ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରୈର୍ବହୁଧାମୁକ୍ତୈର୍ଦିଶଃ ସର୍ଵା ନିରଂତରମ୍। ଵିଗୃହେଷୁ ଧରଣ୍ଯାଂ ଚ ପର୍ଵତେଷୁ ଜଲେଷୁ ଚ
ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଦିଗଦିଗରେ ନିରନ୍ତର ଛାଡ଼ାଯାଉଥିଲା; ଯୁଦ୍ଧ ଭୂମି, ପାହାଡ଼ ଓ ଜଳରେ ବିସ୍ତାର ହେଲା।
ଦେଵସ୍ଥାନେ ତଥାକାଶେ ପର୍ଵତାଗ୍ରେଷୁ ସାନୁଷୁ। ଗହ୍ଵରେଷୁ ମହାରଣ୍ଯେ ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ଦେବସ୍ଥାନ, ଆକାଶ, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଓ ଢାଲ, ଗୁହା ଓ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ସେମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିଲା।
ପୁଷ୍କଲାଦି ଘନାନାଂ ଚ ଵର୍ଷଧାରା ଜଲଂ ଯଥା। ପତଂତ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ସୈନ୍ଯେଷୁ ଶତଶୋଥ ସହସ୍ରଶଃ
ଘନ ମେଘରୁ ବର୍ଷା ଝରିବା ପରି ଅସ୍ତ୍ର ଶତ ଓ ହଜାର ଭାବରେ ସେନାରେ ପଡ଼ିଥିଲା।
କେଚିତ୍ପେତୁଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ତୁ ଶରୈଃ ସଂଭିନ୍ନଵିଗ୍ରହାଃ। ଶକ୍ତିଭିର୍ମୁସଲୈଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଛତ୍ରଶୂଲପରଶ୍ଵଧୈଃ
କିଛି ଲୋକ ତୀରରେ ଶରୀର ଭିଦ୍ଧ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଶକ୍ତି ଓ ମୁସଳରେ, ଆଉ କିଛି ଛତା, ଶୂଳ ଓ କୁହୁଡ଼ିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ପତିତାଃ ସଂମୁଖେ ଶୂରା ଯୁଦ୍ଧେଷୁ ନ୍ଯାଯଵର୍ତିନଃ। ଗଚ୍ଛଂତି ସୁରସଦ୍ମାନି ସ୍ଵାମ୍ଯର୍ଥେ ଯେ ତ୍ଵଭୀରଵଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ନ୍ୟାୟ ଅନୁସରି ମୁହାମୁହି ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବା ନିର୍ଭୟ ଶୂରବୀରମାନେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାନ୍ତି।
ଯେ ଚାନ୍ଯେ କାତରାଃ ପାପା ହଂତାରୋ ଵିମୁଖାନ୍ରଣେ। ଅନ୍ଯାଯୈର୍ଯେ ଚ ଯୋଦ୍ଧାରସ୍ତେ ଯାନ୍ତି ଯମମଂଦିରଂ
ଯେଉଁମାନେ ଭୟପରା ଓ ପାପୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପଳାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମାରିଥିଲେ, ଅନ୍ୟାୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାନ୍ତି।
ତ୍ରିଦିଵସ୍ଥା ଗଜାରୋହାଃ ସୈନ୍ଧଵସ୍ଥାସ୍ତଥାପରାନ୍। ରଥସ୍ଥାଂଶ୍ଚ ରଥାରୋହାଃ ପଦଗାଂଶ୍ଚ ପଦାତଯଃ
ତ୍ରିଦିବରେ ହାତୀରେ ଚଢ଼ିଥିବା, ସିନ୍ଧୁ କୂଳରେ ଅନ୍ୟମାନେ, ରଥରେ ଚଢ଼ିଥିବା ଓ ପଦଯାତ୍ରୀମାନେ—
ପରସ୍ପରଂ ଵିନିଘ୍ନଂତି ଶୂରା ଯୁଦ୍ଧାଭିକାଂକ୍ଷିଣଃ। ମୁଦିତାଃ ସତ୍ଵସଂପନ୍ନା ଧର୍ମିଷ୍ଠା ବଲସଂଵୃତାଃ
ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ ଶୂରବୀରମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ, ସାହସି, ଧର୍ମିକ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଆବୃତ।
କେଷାଂଚିଦ୍ଵାହଵଶ୍ଛିନ୍ନା ମୁସଲୈର୍ଭିନ୍ନମସ୍ତକାଃ। କେଶାଶ୍ଶିରାଂସି ଵସ୍ତ୍ରାଣି ନିପେତୁର୍ଧରଣୀତଲେ
କିଛି ଲୋକଙ୍କ ଭୁଜ ଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲା, ମୁସଳରେ ମୁଣ୍ଡ ଭାଗିଗଲା; କେଶ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ମଧ୍ଯଚ୍ଛିନ୍ନାସ୍ତଥା ଭିନ୍ନାଃ ପେତୁରୁର୍ଵ୍ଯାଂ ମହାବଲାଃ। ଖଡ୍ଗପାତୈସ୍ତଥା ଚୋଗ୍ରୈଶ୍ଛ୍ରିନ୍ନଭିନ୍ନାଃ ପରଶ୍ଵଧୈଃ
ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ, ତଳୱାର ଓ ଭୟଙ୍କର କୁହୁଡ଼ିରେ ଭାଗି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଗାମେଵ ପତିତା ଧୀରା ଦିଵ୍ଯାଲଂକାରଭୂଷିତାଃ। ପ୍ରଦୀପ୍ତୋଭୂଦ୍ଧରାଦେଶୋ ଵୀରୈର୍ନାଗୈର୍ହଯୈ ରଥୈଃ
ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଧୀର ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଭୂମିର ଅଞ୍ଚଳ ଶୂରବୀର, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ଜ୍ୱଳିଉଥିଲା।
ଵିଵିଧାଭରଣୈର୍ନଷ୍ଟୈଃ ପତାକାଭିଶ୍ଚ କେତୁଭିଃ। ତତୋ ଵସୁଂଧରା ସର୍ଵା ସଶୈଲଵନକାନନା
ବିଭିନ୍ନ ଭୂଷଣ ହରାଇଯିବା, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜ ପଡ଼ିଯିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଭୂମି ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ କାନନ ସହିତ—
ରୁଧିରୌଘପ୍ଲୁତା ତତ୍ର ଵିବୁଧାସୁରଯୋର୍ଯୁଧି। କ୍ରଵ୍ଯାଦୈର୍ବହୁଭିସ୍ତତ୍ର ଖାଦିତୋ ଦ୍ରଵ୍ଯସଂଚଯଃ
ଏଠି, ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୂମି ରକ୍ତର ଧାରାରେ ବିନ୍ଦିଗଲା; ଅନେକ ମାଂସ ଖାଇବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ମାଂସର ଢେରକୁ ଖାଇଦେଲେ।
ଲୋହିତଂ ପ୍ରଚୁରଂ ପୀତଂ ରକ୍ଷୋଭିଶ୍ଚ ଵୃକାଦିଭିଃ। ଅନ୍ଯୈର୍ମହାଗଣୈରେଵ କ୍ଷତଜଂ ପଵନାନ୍ଵିତମ୍
ଏଠି, ରାକ୍ଷସ, ବଉଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବହୁତ ରକ୍ତ ପିଇଲେ; ଅନ୍ୟ ଏକ ଭାରି ଦଳ ମାନେ ବାତାସରେ ଉଡୁଥିବା ଆଘାତର ରକ୍ତକୁ ମଧ୍ୟ ପିଇଲେ।
ଖାଦିତଂ ପ୍ରୀତିମଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଫେରୁଗୃଧ୍ରଗଣୈର୍ମୁଦା। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ସୂରିଃ ସୁରପୂଜ୍ଯୋ ବୃହସ୍ପତିଃ
ଉଲ୍ଲାସିତ ଶ୍ୟାଳ ଓ ଗୃଧ୍ର ଦଳ ମାଂସକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଖାଇଦେଲେ; ଏହି ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦେବମାନେ ପୂଜିତ ବୃହସ୍ପତି ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ମୃତସଂଜୀଵନୀଵିଦ୍ଯାଂ ସୁରାଣାଂ ସଂଜଜାପ ହ। ଵିଶଲ୍ଯକରଣୀଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାଂ ମହାବଲାଂ
ସେ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ମୃତ ସଂଜୀବନୀ ବିଦ୍ୟା, ଦିବ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟା, ଯାହା ଆଘାତ ସାରିଦେଇପାରେ, ପାଠ କଲେ।
ତତୋ ଧନ୍ଵଂତରିର୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ସୁରଵୈଦ୍ଯୋ ମନୋଜଵଃ। ଔଷଧୈସ୍ତତ୍ପ୍ରଯୋଗୈଶ୍ଚ ରଣେ ପର୍ଯଟତେ ମୁଦା
ତାପରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ତ୍ୱରିତ ଦେବ ଚିକିତ୍ସକ ଧନ୍ବନ୍ତରି ଔଷଧ ଓ ତାହାର ପ୍ରୟୋଗ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଆନନ୍ଦରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
ତତ୍ର ଦେଵାଶ୍ଚ ଜୀଵଂତି ଯେ ମୃତାଶ୍ଚ ମହାହଵେ। ଅଵ୍ରଣା ବଲସଂପନ୍ନାଃ ପ୍ରଯୁଧ୍ଯଂତି ଭୃଶଂ ପୁନଃ
ଏଠି, ମହା ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ ଦେବମାନେ ପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ ହେଲେ; ଆଘାତହୀନ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେମାନେ ପୁନି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଏଵଂ ଶତସହସ୍ରଂ ତୁ ଗଣଂ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଚୋଦ୍ଧତମ୍। ପତିତଂ ପୁଣ୍ଯଯୋଗାଚ୍ଚ ଶରୈର୍ନିର୍ଭିନ୍ନକଂଧରମ୍
ଏଭଳି, ପୁଣ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ଦାନବଙ୍କର ଏକ ଲକ୍ଷ ଦଳ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଗଳା ଭିଦି ଭୂମିରେ ପଡିଗଲା।
ତତସ୍ତୁ ଜଯଶବ୍ଦେନ ନଂଦଂତି ସିଦ୍ଧଚାରଣାଃ। ଋଷଯଃ ଖେଚରାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଯେ ଚୈଵାପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ
ତାପରେ, ଜୟ ରବେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ଆନନ୍ଦ କଲେ; ଋଷି, ଆକାଶରେ ବସୁଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ ଓ ଅପ୍ସରା ଦଳ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ କଲେ।
ଗୀତିଂ ଗାଯଂତି ଗଂଧର୍ଵାଃ ଶଶଂସୁଃ ପରମର୍ଷଯଃ। ଅଥ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହାତେଜା ଦୈତ୍ଯମୁଖ୍ଯୋ ମହାବଲଃ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ମହା ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ତାପରେ, ଦାନବମାନେର ମୁଖ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ, କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
କାଲକେଯ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ସେନାନୀର୍ଦୈତ୍ଯପସ୍ଯ ଚ। ସ୍ଯନ୍ଦନସ୍ଥୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ଧନୁରାଦାଯ ତତ୍ର ଚ
ଦାନବ ସେନାପତି, କାଳକେୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଚାରିଅଟରେ ଦଣ୍ଡି, ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତାହାଁର ଧନୁ ଉଠାଇଲେ।
ଜଘାନ ସୁରସଂଘାଂସ୍ତାନ୍ନର୍ତଯାମାସ ଭୂତଲେ। ନିରଂତରଶରୌଘେଣ ଚ୍ଛାଦିତଂ ଗଗନଂ ତଦା୧୦୦ 1.65.
ସେ ଦେବମାନେର ଦଳକୁ ପ୍ରହାର କରି, ଭୂମିରେ ନୃତ୍ୟ କରାଇଲେ; ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଅବିରତ ଶର ବର୍ଷାରେ ଆକାଶ ଢାକିଗଲା।
ନିପତଂତି ଶରାଃ ସୈନ୍ଯେ କୋଟିକୋଟି ସହସ୍ରଶଃ। ନିପତଂତି ତତୋ ଦେଵାଃ ସଂଯୁଗେଷ୍ଵନିଵର୍ତିନଃ
ସେନାରେ କୋଟି କୋଟି ଶର ପଡିଲା; ତାପରେ, ଦେବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପଡିଗଲେ।
ରୁଧିରୋଦ୍ଗାରିଣସ୍ସର୍ଵେ ସିଦ୍ଧଗଂଧର୍ଵକିନ୍ନରାଃ। ଵିଶିଖୈଃ ପୀଡିତା ଦେଵା ନିପେତୁର୍ଧରଣୀତଲେ
ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ସବୁ ରକ୍ତ ଖୁଆଇ, ଶରରେ ଆଘାତିତ ହେଲେ; ଦେବମାନେ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ, ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ।
କେଚିଚ୍ଛରଶତୈର୍ଭିନ୍ନାସ୍ସହସ୍ରୈରଯୁତୈସ୍ତଥା। ପେତୁରୁର୍ଵ୍ଯାଂ ମହାଵୀର୍ଯା ଯେ ରଣେ ସୁରପୁଂଗଵାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରମୁଖ ଦେବମାନେ କେହି ଶରର ଶତ, ହଜାର ଓ ଦଶ ହଜାରରେ ଭିଦି, ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ।
ଵ୍ଯଥିତାଶ୍ଚାଭଵନ୍ସର୍ଵେ ସ୍ଯଂଦନସ୍ଥା ଦିଵୌକସଃ। ଶରୈଃ ପ୍ରଵ୍ଯଥିତାସ୍ତେ ତୁ ସ୍ଥାତୁଂ ଶକ୍ତା ନ ସଂମୁଖେ
ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଚାରିଅଟରେ ଦଣ୍ଡି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ଶରରେ ଆଘାତିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଦୃଢ ଭାବେ ଦଣ୍ଡି ରହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତେନାଵଗାହିତଂ ସୈନ୍ଯଂ ଗଜେନେଵ ସରୋଵନମ୍। ଶରୈସ୍ତସ୍ଯାର୍ଦିତା ଦେଵା ଵଜ୍ରାନଲସମପ୍ରଭୈଃ
ସେ ସେନାକୁ ହାତୀ ଜଳପଦ୍ମ ପୋଖରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପରି ଭେଦିଗଲେ; ତାଙ୍କର ଶର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଦେବମାନେ ତାହାରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଆଘାତିତ ହେଲେ।
ନ ଶେକୁଃ ସମରେ ସ୍ଥାତୁଂ ମଘଵଂତଂ ଯଯୁସ୍ତଦା। ଚିତ୍ରରଥ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଦେଵଶ୍ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ
ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦଣ୍ଡି ରହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ମଘବନଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ; ତାପରେ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନେର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଚିତ୍ରରଥ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଯଯୌ ସ୍ଯଂଦନମାରୁହ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରତି ଧନୁର୍ଧରଃ। ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚନଂ ସୋପି ସେନାନ୍ଯଂ ତୁ ମହାସୁରମ୍
ଧନୁଧର ଚିତ୍ରରଥ ଚାରିଅଟରେ ଚଢି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗେ ବଢିଲେ; ସେ ଦାନବ ସେନାପତିଙ୍କୁ ଏହି ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।