ମରୁଦେଶେ ପୁରା ଵତ୍ସ ଵାଣିଜ୍ଯାଯ କିଲ ସ୍ଥଲେ। ଗଚ୍ଛନ୍ଵଣିକ୍ସୁତସ୍ତାତ ତରୌ ପ୍ରେତା ପ୍ରପୀଡିତଃ
ପୁଅ, ପୁରୁଣା ଦିନରେ ମାରୁଭୂମି ଦେଶରେ, ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ଯାଉଥିବା ଏକ ବ୍ୟାପାରୀ ପୁଅ ଗଛ ତଳେ ପିଶାଚମାନେ ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିଲେ।
ନରୀନର୍ତିତତଃ ପ୍ରେତା ଦ୍ଵିଜେନ ପରମୈକ୍ଷି ଚ। କା ତ୍ଵଂ ନୃତ୍ଯସି ଦୀନାସି ସଂଵୃତା ଜୀର୍ଣଵାସସା
ତାପରେ, ପିଶାଚମାନେ ଧରିଥିବା ଜଣେ ଜଣା ନାଚୁଥିଲେ, ଏବଂ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦେଖିଲେ: 'ତୁମେ କିଏ, ଏଭଳି ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ, ଝିଅ ଭଳି ଜୀର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ନାଚୁଛ?'
ଅଥ ସା ଚ ଦ୍ଵିଜଂ ପ୍ରାହ ଦେଵଦୂତାନ୍ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍। ଅସ୍ଯ ଚାରୁ ନରସ୍ଯୈଵ ଵଜ୍ରପାତେନ ସାଂପ୍ରତମ୍
ତାପରେ ସେ ଦ୍ୱିଜକୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଦେବଦୂତମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଛି ଯେ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ବଜ୍ର ପଡ଼ିବାକୁ ଯାଉଛି।"
ନିଶ୍ଚିତଂ ନିଧନଂ ଵିପ୍ର ମଦ୍ଭର୍ତ୍ତା ତୁ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ନାକାଦ୍ଵଜ୍ରଂ ତସ୍ଯଶିରୋପରି
"ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ସ୍ୱାମୀ ଏବେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ; ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଆକାଶରୁ ବଜ୍ର ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଝରିପଡ଼ିଲା।"
ଅପତତ୍ସ ପପାତୋର୍ଵ୍ଯାଂ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷସ୍ଯାର୍ଧଖଂଡକେ। ତତୋ ମମ ପୁରାତ୍ପୁତ୍ର ଵିମାନଂ ଚାପତଦ୍ଦ୍ରୁତମ୍
ସେ ବଜ୍ର ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ଅର୍ଧଖଣ୍ଡ ଉପରେ ଲାଗିଲା; ତାପରେ, ହେ ପୁଅ, ମୋ ସହରରୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥ ତୁରନ୍ତ ଆସିପଡ଼ିଲା।
ସମାରୁହ୍ଯ ତତଃ ଶ୍ରୀମାଂସ୍ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ସଂଚିରମ୍। ମମାଂଶକଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଈଶ୍ଵରଃ କୌ ଧନୀ ଭଵେତ୍
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଏହି ରଥରେ ଚଢ଼ି, ବହୁଦିନ ଧରି ସେଠାରେ ରହିଛନ୍ତି; ମୋର ଏକ ଅଂଶ ପାଇଁ ସେ ଧନୀ ହେଇଯାନ୍ତି, ହେ ପ୍ରିୟ।
ଏଵଂ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଖଂଡେ ଚ ମୃତସ୍ଯ ସୁଗତିଃ ସୁତ। ଜ୍ଞାନେନ ଧାରିଣଃ ପୁଂସଃ ଫଲଂ ଵକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ନୁମଃ
ଏଭଳି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଖଣ୍ଡ ସହିତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ଲୋକ ଶୁଭ ଗତି ପାଉଛନ୍ତି, ହେ ପୁଅ; ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଫଳ କେତେ ଅଛି, ଆମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରୁନାହିଁ।
ସ ଶୈଵୋ ଵା ଭଵେଚ୍ଛାକ୍ତୋ ଗାଣପତ୍ଯୋଥ ସୌରକଃ। ଯୋ ଦଧାତି ମୃତୋ ମାଲାମେକଂ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷକଂ ତୁ ଵା
ସେ ଶିବ, ଶକ୍ତି, ଗଣେଶ କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଭକ୍ତ ଯେହେଉଁନାହେଁ, ଯେଉଁଠି ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ଏକ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ବା ମାଳା ପିନ୍ଧିଥାଏ—
ଯଃ ପଠେତ୍ପାଠଯେଦ୍ଵାପି ଶ୍ରାଵଯେଚ୍ଛୃଣୁତେପି ଵା। ସର୍ଵପାପାତ୍ପ୍ରମୁକ୍ତାତ୍ମା ସୁଖଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଲଭେତ୍କ୍ରମାତ୍
ଯିଏ ଏହି କଥା ପଢ଼େ, ପଢ଼ାଏ, ଶୁଣାଏ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ କ୍ରମେ ସ୍ୱର୍ଗର ସୁଖ ଲାଭ କରେ।
ଷଷ୍ଠିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ। ସ୍କଂଦଉଵାଚ- ଅପରସ୍ଯାପି ପୃଚ୍ଛାମି ଫଲସ୍ଯ ପୂତତାଂ ତରୋଃ। ସର୍ଵଲୋକହିତାର୍ଥାଯ ଵଦ ନୋ ଜଗଦୀଶ୍ଵର
ଷଷ୍ଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ— ମୁଁ ଆଉ ଏକ ଗଛର ଫଳର ପବିତ୍ରତା ବିଷୟରେ ପଚାରୁଛି; ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଆମକୁ କହ।
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ- ଧାତ୍ରୀଫଲଂ ପରଂ ପୂତଂ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍। ଯସ୍ଯ ରୋପାନ୍ନରୋ ନାରୀ ମୁଚ୍ଯତେ ଜନ୍ମବଂଧନାତ୍
ଇଶ୍ୱର କହିଲେ— ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପରମ ପବିତ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଯେଉଁ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ଏହା ରୋପେ, ସେ ଜନ୍ମ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ପାଵନଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରୀତିକରଂ ଶୁଭମ୍। ଅସ୍ଯ ଭକ୍ଷଣମାତ୍ରେଣ ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵକଲ୍ମଷାତ୍
ବାସୁଦେବଙ୍କ ଫଳ ପବିତ୍ର, ପ୍ରୀତିଦାୟକ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳମୟ; ଏହା ଖାଇଲେ ମାତ୍ର ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଭକ୍ଷଣେ ଚ ଭଵେଦାଯୁଃ ପାନେ ଵୈ ଧର୍ମସଂଚଯଃ। ଅଲକ୍ଷ୍ମୀନାଶନଂ ସ୍ନାନେ ସର୍ଵୈଶ୍ଵର୍ଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏହା ଖାଇଲେ ଆୟୁଷ୍ୟ ବଢ଼େ; ପିଇଲେ ପୁଣ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ ହୁଏ; ଏହା ସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ ଅଶୁଭ ଦୂର ହୁଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ମିଳେ।
ଯସ୍ମିନ୍ଗୃହେ ମହାସେନ ଧାତ୍ରୀ ତିଷ୍ଠତି ସର୍ଵଦା। ତସ୍ମିନ୍ଗୃହେ ନ ଗଚ୍ଛଂତି ପ୍ରେତା ଦୈତେଯ ରାକ୍ଷସାଃ
ଯେଉଁ ଘରେ, ହେ ମହାସେନ, ଧାତ୍ରୀ ଗଛ ସଦା ରହେ, ସେଉଁଠି ପ୍ରେତ, ଦାନବ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସ ଭିତରକୁ ଯାଉନଥାନ୍ତି।
ନ ଗଂଗା ନ ଗଯା ଚୈଵ ନ କାଶୀ ନ ଚ ପୁଷ୍କରମ୍। ଏକୈଵ ହି ନୃଣାଂ ଧାତ୍ରୀ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ହରିଵାସରେ
ଗଙ୍ଗା, ଗୟା, କାଶୀ କିମ୍ବା ପୁଷ୍କର—ଏମାନେ ନୁହଁନ୍ତି; ମାନବମାନେ ପାଇଁ ହରିଙ୍କ ଦିନରେ କେବଳ ଧାତ୍ରୀ ଗଛ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ପକ୍ଷଯୁଗେ ଧାତ୍ରୀସ୍ନାନଂ କରୋତି ଯଃ। ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯଂ ଯାଂତି ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଯିଏ ପକ୍ଷ ଯୁଗର ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଧାତ୍ରୀ ସହିତ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଧାତ୍ରୀଫଲଂ ସଦା ସେଵ୍ଯଂ ଭକ୍ଷଣେ ସ୍ନାନ ଏଵ ଚ। ନିଯତଂ ପାରଣେ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ହରେର୍ଦିନେ
ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ସଦା ଭୋଜନ ଓ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦିନରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ।
ସଂଯତେ ପାରଣେ ଚୈଵ ଧାତ୍ର୍ଯେକସ୍ପର୍ଶନେ ନରଃ। ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଲଂଘଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ସିତାସିତେ
ନିୟମିତ ପାରଣ ଦିନରେ ଧାତ୍ରୀକୁ ମାତ୍ର ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଯଦି କେହି ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଭୋଜନ କରି ପାରଣ କରେ, ସେ ଦିନ ଶୁକ୍ଳ କି କୃଷ୍ଣ ଯେଉଁ ହେଉ।
ଏକେନୈଵୋପଵାସେନ କୃତେନ ତୁ ଷଡାନନ। ସପ୍ତଜନ୍ମକୃତାତ୍ପାପାନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
କେବଳ ଏକ ଉପବାସ କଲେ ମାତ୍ର, ହେ ଷଣ୍ମୁଖ, ସେ ସାତ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅକ୍ଷଯଂ ଲଭତେ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଵିଷ୍ଣୁସାଯୁଜ୍ଯମାଵ୍ରଜେତ୍। ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଧାତ୍ରୀଵ୍ରତଂ ସମାଚର
ସେ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରେ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ସାୟୁଜ୍ୟ ପାଏ; ଏହିଯୋଗୁଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଧାତ୍ରୀ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।
ଧାତ୍ରୀଦ୍ରଵେଣ ସତତଂ ଯସ୍ଯ କେଶାଃ ସୁରଂଜିତାଃ। ନ ପିବେତ୍ସ ପୁନର୍ମାତୁଃ ସ୍ତନଂ କଶ୍ଚିତ୍ଷଡାନନ
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ସଦା ଧାତ୍ରୀ ଗଛର ରସ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର କେଶକୁ ମାଲିଶ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣି ମାଆର ଦୁଧ ପିବିବେ ନାହିଁ ।
ଧାତ୍ରୀଦର୍ଶନସଂସ୍ପର୍ଶାନ୍ନାମ୍ନ ଉଚ୍ଚାରଣେପି ଵା। ଵରଦଃ ସଂମୁଖୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସଂତୁଷ୍ଟୋ ଭଵତି ପ୍ରିଯଃ
ଧାତ୍ରୀକୁ ଦେଖିବା, ଛୁଇଁବା କିମ୍ବା ତାହାର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ମାତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ, ବରଦାତା ବିଷ୍ଣୁ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ହୋଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରୀତିଶୀଳ ହୁଅନ୍ତି ।
ଧାତ୍ରୀଫଲଂ ଚ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି କେଶଵଃ। ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଥିରା ପଦ୍ମା ତସ୍ମାତ୍ତାଂ ତୁ ଗୃହେ ନ୍ଯସେତ୍
ଯେଉଁଠି ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ରହିଛି, ସେଠି କେଶବ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି; ସେଠି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦୃଢ଼ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ବସନ୍ତି । ଏହିକାରଣରୁ ଏହି ଫଳକୁ ଘରେ ରଖିବା ଉଚିତ ।
ଅଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ନଶ୍ଯତେ ତତ୍ର ଯତ୍ର ଧାତ୍ରୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠତି। ସଂତୁଷ୍ଟାସ୍ସର୍ଵଦେଵାଶ୍ଚ ନ ତ୍ଯଜଂତି କ୍ଷଣଂ ମୁଦା
ଯେଉଁଠି ଧାତ୍ରୀ ରହିଛି, ସେଠାରୁ ଅଶୁଭ ଦୂରେଇଯାଏ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଖୁସି ହୋଇ ସେଠି ରହନ୍ତି ଓ କ୍ଷଣମାତ୍ର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ ।
ଧାତ୍ରୀଫଲେନ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଯୋ ଦଦାତି ମହାଧନମ୍। ତସ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୋ ଭଵେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ନାନ୍ଯୈଃ କ୍ରତୁଶତୈରପି
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ଧାତ୍ରୀ ଫଳକୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଇଥାଏ, ଏହା ଅପାର ଧନ ଦେଇଥିବା ସମାନ; ବିଷ୍ଣୁ ତାହାରେ ଏତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଶତାଧିକ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ।
ସ୍ନାତ୍ଵା ଧାତ୍ରୀଦ୍ରଵେଣୈଵ ପୂଜଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ମାଧଵମ୍। ସୋଭୀଷ୍ଟଫଲମାପ୍ନୋତି ଯଦ୍ଵା ମନସି ଵର୍ତତେ
ଯିଏ ସ୍ନାନ କରି ସେଉଁଠି ଧାତ୍ରୀ ରସ ଦ୍ୱାରା ମାଧବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଜଣେ ମନରେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ରଖିଥାଏ, ସେଇ ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଏ ।
ତଥୈଵ ଲକ୍ଷଣଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ପୂଜଯିତ୍ଵା ଫଲେନ ତୁ। ସୁଵର୍ଣଶତସାହସ୍ରଂ ଫଲମେତି ନରୋତ୍ତମଃ
ଏହିପରି ଧାତ୍ରୀର ଗୁଣ ମନେ ପକାଇ ଏହି ଫଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ, ଉତ୍ତମ ମଣିଷ ଏକ ଲକ୍ଷ ସୁନା ମୁଦ୍ରା ଦେଉଥିବା ସମାନ ଫଳ ପାଏ ।
ଯା ଗତିର୍ଜ୍ଞାନିନାଂ ସ୍କଂଦ ମୁନୀନାଂ ଯୋଗସେଵିନାମ୍। ଗତିଂ ତାଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଧାତ୍ରୀସେଵା ରତୋ ନରଃ
ଯେଉଁ ଗତି ଜ୍ଞାନୀ, ଋଷି ଓ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସୀମାନେ ପାଆନ୍ତି, ଧାତ୍ରୀ ସେବାରେ ଲାଗିଥିବା ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଗତିକୁ ପାଏ ।
ତୀର୍ଥସେଵାଭିଗମନେ ଵ୍ରତୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈସ୍ତଥା। ସା ଗତିର୍ଲଭ୍ଯତେ ପୁଂସାଂ ଧାତ୍ରୀଫଲସୁସେଵଯା
ତୀର୍ଥ ସେବା, ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରତ ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଧାତ୍ରୀ ଫଳର ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେଇ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ।
ପ୍ରୀତିଶ୍ଚ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ଦେଵୀନାଂ ନୋ ଗଣସ୍ଯ ଚ। ସଂମୁଖା ଵରଦା ସ୍ନାନେ ଧାତ୍ରୀଫଲନିଷେଵଣେ
ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦେବୀ ଓ ଦେବଗଣଙ୍କର ପ୍ରୀତି ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦ୍ୱାରା ସାକ୍ଷାତ୍ ମିଳିଥାଏ ।