ତ୍ଵାଂ ଚାହଂ ତତ୍ପଥଂ ଦୈତ୍ଯ ପ୍ରେଷଯାମି କ୍ଷଣାଦିହ। ଉକ୍ତଵଂତଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଂ ସୁରାଣାଂ ଚ ଗଣାଧିପଂ
ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ସେଇ ପଥରେ ଏଠାରୁ ଏକକ୍ଷଣରେ ପଠାଇଦେବି,” ଏଭଳି ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ଦେବତାଙ୍କ ଗଣନାୟକ ତାକୁ କହିଲେ।
ଵିଵ୍ଯାଧ ଦଶଭିସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ କାଲାନଲସମପ୍ରଭୈଃ। ତତଃ ଶରସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ଦୈତ୍ଯଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସାହସାତ୍
ସେ ଦଶଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ, ଯେଉଁମାନେ କାଳାଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ତାକୁ ବିଦ୍ରୁତ କଲେ। ପୁଣି ହଜାର ହଜାର ବାଣରେ ଦୈତ୍ୟକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଆଘାତ କଲେ।
ଯମଦଂଡସମୈର୍ବାଣୈଃ କ୍ଷୁରପ୍ରୈଶ୍ଚ ଶିଲୀମୁଖୈଃ। କଂକପତ୍ରୈର୍ମହାତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ଵଜ୍ରାନଲସମପ୍ରଭୈଃ
ଯମଦଣ୍ଡ ସମାନ ବାଣ, କ୍ଷୁରପ୍ର, ଲୋହାର ମୁଣ୍ଡ ଓ କାଂକପତ୍ର ଭଳି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ, ବଜ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ—
ଵିଚକର୍ତ ଶରାଂଶ୍ଚାସ୍ଯ ଲଂବୋଦରଃ ସୁରାର୍ଚିତଃ। ପୁନର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ଵିଶିଖୈଃ ସହସାଭି ଦୁରୋପମୈଃ
ଲମ୍ବୋଦର, ଯିଏ ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କର ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ପୁଣି ଦୁର୍ଲଭ ବାଣରେ ହଠାତ୍ ତାକୁ ବିଦ୍ରୁତ କଲେ।
ଶରୈରର୍ଦିତସର୍ଵାଂଗୋ ମୂର୍ଚ୍ଛିତସ୍ତ୍ଵପତଦ୍ଭୁଵି। ତତୋ ଭଦ୍ରଶ୍ଚ ସୌଭଦ୍ରୋ ଭୀଷଣୋ ନିର୍ଜରାଂତକଃ
ସମଗ୍ର ଦେହ ବାଣରେ ବିଦ୍ରୁତ ହୋଇ, ସେ ଅଚେତନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ତାପରେ ଭଦ୍ର, ସୌଭଦ୍ର, ଭୀଷଣ ଏବଂ ନିର୍ଜରାନ୍ତକ—
ସ୍ଵାଂ ସ୍ଵାଂ ଗଦାଂ ସମାଦାଯ ଦୁଦ୍ରୁଵୁସ୍ତଂ ଵିନାଯକମ୍। ଯୁଗପତ୍ତେ ଗଦାପାତୈର୍ନିଜଘ୍ନୁର୍ଗଣନାଯକମ୍
ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ଗଦା ନେଇ ଭିନାୟକଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥିରେ ଗଦା ଆଘାତରେ ଗଣନାୟକଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଲାଘଵାତ୍ତୁ ଵୃଥା କୃତ୍ଵା ଗଦାସ୍ତେଷାଂ ମହାବଲଃ। ଭଦ୍ରକସ୍ଯ ତୁ ଶୀର୍ଷେ ଚାହନତ୍ପରଶୁନା ତଦା
ତାଙ୍କର ଚାଳାକିରେ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଗଦାକୁ ବ୍ୟର୍ଥ କରିଦେଲେ। ଏବଂ ଭଦ୍ରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ପରଶୁ ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ।
ସୌଭଦ୍ରସ୍ଯୋତ୍ତମାଂଗଂ ଚ ଅସିନାଗ୍ରେ ନିପାତିତମ୍। ଭୀଷଣସ୍ଯ କୁଠାରେଣ ଖଡ୍ଗେନ ନିର୍ଜରାଂତକମ୍
ସେ ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ତଳୱାରର ଧାରରେ କାଟିଦେଲେ, ଭୀଷଣଙ୍କୁ କୁଠାର ଦେଇ ଏବଂ ନିର୍ଜରାନ୍ତକଙ୍କୁ ତଳୱାରରେ ମାରିଦେଲେ।
ପାତଯିତ୍ଵା ଚ ହେରମ୍ବୋ ମହାଗିରିସମାଂସ୍ତଦା। ଚତୁରୋ ଗଣମୁଖ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଅନ୍ଯାଂଶ୍ଚାପାତଯଦ୍ଦ୍ଵିଷଃ
ତାପରେ ହେରମ୍ବ, ଯିଏ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ଭାରି, ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ପଡ଼ିଦେଲେ। ଚାରିଜଣ ମୁଖ୍ୟ ଗଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତତଃ ସଂଜ୍ଞାଂ ସମାଲଭ୍ଯ ତ୍ରୈପୁରିଶ୍ଚାସୁରୋତ୍ତମଃ। ସମାରୁହ୍ଯ ରଥଂ ସ୍ଵଂ ଚ ଜଘାନ ସୁରସତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଫେରି, ତ୍ରୈପୁରୀ ଦୈତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ଵିଶିଖୈରର୍ଧଚଂଦ୍ରୈଶ୍ଚ କ୍ଷୁରପ୍ରୈର୍ଭଲ୍ଲକୈସ୍ତଥା। ତାଂସ୍ତୁ ଚିଚ୍ଛେଦ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁନର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ତଂ ଶରୈଃ
ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତିର ବାଣ, ଧାର ଧାର ତଳୱାର ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶଳ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ନାୟକ ସେମାନଙ୍କୁ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ପୁନି ସେ ନିଜ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀଙ୍କୁ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ଚତୁର୍ଭିଃ ସୈଂଧଵାଂଶ୍ଚୈଵ ଶରୈକେନ ଚ ସାରଥିମ୍। ଶରୈଃ ସଂପାତଯାମାସ ଧରଣ୍ଯାଂ ଗଣନାଯକାନ୍
ସେ ଚାରିଟି ବାଣରେ ସିନ୍ଧୁ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଏବଂ ଏକ ବାଣରେ ସାରଥିକୁ ଘାତ କଲେ; ବାଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ସେ ସେନାନାୟକମାନେକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ।
ଲାଘଵାତ୍ତୁ ରଥଂ ଚାନ୍ଯଂ ଗତ୍ଵା ତ୍ରିପୁରନଂଦନଃ। ଵିଶିଖୈର୍ଵଜ୍ରସଂକାଶୈଃ ସଂବିଭେଦ ଗଣାଧିପମ୍
ତାପରେ, ତାଙ୍କର ଦ୍ରୁତତା ଦ୍ୱାରା ତ୍ରିପୁରାର ଆନନ୍ଦ ସେ ଅନ୍ୟ ଗୋଟିଏ ରଥକୁ ଚଢ଼ି, ବଜ୍ରପ୍ରଭା ବାଣରେ ସେନାପତିଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ରୁଧିରେଣାଵସିକ୍ତାଂଗୋ ରୁଷା ଘୋର ଯମପ୍ରଭଃ। ଲଲାଟେ ଚ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈସ୍ସପ୍ତଭିଶ୍ଚ ସ୍ତନାଂତରେ
ତାଙ୍କ ଦେହ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିଲା, କ୍ରୋଧରେ ଯମଙ୍କ ପରି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ସେ ତିନିଟି ବାଣରେ ଲଳାଟ ଏବଂ ସାତଟି ବାଣରେ ଛାତି ମଧ୍ୟରେ ଘାତ କଲେ।
ଚତୁର୍ଭିର୍ନାଭିଦେଶେ ଚ ପଂଚଭିର୍ମୁଷ୍ଟିମସ୍ତକେ। ସଂବିଭେଦ ମହାକ୍ରୋଧୋ ବଲିନଂ ଶଂଭୁନଂଦନଃ
ଚାରିଟି ବାଣରେ ନାଭି ଅଞ୍ଚଳରେ, ପାଞ୍ଚଟି ବାଣରେ ମୁଠି ଓ ମୁଣ୍ଡରେ, ଶିବପୁତ୍ର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପକ୍ଷକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ଶରୈରର୍ଦିତସର୍ଵାଂଗଃ ସ ଦୈତ୍ଯୋ ରଣମୂର୍ଧନି। କଶ୍ମଲଂ ପରମଂ ଗତ୍ଵା ସଂପପାତ ରଥୋପରି
ସମସ୍ତ ଦେହ ବାଣରେ ଘାୟଲ ହୋଇ, ସେ ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଗଭୀର ଅଚେତନତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ରଥ ଉପରେ ଢେହ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତତଃ ସୂତେନ ଧୀରେଣ ଅପନୀତୋ ରଣାଜିରାତ୍। ଵିମୁଖଂ ନାହନଚ୍ଛୂରୋ ଵିନାଯକଃ ସୁରାର୍ଚିତଃ
ତାପରେ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ ସାରଥି ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ହଟାଇଲେ; ଦେବମାନ୍ୟ ପୂଜିତ ବୀର ବିନାୟକ ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ନାହିଁ।
ଚିରାତ୍ସଂଜ୍ଞାଂ ସମାଲଭ୍ଯ ଯଂତାରଂ ଚାବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ। ଗଚ୍ଛ ସୂତ ରଣେ ଭୀରୁଂ ଵିନାଯକଂ ହରାତ୍ମଜମ୍
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ହୁସ୍ତ ହୋଇ, ସେ ସାରଥିକୁ କହିଲେ: 'ସାରଥି, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଚାଲ, ଭୟ ଦେଇଥିବା ହରପୁତ୍ର ବିନାୟକଙ୍କ ପାଖକୁ ଯା।'
ତତୋ ଯଂତାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ପଥ୍ଯଂ ଚ କୋମଲମ୍। ହରାତ୍ମଜଶରାନ୍ସୋଢୁଂ କସ୍ସମର୍ଥୋ ରଣାଜିରେ
ତେବେ ସାରଥି ମୃଦୁ, ସତ୍ୟ ଓ ଉପକାରୀ କଥା କହିଲେ: 'ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ହରଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ବାଣ ସହିପାରିବାକୁ କିଏ ସମର୍ଥ?'
ତସ୍ମାନ୍ମୋହଗତସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ମଯାନୀତଃ ପ୍ରଭାସୁତ। ଏତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତ୍ଵିଦାନୀଂ ଭୋ ଯଦ୍ଯୁକ୍ତଂ ତଦ୍ଵିଧୀଯତାମ୍
ଏହିକାରଣରୁ, ତୁମେ ମୋହରେ ପଡ଼ିଥିବାବେଳେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି, ଓ ପ୍ରଭାଙ୍କ ପୁତ୍ର; ଏହା ଜାଣି, ବର୍ତ୍ତମାନ ଯାହା ଉଚିତ, ତାହା କର।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ରାଜ୍ଞା ପ୍ରେରିତଃ କଵିସତ୍ତମଃ। ଔଷଧାଦିପ୍ରଯୋଗେଣ ଗଜଃ ସଂଜ୍ଞାମବୋଧଯତ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ କବି ଔଷଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଗଜଙ୍କ ଚେତନା ଫେରାଇଲେ।
ଅକାରଯଚ୍ଛତଗୁଣ ପ୍ରାଣଂ ଚ ଜଯମାଦିଶତ୍। ପ୍ରାଗ୍ଜଲଂ ମଂତ୍ରିତଂ ଦତ୍ଵା ରୁରୋଧାସ୍ଯାଙ୍ଗକଵ୍ରଣାନ୍
ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ଶତଗୁଣ ବଢ଼ାଇଲେ ଏବଂ ଜୟ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ; ପୂଜିତ ଜଳ ଦେଇ, ମୁଖ ଓ ଦେହର ଘାଉ ଚିକିତ୍ସା କଲେ।
ସ ଗଜୋ ଦଶନୈରେଵ ସ୍ଫୋଟଯାମାସ ଵୈ ଗିରିମ୍। ଏଵଂ ଶତସହସ୍ରାଣି ସୈନ୍ଯାନି ସୈନ୍ଯପାଲକାନ୍
ସେ ଗଜ ନିଜ ଦାନ୍ତରେ ପାହାଡ଼କୁ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଏଭଳି ଶତଶହ ଯୋଦ୍ଧା ଓ ସେନାପତିମାନେକୁ ସେ ପତିତ କଲେ।
ପାତଯାମାସ ସମିତୌ ଗଜଃ ପରମଦୁର୍ଜଯଃ। ସ ଦୈତ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠସ୍ଥଃ ଶରୈଃ କାଲାନଲପ୍ରଭୈଃ
ସେ ଅତି ଅଜୟ ଗଜ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ସେନା ଓ ସେନାନାୟକମାନେକୁ ପତିତ କଲେ; ତାଙ୍କ ପିଠିରେ ଥିବା ଦାନବ ମୃତ୍ୟୁଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ।
ହତ୍ଵା ତ୍ଵପାତଯଚ୍ଚୋର୍ଵ୍ଯାଂ ମୁଖ୍ଯମୁଖ୍ଯାନ୍ସୁରାଧିପାନ୍। ଶରୈସ୍ତସ୍ଯ ତଦା ଦେଵା ଯମଦଂଡସମପ୍ରଭୈଃ
ସେ ଦେବମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟମାନେକୁ ମାରି ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ; ତାପରେ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଯମଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ନିପତଂତି ମହାଵୀର୍ଯା ରୁଧିରୌଘପରିପ୍ଲୁତାଃ। ଯସ୍ମିନ୍ଯସ୍ମିଂଶ୍ଚ ମାର୍ଗେ ତୁ ସ ଦୈତ୍ଯଃ ସଗଜୋ ଗତଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ରକ୍ତର ଧାରାରେ ଭିଜି, ବାଣ ଲାଗିଲେ ଭୂମିରେ ଢେହ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଦାନବ ଓ ଗଜ ଯାଉଥିଲେ,
ତତ୍ର ତତ୍ର ଚକାରାଶୁ ଭୀଷଣଂ ସଂଚିତଂ ଶରୈଃ। ଗଜେନ ପାତିତାଃ କେଚିଦ୍ଗଜାରୋହେଣ ଚାପରେ
ସେଠାଠାରେ ସେ ବେଗରେ ବାଣର ବର୍ଷା କରି ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିଲେ; କିଛି ଲୋକ ଗଜ ଦ୍ୱାରା, ଅନ୍ୟମାନେ ଗଜାରୋହୀ ଦ୍ୱାରା ପତିତ ହେଉଥିଲେ।
ଵେଗେନ ଭ୍ରମଣେନୈଵ ସୁରାଃ କେଚିତ୍ପ୍ରତାପିତାଃ। ଏଵଂ ସୁରଗଣାଧ୍ଯକ୍ଷାଃ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରୈର୍ଵିଵିଧୈଶ୍ଚ ତମ୍
ତୀବ୍ର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଦ୍ୱାରା କିଛି ଦେବତା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ; ଏଭଳି, ଦେବସେନାର ନେତାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସଗଜଂ ଯୁଦ୍ଧନିର୍ଭୀତା ନିଜଘ୍ନୁର୍ବହୁଭିଃ ଶରୈଃ। ତଥାପି ତଦ୍ଗଜଂ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ନ ଶକ୍ତାସ୍ତେ ମହାବଲାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟହୀନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଗଜକୁ ବହୁ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ; ତଥାପି, ସେ ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମିଳି ମଧ୍ୟ ଗଜକୁ ଜିତିପାରିଲେ ନାହିଁ।
କ୍ଷିପ୍ରଂ ତାଂସ୍ତୁ ଗଜୋ ଦଂତୈସ୍ତ୍ରୈପୁରୋଽପାତଯଚ୍ଛରୈଃ। ନ ଗତା ଯେ ଧରଣ୍ଯାଂ ଚ ଦେଵା ଜର୍ଜରଵିଗ୍ରହାଃ
ସେଇ ଗଜ ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଦାନ୍ତ ଓ ବାଣରେ ଆଘାତ କରି ଭୂମିରେ ପତିତ କଲା; ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କ ଦେହ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ସେମାନେ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁପାରିଲେ ନାହିଁ।