ଧାତ୍ରୀଦ୍ରଵେଣ ସତତଂ ଯସ୍ଯ କେଶାଃ ସୁରଂଜିତାଃ। ନ ପିବେତ୍ସ ପୁନର୍ମାତୁଃ ସ୍ତନଂ କଶ୍ଚିତ୍ଷଡାନନ
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ସଦା ଧାତ୍ରୀ ଗଛର ରସ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର କେଶକୁ ମାଲିଶ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣି ମାଆର ଦୁଧ ପିବିବେ ନାହିଁ ।
ଧାତ୍ରୀଦର୍ଶନସଂସ୍ପର୍ଶାନ୍ନାମ୍ନ ଉଚ୍ଚାରଣେପି ଵା। ଵରଦଃ ସଂମୁଖୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସଂତୁଷ୍ଟୋ ଭଵତି ପ୍ରିଯଃ
ଧାତ୍ରୀକୁ ଦେଖିବା, ଛୁଇଁବା କିମ୍ବା ତାହାର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ମାତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ, ବରଦାତା ବିଷ୍ଣୁ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ହୋଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରୀତିଶୀଳ ହୁଅନ୍ତି ।
ଧାତ୍ରୀଫଲଂ ଚ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି କେଶଵଃ। ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଥିରା ପଦ୍ମା ତସ୍ମାତ୍ତାଂ ତୁ ଗୃହେ ନ୍ଯସେତ୍
ଯେଉଁଠି ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ରହିଛି, ସେଠି କେଶବ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି; ସେଠି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦୃଢ଼ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ବସନ୍ତି । ଏହିକାରଣରୁ ଏହି ଫଳକୁ ଘରେ ରଖିବା ଉଚିତ ।
ଅଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ନଶ୍ଯତେ ତତ୍ର ଯତ୍ର ଧାତ୍ରୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠତି। ସଂତୁଷ୍ଟାସ୍ସର୍ଵଦେଵାଶ୍ଚ ନ ତ୍ଯଜଂତି କ୍ଷଣଂ ମୁଦା
ଯେଉଁଠି ଧାତ୍ରୀ ରହିଛି, ସେଠାରୁ ଅଶୁଭ ଦୂରେଇଯାଏ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଖୁସି ହୋଇ ସେଠି ରହନ୍ତି ଓ କ୍ଷଣମାତ୍ର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ ।
ଧାତ୍ରୀଫଲେନ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଯୋ ଦଦାତି ମହାଧନମ୍। ତସ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୋ ଭଵେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ନାନ୍ଯୈଃ କ୍ରତୁଶତୈରପି
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ଧାତ୍ରୀ ଫଳକୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଇଥାଏ, ଏହା ଅପାର ଧନ ଦେଇଥିବା ସମାନ; ବିଷ୍ଣୁ ତାହାରେ ଏତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଶତାଧିକ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ।
ସ୍ନାତ୍ଵା ଧାତ୍ରୀଦ୍ରଵେଣୈଵ ପୂଜଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ମାଧଵମ୍। ସୋଭୀଷ୍ଟଫଲମାପ୍ନୋତି ଯଦ୍ଵା ମନସି ଵର୍ତତେ
ଯିଏ ସ୍ନାନ କରି ସେଉଁଠି ଧାତ୍ରୀ ରସ ଦ୍ୱାରା ମାଧବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଜଣେ ମନରେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ରଖିଥାଏ, ସେଇ ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଏ ।
ତଥୈଵ ଲକ୍ଷଣଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ପୂଜଯିତ୍ଵା ଫଲେନ ତୁ। ସୁଵର୍ଣଶତସାହସ୍ରଂ ଫଲମେତି ନରୋତ୍ତମଃ
ଏହିପରି ଧାତ୍ରୀର ଗୁଣ ମନେ ପକାଇ ଏହି ଫଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ, ଉତ୍ତମ ମଣିଷ ଏକ ଲକ୍ଷ ସୁନା ମୁଦ୍ରା ଦେଉଥିବା ସମାନ ଫଳ ପାଏ ।
ଯା ଗତିର୍ଜ୍ଞାନିନାଂ ସ୍କଂଦ ମୁନୀନାଂ ଯୋଗସେଵିନାମ୍। ଗତିଂ ତାଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଧାତ୍ରୀସେଵା ରତୋ ନରଃ
ଯେଉଁ ଗତି ଜ୍ଞାନୀ, ଋଷି ଓ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସୀମାନେ ପାଆନ୍ତି, ଧାତ୍ରୀ ସେବାରେ ଲାଗିଥିବା ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଗତିକୁ ପାଏ ।
ତୀର୍ଥସେଵାଭିଗମନେ ଵ୍ରତୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈସ୍ତଥା। ସା ଗତିର୍ଲଭ୍ଯତେ ପୁଂସାଂ ଧାତ୍ରୀଫଲସୁସେଵଯା
ତୀର୍ଥ ସେବା, ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରତ ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଧାତ୍ରୀ ଫଳର ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେଇ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ।
ପ୍ରୀତିଶ୍ଚ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ଦେଵୀନାଂ ନୋ ଗଣସ୍ଯ ଚ। ସଂମୁଖା ଵରଦା ସ୍ନାନେ ଧାତ୍ରୀଫଲନିଷେଵଣେ
ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦେବୀ ଓ ଦେବଗଣଙ୍କର ପ୍ରୀତି ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦ୍ୱାରା ସାକ୍ଷାତ୍ ମିଳିଥାଏ ।
ଗ୍ରହା ଦୁଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଯେ କେଚିଦୁଗ୍ରାଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯରାକ୍ଷସାଃ। ସର୍ଵେ ନ ଦୁଷ୍ଟତାଂ ଯାଂତିଧାତ୍ରୀଫଲ ସୁସେଵନାତ୍
ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ଗ୍ରହ, ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସ, ଧାତ୍ରୀ ଫଳର ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେବା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ ।
ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ କାର୍ଯେଷୁ ଶସ୍ତଂ ଚାମଲକୀଫଲମ୍। ସର୍ଵଦେଵସ୍ଯ ପୂଜାଯାଂ ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ରଵିଂ ସୁତ
ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଆମଳକୀ ଫଳ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଉତ୍ତମ, କିନ୍ତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ।
ତସ୍ମାଦ୍ରଵିଦିନେ ତାତ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ। ଧାତ୍ରୀଫଲାନି ସତତଂ ଦୂରତଃ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍
ଏହିକାରଣରୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟବାସର ଓ ବିଶେଷ କରି ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ସଦା ଧାତ୍ରୀ ଫଳକୁ ଦୂରେଇ ରଖିବା ଉଚିତ ।
ଯସ୍ତୁ ସ୍ନାତି ତଥାଶ୍ନାତି ଧାତ୍ରୀଂ ଚ ରଵିଵାସରେ। ଆଯୁର୍ଵିତ୍ତଂ କଲତ୍ରଂ ଚ ସର୍ଵଂ ତସ୍ଯ ଵିନଶ୍ଯତି
ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟବାସରେ ସ୍ନାନ କରେ କିମ୍ବା ଧାତ୍ରୀ ଖାଏ, ସେ ତାଙ୍କର ଆୟୁ, ଧନ, ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ଓ ସମସ୍ତ କିଛି ହରାଇଦିଏ ।
ସଂକ୍ରାନ୍ତୌ ଚ ଭୃଗୋର୍ଵାରେ ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ପ୍ରତିପିଦି(?) ଧ୍ରୁଵମ୍। ନଵମ୍ଯାଂ ଚାପ୍ଯମାଯାଂ ଚ ଧାତ୍ରୀଂ ଦୂରାତ୍ପରିତ୍ଯଜେତ୍
ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଶୁକ୍ରବାର, ଷଷ୍ଠୀ ତିଥି, ପ୍ରତିପଦା, ନବମୀ ଓ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଧାତ୍ରୀକୁ ସଦା ଦୂରେଇ ରଖିବା ଉଚିତ ।
ନାସିକାକର୍ଣତୁଂଡେଷୁ ମୃତସ୍ଯ ଚିକୁରେଷୁ ଵା। ତିଷ୍ଠେଦ୍ଧାତ୍ରୀଫଲଂ ଯସ୍ଯ ସ ଯାତି ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରମ୍
ମୃତ ଦେହର ନାକ, କାନ, ମୁଁହ କିମ୍ବା କେଶରେ ଯଦି ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ରଖାଯାଏ, ସେ ଜଣେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ଯାଆନ୍ତି ।
ଧାତ୍ରୀସଂପର୍କମାତ୍ରେଣ ମୃତୋ ଯାତ୍ଯଚ୍ଯୁତାଲଯମ୍। ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଯାତି ରଥେନ ତୁ
ଧାତ୍ରୀ ସଂସ୍ପର୍ଶ ମାତ୍ରରେ ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ଓ ରଥରେ ଚଢ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି ।
ଧାତ୍ରୀଦ୍ରଵଂ ନରୋ ଲିପ୍ତ୍ଵା ଯସ୍ତୁ ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍। ପଦେପଦେଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଧାର୍ମିକଃ
ଯିଏ ଧାତ୍ରୀ ରସ ଲଗାଇ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଧର୍ମିକ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରତିଟି ପଦକ୍ଷେପରେ ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ ।
ଅସ୍ଯ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ଯେ ଵୈ ପାପିଷ୍ଠଜଂତଵଃ। ସର୍ଵେ ତେ ପ୍ରପଲାଯଂତେ ଗ୍ରହା ଦୁଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଦାରୁଣାଃ
ଏହାଙ୍କୁ କେବଳ ଦେଖିବାମାତ୍ରରେ, ସମସ୍ତ ଅତ୍ୟାନ୍ତ ପାପୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଭୂତ-ପିଶାଚମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଯାନ୍ତି।
ପୁରୈକଃ ପୁଲ୍କସଃ ସ୍କଂଦ ମୃଗଯାର୍ଥଂ ଵନଂ ଗତଃ। ମୃଗପକ୍ଷିଗଣାନ୍ହତ୍ଵା ତୃଷଯା ପରିପୀଡିତଃ
ଏକଥର, ଗୋଟିଏ ପୁଲ୍କସ ଶିକାର ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲା, ବହୁତ ପଶୁପକ୍ଷୀକୁ ମାରିଦେଲା, ଏବଂ ତୀବ୍ର ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ ହେଲା।
କ୍ଷୁଧଯାମଲକୀଵୃକ୍ଷଂ ପୁରଃ ପୀନଫଲାନ୍ଵିତମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଂରୁହ୍ଯ ସହସା ଚଖାଦ ଫଲମୁତ୍ତମମ୍
ଭୋକରେ କ୍ଷୁଦାର୍ତ୍ତ ହୋଇ, ସେ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଆମଳକୀ ଗଛ ଦେଖିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ଭରିଥିଲା। ସେ ତୁରନ୍ତ ଗଛ ଚଢ଼ି, ଉତ୍ତମ ଫଳ ଖାଇଲା।
ତତୋ ଦୈଵାତ୍ସଵୃକ୍ଷାଗ୍ରାନ୍ନିପପାତ ମହୀତଲେ। ଵେଦନାଗାଢସଂଵିଦ୍ଧଃ ପଂଚତ୍ଵମଗମତ୍ତଦା
ତାପରେ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ସେ ଗଛର ଶିଖରରୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ତୀବ୍ର ବେଦନାରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ, ସେ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା।
ତତଃ ପ୍ରେତଗଣାଃ ସର୍ଵେ ରକ୍ଷୋଭୂତଗଣାସ୍ତଥା। ତନୁଂ ଵୋଢୁଂ ମୁଦା ସର୍ଵେ ଯେ ଵୈ ଶମନସେଵକାଃ
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରେତମାନେ, ଭୂତ-ପିଶାଚମାନେ ଏବଂ ଯମର ସେବକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ଦେହକୁ ଉଠାଇ ନେବା ପାଇଁ ଆସିଲେ।
ନ ଶକ୍ନୁଵଂତି ଚାଂଡାଲଂ ମୃତଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମହାବଲାଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଵିଗ୍ରହସ୍ତେଷାଂ ମମାଯମିତି ଭାଷତାମ୍
କିନ୍ତୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ମୃତ ଚଣ୍ଡାଳକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ପ୍ରତ୍ୟେକେ କହୁଛନ୍ତି, 'ଏହି ମୋର।'
ଗ୍ରହୀତୁଂ ଚାପି ନେତୁଂ ଚ ନ ଶକ୍ତାସ୍ତେ ପରସ୍ପରମ୍। ତତସ୍ତେ ତୁ ସମାଲୋକ୍ଯ ଗତା ମୁନିଗଣାନ୍ପ୍ରତି
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରିବା କିମ୍ବା ନେଇଯିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ। ଏହା ଦେଖି, ସେମାନେ ମୁନିମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ପ୍ରେତା ଊଚୁଃ- କିମର୍ଥଂ ମୁନଯୋ ଧୀରାଶ୍ଚାଂଡାଲଂ ପାପକାରିଣମ୍। ପ୍ରେକ୍ଷିତୁଂ ନ ଵଯଂ ଶକ୍ତା ନ ଚାପି ଯମସେଵକାଃ
ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ— 'ହେ ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ମୁନିମାନେ, ଆମେ ଏବଂ ଯମର ସେବକମାନେ ଏହି ପାପୀ ଚଣ୍ଡାଳକୁ କାହିଁକି ଦେଖିପାରୁନାହିଁ?'
ମ୍ରିଯଂତେ ପାତିତା ଯେ ଚ ସ୍ଥିରୈର୍ଯୁଦ୍ଧପରାଙ୍ମୁଖାଃ। ସାହସୈଃ ପାତିତା ଭୀତା ଵଜ୍ରାଗ୍ନିକାଷ୍ଠପୀଡିତାଃ
ଯେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଳାଇବା ସମୟରେ ମାରାଯାନ୍ତି, କିମ୍ବା ହିଂସାରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ବିଜୁଳି, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା କାଠରେ ଆତଙ୍କିତ ହୋଇ ମରନ୍ତି—
ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରହତା ମର୍ତ୍ଯା ଵ୍ଯାଘ୍ରୈର୍ଵା ଜଲଜଂତୁଭିଃ। ଜଲସ୍ଥଲସ୍ଥିତାଃ ପ୍ରେତାଃ ଵୃକ୍ଷପର୍ଵତପାତିତାଃ
ସିଂହ ବା ବାଘ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଥିବା ମଣିଷ, ବାଘ କିମ୍ବା ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀ ଦ୍ୱାରା ମରିଥିବା, ଜଳ କିମ୍ବା ଭୂମିରେ ମରିଥିବା ପ୍ରେତ, ଗଛ କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ରୁ ପଡ଼ିଥିବା ପ୍ରେତମାନେ—
ପଶୁପକ୍ଷିହତା ଯେ ଚ କାରାଗାରେ ଗରେ ମୃତାଃ। ଆତ୍ମଘାତମୃତା ଯେ ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦିକର୍ମଵର୍ଜିତାଃ
ପଶୁ ବା ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ମରିଥିବା, କାରାଗାର କିମ୍ବା ବିଷରେ ମରିଥିବା, ନିଜେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଥିବା, କିମ୍ବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ବିହୀନ ମୃତ୍ୟୁ—
ଗୂଢକର୍ମମୃତା ଧୂର୍ତା ଗୁରୁଵିପ୍ରନୃପଦ୍ଵିଷଃ। ପାଷଂଡାଃ କୌଲିକାଃ କ୍ରୂରା ଗରଦାଃ କୂଟସାକ୍ଷିଣଃ
ଗୁପ୍ତ କୁକର୍ମ କରି ମରିଥିବା, ଦୁଷ୍ଟ, ଗୁରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିବା, ପାଖଣ୍ଡୀ, କୌଳିକ, କ୍ରୂର, ବିଷଦାତା, ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ—