଚ୍ଛରୈଃ। ନ ଗତା ଯେ ଧରଣ୍ଯାଂ ଚ ଦେଵା ଜର୍ଜରଵିଗ୍ରହାଃ
ସେଇ ଗଜ ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଦାନ୍ତ ଓ ବାଣରେ ଆଘାତ କରି ଭୂମିରେ ପତିତ କଲା; ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କ ଦେହ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ସେମାନେ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଶରଣ୍ଯଂ ଗଣପଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଭୀତାସ୍ତେ ଵେଦନାତୁରାଃ। ଦେଵାନାଂ କଦନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗଣାଧୀଶଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ବେଦନା ଓ ଭୟରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଗଣପତିଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଶ ଦେଖି, ଗଣାଧିଶ ମହାପ୍ରଭାବୀ ହେଲେ।
ସ ଗଜଂ ତାଡଯାମାସ ଵଜ୍ରାନଲସମୈଃ ଶରୈଃ। ସ ଗଜୋ ଵେଗସଂରୁଦ୍ଧଃ ଶରେଣ ଚ ସମୁତ୍ଥିତଃ
ସେ ଗଣାଧିଶ ଗଜକୁ ବଜ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ସମାନ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ; ଗଜଟି ବଳରେ ଅଟକି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବାଣର ଆଘାତରୁ ପୁଣି ଉଠିଲା।
ଅଥୋତୌ ଦ୍ଵୌ ଶରୈରେଵ ବିଭିଦାତେ ପରସ୍ପରମ୍। ଉଭୌ ତୌ ନର୍ଦମାନୌ ଚ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଜଯମୈଚ୍ଛତାମ୍
ତାପରେ ଦୁଇଜଣେ ବାଣରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ; ଉଭୟ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ ଓ ଏକାଉଁ ଜିତିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ଶୋଣିତୈର୍ଲିପ୍ତସର୍ଵାଂଗୌ ଵୀରମୁଖ୍ଯୌ ସୁରାସୁରୌ। ଅଥାଖୁଂ ସ ଗଜୋ ମତ୍ତୋ ବିଭେଦ ଦଶନୈଃ ସ୍ଵକୈଃ
ଦେବ ଓ ଦାନବ ମଧ୍ୟରୁ ସେ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରଙ୍କ ଶରୀର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇଗଲା; ତାପରେ ମଦୋନ୍ମତ ଗଜଟି ନିଜ ଦାନ୍ତରେ ମୂଷିକକୁ ଆଘାତ କଲା।
ଆଖୁନାଭିଦ୍ରୁତୋ ନାଗୋ ଘୋରଯୁଦ୍ଧଂ ତଯୋଃ ପରମ୍। ଅଧୋର୍ଧ୍ଵଂ ସଂଵିଭାଗେ ଚ ଚତୁର୍ଭିର୍ଯୁଦ୍ଧମଦ୍ଭୁତମ୍
ମୂଷିକ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରୁ ଗଜ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଲିପ୍ତ ହେଲା; ଉପରେ ଓ ତଳେ, ଚାରିଜଣଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିଲା।
ସଶବ୍ଦଂ ତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ସର୍ଵଲୋକଭଯଂକରମ୍। ଦଶନୈର୍ଦଶନୈରେଵ ଶରୈରେଵ ଶରୋତ୍ତମୈଃ
ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜି ଉଠିଲା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କଲା; ଦାନ୍ତ ସହ ଦାନ୍ତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ ସହ ବାଣରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଥିଲା।
ତଦ୍ଘୋରମଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଦେଵଦାନଵସଂଗରେ। ଆଖୁକୋ ଭେଦଯାଂଚକ୍ରେ ମହାନାଂଗଂ ମହାବଲମ୍
ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଥିଲା; ମୂଷିକ ଏହି ମହାବଳୀ ଗଜକୁ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।
ପର୍ଶୁନା ପୃଷ୍ଠଵଂଶାଗ୍ରେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ତେନାହନତ୍ପୁନଃ। ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଦଶନଦ୍ଵାରେ ହୃଦିସ୍କଂଧେଥ ଲାଘଵାତ୍
ମୂଷିକ ନିଜ ପରଶୁ ନେଇ ଗଜର ପିଠି ତଳେ ଦଢ଼ି ଦେଇ ପୁଣି ଆଘାତ କଲା; ଦାନବର ମୁଁହ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ରୁତ ହେଇ ହୃଦୟ ଓ କନ୍ଧକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ସଗଜଃ ସ ପପାତୋର୍ଵ୍ଯାଂ ଗତାସୁର୍ଲୋହିତଂ ଵମନ୍। ଶଶଂସୁର୍ମୁନଯୋ ଦେଵାସ୍ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଚାବ୍ରୁଵତ୍
ଗଜଟି ଜୀବନ ବିହୀନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା, ରକ୍ତ ଝରିଲା; ଋଷି ଓ ଦେବତାମାନେ 'ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ଅତ୍ରାନ୍ଯେସ୍ତ୍ରୈରମୋଘୈଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯାନାଜଘ୍ନୁରାହଵେ। ଯାଵତ୍ତୁ ସେନଯୋର୍ନୈଵ ଜଯଯୁଦ୍ଧଂ ସମାପଯେତ୍
ଏହି ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଅଚୁକ ବାଣରେ ଦାନବମାନେକୁ ଆଘାତ କଲେ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଇ ସେନା ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଜିତିପାରିଲେ ନାହିଁ।