ଜିତେ ନାରାଯଣେ ଦେଵାଃ ସଭଯାସ୍ତ୍ରିଦଶା ଧ୍ରୁଵମ୍। ତସ୍ମାନ୍ନାରାଯଣୋଽସ୍ମାକଂ ଭାଗଃ ସର୍ଵପୁରଂଜଯଃ
ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଯଦି ହରାଇଦିଆଯିବ, ଦେବତାମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ତ୍ରିଦଶମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭୟଭିତ ହେବେ। ତେଣୁ, ନାରାୟଣ ଆମ ପକ୍ଷରେ, ସମସ୍ତ ପୁରୀକୁ ଜିତିବା ଶକ୍ତି ଥିବା।
ତତୋ ଧୁଂଧୁଶ୍ଚ ସୁଂଦଶ୍ଚ କାଲକେଯୋ ମହାବଲଃ। ସହାଯଶ୍ଚ ମଧୋସ୍ତସ୍ଯ ଜେଷ୍ଯାମୋ ମାଧଵଂ ନୃପ
ତାପରେ ଧୁଂଧୁ, ସୁଂଦ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାଳକେୟ, ମଧୁଙ୍କ ସହାୟକ—ଏମାନେ କହିଲେ, 'ରାଜା, ଆମେ ମାଧବଙ୍କୁ ଜିତିଦେବୁ।'
ସର୍ଵଦୈତ୍ଯବଲେ ମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଦୃଢଵିକ୍ରମାଃ। କାଲମୃତ୍ଯୁସମା ଵୀରାଃ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଵିଧିପାରଗାଃ
ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟସେନାର ମୁଖ୍ୟ ଏହି ଚାରିଜଣ, ଦୃଢ଼ ପ୍ରତାପଶାଳୀ। ସମୟ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ବୀର, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ବଲସ୍ତତ୍ରାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଯସ୍ମିନ୍ଜଯ ଉପସ୍ଥିତଃ। ତଂ ଚ ଜେଷ୍ଯାମି ଜିଷ୍ଣୁଂ ଚ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମେ ଦୃଢା ନୃପ
ସେଠାରେ ବଳ କହିଲେ—'ଯେଉଁଠାରେ ବିଜୟ ଅଛି, ମୁଁ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଓ ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜିତିଦେବି; ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦୃଢ଼, ରାଜା।'
ନମୁଚିଶ୍ଚ ମୁଚିଶ୍ଚୈଵ ଭ୍ରାତରୌ ବଲଦର୍ପିତୌ। ଊଚତୁସ୍ତୌ ନୃପଂ ହ୍ଯାଵାଂ ଜେଷ୍ଯାଵୋ ଵୈ ବଲାଦ୍ବଲୌ
ନାମୁଚି ଓ ମୁଚି, ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ ଦୁଇ ଭାଇ, ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଆମେ ଦୁଇଜଣ, ବଳରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜିତିବୁ।'
ଜମ୍ଭଶ୍ଚୈଵାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯମିଂଦ୍ରମିଂଦ୍ରପୁରୋଗମାନ୍। ଜେଷ୍ଯାମି ନାତ୍ର ସଂଦେହୋ ଦୈତ୍ଯା ଭଵତ ଵିଜ୍ଵରାଃ
ଜମ୍ଭ କହିଲେ—'ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ, ମୁଁ ଜିତିବି; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭୟ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ।'
ତ୍ରିପୁରଶ୍ଚାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଜେଷ୍ଯାମି ଚ ଵିନାଯକମ୍। ତାଵଦୂଚେଽଥ ସେନାନୀର୍ମଯୋ ଦେଵାଂତକୋ ବଲୀ
ତ୍ରିପୁର କହିଲେ—'ମୁଁ ବିନାୟକଙ୍କୁ ଜିତିବି।' ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନାପତି ମୟ, ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, କହିଲେ—
କୁବେରଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷୋଭିଃ ସର୍ଵାଂଶ୍ଚୈଵ ହିରଣ୍ଯକାନ୍। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ତତ୍ର ନାରଦୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ
'ମୁଁ କୁବେରଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ବିରୋଧ କରିବି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ହିରଣ୍ୟକମାନେ ମଧ୍ୟ।' ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ମହାନ ଋଷି ନାରଦ ଆସିଲେ।
ଗତ୍ଵୋଵାଚ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଂ ଜିଷ୍ଣୁଦୂତୋହମାଗତଃ। ରାଜ୍ଯଂ ତ୍ଯଜ ସ୍ଵଵାଚା ନଃ ପ୍ରାଣେଷୁ ଯଦି ତେ ହିତମ୍
ସେଠାକୁ ଯାଇ, ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କୁ କହିଲେ—'ମୁଁ ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତ, ଏଠାରେ ଆସିଛି; ତୁମେ ଯଦି ଜୀବନକୁ ପ୍ରିୟ କର, ନିଜେ କହି ରାଜ୍ୟ ଛାଡ଼।'
ନ ଚେଦ୍ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ମାମଦ୍ଯ ନ ଵା ଗଚ୍ଛ ରସାତଲମ୍। ତତଃ କୋପାଦୁଵାଚେଦଂ ନାରଦଂ ମୁନିସତ୍ତମମ୍
'ନ ହେଲେ, ଆଜି ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର; କିମ୍ବା ତଳସ୍ଥଳକୁ ଚାଲିଯାଅ।' ତାପରେ କ୍ରୋଧରେ, ସେ ମହାନ ଋଷି ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଅହିଂସ୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ବ୍ରାହ୍ମାଣାଦ୍ଯ ଗଚ୍ଛ ତୂର୍ଣଂ ମମାଗ୍ରତଃ। ଦେଵାନାଂ ଚ ଵିପତ୍ତିଂ ଚ କଦନଂ ନିଧନଂ ପୁରଃ
'ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିବାରୁ ଅହିଂସ୍ୟ, ଏବେ ତୁରନ୍ତ ମୋ ଆଗରେ ଚାଲ। ଦେବତାମାନେ କିପରି ଧ୍ୱଂସ, ବିନାଶ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖ।'
ପଶ୍ଯ ଵିପ୍ର କ୍ଷଣେନାଂତଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ହରିହରାଦିକମ୍। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରୋ ବଲାଧ୍ଯକ୍ଷମୁଵାଚ ହ
'ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେଖ, କେବଳ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ହରି, ହର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଶେଷକୁ ପହଞ୍ଚିବେ।' ଏଭଳି କହି, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ରାଜା ସେନାପତିଙ୍କୁ ଆଦେଶ କଲେ—
ସଜ୍ଜୀକୃତ୍ଯ ବଲଂ ସର୍ଵାନ୍ରଥାଂଶ୍ଚାନଯତ ଦ୍ରୁତମ୍। ଦୈତ୍ଯରାଜଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବଲାଧ୍ଯକ୍ଷଃ ସମଂତତଃ
'ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର, ଏବଂ ରଥଗୁଡ଼ିକୁ ତୁରନ୍ତ ଆଣ।' ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ସେନାପତି ସହସା—
ବଲାନ୍ଯାହୂଯ ସହସା ସଂତ୍ରସ୍ତାସ୍ତୂର୍ଣମାଗତାଃ। କୋଟିକୋଟିସହସ୍ରାଣି ଅକ୍ଷୌହିଣ୍ଯୋ ବଲାନି ଚ
ସେନାମାନେକୁ ତୁରନ୍ତ ଡାକିଲେ, ଭୟଭୀତ ସେନା ଏକକ୍ଷଣରେ ଆସିଗଲେ—କୋଟି କୋଟି ହଜାର, ଏବଂ ଅସଂଖ୍ୟ ବଳବାହିନୀ।
ଏକୈକସ୍ଯ ଚ ଵୀରସ୍ଯ ଵାହନାନି ମହାଂତି ଚ। ସ୍ଯଂଦନାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ଗଜୋଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଵଖରାନପି
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶୂରବୀରଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯାନ ଥିଲା; ଅନେକ ରଙ୍ଗର ରଥ, ହାତୀ, ଉଠ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଖର ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରଲୁଲାଯାଂଶ୍ଚ ସମାରୁହ୍ଯ ଯଯୁସ୍ତଦା। ଵାଦ୍ଯୈଃ ସର୍ଵୈଶ୍ଚ ଭୂଯିଷ୍ଠୈଃ ସିଂହନାଦୈର୍ଭଯାନକୈଃ
କିଛି ଶୂରବୀର ସିଂହ, ବାଘ ଓ ଚିତାରେ ଚଢ଼ି ଯାତ୍ରା କଲେ; ଅନେକ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଚାଲିଥିଲା ଓ ଭୟଙ୍କର ସିଂହର ଦହାଡ଼ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
ଦିଶସ୍ତୁ ପୂରଯାମାସୁସ୍ସିନ୍ଧୁଵେଲାଚଲା ଧରାଃ। ସର୍ଵଲୋକାଶ୍ଚ ଵିତ୍ରେସୁଃ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ଚକଂପିରେ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗ, ସମୁଦ୍ର କୂଳ, ପାହାଡ଼ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଭରିଦେଲେ; ସମସ୍ତ ଲୋକ ଭୟରେ ଅତିବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଗଲା।
ଦେଵଦୁଂଦୁଭଯୋ ନେଦୁଃ ସର୍ଵଦେଵୈଃ ସମୀରିତାଃ। ଵାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈରନ୍ଯୈର୍ଵାଯୁପୂର୍ଣୈର୍ଘନସ୍ଵନୈଃ
ଦେବତାମାନେ ଦିବ୍ୟ ଡ଼଼ମ୍ବ ଚାଳିଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଓ ବାୟୁରେ ଭରିଥିବା ଘନ ଶବ୍ଦ ଗୁଞ୍ଜିଉଥିଲା।
ସର୍ଵଲୋକାଭଯତ୍ରସ୍ତା ଯେ ଚ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵାସିନଃ। ଭ୍ରଷ୍ଟକାମାଗତାକାଶଂ ଘୋରଂ ତୀଵ୍ରଂ ମହାହଵମ୍
ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଜନ ଭୟରେ ଅତିବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ; ଘୋର ଓ ତୀବ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ଅଭିଲାଷ ଓ ଆଶା ଛାଡ଼ି ଦେଲେ, ଆକାଶ ଭରିଗଲା।
ପରିଘୈଃ ପାଶଶୂଲୈଶ୍ଚ ଖଡ୍ଗଯଷ୍ଟିପରଶ୍ଵଧୈଃ। ଶରୈଶ୍ଚ ନିଶିତୈର୍ଘୋରୈର୍ଜଘ୍ନୁରନ୍ଯୋନ୍ଯମାହଵେ
ପରିଘ, ପାଶ, ଶୂଳ, ତଳୱାର, ଦଣ୍ଡ, କୁହୁଡ଼ି, ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଏକାପରେକା ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରୈର୍ବହୁଧାମୁକ୍ତୈର୍ଦିଶଃ ସର୍ଵା ନିରଂତରମ୍। ଵିଗୃହେଷୁ ଧରଣ୍ଯାଂ ଚ ପର୍ଵତେଷୁ ଜଲେଷୁ ଚ
ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଦିଗଦିଗରେ ନିରନ୍ତର ଛାଡ଼ାଯାଉଥିଲା; ଯୁଦ୍ଧ ଭୂମି, ପାହାଡ଼ ଓ ଜଳରେ ବିସ୍ତାର ହେଲା।
ଦେଵସ୍ଥାନେ ତଥାକାଶେ ପର୍ଵତାଗ୍ରେଷୁ ସାନୁଷୁ। ଗହ୍ଵରେଷୁ ମହାରଣ୍ଯେ ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ଦେବସ୍ଥାନ, ଆକାଶ, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଓ ଢାଲ, ଗୁହା ଓ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ସେମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିଲା।
ପୁଷ୍କଲାଦି ଘନାନାଂ ଚ ଵର୍ଷଧାରା ଜଲଂ ଯଥା। ପତଂତ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ସୈନ୍ଯେଷୁ ଶତଶୋଥ ସହସ୍ରଶଃ
ଘନ ମେଘରୁ ବର୍ଷା ଝରିବା ପରି ଅସ୍ତ୍ର ଶତ ଓ ହଜାର ଭାବରେ ସେନାରେ ପଡ଼ିଥିଲା।
କେଚିତ୍ପେତୁଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ତୁ ଶରୈଃ ସଂଭିନ୍ନଵିଗ୍ରହାଃ। ଶକ୍ତିଭିର୍ମୁସଲୈଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଛତ୍ରଶୂଲପରଶ୍ଵଧୈଃ
କିଛି ଲୋକ ତୀରରେ ଶରୀର ଭିଦ୍ଧ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଶକ୍ତି ଓ ମୁସଳରେ, ଆଉ କିଛି ଛତା, ଶୂଳ ଓ କୁହୁଡ଼ିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ପତିତାଃ ସଂମୁଖେ ଶୂରା ଯୁଦ୍ଧେଷୁ ନ୍ଯାଯଵର୍ତିନଃ। ଗଚ୍ଛଂତି ସୁରସଦ୍ମାନି ସ୍ଵାମ୍ଯର୍ଥେ ଯେ ତ୍ଵଭୀରଵଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ନ୍ୟାୟ ଅନୁସରି ମୁହାମୁହି ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବା ନିର୍ଭୟ ଶୂରବୀରମାନେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାନ୍ତି।
ଯେ ଚାନ୍ଯେ କାତରାଃ ପାପା ହଂତାରୋ ଵିମୁଖାନ୍ରଣେ। ଅନ୍ଯାଯୈର୍ଯେ ଚ ଯୋଦ୍ଧାରସ୍ତେ ଯାନ୍ତି ଯମମଂଦିରଂ
ଯେଉଁମାନେ ଭୟପରା ଓ ପାପୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପଳାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମାରିଥିଲେ, ଅନ୍ୟାୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାନ୍ତି।
ତ୍ରିଦିଵସ୍ଥା ଗଜାରୋହାଃ ସୈନ୍ଧଵସ୍ଥାସ୍ତଥାପରାନ୍। ରଥସ୍ଥାଂଶ୍ଚ ରଥାରୋହାଃ ପଦଗାଂଶ୍ଚ ପଦାତଯଃ
ତ୍ରିଦିବରେ ହାତୀରେ ଚଢ଼ିଥିବା, ସିନ୍ଧୁ କୂଳରେ ଅନ୍ୟମାନେ, ରଥରେ ଚଢ଼ିଥିବା ଓ ପଦଯାତ୍ରୀମାନେ—
ପରସ୍ପରଂ ଵିନିଘ୍ନଂତି ଶୂରା ଯୁଦ୍ଧାଭିକାଂକ୍ଷିଣଃ। ମୁଦିତାଃ ସତ୍ଵସଂପନ୍ନା ଧର୍ମିଷ୍ଠା ବଲସଂଵୃତାଃ
ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ ଶୂରବୀରମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ, ସାହସି, ଧର୍ମିକ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଆବୃତ।
କେଷାଂଚିଦ୍ଵାହଵଶ୍ଛିନ୍ନା ମୁସଲୈର୍ଭିନ୍ନମସ୍ତକାଃ। କେଶାଶ୍ଶିରାଂସି ଵସ୍ତ୍ରାଣି ନିପେତୁର୍ଧରଣୀତଲେ
କିଛି ଲୋକଙ୍କ ଭୁଜ ଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲା, ମୁସଳରେ ମୁଣ୍ଡ ଭାଗିଗଲା; କେଶ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ମଧ୍ଯଚ୍ଛିନ୍ନାସ୍ତଥା ଭିନ୍ନାଃ ପେତୁରୁର୍ଵ୍ଯାଂ ମହାବଲାଃ। ଖଡ୍ଗପାତୈସ୍ତଥା ଚୋଗ୍ରୈଶ୍ଛ୍ରିନ୍ନଭିନ୍ନାଃ ପରଶ୍ଵଧୈଃ
ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ, ତଳୱାର ଓ ଭୟଙ୍କର କୁହୁଡ଼ିରେ ଭାଗି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।