ତ୍ଯଜଂତି ପିତରଂ ପୁତ୍ରାଃ ପ୍ରିଯଂ ପତ୍ନ୍ଯଃ ସୁହୃଦ୍ଗଣାଃ। ଅନ୍ଯେ ଚ ବାଂଧଵାଃ ସର୍ଵେ ଗଂଗା ତୁ ନ ପରିତ୍ଯଜେତ୍
ପୁଅମାନେ ବାପାଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଇଥାନ୍ତି, ପ୍ରିୟା ଜଣେ ଜଣେ ପତିକୁ ଛାଡିଦେଇଥାନ୍ତି, ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଛାଡିଦେଇଥାନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ ମଧ୍ୟ ଛାଡିଦେଇଥାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଗଙ୍ଗା କେବେ ମଧ୍ୟ କାହାକୁ ଛାଡିନାହାନ୍ତି।
ଯଥା ମାତା ସ୍ଵଯଂ ଜନ୍ମମଲଶୌଚଂ ଚ କାରଯେତ୍। କ୍ରୋଡୀକୃତ୍ଯ ତଥା ତେଷାଂ ଗଂଗା ପ୍ରକ୍ଷାଲଯେନ୍ମଲମ୍
ଯେପରି ଜନନୀ ନିଜେ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି ଜନ୍ମର ଅଶୁଚି ଦୂର କରନ୍ତି, ସେପରି ଗଙ୍ଗା ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ଦୁଷିତତା କୁ ଦୂର କରନ୍ତି।
ଭଵଂତି ତେ ସୁଵିଖ୍ଯାତା ଭୋଗ୍ଯାଲଂକାରପୂଜିତାଃ। ଦର୍ଶନେ କ୍ରିଯତେ ଗଂଗା ସକୃଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ନରୈସ୍ତୁ ଯୈଃ
ଯେଉଁମାନେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି, ସମ୍ପଦ ଓ ଭୂଷଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।
ତେଷାଂ କୁଲାନାଂ ଲକ୍ଷଂ ତୁ ଭଵାତ୍ତାରଯତେ ଶିଵା। ସ୍ମୃତାର୍ତି ହର୍ତ୍ରୀ ଯୈର୍ଧ୍ଯାତା ସଂସ୍ତୁତା ସାଧୁମୋଦିତା
ଯେଉଁମାନେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ, ଧ୍ୟାନ, ସ୍ତୁତି ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥାନ୍ତି, ଶୁଭ୍ର ଗଙ୍ଗା ସେମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ପିଢିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।
ଗଂଗା ତାରଯତେ ନୄଣାମୁଭୌ ଵଂଶୌ ଭଵାର୍ଣଵାତ୍। ସଂକ୍ରାଂତିଷୁ ଵ୍ଯତୀପାତେ ଗ୍ରହଣେ ଚଂଦ୍ରସୂର୍ଯଯୋଃ
ଗଙ୍ଗା ମାନବମାନଙ୍କର ଦୁଇ ଦିଗର ବଂଶକୁ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି, ବିଶେଷ ଦିନ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ।
ପୁଣ୍ଯେ ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ଗଂଗାଯାଂ କୁଲକୋଟିଂ ସମୁଦ୍ଧରେତ୍। ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ଦିଵାମର୍ତ୍ଯା ଗଂଗାଯାମୁତ୍ତରାଯଣେ
ଶୁଭ ସମୟରେ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଏକ କୋଟି ପିଢିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବେ; ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ, ଦିନ ଓ ଉତ୍ତରାୟଣ ସମୟରେ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଏହି ଫଳ ମିଳେ।
ଧନ୍ଯା ଦେହଂ ଵିମୁଂଚଂତି ହୃଦିସ୍ଥେ ଚ ଜନାର୍ଦନେ। ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ ଭାଗୀରଥ୍ଯା ଜଲେ ଶୁଭେ
ଯେଉଁମାନେ ହୃଦୟରେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରି ଶରୀର ଛାଡନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ; ଏହି ପ୍ରକାର ଭାଗୀରଥୀର ପବିତ୍ର ଜଳରେ—
ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵ୍ରଜେତ୍ସ୍ଵର୍ଗଂ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଵର୍ଜିତମ୍। ଯୋ ଗଂଗାନୁଗତୋ ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵଦେଵାନୁଗୋ ହି ସଃ
ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି, ପୁନର୍ବାର ଜନ୍ମ ନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ସଦା ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
ସର୍ଵଦେଵମଯୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଗଂଗା ଵିଷ୍ଣୁମଯୀ ଯତଃ। ଗଂଗାଯାଂ ପିଂଡଦାନେନ ପିତୄଣାଂ ଵୈ ତିଲୋଦକୈଃ
ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ସାର, ଗଙ୍ଗା ବିଷ୍ଣୁର ମହିମାରେ ଭରିଆ; ଗଙ୍ଗାରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଓ ତିଳ ଜଳ ଦେଇଲେ—
ନରକସ୍ଥା ଦିଵଂ ଯାଂତି ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥା ମୋକ୍ଷମାପ୍ନୁଯୁଃ। ପରଦାରପରଦ୍ରଵ୍ଯ ବାଧା ଦ୍ରୋହପରସ୍ଯ ଚ
ନରକରେ ଥିବା ଲୋକ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପାଆନ୍ତି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିବା ମୁକ୍ତିକୁ ପାଆନ୍ତି; ଅନ୍ୟର ଜନାନୀ, ଧନ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା, କିମ୍ବା ଦ୍ରୋହ କରିଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।
ଗତିର୍ମନୁଷ୍ଯମାତ୍ରସ୍ଯ ଗଂଗୈଵ ପରମା ଗତିଃ। ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରଵିହୀନସ୍ଯ ଗୁରୁନିଂଦାପରସ୍ଯ ଚ
ସମସ୍ତ ମଣିଷ ପାଇଁ ଗଙ୍ଗା ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତି; ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ନଥିବା, କିମ୍ବା ଗୁରୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।
ସମଯାଚାରହୀନସ୍ଯ ନାସ୍ତି ଗଂଗାସମା ଗତିଃ। କିଂ ଯଜ୍ଞୈର୍ବହୁଵିତ୍ତାଢ୍ଯୈଃ କିଂ ତପୋଭିଃ ସୁଦୁଷ୍କରୈଃ
ଯେଉଁମାନେ ନିୟମ ଓ ଆଚାର ରହିତ, ସେମାନେ ପାଇଁ ଗଙ୍ଗା ସମାନ ଗତି ନାହିଁ; ବହୁ ଧନ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିବାର କଣ ଦରକାର?
ସ୍ଵର୍ଗମୋକ୍ଷପ୍ରଦା ଗଂଗା ସୁଖସୌଭାଗ୍ଯପୂଜିତା। ନିଯମୈଃ ପରମୈର୍ନିତ୍ଯଂ କିଂ ଯୋଗୈଶ୍ଚିତ୍ତରୋଧକୈଃ
ଗଙ୍ଗା ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସୁଖ ଓ ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ପୂଜିତ; ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିୟମ କିମ୍ବା ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ଯୋଗର କଣ ଆବଶ୍ୟକତା?
ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦା ଗଂଗା ସୁଖମୋକ୍ଷାଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତା। ଅନେକଜନ୍ମସଂଘାତ ପାପଂ ପୁଂସାଂ ଵିନଶ୍ଯତି
ଗଙ୍ଗା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସୁଖ ଓ ମୁକ୍ତିରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ; ଅନେକ ଜନ୍ମର ସଂଚିତ ପାପ ଲୋକଙ୍କର ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ଗଂଗାଯାଂ ସଦ୍ଯଃ ସ୍ଯାତ୍ପୁଣ୍ଯଭାଙ୍ନରଃ। ପ୍ରଭାସେ ଗୋସହସ୍ରସ୍ଯ ରାହୁଗ୍ରସ୍ତେ ଦିଵାକରେ
ଗଙ୍ଗାରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ମଣିଷ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ପୁଣ୍ୟର ଅଂଶୀ ହୁଏ; ପ୍ରଭାସରେ, ରାହୁ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରସ୍ତ ସମୟରେ, ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ।
ଲଭତେ ଯତ୍ଫଲଂ ଦାନେ ଗଂଗାସ୍ନାନାଦ୍ଦିନେଦିନେ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ହରତେ ପାପଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଲଭତେ ଦିଵମ୍
ଦାନ କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଗଙ୍ଗାରେ ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାନ କଲେ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ; ଗଙ୍ଗାକୁ ଦେଖିଲେ ପାପ ଦୂର ହୁଏ, ଛୁଇଁଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ।
ପ୍ରସଂଗାଦପି ସା ଗଂଗା ମୋକ୍ଷଦା ତ୍ଵଵଗାହିତା। ସର୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ଚାପଲ୍ଯଂ ଵାସନାଶକ୍ତିସଂଭଵମ୍
ଗଙ୍ଗା ମାତାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ସ୍ନାନ କରିବାରେ ମାନେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଅସ୍ଥିରତା ମନର ଗୁପ୍ତ ଆଶା ଶକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ନିର୍ଘୃଣତ୍ଵଂ ତତୋ ଗଂଗା ଦର୍ଶନାତ୍ପ୍ରଵିନଶ୍ଯତି। ପରଦ୍ରଵ୍ଯାଭିକାଂକ୍ଷିତ୍ଵଂ ପରଦାରାଭିଲାଷିତା
ଗଙ୍ଗା ଦର୍ଶନ କରିଲେ ମନର କଠୋରତା ଦୂର ହୁଏ। ପରର ଧନ ଓ ପରସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତି ଆକାଙ୍କ୍ଷା ମିଟିଯାଏ।
ପରଧର୍ମେ ରୁଚିଶ୍ଚୈଵ ଦର୍ଶନାଦେଵ ନଶ୍ଯତି। ଯଦୃଚ୍ଛାଲାଭ ସଂତୋଷସ୍ସ୍ଵଧର୍ମେଷୁ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଗଙ୍ଗା ଦର୍ଶନ କରିଲେ ପରଧର୍ମ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ହରାଯାଏ। ଯାହା ଯେପରି ମିଳିଯାଏ ତାହାରେ ସ୍ୱଧର୍ମରେ ସନ୍ତୋଷ ଆସେ।
ସର୍ଵଭୂତସମତ୍ଵଂ ଚ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ମଜ୍ଜନାଦ୍ଭଵେତ୍। ଯସ୍ତୁ ଗଂଗାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ସୁଖଂ ତିଷ୍ଠତି ମାନଵଃ
ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ସମଭାବ ଉପଜେ। ଯେଉଁ ମଣିଷ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ରହେ, ସେ ସୁଖରେ ବାସ କରେ।
ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତସ୍ସ ଏଵେହ ସର୍ଵେଷାମୁତ୍ତମୋତ୍ତମଃ। ଗଂଗାଂ ସଂଶ୍ରିତ୍ଯ ଯସ୍ତିଷ୍ଠେତ୍ତସ୍ଯ କାର୍ଯଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଏହି ଭୂମିରେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ରହେ, ସେ ଜୀବନମୁକ୍ତ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଗଙ୍ଗା ସାଙ୍ଗରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି କରିବା ଅବଶ୍ୟକ ନାହିଁ।
କୃତକୃତ୍ଯସ୍ସ ଵୈ ମୁକ୍ତୋ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତଶ୍ଚ ମାନଵଃ। ଯଜ୍ଞୋ ଦାନଂ ତପୋ ଜପ୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଚ ସୁରପୂଜନମ୍
ଏମିତି ଲୋକ ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତ ଓ ଜୀବନମୁକ୍ତ। ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ, ଜପ, ପିତୃକର୍ମ ଓ ଦେବପୂଜା—
ଗଂଗାଯାଂ ତୁ କୃତଂ ନିତ୍ଯଂ କୋଟିକୋଟି ଗୁଣଂ ଭଵେତ୍। ଅନ୍ଯସ୍ଥାନେ କୃତଂ ପାପଂ ଗଂଗାତୀରେ ଵିନଶ୍ଯତି
ଗଙ୍ଗାରେ ନିତ୍ୟ କରାଯାଉଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କୋଟି କୋଟି ଗୁଣ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ନଶ୍ୱର ହୁଏ।
ଗଂଗାତୀରେ କୃତଂ ପାପଂ ଗଂଗାସ୍ନାନେନ ନଶ୍ଯତି। ଆତ୍ମନୋ ଜନ୍ମନକ୍ଷତ୍ରେ ଜାହ୍ନଵୀସଂଗତେ ଦିନେ
ଗଙ୍ଗା ତୀରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଗଙ୍ଗା ସ୍ନାନ କରିଲେ ଦୂର ହୁଏ। ଯେଦିନ ଜନ୍ମନକ୍ଷତ୍ର ଜାହ୍ନବୀ ସଂଯୋଗ ଦିନରେ ପଡ଼େ—
ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ଗଂଗାଯାଂ ସ୍ଵକୁଲଂ ଚ ସମୁଦ୍ଧରେତ୍। ଆଦରେଣ ଯଥା ସ୍ତୌତି ଧନଵଂତଂ ସଦା ନରଃ୫୦ 1.62.
ସେ ଦିନ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମଣିଷ ନିଜ ପୂର୍ବଜମାନେ ସହ ସମସ୍ତ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ଯେପରି ଲୋକ ଭକ୍ତି ସହିତ ଧନୀକୁ ସ୍ତୁତି କରେ।
ସକୃଦ୍ଗଂଗାଂ ତଥା ସ୍ତୁତ୍ଵା ଭଵେତ୍ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ଭାଜନମ୍। ଅଶ୍ରଦ୍ଧଯାପି ଗଂଗାଯାଂ ଯୋସୌ ନାମାନୁକୀର୍ତନଂ
ଏପରି ଭାବେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଏକଥର ସ୍ତୁତି କଲେ ସ୍ୱର୍ଗର ଅଂଶୀ ହୁଏ। ଅବିଶ୍ୱାସ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ଲୋକ ଗଙ୍ଗାରେ ତାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ—
କରୋତି ପୁଣ୍ଯଵାହିନ୍ଯାସ୍ସ ଵୈ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ଭାଜନମ୍। କ୍ଷିତୌ ଭାଵଯତୋ ମର୍ତ୍ଯାନ୍ନାଗାଂସ୍ତାରଯତେପ୍ଯଧଃ
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟବାହିନୀ ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗର ଅଂଶୀ ହୁଏ। ପୃଥିବୀରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ତଳେ ଥିବା ନାଗମାନେକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରେ।
ଦିଵି ତାରଯତେ ଦେଵାନ୍ଗଂଗା ତ୍ରିପଥଗା ସ୍ମୃତା। ଜ୍ଞାନତୋଜ୍ଞାନତୋ ଵାପି କାମତୋଽକାମତୋପି ଵା
ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ତିନିପଥ ଦେଇ ବହୁଥିବା ଗଙ୍ଗା, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନରେ, ଇଚ୍ଛା କିମ୍ବା ଅନିଚ୍ଛାରେ—
ଗଂଗାଯାଂ ଚ ମୃତୋ ମର୍ତ୍ଯଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ମୋକ୍ଷଂ ଚ ଵିଂଦତି। ଯା ଗତିର୍ଯୋଗଯୁକ୍ତସ୍ଯ ସତ୍ଵସ୍ଥସ୍ଯ ମନୀଷିଣଃ
ଗଙ୍ଗାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମଣିଷ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଦୁହିଁ ଲାଭ କରେ। ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଯୋଗୀ ପାଉଛନ୍ତି—
ସା ଗତିସ୍ତ୍ଯଜତଃ ପ୍ରାଣାନ୍ଗଂଗାଯାଂ ତୁ ଶରୀରିଣଃ। ଚାଂଦ୍ରାଯଣସହସ୍ରାଣି ଯଶ୍ଚରେତ୍କାଯଶୋଧନମ୍
ଗଙ୍ଗାରେ ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ ସେଇ ଅବସ୍ଥା ମିଳେ। ଶରୀର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ହଜାର ହଜାର ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କଲେ ମଧ୍ୟ—