ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ସର୍ଵେଷାମେଵ ଭୂତାନାଂ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷେଣ ଯୁତୋ ଵରଃ। ଦର୍ଶନାଦ୍ଯସ୍ଯ ଲୋକାନାଂ ପାପରାଶିଃ ପ୍ରଲୀଯତେ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧାରଣ କରିଥିବା ଲୋକ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଏହି ଜଗତର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂରିଯାଏ।
ସ୍ପର୍ଶନାଦ୍ଦିଵମଶ୍ନାତି ଧାରାଣାଦ୍ରୌଦ୍ରତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍। ଶିରସ୍ଯୁରସି ବାହୌ ଚ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଂ ଧାରଯେତ୍ତୁ ଯଃ
ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ, ଧାରଣ କଲେ ରୁଦ୍ର ଭାବ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ଯିଏ ମୁଣ୍ଡ, ଛାତି କିମ୍ବା ବାହୁରେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧନ୍ତି।
ସ ଚେଶାନସମୋ ଲୋକେ ମଖେ ସର୍ଵତ୍ର ଗୋଚରଃ। ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତ୍ଯସୌ ଵିପ୍ରସ୍ସ ଦେଶଃ ପୁଣ୍ଯଵାନ୍ଭଵେତ୍
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଇଶାନଙ୍କ ପରି ସମାନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେଶ ଓ ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସେଉଁଠି ରହିଲେ ସେ ଥାନ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପ୍ଯଥଵା ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ନରଃ ପୂଯେତ କଲ୍ମଷାତ୍। ଯଜ୍ଜପ୍ଯଂ ତର୍ପଣଂ ଦାନଂ ସ୍ନାନମର୍ଚା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
କେବଳ ଦେଖିବା କିମ୍ବା ଛୁଇଁଲେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୁଏ; ଯେଉଁ ଜପ, ତର୍ପଣ, ଦାନ, ସ୍ନାନ, ପୂଜା କିମ୍ବା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରାଯାଏ—
ଯତ୍କିଂଚିତ୍କୁରୁତେ ପୁଣ୍ଯଂ ନିଖିଲଂ ତଦନଂତକମ୍। ତୀର୍ଥାନାଂ ଚ ମହତ୍ତୀର୍ଥଂ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷସ୍ଯ ଫଲଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିଛି ଛୋଟ ନିକ ମଧ୍ୟ କଲେ, ତାହାର ଫଳ ଅସୀମ ହୁଏ; ଦ୍ୱିଜମାନେ, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ଫଳ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରୁ ବଡ଼।
ଅସ୍ଯୈଵ ଧାରଣାଦ୍ଦେହୀ ପାପାତ୍ପୂତୋଽତି ପୁଣ୍ଯଭାକ୍। ଗୃହୀତ୍ଵା ଚାକ୍ଷମାଲାଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଗ୍ରଂଥିଯୁତାଂ ଶିଵାମ୍
ଏହାକୁ ପିନ୍ଧିଲେ ମାନବ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଏବଂ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ; ବ୍ରହ୍ମାଗ୍ରନ୍ଥି ଓ ଶୁଭ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳା ଧରିଲେ—
ଯଜ୍ଜପ୍ତଂ ଚ କୃତଂ ଦାନଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ମଂତ୍ରଂ ସୁରାର୍ଚନମ୍। ସର୍ଵଂ ଚାକ୍ଷଯତାମେତି ପାପଂ ଚ କ୍ଷଯମାଵ୍ରଜେତ୍
ଯେଉଁ ଜପ, ଦାନ, ସ୍ତୋତ୍ର, ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେସବୁ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ ଏବଂ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ମାଲାଯା ଲକ୍ଷଣଂ ବ୍ରୂମଃ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ। ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ଲକ୍ଷଣଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶୈଵମାର୍ଗଂ ପ୍ରଲପ୍ସ୍ଯଥ୧୧୯ ତୁ. ଵରାହପୁରାଣମ୍ [https://sa.wikisource.org/s/18ga ୧୨୮.୫୪](ଗଣାନ୍ତିକା)। ନିର୍ଯୋନିକୀଟଵିଦ୍ଧଂ ଚ ଭଗ୍ନଲିଗଂ ଯଥାକ୍ରମମ୍। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ବୀଜଲଗ୍ନଂ ଚ ମାଲାଯାଂ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍
ମୁଁ ଏବେ ମାଳାର ଲକ୍ଷଣ କହେଉଛି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଶୁଣ; ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ଜାଣି, ଶିବମାର୍ଗ ବିଷୟରେ କହିପାରିବ।
ସ୍ଵଯଂ ଚ ଗ୍ରଥିତା ଯା ଚ ଶ୍ଲଥାନ୍ଯୋନ୍ଯ ପ୍ରସଜ୍ଜିତା। ଶୂଦ୍ରାଦିଗ୍ରଥିତାଽଶୁଦ୍ଧା ଦୂରାତ୍ତାଂ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍
ଯେଉଁ ମାଳାର ମଣି କୀଟ ଖାଇଥିବା, ଭୁଲ୍ ସ୍ଥାନରେ ଛିଦ୍ର, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ମଣି ଏକାଠି ଲାଗିଥିବା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ମଧ୍ଯମାଲଗ୍ନକଂ ବୀଜଂ ଜପ୍ତଵ୍ଯଂ ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍। ହସ୍ତସଂଭ୍ରମଣେନୈଵ ମେର୍ଵାମର୍ଶଂ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଯେଉଁ ମଣି ସ୍ୱୟଂ ଗଠିତ, ଢିଲା ଏବଂ ଏକାଉଠି ଲାଗିଥିବା, କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ, ସେମାଳା ଅଶୁଦ୍ଧ; ଏହାକୁ ଦୂରରୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ସଂଖ୍ଯାତଂ ଯଜ୍ଜପେନ୍ମଂତ୍ରମସଂଖ୍ଯାତଂ ଚ ନିଷ୍ଫଲମ୍। ସର୍ଵେଷାମେଵ ଦେଵାନାଂ ଜପେନ୍ମଂତ୍ରଂ ସ୍ଵମାଲଯା
ମଧ୍ୟମ ମଣିରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ହାତରେ ଘୁଞ୍ଚାଇ ମେରୁ ମଣିକୁ ପୁନିପୁନି ଛୁଇଁବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଯତଃ ସକଲେ ତୀର୍ଥେ କୋଟିକୋଟିଗୁଣଂ ଭଵେତ୍। ଶୁଦ୍ଧାଯାମେଵ ଭୂମ୍ଯାଂ ତୁ ମେଧ୍ଯକେ ଵୃକ୍ଷମୂଲକେ
ଗଣନା ସହିତ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ଫଳ ମିଳେ; ଗଣନା ବିନା କଲେ ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ମାଳାରେ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
ଗୋଷ୍ଠେ ଚତୁଷ୍ପଥାଗାରେ ଵିଷ୍ଣୋର୍ମଂତ୍ରଂ ଶିଵସ୍ଯ ଚ। ଗଣପତେଶ୍ଚ ସୂରସ୍ଯ ଲିଂଗେନଂତଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଭକ୍ତି ସହିତ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ କୋଟି କୋଟି ଗୁଣା ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ଶୁଦ୍ଧ ଭୂମି କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ଗଛର ମୂଳରେ—
ଶୂନ୍ଯାଗାରେ ଶଵସ୍ଯାଗ୍ରେ ଶ୍ମଶାନେ ଚ ଚତୁଷ୍ପଥେ। ଦେଵୀମଂତ୍ରଂ ଜପେଦ୍ଯସ୍ତୁ ସଦ୍ଯସ୍ସିଧ୍ଯତି ସାଧକଃ
ଗୋଶାଳା, ଚତୁର୍ପଥ, ମନ୍ଦିରରେ ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ କିମ୍ବା ଗଣେଶଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ।
ଯାଵଚ୍ଚାଵୈଦିକଂ ମଂତ୍ରଂ ପୌରାଣଂ ଚାଗମୋଦ୍ଭଵମ୍। ସର୍ଵଂ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷମାଲାଯାମୀପ୍ସିତେଷ୍ଟାର୍ଥଦାଯକମ୍
ଖାଲି ଘର, ଶବ ଆଗରେ, ଶ୍ମଶାନ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ପଥରେ ଯେ କେହି ଦେବୀଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରେ, ସେ ସାଧକ ତୁରନ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପାଏ।
ରୁଦ୍ରାକ୍ଷସ୍ରଵଜଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ଜଲଂ ଶିରସି ଧାରଯେତ୍। ସର୍ଵସ୍ମାତ୍କଲ୍ମଷାତ୍ପୂତଃ ପୁଣ୍ଯଂ ଭଵତି ଚାକ୍ଷଯମ୍
ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ବେଦ ବାହ୍ୟ, ପୁରାଣ କିମ୍ବା ଆଗମରୁ ହେଉ, ସମସ୍ତ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳାରେ ଜପ କଲେ ଚାହିଦା ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ରୁଦ୍ରାକ୍ଷସ୍ଯ ଚ ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ବୀଜଂ ପ୍ରତ୍ଯେକ ନିର୍ଜରଂ। ଧାରଯେଦ୍ଯସ୍ତନୌ ମର୍ତ୍ଯଃ ସୁରାଣାଂ ସତ୍ତମୋ ଭଵେତ୍
ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧୋଇଥିବା ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରିବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ଦ୍ଵିଜା ଊଚୁଃ- ରୁଦ୍ରାକ୍ଷସ୍ତୁ କୁତୋ ଜାତଃ କୁତୋ ଵା ମେଧ୍ଯତାଂ ଗତଃ। କିମର୍ଥଂ ସ୍ଥାଵରୋ ଭୂମୌ କେନୈଵ ଚ ପ୍ରଚାରିତଃ
ଯେ କେହି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଖୁଣା ମଣି ଦେହରେ ପିନ୍ଧେ, ସେ ମଣିଷ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ପୁରା କୃତଯୁଗେ ଵିପ୍ରାସ୍ତ୍ରିପୁରୋ ନାମ ଦାନଵଃ। ସୁରାଣାଂ ଚ ଵଧଂ କୃତ୍ଵା ଅଂତରିକ୍ଷପୁରେ ହି ସଃ
ଦ୍ୱିଜମାନେ ପଚାରିଲେ— ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ କେଉଁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା? କିପରି ପବିତ୍ରତା ପାଇଲା? କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଭୂମିରେ ଗଛ ଭାବେ ରହିଛି ଏବଂ କିଏ ଏହାକୁ ପ୍ରଚାର କଲା?
ପ୍ରଣାଶେ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ସ୍ଥିରୋ ବ୍ରହ୍ମଵରେଣ ଚ। ଶୁଶ୍ରାଵ ଶଂକରୋ ଭୀମଂ ଦେଵୈରୀଶୋ ନିଵେଦିତମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ପ୍ରାଚୀନ କୃତଯୁଗରେ ଟ୍ରିପୁର ନାମକ ଏକ ଦାନବ ଥିଲା। ସେ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ମାରି, ଆକାଶର ଏକ ନଗରରେ ବସିଥିଲା।
ତତୋଽଜଗଵମାସଜ୍ଯ ବାଣମଂତକସନ୍ନିଭମ୍। ଧୃତ୍ଵା ତଂ ଚ ଜଘାନାଥ ଦୃଷ୍ଟଂ ଦିଵ୍ଯେନ ଚକ୍ଷୁଷା
ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ବିନାଶର ସଙ୍କଟରେ ପଡିଥିବାବେଳେ, ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ତିନି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଖବର ଶୁଣିଲେ, ଯାହା ପ୍ରଭୁ ନିଜେ କହିଥିଲେ।
ସ ପପାତ ମହୀପୃଷ୍ଠେ ମହୋଲ୍କେଵ ଚ୍ଯୁତୋ ଦିଵଃ। ଘଟନଵ୍ଯାକୁଲାଦ୍ରୁଦ୍ରାତ୍ପତିତାଃ ସ୍ଵେଦବିଂଦଵଃ
ସେ ଏମିତି ଭାବେ ଭୂମିରେ ପଡିଲେ, ଯେପରି ଆକାଶରୁ ବଡ଼ ଉଲ୍କା ପଡିଯାଏ, କିମ୍ବା ତୀବ୍ର ପ୍ରୟାସରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଥିବା ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦେହରୁ ଘମର ବିନ୍ଦୁ ଭୂମିକୁ ଝରିପଡ଼େ।
ତତ୍ରାଶ୍ରୁବିଂଦୁତୋ ଜାତୋ ମହାରୁଦ୍ରାକ୍ଷକଃ କ୍ଷିତୌ। ଅସ୍ଯୈଵ ଚ ଫଲଂ ଜୀଵା ନ ଜାନଂତ୍ଯତିଗୁହ୍ଯତଃ
ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ଭୂମିରେ ପଡି ଏକ ବଡ଼ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହାର ଫଳ କ’ଣ, ଏହି ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟକୁ ସାଧାରଣ ଜୀବମାନେ ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
ତତଃ କୈଲାସଶିଖରେ ଦେଵଦେଵଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍। ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଭୂମୌ ସ୍କଂଦୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ କୈଳାସ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ, ସ୍କନ୍ଦ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମାଥା ନମାଇ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ରୁଦ୍ରାକ୍ଷସ୍ଯ ଫଲଂ ନାଥ ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ। ଜପ୍ଯେଥ ଧାରଣେ ଚୈଵ ଦର୍ଶନେ ସ୍ପର୍ଶନେପି ଵା
‘ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଏହି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ସତ୍ୟ ଫଳ କ’ଣ ତାହା ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ—ଏହାକୁ ଜପ କଲେ, ଧାରଣ କଲେ, ଦେଖିଲେ କିମ୍ବା ଛୁଇଁଲେ କ’ଣ ଫଳ ମିଳେ?’
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ-। ଲକ୍ଷଂ ତୁ ଦର୍ଶନାତ୍ପୁଣ୍ଯଂ କୋଟିର୍ଵୈ ସ୍ପର୍ଶନେନ ଚ। ଦଶକୋଟିଫଲଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଧାରଣାଲ୍ଲଭତେ ନରଃ
ଇଶ୍ୱର କହିଲେ: ‘ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ ଲକ୍ଷ ପୁଣ୍ୟ, ଛୁଇଁଲେ କୋଟି ପୁଣ୍ୟ, ଧାରଣ କଲେ ଦଶ କୋଟି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।’
ଲକ୍ଷକୋଟିସହସ୍ରାଣି ଲକ୍ଷକୋଟିଶତାନି ଚ। ଜପ୍ତ୍ଵାସ୍ଯ ଲଭତେ ପୁଣ୍ଯଂ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
‘ଏହା ସହିତ ଜପ କଲେ ଲକ୍ଷ କୋଟି ସହସ୍ର ଏବଂ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଶତ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରହିବା ଦରକାର ନାହିଁ।’
ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟୋ ଵା ଵିକର୍ମସ୍ଥୋ ଯୁକ୍ତୋ ଵା ସର୍ଵପାତକୈଃ। ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଧାରଣେନ ଵୈ
‘ଯଦି କିଏ ଅପବିତ୍ର, ନିଷିଦ୍ଧ କାମରେ ଲିପ୍ତ, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ପାପରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧାରଣ କଲେ ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।’
କଂଠେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷମାଦାଯ ଶ୍ଵାପଦୋ ମ୍ରିଯତେ ଯଦି। ସୋପି ରୁଦ୍ରତ୍ଵମାପ୍ନୋତି କିଂ ପୁନର୍ମାନୁଷାଦଯଃ
‘ଯଦି କୌଣସି ମୃଗ ଗଳାରେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧି ମରିଯାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ର ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ—ତେବେ ମଣିଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କେତେ ଅଧିକ ଲାଭ ପାଇବେ!’
ଧ୍ଯାନଧାରଣହୀନୋପି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଂ ଯଦି ଧାରଯେତ୍। ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
‘ଯଦି କିଏ ଧ୍ୟାନ ଓ ଧାରଣାରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଥାଏ, ତଥାପି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧାରଣ କଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ଅପ୍ରାପ୍ତ କରେ।’