ବାଢମେଵ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠା ଜଯୋ ଵୋ ଭଵତୁ ଦ୍ରୁତମ୍। ତତୋ ଦେଵଗଣାସ୍ସର୍ଵେ ହର୍ଷନିର୍ଭରମାନସାଃ
ଗଣେଶ କହିଲେ: 'ଠିକ୍ ଅଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ, ତୁମମାନଙ୍କର ଜୟ ସିଘ୍ର ହେଉ।'
ଗଣେଶଂ ପୂଜଯାମାସୁର୍ଗଂଧସାରୈସ୍ତୁ ମଣ୍ଡନୈଃ। ଦିଵ୍ଯଧୂପୈଃ ସୁଵସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ କୁସୁମୈର୍ନନ୍ଦନୋଦ୍ଭଵୈଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ଗଣେଶଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଅଳଙ୍କାର,
ପାରିଜାତାଦିଭିଃ ପୁଷ୍ପୈରନ୍ଯୈର୍ଦେଵମନୋହରୈଃ। ପୂଜିତୋ ଗଣପୋ ଦେଵୈରୁଵାଚ ସୁରସତ୍ତମାନ୍
ଦିବ୍ୟ ଧୂପ, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନର ଫୁଲ, ପାରିଜାତ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରିୟ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ।
ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ଵିବୁଧା ଦେଵଂ ଵିଷ୍ଣୁମଦ୍ଭୁତସାହସମ୍। ସ ଵିଧାସ୍ଯତି ଵଃ କାମଂ ଵାଂଚ୍ଛିତଂ ଚ ତତଃ ସୁରାଃ
ଦେବତାମାନଙ୍କର ପୂଜା ପାଇଁ ଗଣେଶ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେଂକୁ କହିଲେ: 'ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ, ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ। ସେ ତୁମମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବେ।'
ସ୍ଵଂସ୍ଵଂ ରଥଂ ସମାରୁହ୍ଯ ଗତାସ୍ତେ ହରିମଵ୍ଯଯମ୍। ପୀତାଂବରଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଊଚୁର୍ଦେଵଗଣା ମୁଦା
ତେବେ ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଅବିନାଶୀ ହରିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ:
ହରାତ୍ମଜଂ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଗଣାଧିପମ୍। ଆଗତାସ୍ତ୍ଵତ୍ସକାଶଂ ଵୈ ମହାତ୍ମନ୍ନଦ୍ଯ କେଶଵ
'ହେ କେଶବ, ଆମେ ହରଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ଗଣନାୟକଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଛୁ, ଏବେ ଆମେ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିଛୁ।'
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଦେଵାନାଂ ଵଚନଂ ହରିରଵ୍ଯଯଃ। ଯଥାତଥ୍ଯମୁଵାଚେଦଂ ହନିଷ୍ଯେ ଦୈତ୍ଯପୁଂଗଵାନ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଅବିନାଶୀ ହରି ସତ୍ୟ କଥା କହିଲେ: 'ମୁଁ ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେଂକୁ ବଧ କରିବି।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଗମୃତଂ ଦେଵା ନାରାଯଣମୁଖାଚ୍ଚ୍ଯୁତମ୍। ହୃଷ୍ଟାଶ୍ଚ ସୁମୁଦାଵିଷ୍ଟା ଦ୍ରଵ୍ଯୈରିଷ୍ଟୈଃ ସମର୍ଚଯନ୍
ନାରାୟଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ଝରିଥିବା ଅମୃତ ସମ କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ହର୍ଷରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଉପହାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ।
ପୁନର୍ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚେଦଂ ଦେଵାନିଂଦ୍ରପୁରୋଗମାନ୍। ସ୍ଵଂସ୍ଵଂ ବଲଂ ସମାହୃତ୍ଯ ସଜ୍ଜୀ ଭଵତ ଵିଜ୍ଵରାଃ
ପୁଣି ବିଷ୍ଣୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେଂକୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ନିଜ ନିଜ ସେନା ଏକଠା କରି, ଭୟ ଛାଡ଼ି ସଜ୍ଜ ହେଉ।'
ହରିଷ୍ଯେ ତାନ୍ଦୁରାଚାରାନ୍ବଲଂ ଚୈଵ ସମଂତତଃ। ଅସ୍ତ୍ରଵୃଂଦଂ ତୁ ସଂଗୃହ୍ଯ ଯୂଯଂ ତିଷ୍ଠତ ନିର୍ଭଯାଃ
'ମୁଁ ସେ ଦୁଷ୍ଟମାନେଂକୁ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବି; ତୁମେ ତୁମ ଅସ୍ତ୍ର ଏକଠା କରି ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରୁହ।'
ମାଧଵସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଗତାଃ ସୁରପୁଂଗଵାଃ। ଵିମାନାନି ସମାରୁହ୍ଯ ସର୍ଵେ ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଧାରିଣଃ
ମାଧବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ନିଜ ନିଜ ଆକାଶ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
ଦେଵାନାଂ ହର୍ଷଵାକ୍ଯାନି ଦୈତ୍ଯଚାରୈଃ ଶ୍ରୁତାନି ଵୈ। ରାଜାନଂ କଥଯାମାସୁର୍ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଂ ମହାବଲମ୍
ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ କହିଥିବା କଥା ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କର ଚରମାନେ ଶୁଣି, ସେମାନେ ସେ ଖବର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୈତ୍ଯପତିସ୍ତତ୍ର ଚୁକୋପାତି ମହାବଲଃ। ସଚିଵାଂସ୍ତୁ ସମାହୂଯ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍୫୦ 1.65.
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଂକୁ ଡାକି କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ।
ଅଧୁନେଂଦ୍ରାଦିଦେଵାଶ୍ଚ ନିଖିଲାଃ କ୍ରୂରବୁଦ୍ଧଯଃ। ମାଧଵଂ ଚ ପରୀପ୍ସନ୍ତଃ ଶଂଭୌ ସର୍ଵଂ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍
'ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ କ୍ରୁର ମନସ୍କାମନେ ହୋଇ, ମାଧବଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ କଥା ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଜଣାଇଦେଇଛନ୍ତି।'
କଥଂ ଜଯଂ ଚ ଲପ୍ସ୍ଯାମୋ ଦୈତ୍ଯଵୃଂଦେତିଦାରୁଣେ। ତ୍ରିପୁରାରିରୁଵାଚେଦଂ ଗଣେଶଂ ଯଜତାମରାଃ
'ଦାରୁଣ ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ସେନାକୁ କିପରି ଆମେ ଜୟ କରିପାରିବୁ?' ଏପରିଭାବରେ ଦେବତାମାନେ ଗଣେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତ୍ରିପୁରାରୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ପୂଜଯିତ୍ଵା ତୁ ତଂ ଦେଵଂ ଜେଷ୍ଯଥାସୁରଦାନଵାନ୍। ତତୋ ଦେଵଗଣୈର୍ହୃଷ୍ଟୈଃ ପୂଜିତୋ ଗଣନାଯକଃ
'ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ତୁମେ ଅସୁର ଓ ଦାନବମାନେଂକୁ ଜୟ କରିପାରିବ।' ଏପରି ଦେବଗଣମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଗଣନାୟକଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଗଣାଧିପେନ ତୁଷ୍ଟେନ କ୍ରୂରୋ ଦତ୍ତୋ ଵରୋ ମହାନ୍। ଜେଷ୍ଯଥାଦ୍ଯାସୁରାନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତତୋ ଦେଵା ମୁଦାନ୍ଵିତାଃ
ଗଣପତିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବଡ଼ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିଲା—'ଆଜି ତୁମେ ସମସ୍ତ ଅସୁରଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବ।' ଏହିଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଖୁସିରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ।
ହରିଂ ନିଵେଦଯାମାସୁରସ୍ମଦ୍ଵଧପରୀପ୍ସଵଃ। ହରେର୍ବାଢମୁପଶ୍ରୁତ୍ଯ ରଥିନଃ ଶସ୍ତ୍ରପାଣଯଃ
ଆମକୁ ମାରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେମାନେ ହରିଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ। ହରିଙ୍କ ବିଷୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶୁଣି, ରଥଚାଳକମାନେ ହସ୍ତରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ।
ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥମଧିତିଷ୍ଠଂତି ନିର୍ଜରାସ୍ତ୍ଵଭଯାମଯି। ଯସ୍ଯ ଯା ଶକ୍ତିରସ୍ତୀହ ଦେଵାଞ୍ଜେତୁଂ ଵଦତ୍ଵଲମ୍
ଅମରମାନେ ଭୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଇ ରହିଛନ୍ତି। ଏଠାରେ କିଏ କେତେ ଶକ୍ତି ରଖିଛି ଦେବତାମାନେ ଜିତିବାକୁ, ସେଥିରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କହନ୍ତୁ।
ତତୋ ରାଜ୍ଞୋଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମଧୁର୍ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ଜେଷ୍ଯାମି ଚ ହରିଂ ରାଜନ୍ସହାଯଂ ମେ ନିଯୋଜଯ
ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ମିଠା କଥାରେ କହିଲେ—'ମୁଁ ହରିଙ୍କୁ ଜିତିଦେବି, ରାଜା, ମୋ ପାଇଁ ଏକ ସହାୟକ ନିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।'
ଜିତେ ନାରାଯଣେ ଦେଵାଃ ସଭଯାସ୍ତ୍ରିଦଶା ଧ୍ରୁଵମ୍। ତସ୍ମାନ୍ନାରାଯଣୋଽସ୍ମାକଂ ଭାଗଃ ସର୍ଵପୁରଂଜଯଃ
ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଯଦି ହରାଇଦିଆଯିବ, ଦେବତାମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ତ୍ରିଦଶମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭୟଭିତ ହେବେ। ତେଣୁ, ନାରାୟଣ ଆମ ପକ୍ଷରେ, ସମସ୍ତ ପୁରୀକୁ ଜିତିବା ଶକ୍ତି ଥିବା।
ତତୋ ଧୁଂଧୁଶ୍ଚ ସୁଂଦଶ୍ଚ କାଲକେଯୋ ମହାବଲଃ। ସହାଯଶ୍ଚ ମଧୋସ୍ତସ୍ଯ ଜେଷ୍ଯାମୋ ମାଧଵଂ ନୃପ
ତାପରେ ଧୁଂଧୁ, ସୁଂଦ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାଳକେୟ, ମଧୁଙ୍କ ସହାୟକ—ଏମାନେ କହିଲେ, 'ରାଜା, ଆମେ ମାଧବଙ୍କୁ ଜିତିଦେବୁ।'
ସର୍ଵଦୈତ୍ଯବଲେ ମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଦୃଢଵିକ୍ରମାଃ। କାଲମୃତ୍ଯୁସମା ଵୀରାଃ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଵିଧିପାରଗାଃ
ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟସେନାର ମୁଖ୍ୟ ଏହି ଚାରିଜଣ, ଦୃଢ଼ ପ୍ରତାପଶାଳୀ। ସମୟ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ବୀର, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ବଲସ୍ତତ୍ରାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଯସ୍ମିନ୍ଜଯ ଉପସ୍ଥିତଃ। ତଂ ଚ ଜେଷ୍ଯାମି ଜିଷ୍ଣୁଂ ଚ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମେ ଦୃଢା ନୃପ
ସେଠାରେ ବଳ କହିଲେ—'ଯେଉଁଠାରେ ବିଜୟ ଅଛି, ମୁଁ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଓ ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜିତିଦେବି; ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦୃଢ଼, ରାଜା।'
ନମୁଚିଶ୍ଚ ମୁଚିଶ୍ଚୈଵ ଭ୍ରାତରୌ ବଲଦର୍ପିତୌ। ଊଚତୁସ୍ତୌ ନୃପଂ ହ୍ଯାଵାଂ ଜେଷ୍ଯାଵୋ ଵୈ ବଲାଦ୍ବଲୌ
ନାମୁଚି ଓ ମୁଚି, ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ ଦୁଇ ଭାଇ, ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଆମେ ଦୁଇଜଣ, ବଳରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜିତିବୁ।'
ଜମ୍ଭଶ୍ଚୈଵାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯମିଂଦ୍ରମିଂଦ୍ରପୁରୋଗମାନ୍। ଜେଷ୍ଯାମି ନାତ୍ର ସଂଦେହୋ ଦୈତ୍ଯା ଭଵତ ଵିଜ୍ଵରାଃ
ଜମ୍ଭ କହିଲେ—'ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ, ମୁଁ ଜିତିବି; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭୟ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ।'
ତ୍ରିପୁରଶ୍ଚାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଜେଷ୍ଯାମି ଚ ଵିନାଯକମ୍। ତାଵଦୂଚେଽଥ ସେନାନୀର୍ମଯୋ ଦେଵାଂତକୋ ବଲୀ
ତ୍ରିପୁର କହିଲେ—'ମୁଁ ବିନାୟକଙ୍କୁ ଜିତିବି।' ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନାପତି ମୟ, ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, କହିଲେ—
କୁବେରଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷୋଭିଃ ସର୍ଵାଂଶ୍ଚୈଵ ହିରଣ୍ଯକାନ୍। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ତତ୍ର ନାରଦୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ
'ମୁଁ କୁବେରଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ବିରୋଧ କରିବି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ହିରଣ୍ୟକମାନେ ମଧ୍ୟ।' ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ମହାନ ଋଷି ନାରଦ ଆସିଲେ।
ଗତ୍ଵୋଵାଚ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଂ ଜିଷ୍ଣୁଦୂତୋହମାଗତଃ। ରାଜ୍ଯଂ ତ୍ଯଜ ସ୍ଵଵାଚା ନଃ ପ୍ରାଣେଷୁ ଯଦି ତେ ହିତମ୍
ସେଠାକୁ ଯାଇ, ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କୁ କହିଲେ—'ମୁଁ ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତ, ଏଠାରେ ଆସିଛି; ତୁମେ ଯଦି ଜୀବନକୁ ପ୍ରିୟ କର, ନିଜେ କହି ରାଜ୍ୟ ଛାଡ଼।'
ନ ଚେଦ୍ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ମାମଦ୍ଯ ନ ଵା ଗଚ୍ଛ ରସାତଲମ୍। ତତଃ କୋପାଦୁଵାଚେଦଂ ନାରଦଂ ମୁନିସତ୍ତମମ୍
'ନ ହେଲେ, ଆଜି ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର; କିମ୍ବା ତଳସ୍ଥଳକୁ ଚାଲିଯାଅ।' ତାପରେ କ୍ରୋଧରେ, ସେ ମହାନ ଋଷି ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ—