ମଧୁସ୍ତଦାଗତସ୍ତୂର୍ଣମଂତର୍ଧାନଂ ତମୋଵୃତଃ। ପାତଯାମାସ ଵିଷ୍ଣୌ ଚ ମାଯଯା ଶତପର୍ଵତାନ୍
ତାପରେ ମଧୁ ତୁରନ୍ତ ଆସିଲେ, ଅନ୍ଧକାରରେ ଲୁଚି ରହିଲେ। ମାୟାରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପରେ ଶତ ପର୍ବତ ପଡ଼ାଇଦେଲେ।
ତତସ୍ତାନ୍ପର୍ଵତାଂଶ୍ଛିତ୍ଵା ତମସୋଽନ୍ତର୍ଗତୋ ଯୁଧି। କ୍ରୋଧାତ୍ସୁଦର୍ଶନେନୈଵ ଶିରଶ୍ଛିତ୍ଵା ନିପାତିତଃ
ତାପରେ ସେଇ ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକୁ କାଟି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନ୍ଧକାର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। କ୍ରୋଧରେ, ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରରେ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଇଦେଲେ।
ତତୋ ବ୍ରହ୍ମାଦିଭିର୍ଦେଵୈଶ୍ଶଂଭୁନା ତ୍ରିଦଶୈରପି। ମଧୁସୂଦନ ଇତିଖ୍ଯାତିର୍ଵିଷ୍ଣୋର୍ଲୋକେଷୁ କାରିତା
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଶଂଭୁ ଓ ତ୍ରିଦଶମାନେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ 'ମଧୁସୂଦନ' ଭାବେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମପୁରାଣେ ପ୍ରଥମେ ସୃଷ୍ଟିଖଂଡେ ମଧୁଵଧୋନାମଦ୍ଵିସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡରେ 'ମଧୁବଧ' ନାମକ ବହୁତରିସ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ତତୋ ଵୃତ୍ରୋ ମହାତେଜା ଦୈତ୍ଯାନାଂ ପ୍ରଵରୋ ଯୁଧି। ଦିଗ୍ଗଜାଢ୍ଯଂ ଗଜାରୂଢଃ ପ୍ରାଦ୍ରଵଦ୍ବଲସୂଦନମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ତାପରେ ବିଶେଷ ତେଜସ୍ୱୀ, ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ବୃତ୍ର, ଏକ ଦିଗ୍ଗଜ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଶକ୍ତିର ନାଶକଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଆସିଲେ।
ଆଗଚ୍ଛଂତଂ ତତୋ ଵୃତ୍ରଂ ଶରୈଃ କାଲାନଲପ୍ରଭୈଃ। ଵିଵ୍ଯାଧ ସର୍ଵଗାତ୍ରେଷୁ ଦ୍ଵିରଦସ୍ଥୋ ମହାହଵେ
ଏହିପରି ବୃତ୍ର ଆସୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ଦିଗ୍ଗଜ ଉପରେ ବସିଥିଲେ, ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ, କାଳାଗ୍ନି ପରି ତୀରରେ, ସେ ଦେହର ସମସ୍ତ ଅଂଗରେ ବିଦ୍ରୁତ ହେଲେ।
ତତୋ ଵୃତ୍ରସ୍ତୁ ଶୀର୍ଷଂ ଚ ଜିଷ୍ଣୋରେଵ ପତତ୍ରିଣା। ଵିଵ୍ଯାଧ ସହସା ତେନ ସ ଚଚାଲ ମହାବଲଃ
ତାପରେ ବୃତ୍ର ହଠାତ୍ ବିଜୟୀ ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭଗବାନ ତାହାରେ ଅଳ୍ପ ଖଣ୍ଡ ପାଇଁ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ।
ଆତ୍ମାନଂ ଚ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଧନୁରୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଵଵର୍ଷ ଶରଵର୍ଷେଣ ତସ୍ଯ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଵିଗ୍ରହେ
ସେ ନିଜକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ଧନୁଷ ଉଠାଇ, ସେଇ ଦାନବଙ୍କ ଦେହରେ ବାଣର ବର୍ଷା କଲେ।
ଶରାଂଶ୍ଛିତ୍ଵା ବିଭେଦାଶୁ ଶରୈରାଶୀଵିଷୋପମୈଃ। ଶତକ୍ରତୁଂ ମହାଵୀର୍ଯଃ ସର୍ଵଦେଵାଧିପଂ ଯୁଧି
ବୃତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ସେଇ ବିଷାକ୍ତ ସରପରି ବାଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶତକ୍ରତୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବେଗରେ ବିଦ୍ରୁତ କଲେ।
ତତଃ ଶରସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ଦୈତ୍ଯଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ଦେଵରାଟ୍। ପରସ୍ପରଂ ଶରା ଯାଂତି ଯଥା ସପ୍ତାଶ୍ଵ ରଶ୍ମଯଃ
ତାପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ହଜାର ହଜାର ବାଣରେ ଦାନବକୁ ବିଦ୍ରୁତ କଲେ। ସେମାନଙ୍କର ବାଣମାନେ ପରସ୍ପର ସମ୍ମୁଖିନ ହେଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସାତଟି ଘୋଡାର କିରଣ ମିଶିଯାଏ।
ଏଵଂ ଶରସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ବିଭିଦାତେ ପରସ୍ପରମ୍। ମନୋଜଵସମାଃ ଶୀଘ୍ରା ଗାଢାଃ ଶିଖରିଣୋ ଯଥା
ଏଭଳି ହଜାର ହଜାର ବାଣରେ ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ବିଦ୍ରୁତ କଲେ, ବାୟୁପରି ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ଘନ।
ବଡଵାନଲସଂସ୍ପର୍ଶାଃ ଖଗା ଵଜ୍ରାରଭେଦକାଃ। ତଯୋର୍ଧନୁଷ୍ମତୋର୍ଯୁଦ୍ଧେ ଶରାସ୍ତୁଲ୍ଯଗୁଣାନ୍ଵିତାଃ
ସେମାନଙ୍କ ଧନୁର୍ବାଣ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଦୁଇଝଣଙ୍କର ବାଣମାନେ ଅଗ୍ନିର ଉତ୍ତାପ ପରି, ବଜ୍ର ପରି କଠୋର ଏବଂ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ଏଵଂ କ୍ରମେଣ ଯୁଦ୍ଧେ ଚ ଅହୋରାତ୍ରମଵର୍ତତ। ମହେଂଦ୍ରୋ ଦ୍ଵିରଦଂ ତସ୍ଯ ଶୂଲେନୈଵ ଜଘାନ ହ
ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧ ଦିନ ଓ ରାତି ଚାଲିଗଲା; ତାପରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ହାତୀକୁ ଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।
ସ ନିପତ୍ଯ ମହୀପୃଷ୍ଠେ ଲାଘଵାତ୍ସ୍ଵରଥଂ ଯଯୌ। ରଥସ୍ଥସ୍ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଶକ୍ତ୍ଯା ଚୈରାଵଣଂ ଦୃଢମ୍
ସେ ମାଟିରେ ପଡ଼ି, ତୁରନ୍ତ ନିଜ ରଥକୁ ଚଢ଼ିଲେ; ରଥରେ ଦଢ଼ିଆ ଥିବା ଦେବତା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏଇରାବତକୁ ଭଳି ଆଘାତ କଲେ।
ବିଭେଦ ଲାଘଵେନାଶୁ ଵଜ୍ରେଣେଵ ମହାଗିରିଂ। ଶୁଶୁଭେ କଂପମାନସ୍ତୁ ସେଂଦ୍ରଃ ସ ଚ ମହାଗଜଃ
ତୁରନ୍ତ ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ, ସେ ବଜ୍ର ପରି ଶକ୍ତିରେ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଭାଙ୍ଗିଦେବା ପରି ଆଘାତ କଲେ; କମ୍ପିତ ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ସେ ମହାହାତୀ ଦୁଇଝଣ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତତଃ ଶକ୍ତିଂ ସମାଦାଯ ଆଵିଧ୍ଯ ମଘଵାଽସୁରମ୍। ବିଭେଦୋରସି ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ସ ପପାତ ରଥୋପରି
ତାପରେ ମଘବାନ୍ ଶକ୍ତି ନେଇ, ଦାନବଙ୍କୁ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ ଏବଂ ଦାନବଙ୍କ ଛାତିକୁ ବିଦ୍ରୁତ କଲେ; ସେ ରଥ ଉପରେ ପଡ଼ିଲେ।
କ୍ଷଣାତ୍ସଂଜ୍ଞାଂ ସମାଲଂବ୍ଯ ସ ଵିନଦ୍ଯ ପତତ୍ତ୍ରିଣା। ବିଭେଦ ସମରେ ଶକ୍ରଂ ସ ତତଃ କଶ୍ମଲଂ ଗତଃ
କିଛି ଖଣ୍ଡ ପରେ ସେ ହୁଷ୍ ହେଇ, ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରି, ପଖିପରି ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଦ୍ରୁତ କଲେ, ତାପରେ ସେ ଅଚେତନ ହେଲେ।
ଇଂଦ୍ରଃ ସଂଜ୍ଞାଂ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଜଘାନ ଵିଶିଖୈଃ ଶିତୈଃ। ଶତକୋଟିସମୈର୍ବାଣୈରର୍ଦିତୋ ଵ୍ଯଥଯାନ୍ଵିତଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ପୁଣି ସ୍ଥିର ହୋଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ; କୋଟି କୋଟି ବାଣରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଭରିଗଲେ।
ତତୋ ଵୃତ୍ରୋ ମହାଶୂଲଂ ପ୍ରାକ୍ଷିପନ୍ନିର୍ଜରେଶ୍ଵରେ। ଶାଂଭଵାସ୍ତ୍ରେଣ ଦେଵେଶୋ ଵୈଷ୍ଣଵାସ୍ତ୍ରଂ ମୁମୋଚ ହ
ତାପରେ ବୃତ୍ର ବଡ଼ ଶୂଳ ଅମରଙ୍କ ମାଳିକାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ; ଦେବତାଙ୍କ ମାଳିକ ଶିବାସ୍ତ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁଆସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।
ଉଭଯୋରଂବରେ ଚାସ୍ତ୍ରେ ଵହ୍ନିକୂଟସମପ୍ରଭେ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଜଘ୍ନତୁସ୍ତତ୍ର ସ୍ଫୁଲିଗାନି ଵିମୁଂଚତୀ
ଆକାଶରେ, ଦୁଇଝଣଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଅଗ୍ନିର ଶିଖର ପରି ଜ୍ୱଳିଲା, ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ ଏବଂ ତାହାରୁ ତୁଣ୍ଡା ଚିଁହ୍ନ ଉଡ଼ିଲା।
ସ୍ପର୍ଶନେ ଚ ସ୍ଫୁଲିଂଗାନାମୁଭଯୋଃ ସେନଯୋର୍ଭଟାଃ। ନ ଶକ୍ତାଃ ସଂମୁଖେ ସ୍ଥାତୁଂ ଶଲଭା ଜ୍ଵଲନେ ଯଥା
ସେଇ ତୁଣ୍ଡା ଛୁଇଁଲେ, ଦୁଇ ସେନାର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଆଗରେ ଥାଇପାରିଲେନି, ଯେପରି ପୋକାମାନେ ଅଗ୍ନି ପାଖରେ ଯାଇ ଦହିଯାନ୍ତି।
ଦଗ୍ଧାଃ ପେତୁଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଚ ଦିଶସ୍ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ। ଦେଵଦାନଵଯୋର୍ଵୀରାଃ ଶୂନ୍ଯସ୍ତତ୍ରାଭଵଦ୍ରଣଃ
ଦହିଯାଇ ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଭୟରେ ଭାଗିଗଲା; ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧଭୂମି ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା।
ଅସ୍ତ୍ରଂ ନିରସ୍ତକଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ଦୈତ୍ଯଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ। ମାଯଯା ଶୈଲସଂଦୋହମସ୍ତ୍ରଂ ଶକ୍ରେ ମୁମୋଚ ହ
ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଦାନବ କ୍ରୋଧରେ ମତିହାରା ହୋଇ, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ପାହାଡ଼ ଝୁଣ୍ଡ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।
ବାଣୌଘୈଃ ଶୈଲସଂଘାତଂ ପ୍ରଚିଚ୍ଛେଦ ରଣେ ହରିଃ। ଅଘୋରଂ ପ୍ରାସୃଜଦ୍ଦୈତ୍ଯଃ ପୁରୁହୂତେ ମହାବଲେ
ହରି ବାଣର ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ସେଇ ପାହାଡ଼ ଝୁଣ୍ଡକୁ ଚିରିଦେଲେ; ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ପୁରୁହୂତଙ୍କ ଉପରେ ଆଉ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।
କୋଟିକୋଟିସହସ୍ରାଣି ଜଂତୂନାଂ ପ୍ରଵରାଣି ଚ। ସିଂହଶାର୍ଦୂଲଭଲ୍ଲୂକ ଵୃକ ଵ୍ଯାଘ୍ର ମହାଗଜାଃ
କୋଟି କୋଟି ସହସ୍ର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସିଂହ, ବାଘ, ଭଲୁଆ, ନିଆଳ, ଚିତା, ଏବଂ ବଡ଼ ହାତୀ ଭଳି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଥିଲେ।
ଦଂଦଶୂକାଦଯଃ ସତ୍ଵାଃ ପ୍ରଧାଵଂତି ସୁରେଶ୍ଵରଂ। କ୍ଷୁରପ୍ରୈରର୍ଧଚଂଦ୍ରୈଶ୍ଚ ଭଲ୍ଲୈଃ ଶିଲୀମୁଖୈସ୍ତଥା
ସାପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନଙ୍କୁ ଧାଇଁଆସିଲେ, ତାଙ୍କ ହାତରେ ଧାରଧାର ତଳୱାର, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକାର ବାଣ ଓ କାଠି ମୁଣ୍ଡରେ ଲୋହା ଲାଗିଥିବା ଶସ୍ତ୍ର ଥିଲା।
ଅସଂପ୍ରାପ୍ତାନ୍ପ୍ରଚିଚ୍ଛେଦ ମଘଵା ପରଵୀରହା। ତତୋ ଵୃତ୍ରୋ ମହାବାହୁର୍ଧନୁରୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ମାରିବାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମଘବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ଆସିପାରିନଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ କାଟିଦେଲେ। ତାପରେ ବଡ଼ ବାହୁଶାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃତ୍ର ଧନୁଷ ଉଠାଇଲେ।
ବିଭେଦ ଶରସାହସ୍ରୈର୍ଵଜ୍ରକଲ୍ପୈଃ ଶତକ୍ରତୁଂ। ଛିତ୍ଵା କ୍ଷୁରପ୍ରୈଶ୍ଶକ୍ରଶ୍ଚ ଧନୁସ୍ତସ୍ଯ ଚକର୍ତ ଚ
ସେ ଶତକ୍ରତୁଙ୍କୁ ବଜ୍ର ପରି କଠିନ ହଜାର ହଜାର ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଶକ୍ର ତାଙ୍କର ଧନୁଷକୁ ଧାରଧାର ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ।
ସୂତଂ ଚାଶ୍ଵାନ୍ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଚ ପାତଯାମାସ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍। ସକଂଟକାଂଗଦାଂ ଭୀମାଂ ସଂପୂଜ୍ଯାସୁରସତ୍ତମଃ
ସେ ତକ୍ଷଣାତ୍ ତାଙ୍କର ସାରଥି ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଇଦେଲେ। କାଂଟା ଅଙ୍ଗଦ ପିନ୍ଧିଥିବା ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ମିଳିଲା।
ଜଘାନ ପଦ୍ମିନଃ ଶୀର୍ଷେ ମୋହାଦ୍ଦଂତୀ କ୍ଷିତିଂ ଯଯୌ। ସଗଦଃ ସର୍ଵଦେଵେଶୋ ଧରଣୀଂ ସମୁପସ୍ଥିତଃ
ମୂଢ଼ତାରେ, ସେ ପଦ୍ମିନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଦାନ୍ତରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ହାତୀ ଭୂମିକୁ ଢଳିପଡ଼ିଲା। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ଗଦା ଧରି ଭୂମିରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।