ଜଗଦ୍ଧିତାଯ ତୁଲସୀ ଗୋପୀନାଂ ହିତହେତଵେ। ଵୃଂଦାଵନେ ଵିଚରତା ସେଵିତା ଵିଷ୍ଣୁନା ସ୍ଵଯମ୍
ତୁଳସୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଏବଂ ଗୋପୀମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ବୃନ୍ଦାବନରେ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ଆପଣଙ୍କୁ ସେବନ କରିଥିଲେ।
ଗୋକୁଲସ୍ଯ ଵିଵୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ କଂସସ୍ଯ ନିଧନାଯ ଚ। ଵସିଷ୍ଠଵଚନାତ୍ପୂର୍ଵଂ ରାମେଣ ସରଯୂତଟେ
ଗୋକୁଳର ଉନ୍ନତି ଏବଂ କଂସଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ପୂର୍ବେ ରାମ ଦ୍ୱାରା ସରୟୂ ତୀରରେ ଆପଣ ରୋପାଯାଇଥିଲେ।
ରାକ୍ଷସାନାଂ ଵଧାର୍ଥାଯ ରୋପିତା ତ୍ଵଂ ଜଗତ୍ପ୍ରିଯେ। ରୋପିତା ତପସୋ ଵୃଦ୍ଧ୍ଯୈ ତୁଲସୀଂ ତ୍ଵାଂ ନମାମ୍ଯହମ୍
ହେ ଜଗତପ୍ରିୟା, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଆପଣ ରୋପାଯାଇଥିଲେ; ତପସ୍ୟାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ରୋପିତ ତୁଳସୀ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଵିଯୋଗେ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ତ୍ଵାଂ ଜନକାତ୍ମଜା। ଅଶୋକଵନମଧ୍ଯେ ତୁ ପ୍ରିଯେଣ ସହ ସଂଗତା
ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଥିବାବେଳେ, ଜନକଙ୍କ ଝିଅ ଆପଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ; ଅଶୋକବନ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କ ସହିତ ମିଳିଥିଲେ।
ଶଙ୍କରାର୍ଥଂ ପୁରା ଦେଵି ପାର୍ଵତ୍ଯା ତ୍ଵଂ ହିମାଲଯେ। ରୋପିତା ତପସୋ ଵୃଦ୍ଧ୍ଯୈ ତୁଲସୀଂ ତ୍ଵାଂ ନମାମ୍ଯହମ୍
ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ଦେବୀ, ଶଙ୍କରଙ୍କ ପାଇଁ, ପାର୍ବତୀ ହିମାଲୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ରୋପିଥିଲେ; ତପସ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ରୋପିତ ତୁଳସୀ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ସର୍ଵାଭିର୍ଦେଵପତ୍ନୀଭିଃ କିନ୍ନରୈଶ୍ଚାପି ନଂଦନେ। ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନନାଶନାର୍ଥାଯ ସେଵିତା ତ୍ଵଂ ନମୋସ୍ତୁ ତେ
ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ଏବଂ କିନ୍ନରମାନେ ନନ୍ଦନବନରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱପ୍ନ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ସେବନ କରିଥିଲେ; ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।
ଧର୍ମାରଣ୍ଯେ ଗଯାଯାଂ ଚ ସେଵିତା ପିତୃଭିଃ ସ୍ଵଯମ୍। ସେଵିତା ତୁଲସୀ ପୁଣ୍ଯା ଆତ୍ମନୋ ହିତମିଚ୍ଛତା
ଧର୍ମାରଣ୍ୟ ଏବଂ ଗୟାରେ, ପିତୃମାନେ ନିଜେ ଆପଣଙ୍କୁ ସେବନ କରିଥିଲେ; ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକେ ପବିତ୍ର ତୁଳସୀଙ୍କୁ ସେବନ କରନ୍ତି।
ରୋପିତା ରାମଚଂଦ୍ରେଣ ସେଵିତା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ। ପାଲିତା ସୀତଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ତୁଲସୀ ଦଂଡକେ ଵନେ
ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ରୋପିତ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ଦଣ୍ଡକବନରେ ସୀତା ଭକ୍ତି ସହିତ ଆପଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ହେ ତୁଳସୀ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵ୍ଯାପିନୀ ଗଂଗା ଯଥା ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ଗୀଯତେ। ତଥୈଵ ତୁଲସୀ ଦେଵୀ ଦୃଶ୍ଯତେ ସଚରାଚରେ
ତିନି ଲୋକରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଗଙ୍ଗା ଯେପରି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ସେପରି ତୁଳସୀ ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ଋଶ୍ଯମୂକେ ଚ ଵସତା କପିରାଜେନ ସେଵିତା। ତୁଲସୀ ଵାଲିନାଶାଯ ତାରାସଂଗମ ହେତଵେ
ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତରେ ବସିଥିବା ବାନରରାଜ ତୁଳସୀଙ୍କୁ ବାଲିଙ୍କ ବିନାଶ ଏବଂ ତାରା ସହ ମିଳନ ପାଇଁ ସେବନ କରିଥିଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ତୁଲସୀଦେଵୀଂ ସାଗରୋତ୍କ୍ରମଣଂ କୃତମ୍। କୃତକାର୍ଯଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ହନୂମାନ୍ପୁନରାଗତଃ
ତୁଳସୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ହନୁମାନ ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କଲେ; କାମ ସିଦ୍ଧି ହେଲାପରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ପୁଣି ଫେରିଲେ।
ତୁଲସୀଗ୍ରହଣଂ କୃତ୍ଵା ଵିମୁକ୍ତୋ ଯାତି ପାତକୈଃ। ଅଥଵା ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ଵ୍ଯପୋହତି
ତୁଳସୀ ଧାରଣ କଲେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; କିମ୍ବା, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ମଧ୍ୟ ଦୂର ହୁଏ।
ତୁଲସୀପତ୍ରଗଲିତଂ ଯସ୍ତୋଯଂ ଶିରସା ଵହେତ୍। ଗଂଗାସ୍ନାନମଵାପ୍ନୋତି ଦଶଧେନୁଫଲପ୍ରଦମ୍
ଯେଉଁଠି ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଧୋଇଥିବା ପାଣି କେହି ମୁଣ୍ଡରେ ବହନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ଯାହା ଦଶଟି ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ପ୍ରସୀଦ ଦେଵି ଦେଵେଶି ପ୍ରସୀଦ ହରିଵଲ୍ଲଭେ। କ୍ଷୀରୋଦମଥନୋଦ୍ଭୂତେ ତୁଲସି ତ୍ଵାଂ ନମାମ୍ଯହମ୍
ଦେବୀ, ଦେବମାନଙ୍କର ରାଣୀ, ହରିଙ୍କର ପ୍ରିୟା, କ୍ଷୀରସାଗର ମଥନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ତୁଳସୀ, ଆପଣ ଦୟା କରନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଜାଗରେ ରାତ୍ରୌ ଯଃ ପଠେତ୍ତୁଲସୀସ୍ତଵମ୍। ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦପରାଧାଂଶ୍ଚ କ୍ଷମତେ ତସ୍ଯ କେଶଵଃ
ଯିଏ ଦ୍ୱାଦଶୀ ରାତିରେ ଜାଗି ତୁଳସୀ ସ୍ତବ ପଢ଼ନ୍ତି, କେଶବ ସେମାନଙ୍କର ବତିସିଟି ଅପରାଧକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତି।
ଯତ୍ପାପଂ ଯୌଵନେ ବାଲ୍ଯେ କୌମାରେ ଵାର୍ଦ୍ଧକେ କୃତମ୍। ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିଲଯଂ ଯାତି ତୁଲସୀସ୍ତଵ ପାଠତଃ
ଯେଉଁ ପାପ ଯୌବନ, ବାଳ୍ୟ, କୌମାର୍ୟ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ହୋଇଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପ ତୁଳସୀ ସ୍ତବ ପଢ଼ିଲେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ପ୍ରୀତିମାଯାତି ଦେଵେଶସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି। କୁରୁତେ ଶତ୍ରୁନାଶଂ ଚ ସୁଖଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ଦେବମାନଙ୍କର ଠାକୁର ଖୁସି ହେଇ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି, ସୁଖ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ତୁଲସୀନାମମାତ୍ରେଣ ଦେଵା ଯଚ୍ଛଂତି ଵାଂଛିତମ୍। ଗର୍ହ୍ଯାଣମପି ଦେଵେଶୋ ମୁକ୍ତିଂ ଯଚ୍ଛତି ଦେହିନାମ୍
ମାତ୍ର ତୁଳସୀ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ଦେବତାମାନେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି; ଦୋଷୀ ମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କର ଠାକୁର ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।
ତୁଲସୀ ସ୍ତଵସଂତୁଷ୍ଟା ସୁଖଂ ଵୃଦ୍ଧିଂ ଦଦାତି ଚ। ଉଦ୍ଗତଂ ହେଲଯା ଵିଦ୍ଧି ପାପଂ ଯମପଥେ ସ୍ଥିତମ୍
ତୁଳସୀ ସ୍ତବରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇ, ତୁଳସୀ ଖୁସି ଓ ବୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି; ଅବହେଳାରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଯମଙ୍କ ପଥରେ ଅଟକିଥାଏ ବୋଲି ଜାଣ।
ଯସ୍ମିନ୍ଗୃହେ ଚ ଲିଖିତୋ ଵିଦ୍ଯତେ ତୁଲସୀସ୍ତଵଃ। ନାଶୁଭଂ ଵିଦ୍ଯତେ ତସ୍ଯ ଶୁଭମାପ୍ନୋତି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ଯେଉଁ ଘରେ ତୁଳସୀ ସ୍ତବ ଲେଖାଯାଇ ରହିଛି, ସେଠି କେବେ ଅଶୁଭ ହୁଏନାହିଁ; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶୁଭ ମିଳେ।
ସର୍ଵଂ ଚ ମଂଗଲଂ ତସ୍ଯ ନାସ୍ତି କିଂଚିଦମଂଗଲମ୍। ସୁଭିକ୍ଷଂ ସର୍ଵଦା ତସ୍ଯ ଧନଂ ଧାନ୍ଯଂ ଚ ପୁଷ୍କଲମ୍
ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ତାଙ୍କୁ ମିଳେ, କେବେ ଅମଙ୍ଗଳ ନାହିଁ; ସେ ସବୁବେଳେ ଭଳି ଭଳି ଧନ ଧାନ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି।
ନିଶ୍ଚଲା କେଶଵେ ଭକ୍ତିର୍ନ ଵିଯୋଗଶ୍ଚ ଵୈଷ୍ଣଵୈଃ। ଜୀଵତି ଵ୍ଯାଧିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ନାଧର୍ମେ ଜାଯତେ ମତିଃ
କେଶବଙ୍କୁ ଅଚଳ ଭକ୍ତି ଓ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ସହିତ ବିଚ୍ଛେଦ ନାହିଁ; ବଞ୍ଚିଥିବାବେଳେ ରୋଗ ରହିନଥାଏ, ମନ ଅଧର୍ମରେ ଲାଗେନାହିଁ।
ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଜାଗରେ ରାତ୍ରୌ ଯଃ ପଠେତ୍ତୁଲସୀସ୍ତଵମ୍। ତୀର୍ଥକୋଟିସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ଯତ୍ଫଲଂ ଲକ୍ଷକୋଟିଭିଃ
ଯିଏ ଦ୍ୱାଦଶୀ ରାତିରେ ଜାଗି ତୁଳସୀ ସ୍ତବ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେ ଲକ୍ଷ କୋଟି ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରାର ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ପଠିତ୍ଵା ତୁଲସୀସ୍ତଵମ୍
ତୁଳସୀ ସ୍ତବ ପଢ଼ିଲେ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମପୁରାଣେ ପ୍ରଥମେ ସୃଷ୍ଟିଖଂଡେ ତୁଲସୀସ୍ତଵମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ନାମୈକଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡରେ 'ତୁଳସୀ ସ୍ତବର ମହିମା' ନାମକ ଏକଷଷ୍ଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ 1.62 ଦ୍ଵିଜାଊଚୁଃ- ମଜ୍ଜନାଦଖିଲଂ ପାପଂ କ୍ଷଯଂ ଯାଂତି ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍। ମହାପାତକମନ୍ଯଚ୍ଚ ତଦାଦେଶଂ ଵଦସ୍ଵ ନଃ
ଦ୍ୱିଜମାନେ କହିଲେ: ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ବଡ଼ ପାପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପ ମଧ୍ୟ; ଏହା ବିଷୟରେ ଆମକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା କରନ୍ତୁ।
ପାପାତ୍ପୂତୋଽକ୍ଷଯଂ ନାକମଶ୍ନୁତେ ଦିଵି ଶକ୍ରଵତ୍। ସୁରଯୋନେର୍ନ ହାନିଃ ସ୍ଯାଦୁପଦେଶଂ ଵଦସ୍ଵ ନଃ
ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହେଲେ, ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଉଥିବେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି; ଦେବ ଜନ୍ମର କେବେ ହାନି ହୁଏନାହିଁ—ଦୟାକରି ଏହି ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଅତ୍ର ଭୋଗ୍ଯଂ ପରଂ ସର୍ଵଂ ମୃତେ ସ୍ଵର୍ଗେ ସୁରୋତ୍ତମଃ। କଲିପାପହତାନାଂ ଚ ସ୍ଵର୍ଗସୋପାନମୁଚ୍ଯତେ
ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୋଗ ମିଳେ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ, ହେ ଦେବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; କଳିଯୁଗର ପାପରେ ପୀଡ଼ିତମାନେ ପାଇଁ ଏହା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପଥ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଗତିଂ ଚିଂତଯତାଂ ଵିପ୍ରାସ୍ତୂର୍ଣଂ ସାମାନ୍ଯଜନ୍ମନାମ୍। ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସାମୀକ୍ଷଣାଦ୍ଯସ୍ମାଦ୍ଗଂଗା ପାପଂ ଵ୍ଯପୋହତି
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଗତି ବିଚାର କରନ୍ତି, ସାଧାରଣ ଜନ୍ମର ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିଦିଏ।
ଗଂଗେତି ସ୍ମରଣାଦେଵ କ୍ଷଯଂ ଯାତି ଚ ପାତକମ୍। କୀର୍ତନାଦତିପାପାନି ଦର୍ଶନାଦ୍ଗୁରୁକଲ୍ମଷମ୍
ମାତ୍ର 'ଗଙ୍ଗା' ନାମ ସ୍ମରଣ କଲେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତନ କଲେ ବଡ଼ ପାପ ମଧ୍ୟ ଦୂର ହୁଏ, ଦର୍ଶନ କଲେ ଗଭୀର ଦୁଷ୍କୃତି ମିଟିଯାଏ।