ଛଦ୍ମନା ଛଲିତଃ ପୂର୍ଵଂ ବଲିର୍ବଲଵତାଂ ଵରଃ। ତତଃ ପାଦଦ୍ଵଯେନୈଵ କ୍ରାଂତଂ ସର୍ଵଂ ମହୀତଲମ୍
ଏକ ଚଳକାଳରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳିକୁ ଠକାଯାଇଥିଲା; ପରେ, ଦୁଇଟି ପାଦରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଅଟିଯାଇଥିଲା।
ନଭଃ ପାଦଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ଭିତ୍ଵା ମମ ପୁରଃ ସ୍ଥିତଃ। ମଯା ସଂପୂଜିତଃ ପାଦଃ କମଣ୍ଡଲୁଜଲେନ ଵୈ
ସେ ପାଦ ଆକାଶ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଭେଦି ମୋର ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ହୋଇଥିଲା; ମୁଁ କମଣ୍ଡଳୁର ଜଳରେ ସେ ପାଦକୁ ପୂଜା କରିଥିଲି।
ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯୈଵାର୍ଚିତାତ୍ପାଦାଦ୍ଧେମକୂଟେଽପତଜ୍ଜଲମ୍। ତତ୍କୂଟାଚ୍ଛଂକରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭ୍ରମତେ ସା ଜଟାସ୍ଥିତା
ପାଦକୁ ଧୋଇ ଓ ପୂଜା କରିବା ପରେ, ସେ ଜଳ ସୁନାର ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା; ସେଠାରୁ ଶଂକରଙ୍କ ଚୁଡ଼ାକୁ ପହଞ୍ଚି, ତାଙ୍କ ଜଟାରେ ଘୂରିବାକୁ ଲାଗିଲା।
ତତୋ ଭଗୀରଥେନୈଵ ସମାରାଧ୍ଯ ଶିଵଂ ଭୁଵି। ଆନୀଯାରାଧିତୋ ନିତ୍ଯଂ ତପସା ଗଜପୁଂଗଵଃ
ତାପରେ ଭଗୀରଥ ଭୂମିରେ ଶିବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି, ନିତ୍ୟ ତପସ୍ୟାରେ ଗଜରାଜକୁ ଆଣି ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ତେନ ଭିତ୍ଵା ନଗଂ ଵୀର୍ଯାତ୍ତ୍ରିଭିର୍ଦଂତୈଃ କୃତଂ ବିଲମ୍। ତତସ୍ତ୍ରିବିଲଗା ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ରିସ୍ରୋତା ଲୋକଵିଶ୍ରୁତା
ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପାହାଡ଼କୁ ତିନିଟି ଦାନ୍ତରେ ଭେଦି ଗୁହା କରାଯାଇଥିଲା; ଏହିପରି ତିନି ଗୁହା ମାଧ୍ୟମରେ ବହିବାରୁ ସେ ତିନି ଧାରା ଭାବେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ହରିବ୍ରହ୍ମହରଯୋଗାତ୍ପୂତା ଲୋକସ୍ଯ ପାଵନୀ। ସମାସାଦ୍ଯ ଚ ତାଂ ଦେଵୀଂ ସର୍ଵଧର୍ମଫଲଂ ଲଭେତ୍
ହରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ହରଙ୍କ ଏକତାରେ ସେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି; ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କଲେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଫଳ ମିଳେ।
ପାଠଯଜ୍ଞପରୈଃ ସର୍ଵୈର୍ମଂତ୍ର ହୋମ ସୁରାର୍ଚନୈଃ। ସା ଗତିର୍ନ ଭଵେଜ୍ଜଂତୋର୍ଗଂଗା ସଂସେଵଯା ଚ ଯା
ପାଠ, ଯଜ୍ଞ, ମନ୍ତ୍ର, ହୋମ, ଦେବତା ପୂଜା—ଏସବୁ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ସେବା ବିନା ସେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଧର୍ମସ୍ଯ ସାଧନୋପାଯୋ ହ୍ଯତଃ ପରୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପୁଣ୍ଯସଂଯୋଗାତ୍ତସ୍ମାତ୍ତାଂ ଵ୍ରଜ ନାରଦ
ଧର୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଏହାଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଉପାୟ ନାହିଁ; ତିନି ଲୋକର ପୁଣ୍ୟ ସଂଯୋଗରୁ, ଏହିକାରଣରେ, ନାରଦ, ତୁମେ ସେଠାକୁ ଯାଅ।
ଗଂଗାତୋଯାସ୍ଥିସଂଯୋଗାତ୍ସୁତାସ୍ତେ ସଗରସ୍ଯ ଚ। ସ୍ଵର୍ଗତାଃ ପିତୃଭିଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଵପୂର୍ଵାପରଜୈଃ ସହ
ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଓ ଅସ୍ଥିର ସଂଯୋଗ ହେବାରୁ ସଗରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିତୃମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ତତୋ ବ୍ରହ୍ମମୁଖାଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନାରଦୋ ମୁନିପୁଂଗଵଃ। ଗଂଗାଦ୍ଵାରେ ତପଃ କୃତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଣା ସଦୃଶୋଭଵତ୍
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହାମୁନି ନାରଦ ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରରେ ତପସ୍ୟା କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମାନ ମହାନ ହେଲେ।
ସର୍ଵତ୍ର ସୁଲଭା ଗଂଗା ତ୍ରିଷୁସ୍ଥାନେଷୁ ଦୁର୍ଲଭା। ଗଂଗାଦ୍ଵାରେ ପ୍ରଯାଗେ ଚ ଗଂଗାସାଗରସଂଗମେ
ଗଙ୍ଗା ସମସ୍ତଠାରେ ସହଜରେ ମିଳେ, କିନ୍ତୁ ତିନିଟି ସ୍ଥାନରେ ତାହା ଦୁର୍ଲଭ — ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାର, ପ୍ରୟାଗ ଓ ଗଙ୍ଗା-ସାଗର ସଙ୍ଗମ।
ତ୍ରିରାତ୍ରେଣୈକରାତ୍ରେଣ ନରୋ ଯାତି ପରାଂ ଗତିମ୍। ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ସଦ୍ଯୋ ମୁକ୍ତିଂ ଵିଚିଂତଯେତ୍
ତିନି ରାତି କିମ୍ବା ଏକ ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପାଇଁଥାଏ। ଏହିଠାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଏହିଠାରେ ସତ୍ୟମୁକ୍ତି ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛତ ଧର୍ମଜ୍ଞାଃ ଶିଵାଂ ଭାଗୀରଥୀମିହ। ଅଚିରେଣୈଵ କାଲେନ ସ୍ଵର୍ଗଂ ମୋକ୍ଷଂ ପ୍ରଗଚ୍ଛଥ
ଏହିଠାରୁ, ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ, ଏଠାରେ ଶୁଭ ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀକୁ ଯାଆନ୍ତୁ। ଅତି ଶୀଘ୍ର ଏହିଠାରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇବେ।
ଵିଶେଷାତ୍କଲିକାଲେ ଚ ଗଂଗା ମୋକ୍ଷପ୍ରଦା ନୃଣାଂ। କୃଚ୍ଛ୍ରାଚ୍ଚ କ୍ଷୀଣସତ୍ଵାନାମନଂତଃ ପୁଣ୍ଯସଂଭଵଃ
ବିଶେଷକରି କଳିଯୁଗରେ ଗଙ୍ଗା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ କଷ୍ଟରେ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅସୀମ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ତତସ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣା ହୃଷ୍ଟାଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯାସାଦ୍ଗିରଂ ଶୁଭାମ୍। ଗଂଗାଯାଂ ତୁ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ମୋକ୍ଷମାର୍ଗଂ ଯଯୁସ୍ତଦା
ତାପରେ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶୁଭ କଥା ଶୁଣି ଖୁସି ହୋଇ, ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ତପସ୍ୟା କରି, ମୋକ୍ଷର ପଥକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ମର୍ତ୍ଯଃ ପୁଣ୍ଯାଖ୍ଯାନମନୁତ୍ତମମ୍। ସର୍ଵଂ ତରତି ଦୁଃଖୌଘ ଗଂଗାସ୍ନାନଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଏହି ପବିତ୍ର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥା ଯେଉଁ ମାନବ ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ତରିଯାଏ ଓ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ପାଏ।
ସକୃଦୁଚ୍ଚାରିତେ ଚୈଵ ସର୍ଵଯଜ୍ଞଫଲଂ ଲଭେତ୍। ଦାନଂ ଜପ୍ଯଂ ତଥା ଧ୍ଯାନଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ମଂତ୍ରଂ ସୁରାର୍ଚନମ୍
ଏହି କଥାକୁ ଏକଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ, ଦାନ, ଜପ, ଧ୍ୟାନ, ସ୍ତୋତ୍ର, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଦେବତା ପୂଜାର ଫଳ ମିଳେ।
ତତ୍ରୈଵ କାରଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ସ ଚାନଂତଫଲଂ ଲଭେତ୍। ତସ୍ମାତ୍ତତ୍ରୈଵ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ଜପହୋମାଦିକଂ ନରୈଃ
ଏଠି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଥିବା ଲୋକେ ଅସୀମ ଫଳ ପାଏ। ତେଣୁ ଏଠି ଜପ, ହୋମ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଅନଂତଂ ଚ ଫଲଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଜନ୍ମଜନ୍ମସୁ ଲଭ୍ଯତେ
ଅସୀମ ଫଳ ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ଯାହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ମିଳେ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ- ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ପୂର୍ଵଂ ଵ୍ଯାସଶିଷ୍ଯୋ ମହାମୁନିଃ। ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଗୁରୁଂ ଭୀଷ୍ମ ସଂଜଯଃ ପରିପୃଚ୍ଛତି
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ — ସେ ସମୟରେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ମହାମୁନି ସଞ୍ଜୟ, ଗୁରୁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଦେଵାନାଂ ପୂଜନୋପାଯଂ କ୍ରମଂ ବ୍ରୂହି ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍। ଅଗ୍ରେ ପୂଜ୍ଯତମଃ କୋସୌ କୋ ମଧ୍ଯୋ ନିତ୍ଯପୂଜନେ
ଦେବତାମାନେ କେମିତି ପୂଜିବେ, କେଉଁ ଅନୁକ୍ରମରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଆଗରେ କେଉଁଠି ପୂଜା କରିବେ, ଦିନ ପ୍ରତିଦିନ କେଉଁଠି ମୁଖ୍ୟ ପୂଜା କରିବେ — ଏହି ସଠିକ୍ ବିଧି କହନ୍ତୁ।
ଅଂତେ ଚ ପୂଜା କସ୍ଯୈଵ କସ୍ଯ କୋ ଵା ପ୍ରଭାଵକଃ। କିଂଵା କଂ ଚ ଫଲଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ପୂଜଯିତ୍ଵା ଲଭେନ୍ନରଃ
ପୂଜାର ଶେଷରେ କାହାର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, କେଉଁ ଦେବତା କେଉଁ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ କାହାକୁ ପୂଜିଲେ କେଉଁ ଫଳ ମିଳେ — ଏହି ସବୁ କଥା କହନ୍ତୁ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଗଣେଶଂ ପୂଜଯେଦଗ୍ରେ ତ୍ଵଵିଘ୍ନାର୍ଥଂ ପରେ ତ୍ଵିହ। ଵିନାଯକତ୍ଵମାପ୍ନୋତି ଯଥା ଗୌରୀସୁତୋ ହି ସଃ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ଗଣେଶଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି କଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ଗଣେଶଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଉଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଇଥାଏ, କାରଣ ସେ ଗୌରୀଙ୍କ ପୁଅ।
ପାର୍ଵତ୍ଯଜନଯତ୍ପୂର୍ଵଂ ସୁତୌ ମହେଶ୍ଵରାଦିମୌ। ସର୍ଵଲୋକଧରୌ ଶୂରୌ ଦେଵୌ ସ୍କଂଦଗଣାଧିପୌ
ପୂର୍ବେ ପାର୍ବତୀ ଦୁଇପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ — ସମସ୍ତ ଲୋକର ଧାରକ ଓ ବୀର ଦେବତା, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଗଣପତି, ଯେଉଁମାନେ ଦେବଗଣଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ।
ତୌ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନଗସୁତା ସିଧ୍ଯର୍ଥଂ ପର୍ଯଭାଷତ। ଇଦଂ ତୁ ମୋଦକଂ ପୁତ୍ରୌ ଦେଵୈର୍ଦତ୍ତଂ ମୁଦାନ୍ଵିତୈଃ
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ସଫଳତା ପାଇଁ କହିଲେ — 'ମୋ ପୁଅମାନେ, ଏହି ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଦେଇଛନ୍ତି।'
ମହାବୁଦ୍ଧୀତି ଵିଖ୍ଯାତଂ ସୁଧଯା ପରିନିର୍ମିତମ୍। ଗୁଣଂ ଚାସ୍ଯ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁତଂ ତୁ ସମାହିତୌ
'ଏହାକୁ ମହାବୁଦ୍ଧି ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାଏ, ଅମୃତରୁ ତିଆରି। ଏହାର ଗୁଣ କହିବି, ଦୁଇଝଣ ମନ ଲଗାଇ ଶୁଣ।'
ଅସ୍ଯୈଵାଘ୍ରାଣମାତ୍ରେଣ ଅମରତ୍ଵଂ ଲଭେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍। ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରକୋଵିଦଃ
ଏହାକୁ କେବଳ ଘ୍ରାଣ କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଅମରତ୍ୱ ମିଳେ; ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିପାରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୁଏ।
ନିପୁଣଃ ସର୍ଵତଂତ୍ରେଷୁ ଲେଖକଶ୍ଚିତ୍ରକୃତ୍ସୁଧୀଃ। ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ସେ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଓ ତନ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ, ଚତୁର୍ ଲେଖକ ଓ ଚିତ୍ରକାର, ଜ୍ଞାନ ଓ ତତ୍ତ୍ୱର ଜ୍ଞାନୀ, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପୁତ୍ରୌ ଧର୍ମାଦଧିକତାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସିଦ୍ଧିଶତଂ ଵ୍ରଜେତ୍। ଯସ୍ତସ୍ଯ ଵୈ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ପିତୁସ୍ତେ ସଂମତଂ ତ୍ଵିଦମ୍
ପୁଅମାନେ ଧର୍ମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଶତଗୁଣ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି; ଯିଏ ଏହା ଦେଇଥାଏ, ସେଠିକି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପିତାଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନତା ଦେବି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାତୃମୁଖାଦେଵଂ ଵଚଃ ପରମକୋଵିଦଃ। ସ୍କଂଦସ୍ତୀର୍ଥଂ ଯଯୌ ସଦ୍ଯଃ ସର୍ଵଂ ତ୍ରିଭୁଵନସ୍ଥିତଂ
ମାଆଁଙ୍କ ମୁଁହରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅତି ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ସ୍କନ୍ଦ ସମସ୍ତ ତିନି ଭୁବନ ସହିତ ସେଇ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।