ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶକ୍ରଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ନମୁଚିର୍ଦୈତ୍ଯପୁଂଗଵଃ। ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଵାସଵଂ ସଂଖ୍ଯେ ଵଚନଂ ସାନୁଗଂ ତଦା
ମହାବୀର ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାମୁଚି ତାଙ୍କ ସହ ଅନୁସରୀମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧମଝିରେ ବାସବଙ୍କୁ କହିଲେ—
ପ୍ରାକୃତଂ ନିର୍ଜରଂ ହତ୍ଵା ନ ଯଶୋସ୍ତି ନ ଚ ପ୍ରିଯମ୍। ନ ଲାଭକୃତକଂ ଵାପି ନ ଜଯସ୍ତୁ ପୁରଷ୍ଟୁତ
ସାଧାରଣ ଅମରକୁ ମାରିଲେ କିଛି ମହିମା ନାହିଁ, ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ, ଲାଭ କିମ୍ବା ବିଜୟ ମଧ୍ୟ ମିଳେ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାତ୍ଵଯି ହତେତ୍ରୈଵ ସର୍ଵଂ ଭଵତି ଶାଶ୍ଵତମ୍। ଦେଵରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଲପ୍ସ୍ଯାମି ସୁଖଂ ଭୋଗ୍ଯଂ ସୁରାଲଯେ
ତେଣୁ ଏଠାରେ ତୁମକୁ ମାରିଲେ ସବୁ କିଛି ଚିରସ୍ଥାୟୀ ହେବ; ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଦଖଳ କରି ଦେବଲୋକରେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିବି।
ତମବ୍ରଵୀନ୍ମହାତେଜାଃ ଶକ୍ରଃ ପରପୁରଂଜଯଃ। ଶୂରତା ଵାକ୍ଯମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵତ୍ର ସୁଲଭା ଭଵେତ୍
ତାକୁ ଶକ୍ର, ଶତ୍ରୁପୁରୀ ବିଜେତା, ଉତ୍ତର ଦେଲେ— ‘କଥାରେ ଶୂରତା ସବୁଠାରେ ସହଜରେ ମିଳିଯାଏ।’
ମହାପରାକ୍ରମଂ ଯଦ୍ଵା ଅସ୍ତି ତେ ଦାନଵାଧମ। ଦର୍ଶଯସ୍ଵାହଵେ ଵୀର୍ଯଂ ପୁରଂ ନେଷ୍ଯାମି ଭାସ୍କରେଃ
ଯଦି ତୋରେ ବଡ଼ ପ୍ରାକ୍ରମ ଅଛି, ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୋର ବଳ ଦେଖା; ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁରୀ ନେବିନାହିଁ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମହାତେଜାଶ୍ଚୁକୋପ ଦୈତ୍ଯପୁଂଗଵଃ। ପଂଚଭିର୍ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଜଘାନ ସୁରସତ୍ତମମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦାନବମୁଖ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ପଞ୍ଚଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତାଂସ୍ତୁ ଚିଚ୍ଛେଦ ମଘଵା କ୍ଷୁରପ୍ରୈଃ ପଂଚଭିର୍ଦ୍ରୁତମ୍। ଜଗ୍ମତୁସ୍ତୌ ମହାଵୀର୍ଯୌ ସମରେ ଵିଷଯୈଷିଣୌ
ମଘବାନ୍ ତୁରନ୍ତ ପଞ୍ଚଟି କ୍ଷୁରଧାର ବାଣରେ ସେଇ ପଞ୍ଚ ବାଣ କାଟିଦେଲେ; ଦୁଇ ମହାବୀର ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଆଶାରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସହସା ଵେଗାଚ୍ଛରୈଶ୍ଚିଚ୍ଛିଦତୁଃ ଶରାନ୍। ବିଭିଦାତେଥ ଗାତ୍ରାଣି ଵିଶିଖୈର୍ଭିଦୁରୋପମୈଃ
ଏମିତି ଦୁଇଜଣ ତୁରନ୍ତ ବେଗରେ ପ୍ରତିଯୋଗୀଙ୍କ ବାଣକୁ ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ଭାଙ୍ଗିବା ଭଳି ବାଣରେ ପରସ୍ପରଙ୍କ ଦେହ ଛିଦ୍ର କଲେ।
ଅତ୍ଯପୂର୍ଵଂ କୃତଂ କର୍ମ ତାଭ୍ଯାମେଵ ରଣେ ଭୃଶମ୍। ଲାଘଵଂ ଶରସଂଧାନ ଗ୍ରହମୋକ୍ଷଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତି ଅସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ— ବାଣ ଗଠନ ଓ ଛାଡ଼ିବାରେ ଯେପରି ଦକ୍ଷତା ଦୁର୍ଲଭ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଵିସ୍ମଯଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଦେଵାସୁରଗଣାସ୍ତଦା। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦୈତ୍ଯୋ ମାଯାସ୍ସଂପ୍ରମୁମୋଚ ହ
ଏହା ଦେଖି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଦାନବ ତାଙ୍କ ମାୟା ମୁକ୍ତ କଲେ।
ଵିଶିଖାଃ ଶତଶସ୍ତତ୍ର ଵିନିଶ୍ଚେରୁସ୍ସମଂତତଃ। ଶକ୍ରଃ କୋପାତ୍ପୁନଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଧନୁରୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେଠାରେ ଶତଶଃ ବାଣ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବର୍ଷିଲା; ଶକ୍ର କ୍ରୋଧରେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ଉଠାଇଲେ।
ଜଘାନ ଵିଶିଖୈରୁଗ୍ରୈଃ ସର୍ଵଗାତ୍ରେଷୁ ସଂଜ୍ଵଲନ୍। ତତୋ ମାର୍ଗଣସାହସ୍ରୈରଷ୍ଟଭିସ୍ତ୍ଵଧିକଂ ତଥା
ସେ ତୀବ୍ର ବାଣରେ ଦାନବଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଂଗକୁ ଜଳାଇଦେଲେ; ତାପରେ ହଜାର ଅଧିକ ବାଣ ଏବଂ ଆଠଟି ଅଧିକ ଛାଡ଼ିଲେ।
ବିଭିଦାତେ ତତୋନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଚିଚ୍ଛିଦାତେ ପରସ୍ପରମ୍। ଶରୈର୍ନିରଂତରାକାଶଂ ଦଦୃଶୁସ୍ତତ୍ର ସଂଯୁଗେ
ସେମାନେ ଏକାଅପରକୁ ମାରି ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଏକାଅପରଙ୍କୁ ଛେଦ କରି ଦୁଃଖ ଦେଉଥିଲେ। ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ଏପରି ଭୟଙ୍କର ହେଲା ଯେ, ତାଙ୍କର ତୀରରେ ଆକାଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରିଯାଇଥିଲା, କୌଣସି ଖାଲି ଜାଗା ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ନିପତଂତି ଧରାପୃଷ୍ଠେ ଖଡ୍ଗପାତୈଃ ସହସ୍ରଶଃ। ଏଵଂ ସୁଦୀର୍ଘକାଲେ ତୁ ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ମହାହଵେ
ହଜାର ହଜାର ଯୋଦ୍ଧା ତଳୱାରର ଆଘାତରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ଏଭଳି ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ବହୁ ସମୟ ଚାଲିଗଲା।
ମାଯାସ୍ତ୍ରଂ ଦର୍ଶଯାମାସ କ୍ରୂରକୃନ୍ନମୁଚିସ୍ତଦା। ତାମସଂ ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁ କୃତଂ ସ୍ଯାତ୍ତୁ ନିରଂତରମ୍
ତାପରେ ନମୁଚି, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁର ଥିଲେ, ଏକ ମାୟାଜାଳ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ। ସେ ଅସ୍ତ୍ର ତିନି ଲୋକକୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ଭରିଦେଲା।
ପରସ୍ପରଂ ନ ପଶ୍ଯଂତି ଦେଵାସୁରଗଣା ଭୃଶମ୍। ସୂର୍ଯଚଂଦ୍ରଗ୍ରହାଣାଂ ଚ ଵହ୍ନୀନାଂ ଚ ଦିଵୌକସାମ୍
ସେଇ ଅନ୍ଧକାରରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଏକାଅପରକୁ ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଗ୍ରହ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ତସ୍ମିଂସ୍ତମସି ଦୁଷ୍ପାରେ ଗଭସ୍ତିର୍ନୈଵ ଦୃଶ୍ଯତେ। ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଚ ତତସ୍ତୂର୍ଣଂ ଶରୈରଗ୍ନିଶିଖୋପମୈଃ
ସେଇ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରରେ କୌଣସି ଆଲୋକର କିରଣ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା। ଏବେ, ଦାନବ ତୀବ୍ର ତୀରବର୍ଷା କଲେ, ଯାହା ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଵିଭଗ୍ନାଃ ସର୍ଵଦେଵାଶ୍ଚ ଶକ୍ରଶ୍ଚରଣସଂମୁଖେ। ଶରୈର୍ଵିଭିନ୍ନଦେହାସ୍ତୁ ନିପେତୁର୍ଧରଣୀତଲେ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭାଙ୍ଗିଗଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦେହ ତୀରରେ ବିଦ୍ରୁତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଦାପଡ଼ି ଭୂମିରେ ଲୁହିଯାଉଥିଲେ।
ପ୍ରଭଗ୍ନାଶ୍ଚାପରେ ଶୂରାସ୍ସଂଯାଂତି ଚ ଦିଶୋ ଦଶ। କୂଟଂ ତସ୍ଯ ପରିଜ୍ଞାଯ ସର୍ଵଦେଵାର୍ଚିତୋ ହରିଃ
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୂରମାନେ ଭୟରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ଦଶଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ। ଏହି ଚତୁର୍ଯ୍ୟ ଚାଳ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜିତ ହରି ଏହା ବୁଝିଲେ।
ସୌମ୍ଯମସ୍ତ୍ରଂ ମୁମୋଚାଥ ଦିଵି ସୂର୍ଯଶତପ୍ରଭମ୍। ଵିଲଂବିତଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ଶକ୍ତ୍ଯା ଚ ବହୁଘଂଟଯା
ତାପରେ ହରି ଆକାଶରେ ଏକ ଶାନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହା ଶତ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଖାଉଥିଲା। ଏହାକୁ ଆକାଶରେ ଝୁଲିଥିବା ଦେଖି, ସେ ବହୁ ଘଣ୍ଟା ଲାଗିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।
ଜଘାନୋରସି ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ସ ପପାତ ଵ୍ଯଥାନ୍ଵିତଃ। ଚିରାତ୍ସଂଲଭ୍ଯ ସଂଜ୍ଞାଂ ଚ ଦୈତେଯଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ
ସେ ଦାନବଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ, ଦାନବ ବେଶି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ବହୁ ସମୟ ପରେ ସେ ହୁଁଶ ଆସିଲେ ଏବଂ ତେଜ ରେଷରେ ଭରିଗଲେ।
ଗତ୍ଵା ଵେଗାତ୍ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠମୈରାଵତଂ ଦଧାର ହ। ତ୍ରାସଯାମାସ ସୁତରାମିଂଦ୍ରସ୍ଯ ଦ୍ଵିରଦଂ ରୁଷା
ତେଜରେ ଦୌଡ଼ି ଯାଇ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ ଏଇରାବତକୁ ଧରିଲେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତୀକୁ ଭୟଭୀତ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଧୃତ୍ଵା ସ ତୁ ଗଜଂ ସେଂଦ୍ରଂ ମୁମୋଚ ଧରଣୀତଲେ। ତତୋ ଭୂମିଗତଃ ଶକ୍ରଃ କଶ୍ମଲଂ ଚ କ୍ଷଣଂ ଗତଃ
ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ହାତୀକୁ ଧରି ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ତାପରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଅସ୍ତିର ହୋଇଗଲେ।
ଅଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ସ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରୋ ଗଜଦଂତାଂତରସ୍ଥିତଃ। ଶକ୍ରଂ ଗ୍ରହୀତୁକାମସ୍ଯ ଵଧାର୍ଥଂ ଯୂଥପସ୍ଯ ସଃ
ଦାନବମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ହାତୀର ଦାନ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଉଛଳି ଦଣ୍ଡାଇଲେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହାତୀର ମାଲିକଙ୍କୁ ମାରିବା ଥିଲା।
ଅସିନାଽସୁରମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ଶିରଶ୍ଛିତ୍ଵା ନ୍ଯପାତଯତ୍। ସର୍ଵେ ପ୍ରଜହୃଷୁର୍ଦେଵା ଗଂଧର୍ଵା ଲଲିତଂ ଜଗୁଃ। ମୁଦିତାସ୍ତେ ଚ ମୁନଯଃ ସ୍ତୁଵଂତି ସୁରସତ୍ତମମ୍
ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ସେ ଦାନବମୁଖ୍ୟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଭୂମିରେ ପକାଇଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଏବଂ ଖୁସିରେ ଋଷିମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମପୁରାଣେ ପ୍ରଥମେ ସୃଷ୍ଟିଖଂଡେ ଦ୍ଵିତୀଯ ନମୁଚିଵଧୋନାମୈକସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡରେ 'ନମୁଚି ବଧ' ନାମକ ଏକାତ୍ତରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଦିଵ୍ଯଂ ରଥଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଧନୁର୍ହସ୍ତୋ ବଲୈର୍ଯୁତଃ। ଗତ୍ଵା ଚ ମାଧଵଂ ସଂଖ୍ଯେ ଦେଵାସୁରଗଣାଗ୍ରତଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଧନୁଷ୍ୟ ହାତରେ ଧରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ସେ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାଧବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗଲେ।
କ୍ରୋଧେନ ମହତାଵିଷ୍ଟୋ ମଧୁର୍ନିର୍ଜରମର୍ଦନଃ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ପରୁଷଂ ଵାକ୍ଯମଵ୍ଯଯଂ ହରିମୀଶ୍ଵରମ୍
ବଡ଼ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ଅମରମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ସେ ମଧୁ ହରିଙ୍କୁ କଠୋର ଓ ଅବିଚଳିତ କଥା କହିଲେ।
ନାରାଯଣ ନ ଜାନାସି ଯୁଦ୍ଧଧର୍ମମିତଃ କଥମ୍। ଅନ୍ଯାଯାଦ୍ଦୁର୍ଵଧୋପାଯଂ କୃତ୍ଵା ନଷ୍ଟୋ ନ ଶୋଚସି
'ନାରାୟଣ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧର ନୀତି ଜାଣନାହାଁ? କିପରି ତୁମେ ଅନ୍ୟାୟ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ କରି ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରୁନାହାଁ?'
ଅନେନ ପଂକଯୋଗେନ ଵ୍ଯଵହାରା କୃତସ୍ଯ ଚ। ସୁରତ୍ଵଂ ଚୋପନଷ୍ଟଂ ସ୍ଯାଦନ୍ଯସୃଷ୍ଟିଂ କରୋମ୍ଯହମ୍
'ଏହି ମଳ ଯୋଗ ଓ କୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଦେବତ୍ୱ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ମୁଁ ଏବେ ଅନ୍ୟ ଏକ ସୃଷ୍ଟି କରିବି।'