ଦୃଷ୍ଟଂ ପ୍ରଣମିତଂ ଯେନ ସ୍ନାପିତଂ ପୂଜିତଂ ତଥା । ଯଜ୍ଞକୋଟିଗୁଣଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଗଵାଂ କୋଟିଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଯିଏ ଏହାକୁ ଦେଖେ, ପ୍ରଣାମ କରେ, ସ୍ନାନ କରାଏ କିମ୍ବା ପୂଜା କରେ, ସେ ଯଜ୍ଞର ଅନେକ ଗୁଣ ଉପରେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ଅନେକ ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ପାଏ।
ଛିନ୍ନସ୍ତେନ ତଥା ଵତ୍ସ ଗର୍ଭଵାସଃ ସୁଦାରୁଣଃ । ପୀତଂ ଯେନ ସଦା ଵିଷ୍ଣୋଃ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଜଲମ୍
ହେ ବତ୍ସ, ଯିଏ ଏହାକୁ ଅବହେଳା କରେ, ସେ ପାଇଁ ଗର୍ଭବାସ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ। କିନ୍ତୁ ଯିଏ ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଜଳ ପିଏ—
କାମାସକ୍ତୋଽପି ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ଭକ୍ତିଭାଵଵିଵର୍ଜିତଃ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲା ପୁତ୍ର ପୂଜଯିତ୍ଵାଚ୍ଯୁତୋ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଦିନରାତି ଇଚ୍ଛାରେ ଆସକ୍ତ ରହିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତିର ଭାବ ନଥାଏ, ସେ ମୁଁ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ପୂଜିଲେ ଅଚ୍ୟୁତ ପଦକୁ ପାଇଯାଏ, ପୁତ୍ର।
ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲା ବିଂବଂ ହତ୍ଵା କୋଟିଵିନାଶନମ୍ । ସ୍ମୃତଂ ସଂକୀର୍ତିତଂ ଧ୍ଯାତଂ ପୂଜିତଂ ଚ ନମସ୍କୃତମ୍
ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା କୋଟି କୋଟି ଅନର୍ଥ ଆଣେ; କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା, ଗାଇବା, ଧ୍ୟାନ କରିବା, ପୂଜା କରିବା କିମ୍ବା ନମସ୍କାର କରିବା—
ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯାଂତି ପାପାନ୍ଯନେକଶଃ । ସିଂହଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯଥା ଯାଂତି ଵନେ ମୃଗଗଣା ଭଯାତ୍
ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ଦେଖିଲେ ଅନେକ ପାପ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଏ, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲରେ ସିଂହକୁ ଦେଖିଲେ ହରିଣମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଯାନ୍ତି।
ନମସ୍କାରଂ ତୁ ମନୁଜଃ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚନେ । ଭକ୍ତ୍ଯା ଵା ଯଦି ଵାଽଭକ୍ତ୍ଯା କୃତ୍ଵା ମୁକ୍ତିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ମନୁଷ୍ୟ ଯଦି ଭକ୍ତି ସହ କିମ୍ବା ଭକ୍ତି ବିନା ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜାରେ ନମସ୍କାର କରେ, ସେ ମୁକ୍ତିକୁ ପାଇଯାଏ।
ଵୈଵସ୍ଵତଭଯଂ ନାସ୍ତି ତଥା ମରଣଜନ୍ମନୋଃ । ଯଃ କରୋତି ନରୋ ନିତ୍ଯଂ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚନମ୍
ଯେ ଲୋକ ନିତ୍ୟ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ପାଇଁ ବୈବସ୍ବତର ଭୟ ନାହିଁ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଜନ୍ମର ଭୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଗଂଧପାଦ୍ଯାର୍ଘନୈଵେଦ୍ଯୈର୍ଦୀପୈର୍ଧୂପୈର୍ଵିଲେପନୈଃ । ଗୀତୈର୍ଵାଦ୍ଯୈସ୍ତଥା ସ୍ତୋତ୍ରୈଃ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚନମ୍
ସୁଗନ୍ଧ, ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ନୈବେଦ୍ୟ, ଦୀପ, ଧୂପ, ଲେପନ, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ସ୍ତୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା କରାଯାଏ।
କୁରୁତେ ମାନଵୋ ଯସ୍ତୁ କଲୌ ଭକ୍ତିପରାଯଣଃ । କଲ୍ପକୋଟିସହସ୍ରାଣି ରମତେ ଵିଷ୍ଣୁସଦ୍ମନି
ଯେଉଁ ମାନବ କଳିଯୁଗରେ ଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସରେ କୋଟି କୋଟି କଳ୍ପ ଧରି ବାସ କରେ।
ଶାଲଗ୍ରାମନମସ୍କାରୋ ଭାଵେନାପି ନରୈଃ କୃତଃ । ମାନୁଷତ୍ଵଂ କଥଂ ତେଷାଂ ମଦ୍ଭକ୍ତା ଯେ ନରା ଭୁଵି
ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯଦି କେବଳ ଭାବରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ଏହି ଭୂମିରେ ମୋର ଭକ୍ତମାନେ କିପରି ମାନବ ଜନ୍ମରେ ରହିପାରିବେ?
ମଦ୍ଭକ୍ତାସ୍ତୀଵ୍ରପାପିଷ୍ଠା ମତ୍ପ୍ରଭୁଂ ନ ନମଂତି ଯେ । ଵାସୁଦେଵଂ ନ ତେ ଜ୍ଞେଯା ମଦ୍ଭକ୍ତାଃ ପାପମୋହିତାଃ
ମୋର ଭକ୍ତମାନେ ଯଦି ଅତି ପାପୀ ହୋଇ ମୋ ପ୍ରଭୁ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମୋର ଭକ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି, ପାପରେ ମୁହିତ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ମଦ୍ଭକ୍ତୋଽପି ଚ ଯୋ ଭୂତ୍ଵା ଭୁଂକ୍ତେ ତ୍ଵେକାଦଶୀଦିନେ । ସ ଯାତି ହ୍ଯଂଧତାମିସ୍ରେ ନିରଯଂ ମମ ଘାତକଃ
ମୋର ଭକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ମୋ ପ୍ରତି ଅପରାଧ କରି ଅନ୍ଧତାମିସ୍ର ନରକକୁ ଯାଏ।
ମଲ୍ଲିଂଗସ୍ପର୍ଶନଂ କାର୍ଯଂ ନାନ୍ଯା ଶୁଦ୍ଧିର୍ଵିଧୀଯତେ । ଯା ତିଥିର୍ଦଯିତା ଵିଷ୍ଣୋଃ ସା ତିଥିର୍ମମ ଵଲ୍ଲଭା
ଶାଳଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶୁଦ୍ଧି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ନାହିଁ; ଯେ ତିଥି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ, ସେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ।
ଯସ୍ତାଂ ନୋପଵସେନ୍ମର୍ତ୍ଯଃ ସ ପାପୀ ଶ୍ଵପଚାଧିକଃ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଯାଂ ତୁ ସଦା ପୁତ୍ର ଵସାମ୍ଯହମ୍
ଯେ ପ୍ରାଣୀ ସେ ଦିନ ଉପବାସ କରେ ନାହିଁ, ସେ ଶ୍ୱପଚଠୁ ଅଧିକ ପାପୀ; କିନ୍ତୁ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାରେ, ପୁତ୍ର, ମୁଁ ସଦା ବାସ କରେ।
ଦତ୍ତଂ ଦେଵେନ ତୁଷ୍ଟେନ ସ୍ଵସ୍ଥାନଂ ମମ ଭକ୍ତିତଃ । ପଦ୍ମକୋଟିସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ପୂଜିତେ ମଯି ଯତ୍ଫଲମ୍
ଯେ ଦେବତା ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୋତେ ନିଜ ନିବାସ ଦେଇଛନ୍ତି, ଏହା ମୋର ନିଜ ଜାଗା; ଏବଂ ହଜାର ହଜାର କୋଟି ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ—
ତତ୍ଫଲଂ କୋଟିଗୁଣିତଂ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚନାତ୍ । ପୂଜିତୋଽହଂ ନ ତୈର୍ମର୍ତ୍ଯୈର୍ନମିତୋଽହଂ ନ ତୈର୍ନରୈଃ
ସେଇ ଫଳ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜାରେ କୋଟି ଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ। ସେମାନେ ମୋତେ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ମୋତେ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ନ କୃତଂ ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ଯୈଃ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚନମ୍ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଗ୍ରେ ତୁ ଯଃ କରୋତି ମମାର୍ଚନମ୍
ଯେମାନେ ମାନବ ଲୋକରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା କରିନାହାନ୍ତି, ତଥାପି ଯେଉଁଠି ମୋର ପୂଜା ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ପାଖରେ କରାଯାଏ—
ତେନାର୍ଚିତୋଽହଂ ସେନାନୀର୍ଯୁଗାନାମେକଵିଂଶତିମ୍ । କିମର୍ଚିତୈର୍ଲିଂଗଶତୈର୍ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିଵିଵର୍ଜିତୈଃ
ସେ ମୋତେ ଏକୋଇଶ ଯୁଗ ଧରି ପୂଜା କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଏହାକୁ ଗଣନା କରିବି। ବିଷ୍ଣୁ ଭକ୍ତି ବିନା ଶତ ଶତ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରିଲେ କଣ ଉପକାର?
ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାବିଂବଂ ନାର୍ଚିତଂ ଯଦି ପୁତ୍ରକ । ଅନର୍ହଂ ମମ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ପତ୍ରଂ ପୁଷ୍ପଂ ଫଲଂ ଜଲମ୍
ପୁତ୍ର, ଯଦି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜା କରାଯାଏ ନାହିଁ, ତେବେ ମୋର ନୈବେଦ୍ୟ—ପତ୍ର, ପୁଷ୍ପ, ଫଳ କିମ୍ବା ଜଳ—ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ।
ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଗ୍ରେ ତୁ ସର୍ଵଂ ଯାତି ପଵିତ୍ରତାମ୍ । ଭୁକ୍ତ୍ଵାନ୍ଯଦେଵନୈଵେଦ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ଚାଂଦ୍ରାଯଣଂ ଚରେତ୍
ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ପାଖରେ ସବୁ କିଛି ପବିତ୍ର ହୁଏ। ଦ୍ୱିଜ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କର ନୈବେଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିଲେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା କେଶଵନୈଵେଦ୍ଯଂ ଯଜ୍ଞକୋଟିଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ପାଦୋଦକେନ ଦେଵସ୍ଯ ହତ୍ଯାକୋଟିସମନ୍ଵିତାଃ
କେଶବଙ୍କୁ ଉପହାର ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୋଜନ ଖାଇଲେ, ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବାର ଫଳ ମିଳେ । ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇଥିବା ଜଳ ପିଲେ, ଦୁର୍ବଳ ଅପରାଧ ମଧ୍ୟ ଦୂର ହୋଇଯାଏ ।
ଶୁଦ୍ଧ୍ଯଂତି ନାତ୍ର ସଂଦେହସ୍ତଥା ଶଂଖୋଦକେନ ହି । ଯୋ ହି ମାହେଶ୍ଵରୋ ଭୂତ୍ଵା ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଚ ନ ପୂଜଯେତ୍
ଶଙ୍ଖ ଜଳରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ମହେଶ୍ଵରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିନାହିଁ—
ଦ୍ଵେଷ୍ଟା ଚ ଯାତି ନରକଂ ଯାଵଦିଂଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ । ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଶ୍ରମୀ ଗୃହେ ଯସ୍ଯ ମୁହୂର୍ତ୍ତମପି ଵିଶ୍ରମେତ୍
ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଦ୍ୱେଷ ରଖିଥାଏ, ସେ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକକୁ ଯାଏ । ଯଦି କୌଣସି ଘରରେ ବଡ଼ ସନ୍ନ୍ୟାସୀକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ରାମ ଦିଏ—
ପିତାମହା ଯୁଗାନ୍ଯଷ୍ଟୌ ଭଵତ୍ଯମୃତଭୋଜିନଃ । ସଂସାରେ ଦୁଃଖକାଂତାରେ ନିମଜ୍ଜ୍ଯଂତେ ନରାଧମାଃ
ତେବେ ତାଙ୍କର ଆଠ ପିଢି ପୂର୍ବଜ ଅମୃତ ଭୋଜନ କରିଥାନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଜଗତର ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ଡୁବିଥିବା ନିମ୍ନ ମାନବମାନେ ତଳକୁ ଯାନ୍ତି ।
ଵର୍ଷକୋଟିସହସ୍ରାଣି କୃଷ୍ଣାରାଧନଵର୍ଜିତାଃ । ସ୍ନେହାଦଭ୍ଯର୍ଚିତୈର୍ଲିଂଗୈଃ ଶାଲଗ୍ରାମସମୁଦ୍ଭଵୈଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିନାହିଁ, ଶାଳଗ୍ରାମ ପଥରର ଲିଙ୍ଗକୁ ଭଲପାଇ ପୂଜା କଲେ ମଧ୍ୟ—
ମୁକ୍ତିଂ ପ୍ରଯାଂତି ମନୁଜା ଯୋଗସାଂଖ୍ଯେନ ଵର୍ଜିତାଃ । ମଲ୍ଲିଂଗକୋଟିଭିର୍ଦୃଷ୍ଟୈର୍ଯତ୍ଫଲଂ ପୂଜିତୈଃ ସ୍ତୁତୈଃ
ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ । ଲକ୍ଷ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖିବା, ପୂଜା କରିବା, ଗାନ କରିବାର ଫଳ—
ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଯାଂ ତୁ ଏକସ୍ଯାମିହ ତଦ୍ଭଵେତ୍ । ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ଶିଲା ଯୋ ଵୈ ଶାଲଗ୍ରାମସମୁଦ୍ଭଵାଃ
ଏଠାରେ ଏକ ଶାଳଗ୍ରାମ ପଥର ଦ୍ୱାରା ମିଳିଯାଏ । ଯେଉଁଠି ଦ୍ୱାଦଶ ଶାଳଗ୍ରାମ ପଥର ପୂଜା କରାଯାଏ—
ଅର୍ଚଯେଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵୋ ନିତ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ନ ବୋଧ ମେ । କୋଟିଲିଂଗସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ପୂଜିତୈର୍ଜାହ୍ନଵୀ ତଟେ
ଏକ ଭକ୍ତ ବୈଷ୍ଣବ ଦିନକୁ ପୂଜା କଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ମୁଁ ଗଣନା କରିପାରିବିନାହିଁ । ଜାହ୍ନବୀ ତଟରେ କୋଟି ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କଲେ ମଧ୍ୟ—
କାଶୀଵାସେ ଯୁଗାନ୍ଯଷ୍ଟୌ ଦିନେନୈକେନ ତଦ୍ଭଵେତ୍ । କିଂ ପୁନର୍ବହୁନା ଯସ୍ତୁ ପୂଜଯେଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵୋ ନରଃ
କାଶୀରେ ଆଠ ପିଢି ରହିଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଏହା ଏକ ଦିନରେ ମିଳିଯାଏ । ବୈଷ୍ଣବ ଭାବରେ ପୂଜା କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ବିଷୟରେ ଆଉ କଣ କହିବି?
ନାହଂ ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵାଃ ସଂଖ୍ଯାଂ କର୍ତୁଂ ସମୀହତେ । ତସ୍ମାଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ମଦ୍ଭକ୍ତୈଃ ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ମମ ପୁତ୍ରକ
ମୁଁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପୁଣ୍ୟର ଗଣନା କରିପାରିବିନାହିଁ । ଏହିପରି, ପୁତ୍ର, ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଶାଳଗ୍ରାମ ପଥରକୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।