ଯଥା ହଂସି ମହାଶୂର ସୁରସେନାଂ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ। ସ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଶଂସନୀଯଶ୍ଚ ଶୂରୋସି ସୁରସଂମତଃ
ଯେପରି ତୁମେ, ବଳୀୟ ଶୂର, ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ଆନନ୍ଦରେ ନଷ୍ଟ କରିଥିଲା, ସେପରି ତୁମେ ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଣ୍ୟ ଶୂର।
ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷପ୍ରିଯଂ କର୍ମ କୃତଂ ଯୁଦ୍ଧେ ତ୍ଵଯାଧୁନା। ଇଦାନୀଂ ମମ ବାଣୈଶ୍ଚ ଗଚ୍ଛସ୍ଵ ଯମମଂଦିରମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଏବେ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଥିବା କାମ କରିଛ। ଏବେ ମୋର ବାଣରେ, ତୁମେ ଯମଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଅ।
ତତଶ୍ଚ କାଲକେଯସ୍ତୁ ସ୍ମିତୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ପୁରୈଵ ଵିଜିତୋ ଦେଵ ଗଣଃ ସର୍ଵଃ ପ୍ରଲୀଲଯା
ତାପରେ କାଳକେୟ ହସି ଏହି କଥା କହିଲେ: 'ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ହରାଇ ନଷ୍ଟ କରିଥିଲି।'
ଇଦାନୀଂ ତୁ ସ୍ଥିତଂ ଯୁଦ୍ଧେ ବଲଂ ସର୍ଵଂ ତୁ ହେଲଯା। ଯଦି ତେ ନିଧନେ ପ୍ରୀତିରସ୍ତୀହ ସୁରପୁଂଗଵ
ଏବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଅବହେଳାରେ ଦଢ଼ିଛି; ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦି ତୁମେ ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ଚାହୁଁଛ, ତାହେଲେ ଏହା ହେଉ।
ଏଭିସ୍ତ୍ଵାଂ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ନଯାମି ଯମମଂଦିରମ୍। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ବାଣମଂତକସନ୍ନିଭମ୍
'ଏହି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ତୁମକୁ ଯମଙ୍କ ଘରକୁ ପଠାଇଦେବି।' ଏଭଳି କହି, ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ମୃତ୍ୟୁଦେବତା ପରି ଏକ ବାଣ ନେଲେ।
ଜଘାନ ସମରେ ଵୀରସ୍ତ୍ରିଭିଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ସୋଂବରେ। ପୁନର୍ବାଣାଂଶ୍ଚ ସମରେ ଯୋଜଯିତ୍ଵା ଦ୍ରୁତଂ ରୁଷା
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର ତିନିଜଣକୁ ଘାତ କରି କାଟିଦେଲେ; ପୁନି ତୁରନ୍ତ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଗାଇଲେ।
ଜଘାନ ପ୍ରଚୁରାନ୍ଦୈତ୍ଯାଂସ୍ତାଂଶ୍ଚକର୍ତ୍ତ ସ ଲାଘଵାତ୍। ତତୋନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ କାଲାନଲସମପ୍ରଭୈଃ
ସେ ବହୁତ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଘାତ କରି ଶୀଘ୍ର କାଟିଦେଲେ; ପରେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶର ଯାହା କାଳାଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିଲା, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କରିଲେ।
ଯୁଦ୍ଧେ ଧନୁଷ୍ମତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଭୁଵି ଵେଗତଃ। ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଦେଵଦୈତ୍ଯଯୋର୍ଧର୍ମତୋ ଭୃଶମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ପୃଥିବୀରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ କାଟିଦେଲେ; ଦେବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ବହୁତ ଧର୍ମିକ ହେଲା।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମାଗତାଃ ପାର୍ଶ୍ଵମୃଷି ଦେଵାଃ ସୁରୋରଗାଃ। ଏଵଂ ଶତସହସ୍ରାଣି ବାଣାନାଂ ଵିଧୃତାନି ଚ
ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ ଋଷି, ଦେବତା ଓ ନାଗମାନେ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଆସିଗଲେ; ଏଭଳି, ଶତ-ଶହ ବାଣ ଉଡ଼ାଯାଇଲା।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସମରେ ଵୀରୌ ଵିଜଯାଯ ଵିରେଜତୁଃ। ଅଥ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହାତେଜା ଗଂଧର୍ଵାଣାଂ ପତିସ୍ତଦା
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଇ ଶୂର ବିଜୟ ପାଇଁ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରି ଚମକୁଥିଲେ; ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି ସମୟରେ—
ତ୍ରିଭିର୍ବିଭେଦ ବାଣୈଶ୍ଚ ଲଲାଟେ ହୃଦି ପଂଚଭିଃ। ସପ୍ତଭିର୍ଜଠରେ ନାଭୌ ବସ୍ତୌ ତସ୍ଯ ସ ପଂଚଭିଃ
ତିନିଟି ବାଣରେ ଲଳାଟରେ, ପାଞ୍ଚଟି ବାଣରେ ହୃଦୟରେ, ସାତଟି ବାଣରେ ଜଠରେ, ନାଭି ଓ ମୁତ୍ରାଶୟରେ ପାଞ୍ଚଟି ବାଣରେ ଘାତ କଲେ।
ଶରୈଃ ସଂପାତିତୋ ଦୈତ୍ଯୋ ମୁଗ୍ଧଃ କଶ୍ମଲତାଂ ଗତଃ। ଶିଥିଲୀକୃତଚାପଶ୍ଚ ଲେଭେ ସଂଜ୍ଞାଂ ଚିରାଦ୍ବଲୀ
ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ ଦୈତ୍ୟ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ, ଅବାକ ଓ ଅବସ୍ଥିର ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଧନୁ ଢିଲା ହେଲା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ବହୁତ ସମୟ ପରେ ଚେତନା ଫେରିଲେ।
ମଧୁସଂଜ୍ଞଂ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈସ୍ସ ବିଭେଦ ସୁରୋତ୍ତମମ୍। ଚକର୍ତ୍ତ ଧନୁରସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯରାଜସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ତିନିଟି ବାଣରେ ମଧୁସଂଜ୍ଞ, ଦେବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଘାତ କଲେ; ଦୈତ୍ୟରାଜ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ଧନୁକୁ ଅସ୍ତ୍ରରେ କାଟିଦେଲେ।
ତତୋ ବାଣସହସ୍ରୈସ୍ତୁ କାଲାଂତକସମପ୍ରଭୈଃ। ବିଭେଦ ଦୈତ୍ଯସିଂହଂ ତୁ ସୁରାଣାମୁତ୍ତମୋ ବଲୀ
ତାପରେ, ହଜାର-ହଜାର ବାଣ ଯାହା କାଳାନ୍ତ ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସିଂହକୁ ଘାତ କଲେ।
ହତଚେତାଃ ସ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରୋ ବହୁଶୋଣିତସଂସ୍ରଵଃ। ଵିହ୍ଵଲୋ ବହୁବାଣାର୍ତଃ ଶୂଲଂ ଜଗ୍ରାହ ଦାନଵଃ
ହତଚେତା, ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ବହୁତ ରକ୍ତ ଝରୁଥିଲେ, ବହୁ ବାଣରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିବା ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଦାନବ ଏକ ଶୂଳ ନେଲେ।
ଶୂଲହସ୍ତସ୍ଯ ତସ୍ଯୈଵ ଚତୁର୍ଭିସ୍ତୁରଗାନ୍ଶରୈଃ। ହତ୍ଵା ଚ ପାତଯାମାସ ତ୍ରିଭିର୍ଯଂତାରମେଵ ଚ
ଶୂଳଧାରୀ ତାଙ୍କର ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ଚାରିଟି ବାଣରେ ଘାତ କରି ମାରିଦେଲେ, ତିନିଟି ବାଣରେ ରଥଚାଳକକୁ ମାଟିରେ ପଡ଼ାଇଦେଲେ।
ଜଘାନ ଶୂଲମୁର୍ଵୀଷ୍ଠସ୍ତତୋ ଗଂଧର୍ଵସତ୍ତମମ୍। ଵିଚକର୍ତ୍ତ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈଃ ଶୂଲଂ ଚିତ୍ରରଥୋ ବଲୀ
ପୃଥିବୀରେ ଦଣ୍ଡାଇ ଶୂଳରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠକୁ ଘାତ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚିତ୍ରରଥ ତିନିଟି ବାଣରେ ଶୂଳକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଶୂଲଂ ଚ ନଷ୍ଟକଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହତଭୋଗମିଵୋରଗମ୍। ଗୃହୀତ୍ଵା ମୁଦ୍ଗରଂ ଘୋରଂ ପ୍ରଦୁଦ୍ରାଵ ସୁରଂ ବଲୀ
ଶୂଳ ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଦେଖି, ମୁଣ୍ଡ ହରାଇଥିବା ସାପ ପରି, ସେ ଭୟଙ୍କର ମୁଦ୍ଗର ନେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ସ ମୁଦ୍ଗରଂ ସମାଯାତଂ ଦୈତ୍ଯସେନାଧିପଂ ତଦା। ଵିଚକର୍ତ୍ତ ଶିରୋ ଦେହାଦର୍ଧଚଂଦ୍ରେଣ ସଂଭ୍ରମାତ୍
ତେବେ, ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତିର ଗଦା ନେଇ, ସେ ଦେତ୍ୟ ସେନାପତିଙ୍କର ମୁଣ୍ଡକୁ ଶରୀରରୁ ବିଛିନ୍ନ କରିଦେଲେ, ଭୟ ଓ ଉତ୍ତେଜନାରେ।
ସ ପପାତ ମହୀପୃଷ୍ଠେ ସଂଚଚାଲ ଵସୁଂଧରା। ତତୋ ଦୈତ୍ଯଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଵିମୁଖା ଵିପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ
ସେ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲା, ମାଟି କମ୍ପିଗଲା; ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେତ୍ୟ ଦଳ ଭୟରେ ପଛୁଆ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଭ୍ରାତରଂ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଲେଯୋ ନାମ ଦାନଵଃ। ଚିତ୍ରରଥଂ ପ୍ରଦୁଦ୍ରାଵ ଧୃତ୍ଵା ବାଣଂ ସକାର୍ମୁକମ୍
ବ୍ୟାସ ଉପଦେଶ କରିଲେ—ଭାଇଙ୍କୁ ମରିଥିବା ଦେଖି, କାଲେୟ ନାମକ ଦେତ୍ୟ ଧନୁଷ ଓ ତୀର ନେଇ, ଚିତ୍ରରଥଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୂତିରେ ଲଢିଗଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାସୁରଂ ଵିଧାଵଂତଂ କାଲମୃତ୍ଯୁସମପ୍ରଭମ୍। ଅରୌତ୍ସୀତ୍ତଂ ମହାଵୀର୍ଯୋ ଜଯଂତଃ ପାକଶାସନିଃ
ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ଦେତ୍ୟକୁ ଦୂତିରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜୟନ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଇ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ।
ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ମହାତେଜା ଦୈତେଯଂ ସୁରସତ୍ତମଃ। ତଥ୍ଯଂ ଧର୍ମାଭିସଂଯୁକ୍ତଂ ଲୋକଦ୍ଵଯହିତଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦେବମାନ୍ୟ ଦେତ୍ୟଙ୍କୁ ନିଜ ମୁଖରୁ ଏମିତି କଥା କହିଲେ, ଯାହା ସତ୍ୟ, ଧର୍ମରେ ଯୁକ୍ତ, ଦୁଇ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ।
ଶସ୍ତ୍ରାଭିଘାତଦୁଃଖାର୍ତଂ କଶ୍ମଲଂ ଚାନ୍ଯସଂଯୁତମ୍। ପ୍ରଭଗ୍ନଂ ଚ ନିରସ୍ତଂ ଚ ଯୋ ହଂତି ସ ଚ ବାଲିଶଃ
ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟଜଣ ଅସ୍ତ୍ରର ଘାଏରେ ପୀଡିତ, ଦୁଃଖରେ ଅତିବ୍ୟସ୍ତ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି ଓ ତ୍ୟାଗ ହୋଇଛି, ତାକୁ ମାରିବା ଅସାଧୁ ମୂଢ଼ତା।
ସୁଚିରଂ ରୌରଵଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତସ୍ଯ ଦାସୋ ଭଵେଚ୍ଚିରମ୍। ତସ୍ମାନ୍ମାମୁଂ ପ୍ରଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ଯୁଦ୍ଧଧର୍ମସ୍ଥିତୋ ଭଵ
ଏପରି ଅପରାଧ କରିଥିଲେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରୌରବ ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି, ତାହାର ଦାସ ହେବାକୁ ପଡିବ; ଏହିପରି ଦୁଷ୍କର୍ମ ଛାଡି, ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର, ଯୁଦ୍ଧର ନୀତିରେ ଅଟୁଟ ରୁହ।
ଜଯଂତମବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ କାଲେଯଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ। ନିହତ୍ଯ ଭ୍ରାତୃହଂତାରମଥ ତ୍ଵାଂହନ୍ମି ସାଂପ୍ରତମ୍
କାଲେୟ, କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ଜୟନ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ—'ମୋ ଭାଇଙ୍କୁ ମାରିଥିବା ହତ୍ୟାକୁ ମାରିବା ପରେ, ଏବେ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ମାରିଦେବି।'
ତତସ୍ତଂ ଚାସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ କାଲାନଲସମପ୍ରଭମ୍। ଜଯଂତୋ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଜଘାନ ସୁରସତ୍ତମଃ
ତାପରେ, ଦେବମାନ୍ୟ ଜୟନ୍ତ, ଦେତ୍ୟମାନ୍ୟ କାଲେୟ, ଯେଉଁଠି ଦୁର୍ଗତି ଅଗ୍ନି ସମାନ ଜ୍ୱଳିଥିଲା, ତାଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ନିଚକର୍ତ୍ତ ଶରାନ୍ସୋପି ତ୍ରିଭିର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ଚାସୁରଃ। ଯଥାଵୃଷ୍ଟିଗଣଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ନଦୀ ଗୈରିକଵାହିନୀ
ସେ ତୀରଗୁଡିକୁ କାଟିଦେଲେ, ଦେତ୍ୟ ତିନି ତୀରରେ ତାଙ୍କୁ ଘାୟ କଲେ; ଯେପରି ଲାଲ ମାଟି ନେଇ ଚାଲୁଥିବା ନଦୀ ବର୍ଷା ହେଲେ ଗୁଡିକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ।
ତଥା ତୌ ଚ ମହାଵୀର୍ଯୌ ନ କ୍ଷୀଣୌ ନ ଚ କାତରୌ। ନ ଶର୍ମ ପରିଲେଭାତେ ପରସ୍ପରଜଯୈଷିଣୌ
ଏପରି, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଧା, ନ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ, ନ ଭୟଭିତ ହେଲେ; ପ୍ରତିଯୋଗୀ ଜୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ସାନ୍ତ୍ୱନା ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ଅଥ ତସ୍ଯ ଚ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଧନୁଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଚେଷୁଣା। ଯଂତାରଂ ପଂଚଭିର୍ବାଣୈଃ ପାତଯାମାସ ଭୂତଲେ
ତାପରେ, ଏକ ତୀର ଦେଇ, ଦେତ୍ୟଙ୍କର ଧନୁଷ କାଟିଦେଲେ; ପାଞ୍ଚ ତୀରରେ ତାଙ୍କର ରଥଚାଳକକୁ ଭୂମିରେ ପଡିଦେଲେ।