ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଚୈଵ ମୋଚିତଃ କିଂକରେଣ ହି। ତସ୍ଯ ଜନ୍ମାଭଵତ୍କୌ ଚ ଦୁର୍ଵିଧେ ଚାତିଵାଣିକେ
ସେ ସମୟରେ, ତାକୁ ଏକ ଦୂତ ମୁକ୍ତ କଲେ; ସେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ଅତି ଲୋଭୀ ବ୍ୟାପାରୀଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ।
ଆଜନ୍ମଵିଵିଧଂ ଦୁଃଖଂ ଭୁକ୍ତଂ ପୂର୍ଵଵିକର୍ମତଃ। ଭୁକ୍ତ୍ଵା କ୍ଲେଶଂ ମହାଂତଂ ଚ ଏକଵିଂଶତିହାଯନମ୍
ଜନ୍ମରୁ ନାନା ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ ପୂର୍ବ କର୍ମର ଫଳରୁ; ଏଭଳି ଏକୋଇଶ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଭୟଙ୍କର କଷ୍ଟ ଭୋଗ କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ରାଷ୍ଟ୍ରେ ମୃତୋ ଭୂପଃ ସ୍ଵକର୍ମପରିପୀଡିତଃ। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେଽମାତ୍ଯୈଃ ସମାଲୋକ୍ଯ ସୁମଂତ୍ରିଭିଃ
ସେ ରାଜ୍ୟରେ ସେଇ ରାଜା ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ସହଚରମାନେ ଏହି ଘଟଣାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅନେକ ପରିମର୍ଶୈସ୍ତୁ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଭ୍ରମଣଂ କୃତମ୍। ତମାଵୃଣ୍ଵଂଶ୍ଚ ତେ ସଦ୍ଯଃ ସର୍ଵେଷାଂ ପୁରତୋ ଦୃଢମ୍
ଅନେକ ଚିନ୍ତାବିମର୍ଶ ଓ ଦେଶ ଭ୍ରମଣ କରିବା ପରେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ରାଜା ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ତତୋ ରାଜ୍ଯାଭିଷେକଶ୍ଚ କୃତସ୍ତୈସ୍ତୁ ଵିମତ୍ସରୈଃ। ସ ଚ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ସଂଶ୍ରିତ୍ଯ ଧର୍ମରାଜଵରେଣ ଚ
ତାପରେ ଇର୍ଷ୍ୟାରହିତ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିଦେଲେ। ସେ ରାଜ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା କରି—
ଅକରୋଦାଲିକଂ କର୍ମ ଶିଲାବଦ୍ଧଂ ଚ ମୃଣ୍ମଯମ୍। ସଂକ୍ରମଂ ଜଲଦୁର୍ଗେ ଚ ତରଣିଂ ଚ ତଥାପରେ
ସେ ଉଚ୍ଚ ମାଟି ତଳ, ପାଥର ଓ ମାଟିରେ ଗଢ଼ିଥିବା ରାସ୍ତା, ଜଳଦୁର୍ଗରେ ପଥ ଏବଂ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ ନୌକା ତିଆରି କଲେ।
ଵାପୀକୂପତଟାକାନି ପ୍ରପାରାମ ମହୀରୁହଂ। କୃତଵାନ୍ଵିଵିଧଂ ଯଜ୍ଞଂ ଦାନପୁଣ୍ଯମତଃ ପରମ୍
ସେ କୁଆଁ, ପୋକରି, ଜଳାଶୟ, ପଥିକାଶ୍ରୟ ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଲଗାଇଲେ; ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନପୁଣ୍ୟ କରିଲେ।
ସ୍ମରଂଶ୍ଚ ପୂର୍ଵକର୍ମ୍ମାଣି ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯାଯ ଵୈ। କୃତଂ ବହୁଵିଧଂ ଧର୍ମଂ ଵ୍ରତାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ସେ ନିଜ ପୂର୍ବ କର୍ମକୁ ମନେପକାଇ, ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହେବା ପାଇଁ ବହୁ ପ୍ରକାର ଧର୍ମକାମ୍ୟ କାମ କଲେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ।
ସୁରାଣାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ଗୁରୂଣାଂ ଚୈଵ ତର୍ପଣାତ୍। ପାପାତ୍ପୂତୋ ଯଯୌ ଗେହଂ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବଡ଼ମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଇବା ପରେ, ସେ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଧୀର ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ।
ସଯାନସ୍ଥଂ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ରୋଧରକ୍ତେକ୍ଷଣୋଽଭଵତ୍। ସ ଚ ତଂ ପ୍ରାଂଜଲିଂ ପ୍ରାହ ଭୋ ଧର୍ମ କୁରୁ ତାରଣମ୍
ତାଙ୍କୁ ଶୋଇଥିବା ଦେଖି, ରାଗରେ ଲାଲ ଚକୁ ହୋଇଗଲା। ସେ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ—'ହେ ଧର୍ମ, ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର।'
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଧର୍ମରାଜସମୀପତଃ। କର୍ମଣା ମନସା ପୂତୋ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତୁ
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କହିଲେ—'କର୍ମ ଓ ମନରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଛି, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଉ।'
ସ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପୁନଶ୍ଚାହ ତସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞାଯ କାରଣମ୍। ସ୍ମିତଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ଗଚ୍ଛ ଗଚ୍ଛାଚ୍ଯୁତାଲଯମ୍
ଏହା ଶୁଣି ଏବଂ କାରଣ ଜାଣି, ସେ ପୁଣି ହସି ଏବଂ ଖୁସି ହୃଦୟରେ କହିଲେ—'ଯାଅ, ଯାଅ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ନିବାସକୁ।'
ଵିମାନଂ ସୁରଲୋକାଚ୍ଚ ସ୍ଵାଗତଂ ଵର୍ଣକର୍ବୁରମ୍। ସମାରୁହ୍ଯ ଗତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍
ଦେବତାମାନେ ଦେଇଥିବା ରଙ୍ଗିନ ଓ ଶୋଭାମୟ ବିମାନ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ—ଏମିତି ସ୍ଥାନ ଯାଁଠାରୁ ପୁନି ଫେରିବା ଦୁର୍ଲଭ।
ତସ୍ମାତ୍କିଷ୍କୁପ୍ରମାଣଂ ହି ଦତ୍ତଂ ଯେନାଲିକଂ ପୁରା। ସ ତୁ ରାଜ୍ଯାନ୍ଵଯଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ମହାଂତଂ ଚାନୁଗଚ୍ଛତି
ସେଇ ଦିନରେ ଯିଏ କୃଷି ମାପର ଜମି ଦାନ କରିଥାଏ, ସେ ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତରାଧିକାର ଓ ବଡ଼ ସ୍ୱର୍ଗ ଦୁହିଁ ପାଏ।
ତଥୈଵ ଗୋପ୍ରଚାରଂ ତୁ ଦତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗାନ୍ନ ହୀଯତେ। ଯା ଗତିର୍ଗୋପ୍ରଦସ୍ଯୈଵ ଧ୍ରୁଵଂ ତସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହିପରି, ଗାଈ ପାଇଁ ଚରଣ ଦେଇଲେ, ସେ କେବେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଏନାହିଁ; ଯେଉଁ ଫଳ ଗାଈ ଚରଣ ଦାନକାରୀଙ୍କୁ ମିଳେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିବ।
ଵ୍ଯାମୈକଂ ଗୋପ୍ରଚାରଂ ତୁ ମୁକ୍ତଂ ଯେନ ସୁଧୀମତା। ତସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଭଵେଦିଷ୍ଟଂ କିମନ୍ଯୈଃ ପୁରୁଭାଷିତୈଃ
ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ ଏକ ବ୍ୟାମ ମାତ୍ର ଗାଈ ଚରଣ ଦେଉଛି, ସେ ଚାହିଁଥିବା ସ୍ୱର୍ଗ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଇବ—ଏଥିରେ ଅଧିକ କଥାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
ଗୋପ୍ରଚାରଂ ଯଥାଶକ୍ତି ଯୋ ଵୈ ତ୍ଯଜତି ହେତୁନା। ଦିନେଦିନେ ବ୍ରହ୍ମଭୋଜ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ଶତାଧିକମ୍
ଯିଏ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଗାଈ ଚରଣ ଦାନ କରେ, ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନ ଦେବାଠାରୁ ଶତଗୁଣିକ ଅଧିକ।
ତସ୍ମାଦ୍ଗଵାଂ ପ୍ରଚାରଂ ତୁ ମୁକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗାନ୍ନ ହୀଯତେ। ଯଶ୍ଛିନତ୍ତି ଦ୍ରୁମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଗୋପ୍ରଚାରଂ ଛିନତ୍ଯପି
ସେଇପରି ଗାଈ ପାଇଁ ଚରଣ ଦେଇଲେ, ସେ କେବେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଏନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ପବିତ୍ର ଗଛ କାଟେ, ସେ ଗାଈ ଚରଣକୁ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ କରେ।
ତସ୍ଯୈକଵିଂଶପୁରୁଷାଃ ପଚ୍ଯଂତେ ରୌରଵେଷୁ ଚ। ଗୋଚାରଘ୍ନଂ ଗ୍ରାମଗୋପଃ ଶକ୍ତୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ଦଣ୍ଡଯେତ୍
ତାଙ୍କର ଏକୋଇଶି ପିଢ଼ି ରୌରବ ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରନ୍ତି; ଗାଈ ଚରଣ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବାକୁ ଗ୍ରାମର ରକ୍ଷକ ଜାଣିଲେ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।
ଛେତ୍ତାରଂ ଧର୍ମଵୃକ୍ଷାଣାଂ ଵିଶେଷାଦ୍ଗୋପ୍ରଚାରଘମ୍। ତସ୍ଯ ଦଂଡେ ସୁଖଂ ତସ୍ଯ ତସ୍ମାତ୍ତଂ ଦଂଡଯେତ୍ତୁ ସଃ
ଧର୍ମର ଗଛ ବିଶେଷକରି ଗାଈ ଚରଣ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବାକୁ ଯିଏ କାଟେ, ତାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାରେ ତାଙ୍କର ଭଲ ହୁଏ, ତେଣୁ ସେଉଁଠି ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାସାଦଂ କୁରୁତେ ଯସ୍ତୁ ଵିଷ୍ଣୁଲିଂଗସ୍ଯ ମାନଵଃ। ତ୍ରିକାଂଡଂ ପଂଚକାଡଂ ଚ ସୁଶୋଭଂ ସୁଘଟାନ୍ଵିତମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ତିନି କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚ ତଳା, ଦେଖିବାକୁ ଖୁବ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଭଲ ଭାବେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରନ୍ତି,
ଇତୋଽଧିକଂ ତୁ ଯୋ ଦଦ୍ଯାନ୍ମୃନ୍ମଯଂ ଵା ଦୃଷନ୍ମଯମ୍। ଵସୁଵୃତ୍ତିସୁପୂର୍ଣଂ ଚ ସୁରମ୍ଯଂ ଦିଵ୍ଯଭୂତଲମ୍
କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି ଅଧିକ ଦେଇଥାଏ, ମାଟି କିମ୍ବା ପାଥରରେ ତିଆରି, ଅନେକ ଧନ-ସମ୍ପଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଭୂମିରେ ତିଆରି କରିଥାଏ,
ପ୍ରତିଷ୍ଠାକର୍ମସଂପନ୍ନଂ କିଙ୍କରାଦିଭିରାଵୃତମ୍। ସୁଲିଂଗମିଷ୍ଟଦେଵସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋରେଵ ଵିଶେଷତଃ
ଯେଉଁଠି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପୂଜା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାଏ, ଦାସ-ଦାସୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହନ୍ତି, ପ୍ରିୟ ଦେବତାଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ, ବିଶେଷକରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ,
କୃତ୍ଵା ଚ ଵିଷ୍ଣୁସାଯୁଜ୍ଯଂ ସମାପ୍ନୋତି ନରୋତ୍ତମଃ। ତଥୈଵ ପ୍ରତିମାଂ କୃତ୍ଵା ହରେରନ୍ଯତରସ୍ଯ ଚ
ଏପରି କରିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣିଷ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଏକତା ପାଇଥାଏ; ଏହିପରି ଭାବରେ ଯେଉଁଠି ହରି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରାଯାଏ,
କୃତ୍ଵା ଦେଵକୁଲଂ ରମ୍ଯଂ ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ନରଃ। ନ ତନ୍ମଖସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ଦାନୈର୍ଭୁଵି ଵ୍ରତାଦିଭିଃ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଦେବାଳୟ ତିଆରି କରେ, ସେଉଁଠି ମିଳୁଥିବା ଫଳ ଏ ଭୂମିରେ ହଜାର ଯଜ୍ଞ, ଦାନ କିମ୍ବା ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ମିଳିପାରିବ ନାହିଁ।
କଲ୍ପକୋଟିସହସ୍ରାଣି କଲ୍ପକୋଟିଶତାନି ଚ। ପ୍ରାସାଦେ ରତ୍ନସଂଯୁକ୍ତେ ସଂପୂର୍ଣଦ୍ରଵ୍ଯସଂକୁଲେ
ଯେଉଁଠି ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ଦିର ରହିଛି, ସେଉଁଠି ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ କଳ୍ପ ଅବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ,
ସ ଵସେତ୍କାମଗେ ଯାନେ ସର୍ଵଲୋକମନୋହରେ। ସ୍ଵର୍ଗାଚ୍ଚ୍ଯୁତୋ ଭଵେଦ୍ରାଜା ସାର୍ଵଭୌମୋ ଗୁଣୈର୍ଵଶୀ
ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଯେଉଁ ଯାନ ଚାହେଁ, ସେଠି ବସିଥାଏ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷଣ କରେ; ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ିଲେ ସେ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାର୍ବଭୌମ ରାଜା ହୁଏ।
ଶିଵଲିଂଗେ ତୁ ପ୍ରାସାଦଂ କାରଯିତ୍ଵା ସ୍ଵଶକ୍ତିତଃ। ଯଦୁକ୍ତଂ ଵିଷ୍ଣୁଲିଂଗେ ତୁ ତଜ୍ଜ୍ଞେଯଂ ଶିଵଵେଶ୍ମନି
ଯେଉଁଠି ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଶିବଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରାଯାଏ, ଶିବଙ୍କ ଘର ପାଇଁ ଯେଉଁ କଥା କହାଯାଇଛି, ସେଇ କଥା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁହୁଏ।
ଭୁଂକ୍ତେ ଭୋଗଂ ମହାଭାଗୋ ମନଃଶର୍ମକରଂ ପରମ୍। ରାମାଭିରାମସଂପୂର୍ଣଂ ସର୍ଵତଃ ସୁଖଦଂ ଦିଵି୫୦ 1.59.
ସେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମଣିଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ, ମନକୁ ଶାନ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ରାମଙ୍କ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସମସ୍ତଠାରେ ସୁଖଦାୟକ ହୁଏ।
ଉର୍ଵ୍ଯାମକ୍ଷଯଭୋଗ୍ଯାନି ନୃପୋ ଵାଥ ମହାଧନୀ। ହରସ୍ଯ ପ୍ରତିମାଂ ଯଶ୍ଚ କୃତ୍ଵା ଦେଵଗୃହେ ନରଃ
ପୃଥିବୀରେ ସେ ଅକ୍ଷୟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ, ସେ ରାଜା କିମ୍ବା ମହାଧନୀ ହେଉଥିବା, ଯିଏ ଦେବମନ୍ଦିରରେ ହରଙ୍କ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରିଥାଏ।