ଗତିର୍ମନୁଷ୍ଯମାତ୍ରସ୍ଯ ଗଂଗୈଵ ପରମା ଗତିଃ। ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରଵିହୀନସ୍ଯ ଗୁରୁନିଂଦାପରସ୍ଯ ଚ
ସମସ୍ତ ମଣିଷ ପାଇଁ ଗଙ୍ଗା ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତି; ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ନଥିବା, କିମ୍ବା ଗୁରୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।
ସମଯାଚାରହୀନସ୍ଯ ନାସ୍ତି ଗଂଗାସମା ଗତିଃ। କିଂ ଯଜ୍ଞୈର୍ବହୁଵିତ୍ତାଢ୍ଯୈଃ କିଂ ତପୋଭିଃ ସୁଦୁଷ୍କରୈଃ
ଯେଉଁମାନେ ନିୟମ ଓ ଆଚାର ରହିତ, ସେମାନେ ପାଇଁ ଗଙ୍ଗା ସମାନ ଗତି ନାହିଁ; ବହୁ ଧନ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିବାର କଣ ଦରକାର?
ସ୍ଵର୍ଗମୋକ୍ଷପ୍ରଦା ଗଂଗା ସୁଖସୌଭାଗ୍ଯପୂଜିତା। ନିଯମୈଃ ପରମୈର୍ନିତ୍ଯଂ କିଂ ଯୋଗୈଶ୍ଚିତ୍ତରୋଧକୈଃ
ଗଙ୍ଗା ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସୁଖ ଓ ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ପୂଜିତ; ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିୟମ କିମ୍ବା ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ଯୋଗର କଣ ଆବଶ୍ୟକତା?
ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦା ଗଂଗା ସୁଖମୋକ୍ଷାଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତା। ଅନେକଜନ୍ମସଂଘାତ ପାପଂ ପୁଂସାଂ ଵିନଶ୍ଯତି
ଗଙ୍ଗା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସୁଖ ଓ ମୁକ୍ତିରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ; ଅନେକ ଜନ୍ମର ସଂଚିତ ପାପ ଲୋକଙ୍କର ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ଗଂଗାଯାଂ ସଦ୍ଯଃ ସ୍ଯାତ୍ପୁଣ୍ଯଭାଙ୍ନରଃ। ପ୍ରଭାସେ ଗୋସହସ୍ରସ୍ଯ ରାହୁଗ୍ରସ୍ତେ ଦିଵାକରେ
ଗଙ୍ଗାରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ମଣିଷ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ପୁଣ୍ୟର ଅଂଶୀ ହୁଏ; ପ୍ରଭାସରେ, ରାହୁ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରସ୍ତ ସମୟରେ, ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ।
ଲଭତେ ଯତ୍ଫଲଂ ଦାନେ ଗଂଗାସ୍ନାନାଦ୍ଦିନେଦିନେ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ହରତେ ପାପଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଲଭତେ ଦିଵମ୍
ଦାନ କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଗଙ୍ଗାରେ ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାନ କଲେ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ; ଗଙ୍ଗାକୁ ଦେଖିଲେ ପାପ ଦୂର ହୁଏ, ଛୁଇଁଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ।
ପ୍ରସଂଗାଦପି ସା ଗଂଗା ମୋକ୍ଷଦା ତ୍ଵଵଗାହିତା। ସର୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ଚାପଲ୍ଯଂ ଵାସନାଶକ୍ତିସଂଭଵମ୍
ଗଙ୍ଗା ମାତାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ସ୍ନାନ କରିବାରେ ମାନେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଅସ୍ଥିରତା ମନର ଗୁପ୍ତ ଆଶା ଶକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ନିର୍ଘୃଣତ୍ଵଂ ତତୋ ଗଂଗା ଦର୍ଶନାତ୍ପ୍ରଵିନଶ୍ଯତି। ପରଦ୍ରଵ୍ଯାଭିକାଂକ୍ଷିତ୍ଵଂ ପରଦାରାଭିଲାଷିତା
ଗଙ୍ଗା ଦର୍ଶନ କରିଲେ ମନର କଠୋରତା ଦୂର ହୁଏ। ପରର ଧନ ଓ ପରସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତି ଆକାଙ୍କ୍ଷା ମିଟିଯାଏ।
ପରଧର୍ମେ ରୁଚିଶ୍ଚୈଵ ଦର୍ଶନାଦେଵ ନଶ୍ଯତି। ଯଦୃଚ୍ଛାଲାଭ ସଂତୋଷସ୍ସ୍ଵଧର୍ମେଷୁ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଗଙ୍ଗା ଦର୍ଶନ କରିଲେ ପରଧର୍ମ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ହରାଯାଏ। ଯାହା ଯେପରି ମିଳିଯାଏ ତାହାରେ ସ୍ୱଧର୍ମରେ ସନ୍ତୋଷ ଆସେ।
ସର୍ଵଭୂତସମତ୍ଵଂ ଚ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ମଜ୍ଜନାଦ୍ଭଵେତ୍। ଯସ୍ତୁ ଗଂଗାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ସୁଖଂ ତିଷ୍ଠତି ମାନଵଃ
ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ସମଭାବ ଉପଜେ। ଯେଉଁ ମଣିଷ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ରହେ, ସେ ସୁଖରେ ବାସ କରେ।
ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତସ୍ସ ଏଵେହ ସର୍ଵେଷାମୁତ୍ତମୋତ୍ତମଃ। ଗଂଗାଂ ସଂଶ୍ରିତ୍ଯ ଯସ୍ତିଷ୍ଠେତ୍ତସ୍ଯ କାର୍ଯଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଏହି ଭୂମିରେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ରହେ, ସେ ଜୀବନମୁକ୍ତ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଗଙ୍ଗା ସାଙ୍ଗରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି କରିବା ଅବଶ୍ୟକ ନାହିଁ।
କୃତକୃତ୍ଯସ୍ସ ଵୈ ମୁକ୍ତୋ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତଶ୍ଚ ମାନଵଃ। ଯଜ୍ଞୋ ଦାନଂ ତପୋ ଜପ୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଚ ସୁରପୂଜନମ୍
ଏମିତି ଲୋକ ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତ ଓ ଜୀବନମୁକ୍ତ। ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ, ଜପ, ପିତୃକର୍ମ ଓ ଦେବପୂଜା—
ଗଂଗାଯାଂ ତୁ କୃତଂ ନିତ୍ଯଂ କୋଟିକୋଟି ଗୁଣଂ ଭଵେତ୍। ଅନ୍ଯସ୍ଥାନେ କୃତଂ ପାପଂ ଗଂଗାତୀରେ ଵିନଶ୍ଯତି
ଗଙ୍ଗାରେ ନିତ୍ୟ କରାଯାଉଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କୋଟି କୋଟି ଗୁଣ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ନଶ୍ୱର ହୁଏ।
ଗଂଗାତୀରେ କୃତଂ ପାପଂ ଗଂଗାସ୍ନାନେନ ନଶ୍ଯତି। ଆତ୍ମନୋ ଜନ୍ମନକ୍ଷତ୍ରେ ଜାହ୍ନଵୀସଂଗତେ ଦିନେ
ଗଙ୍ଗା ତୀରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଗଙ୍ଗା ସ୍ନାନ କରିଲେ ଦୂର ହୁଏ। ଯେଦିନ ଜନ୍ମନକ୍ଷତ୍ର ଜାହ୍ନବୀ ସଂଯୋଗ ଦିନରେ ପଡ଼େ—
ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ଗଂଗାଯାଂ ସ୍ଵକୁଲଂ ଚ ସମୁଦ୍ଧରେତ୍। ଆଦରେଣ ଯଥା ସ୍ତୌତି ଧନଵଂତଂ ସଦା ନରଃ୫୦ 1.62.
ସେ ଦିନ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମଣିଷ ନିଜ ପୂର୍ବଜମାନେ ସହ ସମସ୍ତ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ଯେପରି ଲୋକ ଭକ୍ତି ସହିତ ଧନୀକୁ ସ୍ତୁତି କରେ।
ସକୃଦ୍ଗଂଗାଂ ତଥା ସ୍ତୁତ୍ଵା ଭଵେତ୍ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ଭାଜନମ୍। ଅଶ୍ରଦ୍ଧଯାପି ଗଂଗାଯାଂ ଯୋସୌ ନାମାନୁକୀର୍ତନଂ
ଏପରି ଭାବେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଏକଥର ସ୍ତୁତି କଲେ ସ୍ୱର୍ଗର ଅଂଶୀ ହୁଏ। ଅବିଶ୍ୱାସ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ଲୋକ ଗଙ୍ଗାରେ ତାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ—
କରୋତି ପୁଣ୍ଯଵାହିନ୍ଯାସ୍ସ ଵୈ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ଭାଜନମ୍। କ୍ଷିତୌ ଭାଵଯତୋ ମର୍ତ୍ଯାନ୍ନାଗାଂସ୍ତାରଯତେପ୍ଯଧଃ
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟବାହିନୀ ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗର ଅଂଶୀ ହୁଏ। ପୃଥିବୀରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ତଳେ ଥିବା ନାଗମାନେକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରେ।
ଦିଵି ତାରଯତେ ଦେଵାନ୍ଗଂଗା ତ୍ରିପଥଗା ସ୍ମୃତା। ଜ୍ଞାନତୋଜ୍ଞାନତୋ ଵାପି କାମତୋଽକାମତୋପି ଵା
ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ତିନିପଥ ଦେଇ ବହୁଥିବା ଗଙ୍ଗା, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନରେ, ଇଚ୍ଛା କିମ୍ବା ଅନିଚ୍ଛାରେ—
ଗଂଗାଯାଂ ଚ ମୃତୋ ମର୍ତ୍ଯଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ମୋକ୍ଷଂ ଚ ଵିଂଦତି। ଯା ଗତିର୍ଯୋଗଯୁକ୍ତସ୍ଯ ସତ୍ଵସ୍ଥସ୍ଯ ମନୀଷିଣଃ
ଗଙ୍ଗାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମଣିଷ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଦୁହିଁ ଲାଭ କରେ। ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଯୋଗୀ ପାଉଛନ୍ତି—
ସା ଗତିସ୍ତ୍ଯଜତଃ ପ୍ରାଣାନ୍ଗଂଗାଯାଂ ତୁ ଶରୀରିଣଃ। ଚାଂଦ୍ରାଯଣସହସ୍ରାଣି ଯଶ୍ଚରେତ୍କାଯଶୋଧନମ୍
ଗଙ୍ଗାରେ ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ ସେଇ ଅବସ୍ଥା ମିଳେ। ଶରୀର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ହଜାର ହଜାର ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କଲେ ମଧ୍ୟ—
ପାନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥେଚ୍ଛଂ ଚ ଗଂଗାଂଭଃ ସ ଵିଶିଷ୍ଯତେ। ତାଵତ୍ପ୍ରଭାଵସ୍ତୀର୍ଥାନାଂ ଦେଵାନାଂ ତୁ ଵିଶେଷତଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ୍ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ପିଏ, ସେ ସମସ୍ତଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ। ଏହିପରି ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ମହିମା, ବିଶେଷକରି ଦେବମାନେଙ୍କର।
ତାଵତ୍ପ୍ରଭାଵୋ ଵେଦାନାଂ ଯାଵନ୍ନାପ୍ନୋତି ଜାହ୍ନଵୀମ୍। ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯୋର୍ଧକୋଟୀ ଚ ତୀର୍ଥାନାଂ ଵାଯୁରବ୍ରଵୀତ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାହ୍ନବୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବେଦମାନେର ମହିମା ଏପରି। ବାୟୁ କହିଛନ୍ତି, ତିନି କୋଟି ଓ ଦଶ କୋଟି ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ଦିଵିଭୁଵ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚ ତାନି ତେ ସନ୍ତି ଜାହ୍ନଵି। ଵିଷ୍ଣୁପାଦାବ୍ଜସଂଭୂତେ ଗଂଗେ ତ୍ରିପଥଗାମିନି
ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଜାହ୍ନବୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଅଛି। ହେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ତିନିପଥ ବହୁଥିବା ଗଙ୍ଗା,
ଧର୍ମଦ୍ରଵେତି ଵିଖ୍ଯାତେ ପାପଂ ମେ ହର ଜାହ୍ନଵି। ଵିଷ୍ଣୁପାଦପ୍ରସୂତାସି ଵୈଷ୍ଣଵୀ ଵିଷ୍ଣୁପୂଜିତା
ଧର୍ମର ସାର ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉଥିବା ଜାହ୍ନବୀ, ମୋର ପାପ ଦୂର କର। ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜିତ।
ତ୍ରାହି ମାମେନସସ୍ତସ୍ମାଦାଜନ୍ମମରଣାଂତିକାତ୍। ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଧର୍ମସଂପୂର୍ଣେ ଶ୍ରୀମତା ରଜସା ଚ ତେ
ହେ ଶ୍ରୀମାନ୍ତ ଭଗବତୀ, ଆପଣଙ୍କ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଧର୍ମ ଓ ମହିମାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ମନର ଅଧିକାରିଣୀ, ମୋତେ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଫଳରୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ଅମୃତେନ ମହାଦେଵି ଭାଗୀରଥି ପୁନୀହି ମାଂ। ତ୍ରିଭିଃ ଶ୍ଲୋକଵରୈରେଭିର୍ଯଃ ସ୍ନାଯାଜ୍ଜାହ୍ନଵୀ ଜଲେ
ହେ ମହାଦେବୀ ଭାଗୀରଥୀ, ଆପଣଙ୍କ ଅମୃତ ସ୍ନାନରେ ମୋତେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁଠି ଜାହ୍ନବୀ ଜଳରେ ଏହି ତିନିଟି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ଲୋକ ପଢି ସ୍ନାନ କରିଥାଏ—
ଜନ୍ମକୋଟିକୃତାତ୍ପାପାନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ। ମୂଲମଂତ୍ରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଜାହ୍ନଵ୍ଯା ହରଭାଷିତମ୍
ସେ ଲୋକ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ଜାହ୍ନବୀଙ୍କୁ ହରଙ୍କ କଥିତ ମୂଳମନ୍ତ୍ର କହିବି।
ସକୃଜ୍ଜପାନ୍ନରଃ ପୂତୋ ଵିଷ୍ଣୁଦେହେ ପ୍ରତିଷ୍ଠତି। ମଂତ୍ରଶ୍ଚାଯଂ- ଓଁନମୋ ଗଂଗାଯୈ ଵିଶ୍ଵରୂପିଣ୍ଯୈ ନାରାଯଣ୍ଯୈ ନମୋନମଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଯେଉଁଠି ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଜପ କରେ, ସେ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି— ଓଁ ନମୋ ଗଙ୍ଗାୟୈ ବିଶ୍ୱରୂପିଣ୍ୟୈ ନାରାୟଣ୍ୟୈ ନମୋ ନମଃ।
ଜାହ୍ନଵୀତୀରସଂଭୂତାଂ ମୃଦଂ ମୂର୍ଧ୍ନା ବିଭର୍ତି ଯଃ। ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଗଂଗାସ୍ନାନଂ ଵିନା ନରଃ
ଯେଉଁଠି ଜାହ୍ନବୀ ତୀରର ମାଟି ମୁଣ୍ଡରେ ଧରେ, ସେ ଲୋକ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ କରିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ଗଂଗାଜଲୋର୍ମିନିର୍ଧୂତ ପଵନଂ ସ୍ପୃଶତେ ଯଦି। ସ ପୂତଃ କଲ୍ମଷାଦ୍ଘୋରାତ୍ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚାକ୍ଷଯମଶ୍ନୁତେ
ଗଙ୍ଗା ଜଳର ତରଙ୍ଗରେ ଧୋଇଯାଇଥିବା ଧୂଳିକୁ ଯଦି କେହି ଛୁଏ, ସେ ଭୟଙ୍କର ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଓ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।