ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତସ୍ସ ଏଵେହ ସର୍ଵେଷାମୁତ୍ତମୋତ୍ତମଃ। ଗଂଗାଂ ସଂଶ୍ରିତ୍ଯ ଯସ୍ତିଷ୍ଠେତ୍ତସ୍ଯ କାର୍ଯଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଏହି ଭୂମିରେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ରହେ, ସେ ଜୀବନମୁକ୍ତ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଗଙ୍ଗା ସାଙ୍ଗରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି କରିବା ଅବଶ୍ୟକ ନାହିଁ।
କୃତକୃତ୍ଯସ୍ସ ଵୈ ମୁକ୍ତୋ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତଶ୍ଚ ମାନଵଃ। ଯଜ୍ଞୋ ଦାନଂ ତପୋ ଜପ୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଚ ସୁରପୂଜନମ୍
ଏମିତି ଲୋକ ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତ ଓ ଜୀବନମୁକ୍ତ। ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ, ଜପ, ପିତୃକର୍ମ ଓ ଦେବପୂଜା—
ଗଂଗାଯାଂ ତୁ କୃତଂ ନିତ୍ଯଂ କୋଟିକୋଟି ଗୁଣଂ ଭଵେତ୍। ଅନ୍ଯସ୍ଥାନେ କୃତଂ ପାପଂ ଗଂଗାତୀରେ ଵିନଶ୍ଯତି
ଗଙ୍ଗାରେ ନିତ୍ୟ କରାଯାଉଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କୋଟି କୋଟି ଗୁଣ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ନଶ୍ୱର ହୁଏ।
ଗଂଗାତୀରେ କୃତଂ ପାପଂ ଗଂଗାସ୍ନାନେନ ନଶ୍ଯତି। ଆତ୍ମନୋ ଜନ୍ମନକ୍ଷତ୍ରେ ଜାହ୍ନଵୀସଂଗତେ ଦିନେ
ଗଙ୍ଗା ତୀରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଗଙ୍ଗା ସ୍ନାନ କରିଲେ ଦୂର ହୁଏ। ଯେଦିନ ଜନ୍ମନକ୍ଷତ୍ର ଜାହ୍ନବୀ ସଂଯୋଗ ଦିନରେ ପଡ଼େ—
ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ଗଂଗାଯାଂ ସ୍ଵକୁଲଂ ଚ ସମୁଦ୍ଧରେତ୍। ଆଦରେଣ ଯଥା ସ୍ତୌତି ଧନଵଂତଂ ସଦା ନରଃ୫୦ 1.62.
ସେ ଦିନ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମଣିଷ ନିଜ ପୂର୍ବଜମାନେ ସହ ସମସ୍ତ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ଯେପରି ଲୋକ ଭକ୍ତି ସହିତ ଧନୀକୁ ସ୍ତୁତି କରେ।
ସକୃଦ୍ଗଂଗାଂ ତଥା ସ୍ତୁତ୍ଵା ଭଵେତ୍ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ଭାଜନମ୍। ଅଶ୍ରଦ୍ଧଯାପି ଗଂଗାଯାଂ ଯୋସୌ ନାମାନୁକୀର୍ତନଂ
ଏପରି ଭାବେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଏକଥର ସ୍ତୁତି କଲେ ସ୍ୱର୍ଗର ଅଂଶୀ ହୁଏ। ଅବିଶ୍ୱାସ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ଲୋକ ଗଙ୍ଗାରେ ତାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ—
କରୋତି ପୁଣ୍ଯଵାହିନ୍ଯାସ୍ସ ଵୈ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ଭାଜନମ୍। କ୍ଷିତୌ ଭାଵଯତୋ ମର୍ତ୍ଯାନ୍ନାଗାଂସ୍ତାରଯତେପ୍ଯଧଃ
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟବାହିନୀ ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗର ଅଂଶୀ ହୁଏ। ପୃଥିବୀରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ତଳେ ଥିବା ନାଗମାନେକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରେ।
ଦିଵି ତାରଯତେ ଦେଵାନ୍ଗଂଗା ତ୍ରିପଥଗା ସ୍ମୃତା। ଜ୍ଞାନତୋଜ୍ଞାନତୋ ଵାପି କାମତୋଽକାମତୋପି ଵା
ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ତିନିପଥ ଦେଇ ବହୁଥିବା ଗଙ୍ଗା, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନରେ, ଇଚ୍ଛା କିମ୍ବା ଅନିଚ୍ଛାରେ—
ଗଂଗାଯାଂ ଚ ମୃତୋ ମର୍ତ୍ଯଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ମୋକ୍ଷଂ ଚ ଵିଂଦତି। ଯା ଗତିର୍ଯୋଗଯୁକ୍ତସ୍ଯ ସତ୍ଵସ୍ଥସ୍ଯ ମନୀଷିଣଃ
ଗଙ୍ଗାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମଣିଷ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଦୁହିଁ ଲାଭ କରେ। ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଯୋଗୀ ପାଉଛନ୍ତି—
ସା ଗତିସ୍ତ୍ଯଜତଃ ପ୍ରାଣାନ୍ଗଂଗାଯାଂ ତୁ ଶରୀରିଣଃ। ଚାଂଦ୍ରାଯଣସହସ୍ରାଣି ଯଶ୍ଚରେତ୍କାଯଶୋଧନମ୍
ଗଙ୍ଗାରେ ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ ସେଇ ଅବସ୍ଥା ମିଳେ। ଶରୀର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ହଜାର ହଜାର ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କଲେ ମଧ୍ୟ—
ପାନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥେଚ୍ଛଂ ଚ ଗଂଗାଂଭଃ ସ ଵିଶିଷ୍ଯତେ। ତାଵତ୍ପ୍ରଭାଵସ୍ତୀର୍ଥାନାଂ ଦେଵାନାଂ ତୁ ଵିଶେଷତଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ୍ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ପିଏ, ସେ ସମସ୍ତଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ। ଏହିପରି ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ମହିମା, ବିଶେଷକରି ଦେବମାନେଙ୍କର।
ତାଵତ୍ପ୍ରଭାଵୋ ଵେଦାନାଂ ଯାଵନ୍ନାପ୍ନୋତି ଜାହ୍ନଵୀମ୍। ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯୋର୍ଧକୋଟୀ ଚ ତୀର୍ଥାନାଂ ଵାଯୁରବ୍ରଵୀତ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାହ୍ନବୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବେଦମାନେର ମହିମା ଏପରି। ବାୟୁ କହିଛନ୍ତି, ତିନି କୋଟି ଓ ଦଶ କୋଟି ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ଦିଵିଭୁଵ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚ ତାନି ତେ ସନ୍ତି ଜାହ୍ନଵି। ଵିଷ୍ଣୁପାଦାବ୍ଜସଂଭୂତେ ଗଂଗେ ତ୍ରିପଥଗାମିନି
ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଜାହ୍ନବୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଅଛି। ହେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ତିନିପଥ ବହୁଥିବା ଗଙ୍ଗା,
ଧର୍ମଦ୍ରଵେତି ଵିଖ୍ଯାତେ ପାପଂ ମେ ହର ଜାହ୍ନଵି। ଵିଷ୍ଣୁପାଦପ୍ରସୂତାସି ଵୈଷ୍ଣଵୀ ଵିଷ୍ଣୁପୂଜିତା
ଧର୍ମର ସାର ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉଥିବା ଜାହ୍ନବୀ, ମୋର ପାପ ଦୂର କର। ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜିତ।
ତ୍ରାହି ମାମେନସସ୍ତସ୍ମାଦାଜନ୍ମମରଣାଂତିକାତ୍। ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଧର୍ମସଂପୂର୍ଣେ ଶ୍ରୀମତା ରଜସା ଚ ତେ
ହେ ଶ୍ରୀମାନ୍ତ ଭଗବତୀ, ଆପଣଙ୍କ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଧର୍ମ ଓ ମହିମାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ମନର ଅଧିକାରିଣୀ, ମୋତେ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଫଳରୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ଅମୃତେନ ମହାଦେଵି ଭାଗୀରଥି ପୁନୀହି ମାଂ। ତ୍ରିଭିଃ ଶ୍ଲୋକଵରୈରେଭିର୍ଯଃ ସ୍ନାଯାଜ୍ଜାହ୍ନଵୀ ଜଲେ
ହେ ମହାଦେବୀ ଭାଗୀରଥୀ, ଆପଣଙ୍କ ଅମୃତ ସ୍ନାନରେ ମୋତେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁଠି ଜାହ୍ନବୀ ଜଳରେ ଏହି ତିନିଟି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ଲୋକ ପଢି ସ୍ନାନ କରିଥାଏ—
ଜନ୍ମକୋଟିକୃତାତ୍ପାପାନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ। ମୂଲମଂତ୍ରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଜାହ୍ନଵ୍ଯା ହରଭାଷିତମ୍
ସେ ଲୋକ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ଜାହ୍ନବୀଙ୍କୁ ହରଙ୍କ କଥିତ ମୂଳମନ୍ତ୍ର କହିବି।
ସକୃଜ୍ଜପାନ୍ନରଃ ପୂତୋ ଵିଷ୍ଣୁଦେହେ ପ୍ରତିଷ୍ଠତି। ମଂତ୍ରଶ୍ଚାଯଂ- ଓଁନମୋ ଗଂଗାଯୈ ଵିଶ୍ଵରୂପିଣ୍ଯୈ ନାରାଯଣ୍ଯୈ ନମୋନମଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଯେଉଁଠି ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଜପ କରେ, ସେ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି— ଓଁ ନମୋ ଗଙ୍ଗାୟୈ ବିଶ୍ୱରୂପିଣ୍ୟୈ ନାରାୟଣ୍ୟୈ ନମୋ ନମଃ।
ଜାହ୍ନଵୀତୀରସଂଭୂତାଂ ମୃଦଂ ମୂର୍ଧ୍ନା ବିଭର୍ତି ଯଃ। ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଗଂଗାସ୍ନାନଂ ଵିନା ନରଃ
ଯେଉଁଠି ଜାହ୍ନବୀ ତୀରର ମାଟି ମୁଣ୍ଡରେ ଧରେ, ସେ ଲୋକ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ କରିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ଗଂଗାଜଲୋର୍ମିନିର୍ଧୂତ ପଵନଂ ସ୍ପୃଶତେ ଯଦି। ସ ପୂତଃ କଲ୍ମଷାଦ୍ଘୋରାତ୍ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚାକ୍ଷଯମଶ୍ନୁତେ
ଗଙ୍ଗା ଜଳର ତରଙ୍ଗରେ ଧୋଇଯାଇଥିବା ଧୂଳିକୁ ଯଦି କେହି ଛୁଏ, ସେ ଭୟଙ୍କର ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଓ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ଯାଵଦସ୍ଥି ମନୁଷ୍ଯସ୍ଯ ଗଂଗାତୋଯେ ପ୍ରତିଷ୍ଠତି। ତାଵଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ମଣିଷର ଅସ୍ଥି ଯେତେଦିନ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ରହିଥାଏ, ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ପିତ୍ରୋର୍ବଂଧୁଜନାନାଂ ଚ ଅନାଥାନାଂ ଗୁରୋରପି। ଗଂଗାଯାମସ୍ଥିପାତେନ ନରଃ ସ୍ଵର୍ଗାନ୍ନ ହୀଯତେ
ମାତା, ପିତା, ବନ୍ଧୁ, ଅନାଥ କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ ଅସ୍ଥି ଗଙ୍ଗାରେ ଭସାଇଲେ, ସେ ଲୋକ ସ୍ୱର୍ଗରୁ କେବେ ଛୁଟି ନାହିଁ।
ଗଂଗାଂ ପ୍ରତିଵହେଦ୍ଯସ୍ତୁ ପିତୄଣାମସ୍ଥିଖଂଡକମ୍। ପଦେପଦେଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ
ଯେଉଁଠି ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ଅସ୍ଥି ଖଣ୍ଡକୁ ଗଙ୍ଗାକୁ ନେଇଯାଏ, ସେ ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପରେ ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ଧନ୍ଯା ଜାନପଦା ଯେ ଚ ପଶଵଃ ପକ୍ଷିକୀଟକାଃ। ସ୍ଥାଵରା ଜଂଗମାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଗଂଗାତୀରସମାଶ୍ରିତାଃ
ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ରହୁଥିବା ଲୋକ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, କୀଟ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଧନ୍ୟ।
କ୍ରୋଶାଂତର ମୃତା ଯେ ଚ ଜାହ୍ନଵ୍ଯା ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ। ମାନଵା ଦେଵତାସ୍ସଂତି ଇତରେ ମାନଵା ଭୁଵି
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁ ମଣିଷ ଜାହ୍ନବୀଠାରୁ ଏକ କ୍ରୋଶ ମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବତା ହୁଅନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ପୃଥିବୀରେ ମଣିଷ ଭାବେ ରହନ୍ତି।
ଗଂଗାସ୍ନାନାଯ ସଂଗଚ୍ଛନ୍ପଥି ସଂମ୍ରିଯତେ ଯଦି। ସ ଚ ସ୍ଵର୍ଗମଵାପ୍ନୋତି ଗଂଗାସ୍ନାନଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଯଦି କେହି ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ ପାଇଁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ପଥରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ ଓ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ଲଭ କରେ।
ଗଂଗାଜଲେ ପ୍ରଯାସ୍ଯଂତି ତେ ଜୀଵାଃ ପଥି ଯେ ମୃତାଃ। କୀଟାଃ ପଂତଂଗାଶ୍ଶଲଭାଃ ପାଦାଘାତେନ ଗଚ୍ଛତାଂ
ଗଙ୍ଗାକୁ ଯିବା ପଥରେ ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି— କୀଟ, ପତଙ୍ଗ, ଶଳଭ କିମ୍ବା ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଦ ତଳେ ପିସାଯାଇଥିବା— ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ଜଳକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।
ଯେ ଵଦଂତି ସମୁଦ୍ଦେଶଂ ଗଂଗାଂ ପ୍ରତି ଜନଂ ଦ୍ଵିଜାଃ। ତେ ଚ ଯାଂତି ପରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଗଂଗାସ୍ନାନଫଲଂ ନରାଃ
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗା ଦିଗରେ ଦେଖାଇଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁଣ୍ୟ ପାଆନ୍ତି; ଲୋକେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ଲଭ କରନ୍ତି।
ଜାହ୍ନଵୀଂ ଯେ ଚ ନିଂଦଂତି ପାଷଣ୍ଡୈର୍ହତଚେତସଃ। ତେ ଯାଂତି ନରକଂ ଘୋରଂ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍
ଯେଉଁମାନେ ପାଷଣ୍ଡୀ ମନୋଭାବରେ ଜାହ୍ନବୀଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଯାଠାରୁ ଫେରିବା ଦୁର୍ଲଭ।
ଦୁସ୍ଥୋଵାପି ସ୍ମରନ୍ନିତ୍ଯଂ ଗଂଗେତି ପରିକୀର୍ତଯନ୍। ପଠନ୍ସ୍ଵର୍ଗମଵାପ୍ନୋତି କିମନ୍ଯୈର୍ବହୁଭାଷିତୈଃ
ଯଦିଓ ଯିବାକୁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଯେଉଁଠି ନିତ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ନାମ ସ୍ମରଣ କରେ ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ପଢିଲେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ଅନ୍ୟ କିଛି ବହୁ କଥାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।