ନ ଦୈଵଂ ପୈତୃକଂ କାର୍ଯଂ ତୀର୍ଥଂ ସ୍ନାନଂ ଦ୍ଵିଜାର୍ଚନଂ। ଦାନଂ ଗୁରୁଜନେ ମାନଂ ଜ୍ଞାନଂ ପରହିତଂ ଶୁଭମ୍
କୌଣସି ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ, ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ, ତୀର୍ଥସ୍ନାନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂଜା, ଦାନ, ବଡ଼ମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ, ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କିଛି ଭଲ କାମ—
ମନସା ନ କୃତଂ ତେନ କ୍ରିଯଯା ଚ କଥଂ ପୁନଃ। କୃତଂ ସାହସିକଂ ସ୍ତେଯଂ ପରଦାରାଭିମର୍ଶନମ୍
ସେ କେବେ ମନରେ କରିନଥିଲେ, ତେଣୁ କାମରେ କିପରି କରିଥାନ୍ତି? ସେ କରିଥିଲେ ମାତ୍ର ଦୁଷ୍ଟତା ଭରା ଚୋରି ଓ ଅନ୍ୟର ଜଣେ ଜନାନୀଙ୍କୁ ଅପମାନ।
ଭୂତମିଥ୍ଯାପଵାଦଂ ଚ ସାଧୁନିଂଦା ପରଂ ତଥା। ଏଵଂ ଶତସହସ୍ରଂ ତୁ ତଥା ଗୋହରଣଂ କୃତମ୍
ସେ ପୂର୍ବ ଘଟଣାକୁ ନେଇ ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗ କଲେ, ସଜ୍ଜନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଲେ, ଏଭଳି ଲକ୍ଷ ଥର ଗୋ ଚୋରି କଲେ।
ତତ୍ରାହ ଧର୍ମରାଜସ୍ତୁ କାଲାନଲସମପ୍ରଭଃ। ନଯତୈନଂ ଫଲଂ ଶୂରା ଦୁର୍ଗତିଂ ଚାପୁନର୍ଭଵମ୍
ସେଠାରେ ଧର୍ମରାଜ, କାଳାଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କହିଲେ: 'ଏହାକୁ ନେଉ, ବୀରମାନେ, ତାଙ୍କର ଫଳକୁ—ଦୁଃଖ ଓ punarjanma ନାହିଁ।'
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେଽଵୋଚଚ୍ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତୋନୁକଂପକଃ। ଅସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଗୋଶିରଃ ପୁଣ୍ଯଂ କିଚିନ୍ନାଥ କ୍ଷମାଧୁନା
ସେ ସମୟରେ, ଦୟାଳୁ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ କହିଲେ: 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଗୋମୁଣ୍ଡ ପାଇଁ କିଛି ପୁଣ୍ୟ ଅଛି କି? ଏବେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।'
ନୃପୋ ଦ୍ଵାଦଶଵାର୍ଷିକ୍ଯଂ ଲଭେତ୍ପୁଣ୍ଯୋଦଯଂ କ୍ଷିତୌ। ତଥାହ ଧର୍ମରାଜସ୍ତଂ ଗଚ୍ଛ ମର୍ତ୍ଯଂ ଦୁରାତ୍ମକ
ପୃଥିବୀରେ ରାଜା ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପରେ ପୁଣ୍ୟ ଉଦୟ ପାଇପାରନ୍ତି; ଏହିପରି ଧର୍ମରାଜ ତାକୁ କହିଲେ: 'ହେ ଦୁଷ୍ଟ, ମଣିଷ ଲୋକକୁ ଯା।'
ଅକଂଟକଂ ଚ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ଦ୍ଵାଦଶଵତ୍ସରମ୍। ଯଦ୍ଧୃତଂ ଗୋଶିରୋ ମାର୍ଗେ ମୁକ୍ତସ୍ତସ୍ଯୈଵ କାରଣାତ୍
'ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଣ୍ଟକ ନଥିବା ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କର; କାରଣ ଗୋମୁଣ୍ଡ ରାସ୍ତାରେ ରଖାଯିଥିଲା, ଏହି କାରଣରୁ ସେ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ।'
ପୁନରତ୍ର ସମାଗମ୍ଯ ସଂଗଂତା ଚାପୁନର୍ଭଵମ୍। ତତଃ କୃତାଂଜଲିର୍ଦେଵମୁଵାଚ ଦୁଃଖପୀଡିତଃ
ପୁଣି ଏଠାକୁ ଫେରି ଆସି, ସେ ଏକତ୍ରିତ ହେବ ଏବଂ punarjanma ହେବ ନାହିଁ; ତାପରେ, ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ହାତ ଜୋଡି ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଧର୍ମରାଜାନୁକଂପା ଚ ମଯ୍ଯେଵଂ ପାପକାରିଣି। କୁରୁ ନାଥ ତ୍ଵନାଥେ ଚ ଜାନାମି ପ୍ରୀତିପୂର୍ଵକମ୍
'ହେ ପ୍ରଭୁ, ଧର୍ମରାଜଙ୍କର ଦୟା ମୋ ପରି ପାପୀ ଓ ନିରାଶ୍ରୟ ଉପରେ; ମୁଁ ଜାଣେ, ଏହା ସତ୍ୟ ସ୍ନେହରୁ ହେଉଛି।'
ଧର୍ମରାଜସ୍ତୁ ତଂ ଚାହ ବାଢମେଵମିତୋ ଵ୍ରଜ। ସ୍ମରିଷ୍ଯସି ସ୍ଵଵୃତ୍ତାଂତଂ ମତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ସୁଦୁଃଖିତଃ
ତାପରେ ଧର୍ମରାଜ ତାକୁ କହିଲେ: 'ଠିକ୍ ଅଛି—ଏଠାରୁ ଯା; ମୋର କୃପାରେ, ତୁମେ ତୁମ ପୂର୍ବ ଘଟଣା ମନେ ପକାଇପାରିବ, ଯଦିଓ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେବ।'
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଚୈଵ ମୋଚିତଃ କିଂକରେଣ ହି। ତସ୍ଯ ଜନ୍ମାଭଵତ୍କୌ ଚ ଦୁର୍ଵିଧେ ଚାତିଵାଣିକେ
ସେ ସମୟରେ, ତାକୁ ଏକ ଦୂତ ମୁକ୍ତ କଲେ; ସେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ଅତି ଲୋଭୀ ବ୍ୟାପାରୀଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ।
ଆଜନ୍ମଵିଵିଧଂ ଦୁଃଖଂ ଭୁକ୍ତଂ ପୂର୍ଵଵିକର୍ମତଃ। ଭୁକ୍ତ୍ଵା କ୍ଲେଶଂ ମହାଂତଂ ଚ ଏକଵିଂଶତିହାଯନମ୍
ଜନ୍ମରୁ ନାନା ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ ପୂର୍ବ କର୍ମର ଫଳରୁ; ଏଭଳି ଏକୋଇଶ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଭୟଙ୍କର କଷ୍ଟ ଭୋଗ କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ରାଷ୍ଟ୍ରେ ମୃତୋ ଭୂପଃ ସ୍ଵକର୍ମପରିପୀଡିତଃ। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେଽମାତ୍ଯୈଃ ସମାଲୋକ୍ଯ ସୁମଂତ୍ରିଭିଃ
ସେ ରାଜ୍ୟରେ ସେଇ ରାଜା ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ସହଚରମାନେ ଏହି ଘଟଣାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅନେକ ପରିମର୍ଶୈସ୍ତୁ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଭ୍ରମଣଂ କୃତମ୍। ତମାଵୃଣ୍ଵଂଶ୍ଚ ତେ ସଦ୍ଯଃ ସର୍ଵେଷାଂ ପୁରତୋ ଦୃଢମ୍
ଅନେକ ଚିନ୍ତାବିମର୍ଶ ଓ ଦେଶ ଭ୍ରମଣ କରିବା ପରେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ରାଜା ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ତତୋ ରାଜ୍ଯାଭିଷେକଶ୍ଚ କୃତସ୍ତୈସ୍ତୁ ଵିମତ୍ସରୈଃ। ସ ଚ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ସଂଶ୍ରିତ୍ଯ ଧର୍ମରାଜଵରେଣ ଚ
ତାପରେ ଇର୍ଷ୍ୟାରହିତ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିଦେଲେ। ସେ ରାଜ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା କରି—
ଅକରୋଦାଲିକଂ କର୍ମ ଶିଲାବଦ୍ଧଂ ଚ ମୃଣ୍ମଯମ୍। ସଂକ୍ରମଂ ଜଲଦୁର୍ଗେ ଚ ତରଣିଂ ଚ ତଥାପରେ
ସେ ଉଚ୍ଚ ମାଟି ତଳ, ପାଥର ଓ ମାଟିରେ ଗଢ଼ିଥିବା ରାସ୍ତା, ଜଳଦୁର୍ଗରେ ପଥ ଏବଂ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ ନୌକା ତିଆରି କଲେ।
ଵାପୀକୂପତଟାକାନି ପ୍ରପାରାମ ମହୀରୁହଂ। କୃତଵାନ୍ଵିଵିଧଂ ଯଜ୍ଞଂ ଦାନପୁଣ୍ଯମତଃ ପରମ୍
ସେ କୁଆଁ, ପୋକରି, ଜଳାଶୟ, ପଥିକାଶ୍ରୟ ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଲଗାଇଲେ; ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନପୁଣ୍ୟ କରିଲେ।
ସ୍ମରଂଶ୍ଚ ପୂର୍ଵକର୍ମ୍ମାଣି ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯାଯ ଵୈ। କୃତଂ ବହୁଵିଧଂ ଧର୍ମଂ ଵ୍ରତାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ସେ ନିଜ ପୂର୍ବ କର୍ମକୁ ମନେପକାଇ, ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହେବା ପାଇଁ ବହୁ ପ୍ରକାର ଧର୍ମକାମ୍ୟ କାମ କଲେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ।
ସୁରାଣାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ଗୁରୂଣାଂ ଚୈଵ ତର୍ପଣାତ୍। ପାପାତ୍ପୂତୋ ଯଯୌ ଗେହଂ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବଡ଼ମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଇବା ପରେ, ସେ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଧୀର ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ।
ସଯାନସ୍ଥଂ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ରୋଧରକ୍ତେକ୍ଷଣୋଽଭଵତ୍। ସ ଚ ତଂ ପ୍ରାଂଜଲିଂ ପ୍ରାହ ଭୋ ଧର୍ମ କୁରୁ ତାରଣମ୍
ତାଙ୍କୁ ଶୋଇଥିବା ଦେଖି, ରାଗରେ ଲାଲ ଚକୁ ହୋଇଗଲା। ସେ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ—'ହେ ଧର୍ମ, ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର।'
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଧର୍ମରାଜସମୀପତଃ। କର୍ମଣା ମନସା ପୂତୋ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତୁ
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କହିଲେ—'କର୍ମ ଓ ମନରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଛି, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଉ।'
ସ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପୁନଶ୍ଚାହ ତସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞାଯ କାରଣମ୍। ସ୍ମିତଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ଗଚ୍ଛ ଗଚ୍ଛାଚ୍ଯୁତାଲଯମ୍
ଏହା ଶୁଣି ଏବଂ କାରଣ ଜାଣି, ସେ ପୁଣି ହସି ଏବଂ ଖୁସି ହୃଦୟରେ କହିଲେ—'ଯାଅ, ଯାଅ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ନିବାସକୁ।'
ଵିମାନଂ ସୁରଲୋକାଚ୍ଚ ସ୍ଵାଗତଂ ଵର୍ଣକର୍ବୁରମ୍। ସମାରୁହ୍ଯ ଗତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍
ଦେବତାମାନେ ଦେଇଥିବା ରଙ୍ଗିନ ଓ ଶୋଭାମୟ ବିମାନ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ—ଏମିତି ସ୍ଥାନ ଯାଁଠାରୁ ପୁନି ଫେରିବା ଦୁର୍ଲଭ।
ତସ୍ମାତ୍କିଷ୍କୁପ୍ରମାଣଂ ହି ଦତ୍ତଂ ଯେନାଲିକଂ ପୁରା। ସ ତୁ ରାଜ୍ଯାନ୍ଵଯଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ମହାଂତଂ ଚାନୁଗଚ୍ଛତି
ସେଇ ଦିନରେ ଯିଏ କୃଷି ମାପର ଜମି ଦାନ କରିଥାଏ, ସେ ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତରାଧିକାର ଓ ବଡ଼ ସ୍ୱର୍ଗ ଦୁହିଁ ପାଏ।
ତଥୈଵ ଗୋପ୍ରଚାରଂ ତୁ ଦତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗାନ୍ନ ହୀଯତେ। ଯା ଗତିର୍ଗୋପ୍ରଦସ୍ଯୈଵ ଧ୍ରୁଵଂ ତସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହିପରି, ଗାଈ ପାଇଁ ଚରଣ ଦେଇଲେ, ସେ କେବେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଏନାହିଁ; ଯେଉଁ ଫଳ ଗାଈ ଚରଣ ଦାନକାରୀଙ୍କୁ ମିଳେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିବ।
ଵ୍ଯାମୈକଂ ଗୋପ୍ରଚାରଂ ତୁ ମୁକ୍ତଂ ଯେନ ସୁଧୀମତା। ତସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଭଵେଦିଷ୍ଟଂ କିମନ୍ଯୈଃ ପୁରୁଭାଷିତୈଃ
ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ ଏକ ବ୍ୟାମ ମାତ୍ର ଗାଈ ଚରଣ ଦେଉଛି, ସେ ଚାହିଁଥିବା ସ୍ୱର୍ଗ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଇବ—ଏଥିରେ ଅଧିକ କଥାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
ଗୋପ୍ରଚାରଂ ଯଥାଶକ୍ତି ଯୋ ଵୈ ତ୍ଯଜତି ହେତୁନା। ଦିନେଦିନେ ବ୍ରହ୍ମଭୋଜ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ଶତାଧିକମ୍
ଯିଏ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଗାଈ ଚରଣ ଦାନ କରେ, ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନ ଦେବାଠାରୁ ଶତଗୁଣିକ ଅଧିକ।
ତସ୍ମାଦ୍ଗଵାଂ ପ୍ରଚାରଂ ତୁ ମୁକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗାନ୍ନ ହୀଯତେ। ଯଶ୍ଛିନତ୍ତି ଦ୍ରୁମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଗୋପ୍ରଚାରଂ ଛିନତ୍ଯପି
ସେଇପରି ଗାଈ ପାଇଁ ଚରଣ ଦେଇଲେ, ସେ କେବେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଏନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ପବିତ୍ର ଗଛ କାଟେ, ସେ ଗାଈ ଚରଣକୁ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ କରେ।
ତସ୍ଯୈକଵିଂଶପୁରୁଷାଃ ପଚ୍ଯଂତେ ରୌରଵେଷୁ ଚ। ଗୋଚାରଘ୍ନଂ ଗ୍ରାମଗୋପଃ ଶକ୍ତୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ଦଣ୍ଡଯେତ୍
ତାଙ୍କର ଏକୋଇଶି ପିଢ଼ି ରୌରବ ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରନ୍ତି; ଗାଈ ଚରଣ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବାକୁ ଗ୍ରାମର ରକ୍ଷକ ଜାଣିଲେ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।
ଛେତ୍ତାରଂ ଧର୍ମଵୃକ୍ଷାଣାଂ ଵିଶେଷାଦ୍ଗୋପ୍ରଚାରଘମ୍। ତସ୍ଯ ଦଂଡେ ସୁଖଂ ତସ୍ଯ ତସ୍ମାତ୍ତଂ ଦଂଡଯେତ୍ତୁ ସଃ
ଧର୍ମର ଗଛ ବିଶେଷକରି ଗାଈ ଚରଣ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବାକୁ ଯିଏ କାଟେ, ତାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାରେ ତାଙ୍କର ଭଲ ହୁଏ, ତେଣୁ ସେଉଁଠି ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।