ଜଘାନୋରସି ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ସ ପପାତ ଵ୍ଯଥାନ୍ଵିତଃ। ଚିରାତ୍ସଂଲଭ୍ଯ ସଂଜ୍ଞାଂ ଚ ଦୈତେଯଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ
ସେ ଦାନବଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ, ଦାନବ ବେଶି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ବହୁ ସମୟ ପରେ ସେ ହୁଁଶ ଆସିଲେ ଏବଂ ତେଜ ରେଷରେ ଭରିଗଲେ।
ଗତ୍ଵା ଵେଗାତ୍ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠମୈରାଵତଂ ଦଧାର ହ। ତ୍ରାସଯାମାସ ସୁତରାମିଂଦ୍ରସ୍ଯ ଦ୍ଵିରଦଂ ରୁଷା
ତେଜରେ ଦୌଡ଼ି ଯାଇ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ ଏଇରାବତକୁ ଧରିଲେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତୀକୁ ଭୟଭୀତ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଧୃତ୍ଵା ସ ତୁ ଗଜଂ ସେଂଦ୍ରଂ ମୁମୋଚ ଧରଣୀତଲେ। ତତୋ ଭୂମିଗତଃ ଶକ୍ରଃ କଶ୍ମଲଂ ଚ କ୍ଷଣଂ ଗତଃ
ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ହାତୀକୁ ଧରି ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ତାପରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଅସ୍ତିର ହୋଇଗଲେ।
ଅଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ସ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରୋ ଗଜଦଂତାଂତରସ୍ଥିତଃ। ଶକ୍ରଂ ଗ୍ରହୀତୁକାମସ୍ଯ ଵଧାର୍ଥଂ ଯୂଥପସ୍ଯ ସଃ
ଦାନବମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ହାତୀର ଦାନ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଉଛଳି ଦଣ୍ଡାଇଲେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହାତୀର ମାଲିକଙ୍କୁ ମାରିବା ଥିଲା।
ଅସିନାଽସୁରମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ଶିରଶ୍ଛିତ୍ଵା ନ୍ଯପାତଯତ୍। ସର୍ଵେ ପ୍ରଜହୃଷୁର୍ଦେଵା ଗଂଧର୍ଵା ଲଲିତଂ ଜଗୁଃ। ମୁଦିତାସ୍ତେ ଚ ମୁନଯଃ ସ୍ତୁଵଂତି ସୁରସତ୍ତମମ୍
ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ସେ ଦାନବମୁଖ୍ୟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଭୂମିରେ ପକାଇଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଏବଂ ଖୁସିରେ ଋଷିମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମପୁରାଣେ ପ୍ରଥମେ ସୃଷ୍ଟିଖଂଡେ ଦ୍ଵିତୀଯ ନମୁଚିଵଧୋନାମୈକସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡରେ 'ନମୁଚି ବଧ' ନାମକ ଏକାତ୍ତରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଦିଵ୍ଯଂ ରଥଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଧନୁର୍ହସ୍ତୋ ବଲୈର୍ଯୁତଃ। ଗତ୍ଵା ଚ ମାଧଵଂ ସଂଖ୍ଯେ ଦେଵାସୁରଗଣାଗ୍ରତଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଧନୁଷ୍ୟ ହାତରେ ଧରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ସେ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାଧବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗଲେ।
କ୍ରୋଧେନ ମହତାଵିଷ୍ଟୋ ମଧୁର୍ନିର୍ଜରମର୍ଦନଃ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ପରୁଷଂ ଵାକ୍ଯମଵ୍ଯଯଂ ହରିମୀଶ୍ଵରମ୍
ବଡ଼ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ଅମରମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ସେ ମଧୁ ହରିଙ୍କୁ କଠୋର ଓ ଅବିଚଳିତ କଥା କହିଲେ।
ନାରାଯଣ ନ ଜାନାସି ଯୁଦ୍ଧଧର୍ମମିତଃ କଥମ୍। ଅନ୍ଯାଯାଦ୍ଦୁର୍ଵଧୋପାଯଂ କୃତ୍ଵା ନଷ୍ଟୋ ନ ଶୋଚସି
'ନାରାୟଣ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧର ନୀତି ଜାଣନାହାଁ? କିପରି ତୁମେ ଅନ୍ୟାୟ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ କରି ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରୁନାହାଁ?'
ଅନେନ ପଂକଯୋଗେନ ଵ୍ଯଵହାରା କୃତସ୍ଯ ଚ। ସୁରତ୍ଵଂ ଚୋପନଷ୍ଟଂ ସ୍ଯାଦନ୍ଯସୃଷ୍ଟିଂ କରୋମ୍ଯହମ୍
'ଏହି ମଳ ଯୋଗ ଓ କୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଦେବତ୍ୱ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ମୁଁ ଏବେ ଅନ୍ୟ ଏକ ସୃଷ୍ଟି କରିବି।'
ତ୍ଵାମେଵ ନିହନିଷ୍ଯାମି ସହ ଦେଵଗଣୈରିହ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଧନୁରାଦାଯ ଜଘାନ ଵିଶିଖୈର୍ଵିଭୁମ୍
ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମକୁ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ମାରିଦେବି—ଏହିପରି କହି, ସେ ଧନୁଷ୍ ଉଠାଇଲେ ଏବଂ ବିଭୁଙ୍କୁ ତୀରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।
ମାଧଵସ୍ତାନ୍ବିଭେଦାଥ ଶରୈର୍ଵଜ୍ରସମପ୍ରଭୈଃ। ବହୁଭିସ୍ସର୍ଵଗାତ୍ରେଷୁ ଜଘାନ ଚ ମଧୁଂ ତତଃ
ତାପରେ ମାଧବ ତୀରମାନେ ଯାହା ବିଜୁଳି ପରି ଚମକୁଥିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦ୍ରୁତ କଲେ; ବହୁତ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେ ମଧୁଙ୍କ ଦେହର ସମସ୍ତ ଅଂଶରେ ଆଘାତ କଲେ।
ମାଯଯା ଛାଦିତଃ ସୋଭୂଦ୍ଦୈତ୍ଯସ୍ତଂ ସୁରସତ୍ତମାଃ। ଯେ ଵୈ ଶୂରାଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରାଦ୍ଯାସ୍ତ୍ରିଦଶାସ୍ସତ୍ତ୍ଵଧାରିଣଃ
ଦାନବ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଲୁଚିଗଲେ; ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁମାନେ ଶୂର, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ତିରିଶି ଦେବତା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ—
ଦେଵ୍ଯୋ ନାନାଵିଧାଶ୍ଚାପି ସାଯୁଧା ଵାହନାନ୍ଵିତାଃ। ସେନାନ୍ଯୋ ଗଣପା ଦେଵା ଲୋକେଶ ହରଵିଷ୍ଣଵଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦେବୀମାନେ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଏବଂ ଯାନରେ ବସିଥିବା, ସେନାପତିମାନେ, ଦେବତାମାନେ, ଲୋକନାଥମାନେ, ହରି ଓ ବିଷ୍ଣୁ—
ଅନ୍ଯେ ଗ୍ରହାଦଯୋ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ଯୁଧ୍ଯନ୍ତି ସଂଗତାଃ। ଵିନଷ୍ଟାଶ୍ଚ ତଦା ଦେଵା ମଧୋର୍ଵୈ ମାଯଯା ଧ୍ରୁଵମ୍
ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସମେତ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; କିନ୍ତୁ ସେତେବେଳେ ମଧୁଙ୍କ ମାୟାରେ ଦେବତାମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପରାଜିତ ହେଲେ।
ସଂମୁଖେ ଵିମୁଖେ ଚୈଵ ଶରଶକ୍ତ୍ଯୃଷ୍ଟିଵୃଷ୍ଟିଭିଃ। ପତଂତି ସହସା ଦେଵା ଭୂମୌ ଶସ୍ତ୍ରାଭିପୀଡିତାଃ
ସାମ୍ନା ଓ ପଛରୁ, ତୀର, ଶକ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା ତଳେ, ଦେବତାମାନେ ତୁରନ୍ତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଶସ୍ତ୍ରର ଆଘାତରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହେଇ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ସୁଦର୍ଶନମ୍। ଅସୁରାନ୍ମାଯଯା ଦେଵାନ୍ଜଘାନ ରଣମୂର୍ଧନି
ଏହି ସମୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଧରି, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ ମଝିରେ ଦାନବ ଓ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଅଥ ତେଷାଂ ଶିରାଂସ୍ଯେଷ ଛିତ୍ଵା ଚୈଵ ସହସ୍ରଶଃ। ପାତଯାମାସ ଦେଵେଶୋ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଚ ସୁରାତ୍ମନାମ୍
ତାପରେ, ଦେବତାଙ୍କ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ହଜାର ହଜାର ମୁଣ୍ଡ କାଟି, ଦେବତାଙ୍କ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଦେଲେ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ।
ଏଵମନ୍ଯାନ୍ଵିଭୁର୍ଦୈତ୍ଯାନ୍ଦ୍ରାଵଯାମାସ ସଂଗରାତ୍। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁନଯୋ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ଵିସ୍ମଯମାଯଯୁଃ
ଏପରି ଭାବେ, ବିଭୁ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଦୂର କରିଦେଲେ; ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଋଷି ଓ ଦେବତାମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
କର୍ଣେ କର୍ଣେ ପ୍ରଜଲ୍ପଂତେ ଦେଵା ମୁନିଗଣାସ୍ତଥା। ସଦା ଦେଵୈକଗୋପ୍ତା ଚ ହରିରଵ୍ଯଯ ଈଶ୍ଵରଃ
କାନ ରୁ କାନକୁ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଏଭଳି କଥା କହୁଥିଲେ: 'ହରି, ଅବିନାଶୀ ଭଗବାନ, ସଦା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷକ।'
ସର୍ଵସାକ୍ଷୀ ତ୍ଵଯଂ ଦେଵୋ ଦୈତ୍ଯଜିଷ୍ଣୁର୍ଯୁଗେ ଯୁଗେ। କଥଂ ହଂତି ସୁରାନ୍ସର୍ଵାନ୍କଲ୍ପାଂତ ଇହ ଜାଯତେ
ଏହି ଭଗବାନ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାକ୍ଷୀ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରନ୍ତି; କିପରି ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି, ଏବଂ କଳ୍ପର ଶେଷରେ ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି?
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦୂରେ ମଧୁର୍ମାଯାଂ ପ୍ରଯୋଜିତା। ହରରୂପଧରୋ ଭୂତ୍ଵା ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଧରିମଵ୍ଯଯମ୍
ଏହି ସମୟରେ, ଦୂରରେ ମଧୁ ତାଙ୍କର ମାୟା ବ୍ୟବହାର କଲେ; ହରାଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ ଅବିନାଶୀ ହରିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦୈତ୍ଯାନାମଗ୍ରତଃ ପାପ ରଣେ ଦେଵାନ୍ସମଂତତଃ। ହତ୍ଵା କିଂ ତେ ଶିଵଂ ଚାଦ୍ଯ ଧର୍ମକୀର୍ତି ଯଶୋ ଗୁଣାଃ
ଦାନବମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ହେ ପାପୀ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେ ମାରିଦେଲ; ଆଜି ତୁମ ପାଇଁ କଣ ଲାଭ, କଣ ଧର୍ମ, କଣ କୀର୍ତି କିମ୍ବା ଗୁଣ ରହିଲା?
ମହତୋନ୍ମତ୍ତଭାଵେନ ନ ଜାନାସି ପରାନ୍ସ୍ଵକାନ୍। ଅତସ୍ତ୍ଵାଂ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ନଯାମି ଯମସାଦନମ୍
ବଡ଼ ମଦରେ ତୁମେ ନିଜ ଓ ପରକୁ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହା; ତେଣୁ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମକୁ ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ପଠାଇଦେବି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଶରୈରୁଗ୍ରୈର୍ଜଘାନ କେଶଵଂ ରଣେ। ନିଚକର୍ତ ଶରାଂସ୍ତାଂସ୍ତୁ ମାଧଵୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି କହି, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ କେଶବଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ; ମାଧବ ସେଇ ତୀରମାନେ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ଏହି କଥା କହିଲେ:
ଜାନାମି ତ୍ଵାଂ ରଣେ ଦୈତ୍ଯଂ ହରରୂପଧରଂ ପ୍ରିଯମ୍। ଶୂରଂ ଶୂରଵିକର୍ମାଣଂ ମଧୁଂ ମାଯାନିଯୋଜିତମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଛି, ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦାନବ, ପ୍ରିୟ; ତୁମେ ଶୂର ଓ ଶୂରକାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବଳ, ମଧୁ, ମାୟା ବ୍ୟବହାର କରୁଛ।
ମିଥ୍ଯାଲୋକଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ପାତଯିତ୍ଵା ରଣାଜିରେ। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ଶରୈର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ସଂଯୁଗେ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ପଡ଼ାଇ ଏକ ମିଥ୍ୟା ଜଗତ୍ ଦେଇଦେବି; ଏହି ସମୟରେ, ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ବିଦ୍ରୁତ କଲେ।
ଜଟିଲଂ ଵୃଷକେତୁଂ ଚ ଵୃଷଭସ୍ଥଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍। ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧମତୀଵାସୀଦ୍ଦେଵଦାନଵଯୋସ୍ତଦା
ଜଟାଧାରୀ, ବୃଷଧ୍ୱଜ ଏବଂ ବୃଷରେ ବସିଥିବା ମହେଶ୍ୱର—ସେ ସମୟରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
ପରସ୍ପରଂ ଭିଂଦତୋଶ୍ଚ ପ୍ରାପ୍ତାନ୍ପ୍ରାପ୍ତାନ୍ଶରାନ୍ଶରୈଃ। କ୍ଷୁରପ୍ରେଣ ଧନୁସ୍ତସ୍ଯ ଚିଚ୍ଛେଦ ହରିରଵ୍ଯଯଃ
ଏମିତି ଦୁଇଜଣେ ଏକାଉପରେ ଏକା ତୀର ମାରୁଥିବା ବେଳେ, ଅବିନାଶୀ ହରି ତାଙ୍କର ଧନୁଷକୁ ଏକ ଧାରାଳ ତୀରରେ କାଟିଦେଲେ।
ତତଶ୍ଚ ପାତଯାମାସ ଘୋଟକଂ ଵୃଷରୂପିଣମ୍। ସ ଦୈତ୍ଯଶ୍ଶୂଲହସ୍ତୋଥ ପ୍ରଦୁଦ୍ରାଵ ଜଗତ୍ପତିମ୍
ତାପରେ ସେ ବୃଷ ଆକାର ଘୋଡ଼ାକୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଇଦେଲେ। ଶୂଳ ଧରିଥିବା ସେ ଦାନବ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟରେ ପଳାଇଗଲା।