ପତିତା ଧରଣୀପୃଷ୍ଠେ କେଚିଦ୍ଭଗ୍ନା ରଣାଜିରେ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତସ୍ଯ ମହତ୍କର୍ମ ଦାରୁଣଂ ଲୋକଭୀଷଣମ୍
ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ କିଛି ଦେବତା ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ, କିଛି ଭାଙ୍ଗିଗଲେ; ବଳଙ୍କର ଏହି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ଶଶଂସୁର୍ଋଷଯୋ ଦେଵାସ୍ତତ୍ର ଶିଷ୍ଟାଃ ପ୍ରଚୁକ୍ରୁଶୁଃ। ଅଥ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହାତେଜାଶ୍ଶତକ୍ରତୁରରିଂଦମଃ
ଋଷିମାନେ ଏହି ଘଟଣା ଖବର ଦେଲେ, ଅବଶିଷ୍ଟ ଦେବମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ; ତାପରେ, ଶତକ୍ରୁତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳନ କରିବାକୁ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଜଘାନ ଶରସଂଦୋହୈର୍ବଲଂ ବଲଵତାଂ ଵରମ୍। ସୋପି କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ବଲୋ ଯୁଦ୍ଧେ ତଥା ଶକ୍ରଂ ସସଂଭ୍ରମଃ
ତିକ୍ଷ୍ଣ ବାଣର ଝଡ଼ରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନାକୁ ଭୁଲାଇଦେଲେ; ତଥାପି, ରୁଷ୍ଟ ବଳା ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ରୁଧିରେଣାଵସିକ୍ତାଂଗୌ ପ୍ରସୃତେନ ମହାବଲୌ। ତୌ ଯଥା ମାଧଵେ ମାସି ପୁଷ୍ପିତୌ କିଂଶୁକଦ୍ରୁମୌ
ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଶରୀର ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ଫାଗୁଣ ମାସରେ ଫୁଲିଥିବା କିଂଶୁକ ଗଛ ଦେଖାଯାଏ।
ଚକ୍ରାଣି ଚ ସହସ୍ରାଣି ଶୂଲାନି ମୁସଲାନି ଚ। ନିଚଖାନ ରଣେ ଶକ୍ରେ ଚପଲେ ଚାସୁରୋତ୍ତମଃ
ଏହି ଅସୁରମାନ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ହଜାର ହଜାର ଚକ୍ର, ଶୂଳ ଓ ମୁସଳ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଅତି ଚଞ୍ଚଳ ଥିଲେ।
ତାନି ଚକ୍ରାଣି ଶୂଲାନି ନିଚକର୍ତ୍ତ ଶରୋତ୍ତମୈଃ। ସୁରରାଟ୍ସହସା ଭ୍ରାଂତୋ ଲୀଲଯା ସମରେ ବଲୀ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅଭିଭ୍ରମ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେଇ ସମସ୍ତ ଚକ୍ର ଓ ଶୂଳକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣରେ ଖଣ୍ଡିଦେଲେ, ମନେ ହେଉଛି ଖେଳ ଭଳି।
ସ ଚ ଦୈତ୍ଯୋ ମହାତେଜାଃ ଶକ୍ତ୍ଯା ଚୈଵ ପୁରଂଦରମ୍। ନିଜଘାନ ତଦା ତୂର୍ଣଂ ଗଜସ୍ଥଂ ଚ ସ୍ତନାଂତରେ
ତାପରେ ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦୈତ୍ୟ ତୀବ୍ର ଶକ୍ତି ନେଇ, ଗଜାରୋହୀ ପୁରନ୍ଦରଙ୍କୁ ଛାତି ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ରୁତ ଘାତ କଲେ।
ତଯା ଵିନିହତଃ ଶକ୍ରଃ ପ୍ରଚଚାଲ ଗଜୋପରି। ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞୋ ବଲଂ ଜିଷ୍ଣୁର୍ବିଭେଦ ଦନୁଜଂ କ୍ଷଣାତ୍
ସେଇ ଅସ୍ତ୍ରର ଘାତରେ ଇନ୍ଦ୍ର ହାତୀ ଉପରେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ; ପୁନି ସ୍ଥିର ହୋଇ, ବିଜୟୀ ସେ ଦୈତ୍ୟକୁ ତୁରନ୍ତ ଆଘାତ କଲେ।
ରଥସଂସ୍ଥସ୍ଯ ହସ୍ତୌ ଚ ଧନୁଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଚେଷୁଣା। ଚର୍ମତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଧ୍ଵଜଂ ତସ୍ଯ ଶରେଣୈକେନ ଵୀରହା
ରଥ ଉପରୁ, ସେ ଏକ ବାଣରେ ଦୈତ୍ୟଙ୍କ ହାତ ଓ ଧନୁଷ୍ୟ କାଟିଦେଲେ; ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ଢାଲ ଓ ପତାକା ବି କାଟିଦେଲେ।
ଚତୁର୍ଭିର୍ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ଚତୁରୋ ହଯାନ୍। ଶରେଣୈକେନ ସୂତସ୍ଯ ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ଚାରିଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ଆଘାତ କଲେ; ଏକ ବାଣରେ ରଥଚାଳକଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ତୁରନ୍ତ କାଟିଦେଲେ।
ଛିନ୍ନଧନ୍ଵା ହତରଥୋ ହତାଶ୍ଵୋ ହତସାରଥିଃ। ନିପତ୍ଯ ମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଂ ମୁହୂର୍ତାନ୍ମୃତ୍ଯୁମାପ ସଃ
ଧନୁଷ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ରଥ ଧ୍ଵଂସ ହେଲା, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି, ଅଚେତନ ହେଲେ ଓ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ଅଥ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହାଦୈତ୍ଯୋ ନମୁଚିଃ ସୁରଦର୍ପହା। ଗଦାମାଦାଯ ସହସା ସ ଜଘାନ ମହାଗଜମ୍
ତାପରେ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଗର୍ବ ଭଂଗ କରୁଥିବା, ରୁଷ୍ଟ ମହାଦୈତ୍ୟ ନମୁଚି, ତାଙ୍କ ଗଦା ନେଇ, ତୁରନ୍ତ ମହାଗଜକୁ ଘାତ କଲେ।
ଯଥା ମେରୁଗିରେଃ ଶୃଂଗେ ଵଜ୍ରପାତୋ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍। ତଥୈଵ ଚ ମହାଶବ୍ଦୋ ହ୍ଯଭଵଲ୍ଲୋମହର୍ଷଣଃ
ଯେପରି ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ବଜ୍ରପାତ ହେଲେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ହୁଏ, ସେପରି ଏଠି ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ପ୍ରହାରେଣାର୍ଦିତଃ ପଦ୍ମୀ ସଂଚଚାଲ ସ ଵିହ୍ଵଲଃ। ରୁଧିରେଣାଵସିକ୍ତାଂଗୋ ଵିମୁଖୋ ଵେଦନାତୁରଃ
ସେଇ ଘାତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତୀ ଅସ୍ଥିର ଓ ଭ୍ରମିତ ହେଲା; ଶରୀର ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଇ, ବେଦନାରେ ଅତି କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚିଗଲା।
ଶତକ୍ରତୁଂ ଵିଧାଵଂତି ଶତଶୋଥ ସହସ୍ରଶଃ। ଅର୍ଧଚଂଦ୍ରୈକ୍ଷୁଃରପ୍ରୈଶ୍ଚ ଚିଚ୍ଛେଦ ପାକଶାସନଃ
ଶତକ୍ରତୁଙ୍କୁ ଶତେ ଶତେ, ହଜାରେ ହଜାରେ ଶତ୍ରୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ପାକଶାସନ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଇଖୁପତ୍ର ଆକୃତି ବାଣରେ ସେମାନଙ୍କୁ କାଟିଦେଲେ।
ଜଂତୁଭିସ୍ତସ୍ଯ ମାଯାଭିରର୍ଦିତାସ୍ସୁରପୁଂଗଵାଃ। ଭୂମୌ ନିପତିତାଃ କେଚିତ୍କେଚିତ୍ସୁପ୍ତା ରଥୋପରି
ତାଙ୍କ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପାଦିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁବ୍ଧ କଲେ; କିଛି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ, କିଛି ରଥ ଉପରେ ଅଚେତନ ହେଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତସ୍ଯ ମହତ୍କର୍ମ ମାଧଵୋ ଵିଶିଖାଂସ୍ତଥା। ଜଂତୁଭୂତାନ୍ସ ଚକ୍ରେଣ ଚିଚ୍ଛେଦ ଦେହଲଗ୍ନକାନ୍
ତାଙ୍କର ବିଶାଳ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦେଖି, ମାଧବ ତାଙ୍କ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେହକୁ ଚିପିଧରିଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ କାଟିଦେଲେ।
ତତୋ ଜିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈଃ ପାତଯାମାସ ଭୂତଲେ। ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପତିତୋ ଦୈତ୍ଯୋ ମୂର୍ଚ୍ଛିତସ୍ଖଲିତଃ ପୁନଃ
ତାପରେ ବିଜୟୀ, ତିନିଟି ବାଣରେ ଦୈତ୍ୟକୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଇଦେଲେ; ଭୂମିରେ ପଡ଼ି, ସେ ଦୈତ୍ୟ ପୁନି ଅଚେତନ ହେଲେ।
ଦଧାର ମୁଦ୍ଗରଂ ଘୋରଂ ଶକ୍ରଂ ହଂତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ। ତତୋ ଜଘାନ ମଘଵା କୁଲିଶେନ ମହାସୁରମ୍
ସେ ଭୟଙ୍କର ମୁସଳ ନେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ମଘବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘାତ କଲେ।
ସ ପପାତ ମହୀପୃଷ୍ଠେ କ୍ଷତଵକ୍ଷା ମହାବଲଃ। ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଦେଵାଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚୈଵ ମହର୍ଷଯଃ୫୦ 1.67.50 ଅପୂଜଯଂସ୍ତଦା ଶକ୍ରଂ ବହୁଭିଃ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଭିଃ। ତତୋ ଦୈତ୍ଯଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଭୀତାସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ। ଗୀତଂ ଗାଯଂତି ଗଂଧର୍ଵା ନନୃତୁଶ୍ଚାପ୍ସରୋଗଣାଃ
ମହାବଳୀ ସେ ଦୈତ୍ୟ ଛାତିରେ ଘାଉ ନେଇ ଭୂମିରେ ଲୁହିପଡ଼ିଲେ; ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ 'ସାଧୁ, ସାଧୁ' ବୋଲି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଅନେକ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା କଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ଭୟରେ ସେଠାରୁ ପଳାଇଗଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମପୁରାଣେ ପ୍ରଥମେ ସୃଷ୍ଟିଖଂଡେ ବଲନମୁଚିଵଧୋନାମ ସପ୍ତଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡରେ 'ବଳ ଓ ନାମୁଚିଙ୍କ ବଧ' ନାମକ ସତଷଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ବଲଂ ଚ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନମୁଚିଂ ଚ ସ୍ଵକାଗ୍ରଜମ୍। ମୁଚିସ୍ତତ୍ରାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ମେ ସୂଦିତସ୍ତ୍ଵଯା
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ବଳଙ୍କୁ ମରିଯିବା ଓ ନିଜ ଭାଇ ନାମୁଚିଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁଚି ସେଠାରେ କହିଲେ, 'ମୋର ବଡ଼ଭାଇକୁ ତୁମେ ମାରିଦେଲା।'
ପରୋକ୍ଷେଣାଧୁନା ତ୍ଵାଂ ଚ ଶରୈର୍ନେଷ୍ଯାମି ଭାସ୍କରିମ୍। ତମବ୍ରଵୀନ୍ମହାତେଜାଃ ଶକ୍ରଃ ସର୍ଵସୁରାର୍ଚିତଃ
'ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବରେ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।' ଏହାକୁ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଶକ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଭ୍ରାତୁସ୍ତେ ଧର୍ମପଂଥାନମିଦାନୀଂ ଲପ୍ସ୍ଯସେ ଧ୍ରୁଵମ୍। ଵହ୍ନେରୁଷ୍ଣମଵିଜ୍ଞାଯ ପ୍ରମୋହାଚ୍ଛଲଭା ଯଥା
'ତୁମେ ଏବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ତୁମ ଭାଇଙ୍କ ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ; ଯେପରି, ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି, ପୋକାମାନେ ଅଗ୍ନିର ତାପ ଜାଣିନଥିବାରୁ ତାହାରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି।'
ସହସା ପ୍ରଵିଶଂତ୍ଯଗ୍ନିଂ ତଥା ମାଂ ଯୋଦ୍ଧୁମିଚ୍ଛସି। ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣମିନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ଜଘାନ ଵିଶିଖୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ
'ସେଇପରି, ତୁମେ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ, ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ନଶ୍ୱରତାକୁ ଆଣିଦେବ।' ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, ମୁଚି ତିନିଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ଚିଚ୍ଛେଦ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈଃ ଶକ୍ରଃ ପରପୁରଂଜଯଃ। ତତୋ ଜଘାନ ଦଶଭିରିଂଦ୍ରମୈରାଵଣଂ ତ୍ରିଭିଃ
ଶତ୍ରୁପୁରୀଜୟୀ ଇନ୍ଦ୍ର ତିନିଟି ତୀରକୁ ତାଙ୍କର ତୀର ଦ୍ୱାରା କାଟିଦେଲେ; ପରେ, ଦଶଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ଏଇରାବତକୁ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ତିନିଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ମୁଚିଙ୍କୁ ମାଡ଼ିଲେ।
ସପ୍ତଭିର୍ମାତଲିଂ ଛିତ୍ଵା ନାଦୈରୁଚ୍ଚୈର୍ନନାଦ ହ। ଶକ୍ରଂ ପ୍ରତି ପୁନର୍ଦୈତ୍ଯୋ ଭ୍ରାମଯାମାସ ସଂଭ୍ରମାତ୍
ସାତଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ମାତଳିଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି, ମୁଚି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗର୍ଜନ କଲେ; ପରେ, ଭୟରେ ଦାନବଟିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଘୁରାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଆଯସୀଂ ତାଂ ଗଦାଂ କୋପାନ୍ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ। ତତସ୍ତୁ ଲାଘଵାଚ୍ଛକ୍ରୋ ଜଘାନ କୁଲିଶେନ ହି
କ୍ରୋଧ ଓ ବିପୁଳ ଶକ୍ତି ସହିତ ସେ ଲୋହାର ଗଦା ଧରିଲେ; କିନ୍ତୁ ଚପଳ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।
ଭିଦୁରସ୍ଯାଵପାତେନ ଗତାସୁର୍ନିପପାତ ହ। ଦନୁଜସ୍ଯ ପ୍ରପାତେନ ସଂଚଚାଲ ଵସୁଂଧରା
ବଜ୍ରର ଆଘାତରେ ଦାନବଟିଏ ନିର୍ଜୀବ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଦାନବଟିଏ ପଡ଼ିବା ସହିତ ମାଟି ମଧ୍ୟ କମ୍ପିତ ହେଲା।
ଦେଵାଃ ପ୍ରଚକ୍ରୁର୍ନୃତ୍ଯାନି ଦାନଵା ଵିପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ
ଦେବତାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଦାନବମାନେ ଚାରିପଟେ ପଳାଇଗଲେ।