ପାନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥେଚ୍ଛଂ ଚ ଗଂଗାଂଭଃ ସ ଵିଶିଷ୍ଯତେ। ତାଵତ୍ପ୍ରଭାଵସ୍ତୀର୍ଥାନାଂ ଦେଵାନାଂ ତୁ ଵିଶେଷତଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ୍ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ପିଏ, ସେ ସମସ୍ତଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ। ଏହିପରି ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ମହିମା, ବିଶେଷକରି ଦେବମାନେଙ୍କର।
ତାଵତ୍ପ୍ରଭାଵୋ ଵେଦାନାଂ ଯାଵନ୍ନାପ୍ନୋତି ଜାହ୍ନଵୀମ୍। ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯୋର୍ଧକୋଟୀ ଚ ତୀର୍ଥାନାଂ ଵାଯୁରବ୍ରଵୀତ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାହ୍ନବୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବେଦମାନେର ମହିମା ଏପରି। ବାୟୁ କହିଛନ୍ତି, ତିନି କୋଟି ଓ ଦଶ କୋଟି ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ଦିଵିଭୁଵ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚ ତାନି ତେ ସନ୍ତି ଜାହ୍ନଵି। ଵିଷ୍ଣୁପାଦାବ୍ଜସଂଭୂତେ ଗଂଗେ ତ୍ରିପଥଗାମିନି
ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଜାହ୍ନବୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଅଛି। ହେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ତିନିପଥ ବହୁଥିବା ଗଙ୍ଗା,
ଧର୍ମଦ୍ରଵେତି ଵିଖ୍ଯାତେ ପାପଂ ମେ ହର ଜାହ୍ନଵି। ଵିଷ୍ଣୁପାଦପ୍ରସୂତାସି ଵୈଷ୍ଣଵୀ ଵିଷ୍ଣୁପୂଜିତା
ଧର୍ମର ସାର ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉଥିବା ଜାହ୍ନବୀ, ମୋର ପାପ ଦୂର କର। ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜିତ।
ତ୍ରାହି ମାମେନସସ୍ତସ୍ମାଦାଜନ୍ମମରଣାଂତିକାତ୍। ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଧର୍ମସଂପୂର୍ଣେ ଶ୍ରୀମତା ରଜସା ଚ ତେ
ହେ ଶ୍ରୀମାନ୍ତ ଭଗବତୀ, ଆପଣଙ୍କ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଧର୍ମ ଓ ମହିମାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ମନର ଅଧିକାରିଣୀ, ମୋତେ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଫଳରୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ଅମୃତେନ ମହାଦେଵି ଭାଗୀରଥି ପୁନୀହି ମାଂ। ତ୍ରିଭିଃ ଶ୍ଲୋକଵରୈରେଭିର୍ଯଃ ସ୍ନାଯାଜ୍ଜାହ୍ନଵୀ ଜଲେ
ହେ ମହାଦେବୀ ଭାଗୀରଥୀ, ଆପଣଙ୍କ ଅମୃତ ସ୍ନାନରେ ମୋତେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁଠି ଜାହ୍ନବୀ ଜଳରେ ଏହି ତିନିଟି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ଲୋକ ପଢି ସ୍ନାନ କରିଥାଏ—
ଜନ୍ମକୋଟିକୃତାତ୍ପାପାନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ। ମୂଲମଂତ୍ରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଜାହ୍ନଵ୍ଯା ହରଭାଷିତମ୍
ସେ ଲୋକ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ଜାହ୍ନବୀଙ୍କୁ ହରଙ୍କ କଥିତ ମୂଳମନ୍ତ୍ର କହିବି।
ସକୃଜ୍ଜପାନ୍ନରଃ ପୂତୋ ଵିଷ୍ଣୁଦେହେ ପ୍ରତିଷ୍ଠତି। ମଂତ୍ରଶ୍ଚାଯଂ- ଓଁନମୋ ଗଂଗାଯୈ ଵିଶ୍ଵରୂପିଣ୍ଯୈ ନାରାଯଣ୍ଯୈ ନମୋନମଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଯେଉଁଠି ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଜପ କରେ, ସେ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି— ଓଁ ନମୋ ଗଙ୍ଗାୟୈ ବିଶ୍ୱରୂପିଣ୍ୟୈ ନାରାୟଣ୍ୟୈ ନମୋ ନମଃ।
ଜାହ୍ନଵୀତୀରସଂଭୂତାଂ ମୃଦଂ ମୂର୍ଧ୍ନା ବିଭର୍ତି ଯଃ। ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଗଂଗାସ୍ନାନଂ ଵିନା ନରଃ
ଯେଉଁଠି ଜାହ୍ନବୀ ତୀରର ମାଟି ମୁଣ୍ଡରେ ଧରେ, ସେ ଲୋକ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ କରିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ଗଂଗାଜଲୋର୍ମିନିର୍ଧୂତ ପଵନଂ ସ୍ପୃଶତେ ଯଦି। ସ ପୂତଃ କଲ୍ମଷାଦ୍ଘୋରାତ୍ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚାକ୍ଷଯମଶ୍ନୁତେ
ଗଙ୍ଗା ଜଳର ତରଙ୍ଗରେ ଧୋଇଯାଇଥିବା ଧୂଳିକୁ ଯଦି କେହି ଛୁଏ, ସେ ଭୟଙ୍କର ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଓ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ଯାଵଦସ୍ଥି ମନୁଷ୍ଯସ୍ଯ ଗଂଗାତୋଯେ ପ୍ରତିଷ୍ଠତି। ତାଵଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ମଣିଷର ଅସ୍ଥି ଯେତେଦିନ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ରହିଥାଏ, ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ପିତ୍ରୋର୍ବଂଧୁଜନାନାଂ ଚ ଅନାଥାନାଂ ଗୁରୋରପି। ଗଂଗାଯାମସ୍ଥିପାତେନ ନରଃ ସ୍ଵର୍ଗାନ୍ନ ହୀଯତେ
ମାତା, ପିତା, ବନ୍ଧୁ, ଅନାଥ କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ ଅସ୍ଥି ଗଙ୍ଗାରେ ଭସାଇଲେ, ସେ ଲୋକ ସ୍ୱର୍ଗରୁ କେବେ ଛୁଟି ନାହିଁ।
ଗଂଗାଂ ପ୍ରତିଵହେଦ୍ଯସ୍ତୁ ପିତୄଣାମସ୍ଥିଖଂଡକମ୍। ପଦେପଦେଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ
ଯେଉଁଠି ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ଅସ୍ଥି ଖଣ୍ଡକୁ ଗଙ୍ଗାକୁ ନେଇଯାଏ, ସେ ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପରେ ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ଧନ୍ଯା ଜାନପଦା ଯେ ଚ ପଶଵଃ ପକ୍ଷିକୀଟକାଃ। ସ୍ଥାଵରା ଜଂଗମାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଗଂଗାତୀରସମାଶ୍ରିତାଃ
ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ରହୁଥିବା ଲୋକ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, କୀଟ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଧନ୍ୟ।
କ୍ରୋଶାଂତର ମୃତା ଯେ ଚ ଜାହ୍ନଵ୍ଯା ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ। ମାନଵା ଦେଵତାସ୍ସଂତି ଇତରେ ମାନଵା ଭୁଵି
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁ ମଣିଷ ଜାହ୍ନବୀଠାରୁ ଏକ କ୍ରୋଶ ମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବତା ହୁଅନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ପୃଥିବୀରେ ମଣିଷ ଭାବେ ରହନ୍ତି।
ଗଂଗାସ୍ନାନାଯ ସଂଗଚ୍ଛନ୍ପଥି ସଂମ୍ରିଯତେ ଯଦି। ସ ଚ ସ୍ଵର୍ଗମଵାପ୍ନୋତି ଗଂଗାସ୍ନାନଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଯଦି କେହି ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ ପାଇଁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ପଥରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ ଓ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ଲଭ କରେ।
ଗଂଗାଜଲେ ପ୍ରଯାସ୍ଯଂତି ତେ ଜୀଵାଃ ପଥି ଯେ ମୃତାଃ। କୀଟାଃ ପଂତଂଗାଶ୍ଶଲଭାଃ ପାଦାଘାତେନ ଗଚ୍ଛତାଂ
ଗଙ୍ଗାକୁ ଯିବା ପଥରେ ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି— କୀଟ, ପତଙ୍ଗ, ଶଳଭ କିମ୍ବା ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଦ ତଳେ ପିସାଯାଇଥିବା— ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ଜଳକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।
ଯେ ଵଦଂତି ସମୁଦ୍ଦେଶଂ ଗଂଗାଂ ପ୍ରତି ଜନଂ ଦ୍ଵିଜାଃ। ତେ ଚ ଯାଂତି ପରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଗଂଗାସ୍ନାନଫଲଂ ନରାଃ
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗା ଦିଗରେ ଦେଖାଇଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁଣ୍ୟ ପାଆନ୍ତି; ଲୋକେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ଲଭ କରନ୍ତି।
ଜାହ୍ନଵୀଂ ଯେ ଚ ନିଂଦଂତି ପାଷଣ୍ଡୈର୍ହତଚେତସଃ। ତେ ଯାଂତି ନରକଂ ଘୋରଂ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍
ଯେଉଁମାନେ ପାଷଣ୍ଡୀ ମନୋଭାବରେ ଜାହ୍ନବୀଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଯାଠାରୁ ଫେରିବା ଦୁର୍ଲଭ।
ଦୁସ୍ଥୋଵାପି ସ୍ମରନ୍ନିତ୍ଯଂ ଗଂଗେତି ପରିକୀର୍ତଯନ୍। ପଠନ୍ସ୍ଵର୍ଗମଵାପ୍ନୋତି କିମନ୍ଯୈର୍ବହୁଭାଷିତୈଃ
ଯଦିଓ ଯିବାକୁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଯେଉଁଠି ନିତ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ନାମ ସ୍ମରଣ କରେ ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ପଢିଲେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ଅନ୍ୟ କିଛି ବହୁ କଥାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
ଗଂଗାଗଂଗେତି ଯୋ ବ୍ରୂଯାଦ୍ଯୋଜନାନାଂ ଶତୈରପି। ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁଠି ଶତ-ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ 'ଗଙ୍ଗା, ଗଙ୍ଗା' ବୋଲି କହେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଏ।
ଅଂଧାଶ୍ଚ ପଂଗଵସ୍ତେ ଚ ଵୃଥାଭଵ ସମୁଦ୍ଭଵାଃ। ଗର୍ଭପାତାଦ୍ଵିପଦ୍ଯଂତେ ଯେ ଗଂଗାଂ ନ ଗତା ନରାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ଧ, ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ, ବ୍ୟର୍ଥ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଗର୍ଭପାତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି— ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ଗଙ୍ଗାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିନାହାନ୍ତି।
ନ କୀର୍ତଯଂତି ଯେ ଗଂଗାଂ ଜଡତୁଲ୍ଯା ନରାଧମାଃ। ପରାନ୍ନୋପଦିଶଂତି ସ୍ମ ଵାତୂଲାଶ୍ଚିତ୍ତଵିଭ୍ରମାଃ
ଯେମାନେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କର କୀର୍ତି କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମୁଢ଼ ଓ ନିମ୍ନମାନବ ଭଳି, ଅସ୍ଥିର ଓ ଚିତ୍ତଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ଅନ୍ୟର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ନ ପଠଂତି ଜନା ଯେ ଚ ତେଷାଂ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଵିନିଷ୍ଫଲମ୍। ଗଂଗାପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଵିପ୍ରାଃ କୁଧିଯଃ ପତିତାଧମାଃ
ଯେମାନେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କର କୀର୍ତି ପାଠ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ର ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ଓ ପତିତ ଲୋକମାନେ ଗଙ୍ଗାର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ପାଠଯଂତି ଜନା ଯେ ଚ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ନିପଠଂତି ଚ। ଗଚ୍ଛଂତି ତେ ଦିଵଂ ଧୀରାସ୍ତାରଯଂତି ପିତୄନ୍ଗୁରୂନ୍
ଯେମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କର କୀର୍ତି ପାଠ କରନ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ଧୀର ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି ଓ ନିଜ ପିତୃମାନେ ଓ ଗୁରୁମାନେକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।
ପାଥେଯକଂ ଗଚ୍ଛତାଂ ଯୋ ଵସୁ ଶକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରଯଚ୍ଛତି। ଭାଗୀରଥ୍ଯା ଲଭେତ୍ସ୍ନାନଂ ଯଃ ପରାନ୍ନେନ ଗଚ୍ଛତି
ଯିଏ ଯାତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟର ଖାଦ୍ୟ ନେଇ ଭାଗୀରଥୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଯାଏ, ସେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
କର୍ତୁଃ ସ୍ନାନଫଲଂ ଵିଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ପ୍ରେରକସ୍ଯ ଚ। ଇଚ୍ଛଯାନିଚ୍ଛଯା ଚାପି ପ୍ରେରଣେନାନ୍ଯସେଵଯା
ଯିଏ ନିଜେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ; ଯିଏ ଅନ୍ୟକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥାଏ, ସେ ଦୁଇଗୁଣି ପୁଣ୍ୟ ପାଏ—ସେଇଚାହେଁ କି ଅଚାହେଁ, ପ୍ରେରଣା କିମ୍ବା ସେବା ଦ୍ୱାରା।
ଜାହ୍ନଵୀଂ ଯୋ ଗତଃ ପୁଣ୍ଯାଂ ସ ଗଚ୍ଛେନ୍ନିର୍ଜରାଲଯମ୍। ଦ୍ଵିଜା ଊଚୁଃ- ଗଂଗାଯାଃ କୀର୍ତନଂ ଵ୍ଯାସ ଶ୍ରୁତଂ ତ୍ଵତ୍ତୋ ଵିନିର୍ମଲମ୍
ଯିଏ ପବିତ୍ର ଜାହ୍ନବୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଯାଏ, ସେ ଅମରମାନେର ନିବାସକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଦ୍ୱିଜମାନେ କହିଲେ—'ହେ ବ୍ୟାସ, ଆମେ ତୁମଠାରୁ ଗଙ୍ଗାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ କୀର୍ତି ଶୁଣିଲୁ।'
ଗଂଗା କସ୍ମାତ୍କିମାକାରା କୁତଃ ସା ହ୍ଯତିପାଵନୀ। ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ କଥଯାମ୍ଯଦ୍ଯ କଥାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ପୁରାତନୀଂ
'ଗଙ୍ଗା କାହିଁକି ଏତେ ପବିତ୍ର? ତାଙ୍କର ରୂପ କଣ? ସେ କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି?' ବ୍ୟାସ କହିଲେ—'ଶୁଣ, ମୁଁ ଏବେ ପୁରାତନ ଏକ ପବିତ୍ର କଥା କହିବି।'
ଯାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୋକ୍ଷମାର୍ଗଂ ଚ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ନରସତ୍ତମଃ। ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ପୁରା ଗତ୍ଵା ନାରଦୋ ମୁନିପୁଂଗଵଃ
ଯାହା ଶୁଣିଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନବ ମୋକ୍ଷର ପଥ ପାଇଥାଏ; ପୂର୍ବେ ମହାମୁନି ନାରଦ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଗଲେ।