ସ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽସୁରୋ ମୃତ୍ଯୁଂ ଶୂଲେନୈଵ ଜଘାନ ହ। ଶକ୍ତିଂ ଚୈଵ ତତୋ ମୃତ୍ଯୁଃ ପ୍ରଚିକ୍ଷେପ ରଣାଜିରେ
ଦୈତ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କୁ ଦେଖି ଶୂଳ ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ; ତାପରେ ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ଶକ୍ତି ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ଛାଡ଼ିଲେ।
ସଂଦହ୍ଯ ସହସା ଶୂଲଂ ଵହ୍ନିକୂଟସମପ୍ରଭମ୍। ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ହୃଦଯଂ ଭିତ୍ଵା ଗତା ସା ଚ ଧରାତଲମ୍
ସେଇ ଶକ୍ତି ତୁରନ୍ତ ଅଗ୍ନିପିଞ୍ଜ ପରି ଜ୍ୱଳି, ଦୈତ୍ୟର ହୃଦୟ ଭେଦି ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲା।
ସରଥଃ ସ ପପାତୋର୍ଵ୍ଯାଂ ଶକ୍ତିଜର୍ଜରଵିଗ୍ରହଃ। ଅଥାନ୍ଯୋ ଦୁର୍ମୁଖୋ ମୃତ୍ଯୁଂ କୃଷ୍ଟଚାପୋ ମହାବଲଃ
ସେ ତାଙ୍କର ରଥ ସହିତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦେହ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ବଳବାନ୍ ଦୁର୍ମୁଖ ଧନୁଷ ଟାଣି ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ଖଡ୍ଗଚର୍ମଧରଃ କାଲୋ ରଥ ଏଵ ଗତୋଭଵତ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ଵିଶିଖୈଃ ପ୍ରାଜ୍ଯୈର୍ଜଘାନ ସ ଯମଂ ରଣେ
ଖଡ଼ଗ ଓ ଢାଲ ଧରିଥିବା କାଳ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୁର୍ମୁଖ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣ ଦେଇ ଯମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ଚାପ୍ଲତ୍ଯ ରଥାଦ୍ଦେଵୋ ହ୍ଯସିନା ଚ ସକୁଂଡଲମ୍। ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ସହସା ପାତଯିତ୍ଵା ଚ ଭୂତଲେ
ସେ ଦେବତା ହଠାତ୍ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ରଥରୁ ମୁଣ୍ଡ ସହିତ କୁଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ଏହାକୁ ଭୂମିରେ ପକାଇଦେଲେ।
ହତଶେଷଂ ବଲଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରଦୁଦ୍ରାଵ ଦିଶୋ ଦଶ
ଯୁଦ୍ଧରେ ବଞ୍ଚିଥିବା ସମସ୍ତ ସେନା ଭୟରେ ଦଶଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମପୁରାଣେ ପ୍ରଥମେ ସୃଷ୍ଟିଖଂଡେ ଦେଵାଂତକର୍ଦୁର୍ଧର୍ଷଦୁର୍ମୁଖଵଧୋନାମ ସପ୍ତତିମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡରେ ‘ଅନ୍ତକ, ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଓ ଦୁର୍ମୁଖଙ୍କ ବଧ’ ନାମକ ସପ୍ତତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଅଥାନ୍ଯୋ ନମୁଚିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସ୍ଯଂଦନସ୍ଥୋ ଦିଵୌକସଃ। ଵିଶିଖୈରର୍ଦଯାମସ ଘୋରୈରାଶୀଵିଷୋପମୈଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦାନବ, ନାମୁଚି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ରଥରେ ଦଢ଼ି ଭୟଙ୍କର ବାଣ, ବିଷାକ୍ତ ସାପ ଭଳି, ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲା।
ତତସ୍ତୁ ସଂଯୁଗେ ଦେଵାଃ ସିଦ୍ଧକିନ୍ନରପନ୍ନଗାଃ। ନ ଶକ୍ନୁଵଂତି ବାଣାନାଂ ଵେଗଂ ସୋଢୁଂ ସମଂତତଃ
ତାହାପରେ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, କିନ୍ନର ଓ ପନ୍ନଗମାନେ ସେଇ ବାଣର ତୀବ୍ର ଆଘାତ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ରଥମୁଚ୍ଚୈଶ୍ଶ୍ରଵୋଶ୍ଵେନ ଯୁକ୍ତଂ ମାତଲିନେରିତମ୍। ପୁରୁହୂତଃ ସମାସ୍ଥାଯ ପ୍ରାଗମତ୍ତଂ ମହାବଲମ୍
ତାପରେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁରୁହୂତ, ମାତଳିଙ୍କ ଚାଳନା କରୁଥିବା ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗିତ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶକ୍ରଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ନମୁଚିର୍ଦୈତ୍ଯପୁଂଗଵଃ। ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଵାସଵଂ ସଂଖ୍ଯେ ଵଚନଂ ସାନୁଗଂ ତଦା
ମହାବୀର ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାମୁଚି ତାଙ୍କ ସହ ଅନୁସରୀମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧମଝିରେ ବାସବଙ୍କୁ କହିଲେ—
ପ୍ରାକୃତଂ ନିର୍ଜରଂ ହତ୍ଵା ନ ଯଶୋସ୍ତି ନ ଚ ପ୍ରିଯମ୍। ନ ଲାଭକୃତକଂ ଵାପି ନ ଜଯସ୍ତୁ ପୁରଷ୍ଟୁତ
ସାଧାରଣ ଅମରକୁ ମାରିଲେ କିଛି ମହିମା ନାହିଁ, ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ, ଲାଭ କିମ୍ବା ବିଜୟ ମଧ୍ୟ ମିଳେ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାତ୍ଵଯି ହତେତ୍ରୈଵ ସର୍ଵଂ ଭଵତି ଶାଶ୍ଵତମ୍। ଦେଵରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଲପ୍ସ୍ଯାମି ସୁଖଂ ଭୋଗ୍ଯଂ ସୁରାଲଯେ
ତେଣୁ ଏଠାରେ ତୁମକୁ ମାରିଲେ ସବୁ କିଛି ଚିରସ୍ଥାୟୀ ହେବ; ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଦଖଳ କରି ଦେବଲୋକରେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିବି।
ତମବ୍ରଵୀନ୍ମହାତେଜାଃ ଶକ୍ରଃ ପରପୁରଂଜଯଃ। ଶୂରତା ଵାକ୍ଯମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵତ୍ର ସୁଲଭା ଭଵେତ୍
ତାକୁ ଶକ୍ର, ଶତ୍ରୁପୁରୀ ବିଜେତା, ଉତ୍ତର ଦେଲେ— ‘କଥାରେ ଶୂରତା ସବୁଠାରେ ସହଜରେ ମିଳିଯାଏ।’
ମହାପରାକ୍ରମଂ ଯଦ୍ଵା ଅସ୍ତି ତେ ଦାନଵାଧମ। ଦର୍ଶଯସ୍ଵାହଵେ ଵୀର୍ଯଂ ପୁରଂ ନେଷ୍ଯାମି ଭାସ୍କରେଃ
ଯଦି ତୋରେ ବଡ଼ ପ୍ରାକ୍ରମ ଅଛି, ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୋର ବଳ ଦେଖା; ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁରୀ ନେବିନାହିଁ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମହାତେଜାଶ୍ଚୁକୋପ ଦୈତ୍ଯପୁଂଗଵଃ। ପଂଚଭିର୍ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଜଘାନ ସୁରସତ୍ତମମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦାନବମୁଖ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ପଞ୍ଚଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତାଂସ୍ତୁ ଚିଚ୍ଛେଦ ମଘଵା କ୍ଷୁରପ୍ରୈଃ ପଂଚଭିର୍ଦ୍ରୁତମ୍। ଜଗ୍ମତୁସ୍ତୌ ମହାଵୀର୍ଯୌ ସମରେ ଵିଷଯୈଷିଣୌ
ମଘବାନ୍ ତୁରନ୍ତ ପଞ୍ଚଟି କ୍ଷୁରଧାର ବାଣରେ ସେଇ ପଞ୍ଚ ବାଣ କାଟିଦେଲେ; ଦୁଇ ମହାବୀର ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଆଶାରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସହସା ଵେଗାଚ୍ଛରୈଶ୍ଚିଚ୍ଛିଦତୁଃ ଶରାନ୍। ବିଭିଦାତେଥ ଗାତ୍ରାଣି ଵିଶିଖୈର୍ଭିଦୁରୋପମୈଃ
ଏମିତି ଦୁଇଜଣ ତୁରନ୍ତ ବେଗରେ ପ୍ରତିଯୋଗୀଙ୍କ ବାଣକୁ ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ଭାଙ୍ଗିବା ଭଳି ବାଣରେ ପରସ୍ପରଙ୍କ ଦେହ ଛିଦ୍ର କଲେ।
ଅତ୍ଯପୂର୍ଵଂ କୃତଂ କର୍ମ ତାଭ୍ଯାମେଵ ରଣେ ଭୃଶମ୍। ଲାଘଵଂ ଶରସଂଧାନ ଗ୍ରହମୋକ୍ଷଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତି ଅସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ— ବାଣ ଗଠନ ଓ ଛାଡ଼ିବାରେ ଯେପରି ଦକ୍ଷତା ଦୁର୍ଲଭ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଵିସ୍ମଯଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଦେଵାସୁରଗଣାସ୍ତଦା। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦୈତ୍ଯୋ ମାଯାସ୍ସଂପ୍ରମୁମୋଚ ହ
ଏହା ଦେଖି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଦାନବ ତାଙ୍କ ମାୟା ମୁକ୍ତ କଲେ।
ଵିଶିଖାଃ ଶତଶସ୍ତତ୍ର ଵିନିଶ୍ଚେରୁସ୍ସମଂତତଃ। ଶକ୍ରଃ କୋପାତ୍ପୁନଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଧନୁରୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେଠାରେ ଶତଶଃ ବାଣ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବର୍ଷିଲା; ଶକ୍ର କ୍ରୋଧରେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ଉଠାଇଲେ।
ଜଘାନ ଵିଶିଖୈରୁଗ୍ରୈଃ ସର୍ଵଗାତ୍ରେଷୁ ସଂଜ୍ଵଲନ୍। ତତୋ ମାର୍ଗଣସାହସ୍ରୈରଷ୍ଟଭିସ୍ତ୍ଵଧିକଂ ତଥା
ସେ ତୀବ୍ର ବାଣରେ ଦାନବଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଂଗକୁ ଜଳାଇଦେଲେ; ତାପରେ ହଜାର ଅଧିକ ବାଣ ଏବଂ ଆଠଟି ଅଧିକ ଛାଡ଼ିଲେ।
ବିଭିଦାତେ ତତୋନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଚିଚ୍ଛିଦାତେ ପରସ୍ପରମ୍। ଶରୈର୍ନିରଂତରାକାଶଂ ଦଦୃଶୁସ୍ତତ୍ର ସଂଯୁଗେ
ସେମାନେ ଏକାଅପରକୁ ମାରି ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଏକାଅପରଙ୍କୁ ଛେଦ କରି ଦୁଃଖ ଦେଉଥିଲେ। ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ଏପରି ଭୟଙ୍କର ହେଲା ଯେ, ତାଙ୍କର ତୀରରେ ଆକାଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରିଯାଇଥିଲା, କୌଣସି ଖାଲି ଜାଗା ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ନିପତଂତି ଧରାପୃଷ୍ଠେ ଖଡ୍ଗପାତୈଃ ସହସ୍ରଶଃ। ଏଵଂ ସୁଦୀର୍ଘକାଲେ ତୁ ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ମହାହଵେ
ହଜାର ହଜାର ଯୋଦ୍ଧା ତଳୱାରର ଆଘାତରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ଏଭଳି ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ବହୁ ସମୟ ଚାଲିଗଲା।
ମାଯାସ୍ତ୍ରଂ ଦର୍ଶଯାମାସ କ୍ରୂରକୃନ୍ନମୁଚିସ୍ତଦା। ତାମସଂ ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁ କୃତଂ ସ୍ଯାତ୍ତୁ ନିରଂତରମ୍
ତାପରେ ନମୁଚି, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁର ଥିଲେ, ଏକ ମାୟାଜାଳ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ। ସେ ଅସ୍ତ୍ର ତିନି ଲୋକକୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ଭରିଦେଲା।
ପରସ୍ପରଂ ନ ପଶ୍ଯଂତି ଦେଵାସୁରଗଣା ଭୃଶମ୍। ସୂର୍ଯଚଂଦ୍ରଗ୍ରହାଣାଂ ଚ ଵହ୍ନୀନାଂ ଚ ଦିଵୌକସାମ୍
ସେଇ ଅନ୍ଧକାରରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଏକାଅପରକୁ ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଗ୍ରହ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ତସ୍ମିଂସ୍ତମସି ଦୁଷ୍ପାରେ ଗଭସ୍ତିର୍ନୈଵ ଦୃଶ୍ଯତେ। ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଚ ତତସ୍ତୂର୍ଣଂ ଶରୈରଗ୍ନିଶିଖୋପମୈଃ
ସେଇ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରରେ କୌଣସି ଆଲୋକର କିରଣ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା। ଏବେ, ଦାନବ ତୀବ୍ର ତୀରବର୍ଷା କଲେ, ଯାହା ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଵିଭଗ୍ନାଃ ସର୍ଵଦେଵାଶ୍ଚ ଶକ୍ରଶ୍ଚରଣସଂମୁଖେ। ଶରୈର୍ଵିଭିନ୍ନଦେହାସ୍ତୁ ନିପେତୁର୍ଧରଣୀତଲେ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭାଙ୍ଗିଗଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦେହ ତୀରରେ ବିଦ୍ରୁତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଦାପଡ଼ି ଭୂମିରେ ଲୁହିଯାଉଥିଲେ।
ପ୍ରଭଗ୍ନାଶ୍ଚାପରେ ଶୂରାସ୍ସଂଯାଂତି ଚ ଦିଶୋ ଦଶ। କୂଟଂ ତସ୍ଯ ପରିଜ୍ଞାଯ ସର୍ଵଦେଵାର୍ଚିତୋ ହରିଃ
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୂରମାନେ ଭୟରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ଦଶଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ। ଏହି ଚତୁର୍ଯ୍ୟ ଚାଳ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜିତ ହରି ଏହା ବୁଝିଲେ।
ସୌମ୍ଯମସ୍ତ୍ରଂ ମୁମୋଚାଥ ଦିଵି ସୂର୍ଯଶତପ୍ରଭମ୍। ଵିଲଂବିତଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ଶକ୍ତ୍ଯା ଚ ବହୁଘଂଟଯା
ତାପରେ ହରି ଆକାଶରେ ଏକ ଶାନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହା ଶତ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଖାଉଥିଲା। ଏହାକୁ ଆକାଶରେ ଝୁଲିଥିବା ଦେଖି, ସେ ବହୁ ଘଣ୍ଟା ଲାଗିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।