ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଭ୍ରାତରଂ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଲେଯୋ ନାମ ଦାନଵଃ। ଚିତ୍ରରଥଂ ପ୍ରଦୁଦ୍ରାଵ ଧୃତ୍ଵା ବାଣଂ ସକାର୍ମୁକମ୍
ବ୍ୟାସ ଉପଦେଶ କରିଲେ—ଭାଇଙ୍କୁ ମରିଥିବା ଦେଖି, କାଲେୟ ନାମକ ଦେତ୍ୟ ଧନୁଷ ଓ ତୀର ନେଇ, ଚିତ୍ରରଥଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୂତିରେ ଲଢିଗଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାସୁରଂ ଵିଧାଵଂତଂ କାଲମୃତ୍ଯୁସମପ୍ରଭମ୍। ଅରୌତ୍ସୀତ୍ତଂ ମହାଵୀର୍ଯୋ ଜଯଂତଃ ପାକଶାସନିଃ
ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ଦେତ୍ୟକୁ ଦୂତିରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜୟନ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଇ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ।
ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ମହାତେଜା ଦୈତେଯଂ ସୁରସତ୍ତମଃ। ତଥ୍ଯଂ ଧର୍ମାଭିସଂଯୁକ୍ତଂ ଲୋକଦ୍ଵଯହିତଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦେବମାନ୍ୟ ଦେତ୍ୟଙ୍କୁ ନିଜ ମୁଖରୁ ଏମିତି କଥା କହିଲେ, ଯାହା ସତ୍ୟ, ଧର୍ମରେ ଯୁକ୍ତ, ଦୁଇ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ।
ଶସ୍ତ୍ରାଭିଘାତଦୁଃଖାର୍ତଂ କଶ୍ମଲଂ ଚାନ୍ଯସଂଯୁତମ୍। ପ୍ରଭଗ୍ନଂ ଚ ନିରସ୍ତଂ ଚ ଯୋ ହଂତି ସ ଚ ବାଲିଶଃ
ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟଜଣ ଅସ୍ତ୍ରର ଘାଏରେ ପୀଡିତ, ଦୁଃଖରେ ଅତିବ୍ୟସ୍ତ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି ଓ ତ୍ୟାଗ ହୋଇଛି, ତାକୁ ମାରିବା ଅସାଧୁ ମୂଢ଼ତା।
ସୁଚିରଂ ରୌରଵଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତସ୍ଯ ଦାସୋ ଭଵେଚ୍ଚିରମ୍। ତସ୍ମାନ୍ମାମୁଂ ପ୍ରଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ଯୁଦ୍ଧଧର୍ମସ୍ଥିତୋ ଭଵ
ଏପରି ଅପରାଧ କରିଥିଲେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରୌରବ ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି, ତାହାର ଦାସ ହେବାକୁ ପଡିବ; ଏହିପରି ଦୁଷ୍କର୍ମ ଛାଡି, ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର, ଯୁଦ୍ଧର ନୀତିରେ ଅଟୁଟ ରୁହ।
ଜଯଂତମବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ କାଲେଯଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ। ନିହତ୍ଯ ଭ୍ରାତୃହଂତାରମଥ ତ୍ଵାଂହନ୍ମି ସାଂପ୍ରତମ୍
କାଲେୟ, କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ଜୟନ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ—'ମୋ ଭାଇଙ୍କୁ ମାରିଥିବା ହତ୍ୟାକୁ ମାରିବା ପରେ, ଏବେ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ମାରିଦେବି।'
ତତସ୍ତଂ ଚାସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ କାଲାନଲସମପ୍ରଭମ୍। ଜଯଂତୋ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଜଘାନ ସୁରସତ୍ତମଃ
ତାପରେ, ଦେବମାନ୍ୟ ଜୟନ୍ତ, ଦେତ୍ୟମାନ୍ୟ କାଲେୟ, ଯେଉଁଠି ଦୁର୍ଗତି ଅଗ୍ନି ସମାନ ଜ୍ୱଳିଥିଲା, ତାଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ନିଚକର୍ତ୍ତ ଶରାନ୍ସୋପି ତ୍ରିଭିର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ଚାସୁରଃ। ଯଥାଵୃଷ୍ଟିଗଣଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ନଦୀ ଗୈରିକଵାହିନୀ
ସେ ତୀରଗୁଡିକୁ କାଟିଦେଲେ, ଦେତ୍ୟ ତିନି ତୀରରେ ତାଙ୍କୁ ଘାୟ କଲେ; ଯେପରି ଲାଲ ମାଟି ନେଇ ଚାଲୁଥିବା ନଦୀ ବର୍ଷା ହେଲେ ଗୁଡିକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ।
ତଥା ତୌ ଚ ମହାଵୀର୍ଯୌ ନ କ୍ଷୀଣୌ ନ ଚ କାତରୌ। ନ ଶର୍ମ ପରିଲେଭାତେ ପରସ୍ପରଜଯୈଷିଣୌ
ଏପରି, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଧା, ନ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ, ନ ଭୟଭିତ ହେଲେ; ପ୍ରତିଯୋଗୀ ଜୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ସାନ୍ତ୍ୱନା ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ଅଥ ତସ୍ଯ ଚ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଧନୁଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଚେଷୁଣା। ଯଂତାରଂ ପଂଚଭିର୍ବାଣୈଃ ପାତଯାମାସ ଭୂତଲେ
ତାପରେ, ଏକ ତୀର ଦେଇ, ଦେତ୍ୟଙ୍କର ଧନୁଷ କାଟିଦେଲେ; ପାଞ୍ଚ ତୀରରେ ତାଙ୍କର ରଥଚାଳକକୁ ଭୂମିରେ ପଡିଦେଲେ।
ଅଷ୍ଟାଭିର୍ନିଶିତୈର୍ବାଣୈଶ୍ଚତୁରୋଶ୍ଵାନପାତଯାତ୍। ଶକ୍ତିଂ ସଂଗୃହ୍ଯ ଭୂମିଷ୍ଠଃ କୁମାରଂ ଚ ଜଘାନ ହ
ଆଠି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଚାରିଟି ଘୋଡାକୁ ଭୂମିରେ ପଡିଦେଲେ; ପରେ ଏକ ଶକ୍ତି ନେଇ, ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡି, ରଜକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଗଦଯା ପୀଡିତଂ ସାଶ୍ଵଂ ସଵରୂଥଂ ସକୂବରମ୍। ପାତଯିତ୍ଵା ଧରଣ୍ଯାଂ ଚ ସିଂହନାଦଂ ନନାଦ ହ
ଗଦାରେ ଘାୟ ହୋଇ, ଘୋଡା, ରଥ ଓ ପତାକା ସହିତ, ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ; ପରେ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ।
ଲାଘଵାତ୍ସ ଧରାଂ ଗତ୍ଵା ଗଦାପାଣିରୁପସ୍ଥିତଃ। ଵଜ୍ରପାତାଦ୍ଯଥା ଶବ୍ଦୋ ଲୋକାନାଂ ଦୁଃସହୋ ଭଵେତ୍
ଚପଳତାରେ ଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚି, ଗଦା ହାତରେ ନେଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ଏହି ଶବ୍ଦ ଦୁନିଆକୁ ବଜ୍ରପାତର ଶବ୍ଦ ପରି ଅସହ୍ୟ ଲାଗିଲା।
ତଥା ତଯୋର୍ଗଦାପାତେ ଶବ୍ଦଃ ସ୍ଯାତ୍ତୁ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ। ଏଵଂ ତଯୋର୍ଗଦାଯୁଦ୍ଧଂ ଯାଵଦବ୍ଦଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ଏପରି ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଗଦା ଘା ଶବ୍ଦ ପୁନିପୁନି ଗୁଞ୍ଜିଲା; ତାଙ୍କର ଗଦା ଯୁଦ୍ଧ ଚାରି ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଚାଲିଲା।
ପ୍ରଭଗ୍ନେ ତେ ଗଦେ ଖସ୍ଥୌ ଖଡ୍ଗଚର୍ମଧରାଵୁଭୌ। ତଦା ପଦାତିନୋର୍ଯୁଦ୍ଧମଦ୍ଭୁତଂ ଲୋମହର୍ଷଣଂ
ଗଦା ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରେ, ଦୁଇଜଣ କାଶରେ ତଳୱାର ଓ ଢାଲ ନେଇ ଦଢ଼ିଲେ; ତାପରେ ପଦାତି ଯୋଧାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଯାହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଵିସ୍ମଯଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଦେଵାସୁରମହୋରଗାଃ। ଖଡ୍ଗପାତୈର୍ମୁହୂର୍ତାଂତେ ତଯୋଶ୍ଛିନ୍ନେ ତୁ ଵର୍ମଣୀ
ଏହା ଦେଖି, ଦେବ, ଦେତ୍ୟ ଓ ମହାନାଗମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ତଳୱାର ଘାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ବର୍ମ କାଟିଯିବା।
ଅଭଵତ୍ଖଡ୍ଗଯୁଦ୍ଧଂ ଚ ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧାତିଶୀଲିନୋଃ। ଦଧାର ଚିକୁରେ ତସ୍ଯ ଜଯଂତୋ ଭୀମଵିକ୍ରମଃ
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ତେଣୁ ଭୟାନକ ତଳୱାର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ଜୟନ୍ତ ତାଙ୍କର କେଶ ଧରି ଧରିଲେ।
ଶିରଶ୍ଛିତ୍ଵାସ୍ଯ ଖଡ୍ଗେନ ପାତଯାମାସ ଭୂତଲେ। ତତସ୍ତୁ ଜଯଶବ୍ଦେନ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ନନଂଦିରେ
ଏହାପରେ ଜୟନ୍ତ ତଳୱାରରେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଭୂମିରେ ପକାଇଦେଲେ। ତାପରେ 'ଜୟ' ଧ୍ୱନିରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ପ୍ରଭଗ୍ନା ଦୈତ୍ଯସଂଘାଶ୍ଚ ଦିଶଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ
ଦାନବମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦଳ ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଏବଂ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମପୁରାଣେ ପ୍ରଥମେ ସୃଷ୍ଟିଖଂଡେ କାଲେଯଵଧୋନାମ ଷଟ୍ଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡର 'କାଳେୟ ବଧ' ନାମକ ଛଉଷଠିଏଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରୋ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷୋ ମହାବଲଃ। ସରୋଷଶ୍ଚାତିତାମ୍ରାକ୍ଷୋ ହ୍ଯସୁରାନାଦିଦେଶ ହ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦାନବମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହୋଇ ଅସୁରମାନୋଁକୁ କହିଲେ।
ସ୍ଵଯଂ ଗଚ୍ଛାମି ଯୁଦ୍ଧାଯ ଦେଵାନାଂ ଵିଜିଘାଂସଯା। ନାଗଚ୍ଛଂତି ନ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯଂତେ ତେନ ମାର୍ଗାଦ୍ଵିଶନ୍ତ୍ଵିତଃ
ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ନିଜେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯିବି, ଦେବତାମାନୋଁକୁ ଜିତିବାକୁ ଚାହେଁ। ସେମାନେ ଆସୁନାହାନ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧ କରୁନାହାନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହି ପଥରେ ତାଙ୍କୁ ଆଣିବା ଦରକାର।'
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ଶେଷା ଦୈତ୍ଯଗଣାଧିପାଃ। ଯୁଦ୍ଧାଯ ପ୍ରଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ଶୂଲପାଶାତିପଂଡିତାଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ଅନ୍ୟ ଦାନବ ସେନାପତିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶୂଳ ଓ ପାଶ ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଧିକଂ ପୂର୍ଵସୈନ୍ଯାଶ୍ଚ ତଥା ଶତଗୁଣୈରପି। ନିରଂତରଂ ତଥାକାଶଂ ପ୍ରଯଯୁର୍ଯୁଦ୍ଧକାଂକ୍ଷିଣଃ
ପୂର୍ବପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଏବଂ ଶତଗୁଣ ବଳିଏ ସେନାମାନେ ନିରନ୍ତର ଆକାଶକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗେଇଗଲେ।
ତତୋ ରୁଦ୍ରାସ୍ସ ସାଧ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵେ ଚ ଵସଵସ୍ତଥା। ସ୍କଂଦଶ୍ଚ ଗଣପଶ୍ଚୈଵ ଵିଷ୍ଣୁଜିଷ୍ଣୁପୁରୋଗମାଃ
ତାପରେ ରୁଦ୍ର, ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ବସୁ, ସ୍କନ୍ଦ, ଗଣପତି, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସର୍ଵେ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଗତାସ୍ତେ ଚ ହୃଷ୍ଟା ରଣସମୁତ୍ସୁକାଃ। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଯୁଦ୍ଧଂ ଦେଵଦାନଵଯୋରପି
ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଗଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନୋଁର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ନ ଭୂତଂ ନ ଶ୍ରୁତଂ ପୂର୍ଵଂ ସର୍ଵଲୋକଭଯଂକରମ୍। ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରୈବର୍ହୁଧା ଯୁକ୍ତଂ ଶିଶିରେଣେଵ କାନନମ୍
ଏପରି ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ କେବେ ଦେଖାଯାଇନଥିଲା, କିମ୍ବା ଶୁଣାଯାଇନଥିଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲା। ଅନେକ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହା ଶୀତ ହେବା ସମୟରେ ଜଙ୍ଗଲ ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା।
ଧରାଂ ସ୍ଵର୍ଗୌକ ଆକାଶଂ ସଂରୁଧ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧମାବଭୌ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଜଘ୍ନୁରାକାଶେ ତଥାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ମହୀତଲେ
ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଭୂମି, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଲା। ସେମାନେ ଆକାଶରେ ଓ ଭୂମିରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କରିଲେ।
ଶକ୍ତିଭିର୍ମୁସଲୈର୍ଭଲ୍ଲୈର୍ବହୁଭିଃ ଶରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ। ଦାରୁଣୈଃ ଖଡ୍ଗପାତୈଶ୍ଚ ତଥା ଚକ୍ରପରଃଶ୍ଵଧୈଃ
ଶକ୍ତି, ମୁସଳ, ବାଣ, ଅନେକ ଶରବୃଷ୍ଟି, ଭୟାନକ ତଳୱାର ଆଘାତ, ଚକ୍ର ଓ ପରଶୁ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ଅନ୍ଯାଯୁଧୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ନିର୍ଜଘ୍ନୁସ୍ତେ ପରସ୍ପରମ୍। ଅଭଵନ୍ଘୋରରୂପାଣି ଧରାକାଶେ ଵ୍ଯଯାନି ଚ
ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କରିଲେ। ଭୂମି ଓ ଆକାଶରେ ଭୟାନକ ଆକୃତିମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ।