ଵିମୃଶ୍ଯ ଧନିନା ଚୋକ୍ତଂ ଵ୍ଯାହାରଂ ଶୃଣୁତାଧୁନା। ଦୀନାରସ୍ଯାଯୁତଂ ଵା ତେ ଦାସ୍ଯାମ୍ଯସ୍ଯାଶ୍ଚ କାରଣାତ୍
ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଧନୀ ଲୋକ କହିଲେ—ଏବେ ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣ: 'ମୁଁ ତୁମକୁ ଦଶହଜାର ଦିନାର ଦେବି, ଏହି କାରଣରୁ।'
ଲବ୍ଧଂ ତେ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯାଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯଂ ଲାଭାତ୍ପ୍ରମନ୍ଯସେ। ଶକ୍ତ୍ଯା ଦତ୍ଵାଥ ମୂଲ୍ଯଂ ତାଂ ସ୍ଵୀଯାଂ କର୍ତୁଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
'ତୁମେ ଭାବୁଛ, ଏହି ପୋଖରୀ ମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିଛ; ତୁମ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ, ଏହାକୁ ନିଜ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ।'
ଏଵମୁକ୍ତେ ସ ତଂ ପ୍ରାହ ଵାସରେପ୍ଯଯୁତଂ ପୁନଃ। ଫଲଂ ଭଵତି ଵୈ ନିତ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଵିଦୋ ଵିଦୁଃ
ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ତୁମେ ଏକ ଦିନରେ ଦଶହଜାର ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରଫଳ ମିଳେ; ପୁଣ୍ୟ ଜଣେ ଏହି କଥା ଜାଣନ୍ତି।'
ଏତସ୍ମିନ୍ନିର୍ଜଲେ ଦେଶେ ଶିଵଂ ଖାତଂ କୃତଂ ଚ ମେ। ସ୍ନାନପାନାଦିକଂ କର୍ମ ସର୍ଵେ କୁର୍ଵଂତ୍ଯଭୀଷ୍ଟତଃ
'ଏହି ଜଳହୀନ ସ୍ଥାନରେ, ମୁଁ ଏକ ଜଳାଶୟ ଖୋଦି ତିଆରି କରିଛି; ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ସ୍ନାନ, ପାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାମ କରନ୍ତି।'
ତସ୍ମାନ୍ମେପ୍ଯଯୁତାର୍ଥସ୍ଯ ନୈତ୍ଯକଂ ଫଲମିଷ୍ଯତେ। ତତସ୍ତସ୍ଯାଭଵଦ୍ଧାସ୍ଯଂ ତଥୈଵ ଚ ସଭାସଦାମ୍
ସେହିପରି, ମୋର ଦଶହଜାର ପାଇଁ ଶାଶ୍ୱତ ଫଳ ଆଶା କରୁଛି; ତାପରେ ସେ ଏବଂ ସଭାସଦସ୍ୟମାନେ ହସିଲେ।
ହ୍ରିଯା ଚ ପୀଡିତଃ ସୋପି ଵାକ୍ଯମେତଦୁଵାଚ ହ। ସତ୍ଯମେତଦ୍ଵଚୋସ୍ମାକଂ ପରୀକ୍ଷାଂ କୁରୁ ଧର୍ମତଃ
ଲଜ୍ଜାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ସେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା କହିଲେ: 'ଆମ କଥା ସତ୍ୟ—ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ପରୀକ୍ଷା କର।'
ମତ୍ସରାତ୍ସ ତୁ ତଂ ପ୍ରାହ ଶୃଣୁ ମେ ଵଚନଂ ପିତଃ। ଦୀନାରାଯୁତ ମେ ତତ୍ତେ ଦତ୍ଵା ଚାନୀଯ ପ୍ରସ୍ତରମ୍
ଇର୍ଷ୍ୟାରେ, ସେ କହିଲେ, 'ମୋ କଥା ଶୁଣ, ବାପା: ଦଶହଜାର ଦିନାର ଦେଇ ଏକ ପାଠର ଆଣିଦେ।'
ପାତଯିଷ୍ଯାମି ତେ ଖାତେ ଯଥାଯୋଗଂ ପ୍ରମଜ୍ଜତୁ। ଉନ୍ମଜ୍ଜତି ଚ ଯତ୍କାଲେ ପ୍ରସ୍ତରଃ ସଂତରତ୍ଯପି
'ମୁଁ ସେଇ ପାଠର ଜଳାଶୟରେ ଫେଙ୍ଗିଦେବି; ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ତଳେ ଯିବ, ଯେତେବେଳେ ଉପରକୁ ଆସିବ, ପାଠର ମଧ୍ୟ ପାରିହେବ।'
କ୍ଷଯଂ ଯାସ୍ଯତି ନୋ ଵିତ୍ତଂ ନୋଚେନ୍ମେ ଧର୍ମତୋ ହି ସା। ବାଢମୁକ୍ତ୍ଵାଯୁତଂ ତସ୍ଯ ଗୃହୀତ୍ଵା ସ୍ଵଗୃହଂ ଗତଃ
'ମୋର ଧନ କେବେ ଶେଷ ହେବନି, ଯଦି ଧର୍ମରେ ଏହିପରି ନ ହୁଏ; ସେ ରାଜି ହୋଇ, ଦଶହଜାର ନେଇ ନିଜ ଘରକୁ ଚଳିଗଲେ।'
ସାକ୍ଷିଣାମଗ୍ରତସ୍ତେନ ପ୍ରସ୍ତରଃ ପାତିତସ୍ତଥା। ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯାଂ ମହତ୍ଯାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟଂ ନରସୁରାସୁରୈଃ
ସାକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ସେଇ ପାଠର ଏଭଳି ଫେଙ୍ଗାଗଲା; ବଡ଼ ପୋଖରୀରେ ମଣିଷ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଦେଖିଲେ।
ତତୋ ଧର୍ମତୁଲାଯାଂ ତୁ ତୁଲିତଂ ଧର୍ମସାକ୍ଷିଣା। ଦୀନାରାଯୁତଦାନସ୍ଯ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯା ଜଲସ୍ଯ ତୁ
ତାପରେ ଧର୍ମର ତୁଳାରେ, ଧର୍ମ ସାକ୍ଷୀମାନେ ଦେଖିଲେ—ଦଶହଜାର ଦିନାର ଦାନ ଓ ପୋଖରୀର ଜଳ।
ନ ସମଂ ତୁ ଦିନୈକଂ ତୁ ଜଲସ୍ଯ ଧର୍ମତୋ ଭୃଶମ୍। ଧନିନୋ ମାନସଂ ଦୁଃଖଂ ମୋଘାର୍ଥଂ ଚ ପରେଽହନି
ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ, ଜଳର ପୁଣ୍ୟ ଏକ ଦିନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସମାନ ହେଲା ନାହିଁ; ଧନୀର ମନ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲା, ପରଦିନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା।
ଶିଲୋଚ୍ଚଯୋଽଭଵତ୍ତୀର୍ଣୋ ଦ୍ଵୀପଵଚ୍ଚ ଜଲୋପରି। ତତଃ କୋଲାହଲଃ ଶବ୍ଦୋ ଜନାନାଂ ସମୁପସ୍ଥିତଃ
ପାଣିର ଉପରେ ଏକ ଥୋକ ପଥର ଦ୍ୱୀପ ଭଳି ଉଠି ଆସିଲା; ତାପରେ ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ଏକଠି ହେବାରେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ଓ କୋଳାହଳ ହେଲା।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାଦ୍ଭୁତଵାକ୍ଯଂ ଚ ମୁଦା ତୌ ଚାଗତୌ ତତଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶୈଲଂ ତଥାଭୂତଂ କୃତଂ ତେନାଯୁତଂ ତଥା
ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଶୁଣି, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଖୁସିରେ ଆସିଲେ; ଏଭଳି ପାହାଡ଼ ଦେଖି, ସେ ଦଶ ହଜାର ଦାନ କଲେ।
ତତଃ ଖାତାଧିପେନୈଵ ଶୈଲଂ ଦୂରେ ନିପାତିତମ୍। ପୁଣ୍ଯଂ ଖାତସ୍ଯ ଚୋତ୍ଖାତେ ପ୍ରଲୁପ୍ତସ୍ଯ ସୁତେନ ହି
ତାପରେ ଖନନର ମାଲିକ ଦ୍ୱାରା ସେ ପାହାଡ଼ ଦୂରକୁ ଛାଡ଼ିଦିଆଗଲା; ଖନନର ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ହାରାଇଯାଇଥିଲା, ସେଥିରେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଫେରାଇଲେ।
ସୋପି ନାକଂ ସମାରୁହ୍ଯ ଜନ୍ମଜନ୍ମସୁ ନିର୍ଵୃତଃ। ଗୋତ୍ରମାତୃଗଣାନାଂ ଚ ନୃପାଣାଂ ସୁହୃଦାଂ ତଥା
ସେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଢ଼ି, ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ; ତାଙ୍କର ମାତୃପକ୍ଷୀୟ ବଂଶଜ, ରାଜାମାନେ ଓ ସ୍ନେହୀମାନେ ସହିତ।
ସଖୀନାଂ ଚୋପକର୍ତୄଣାଂ ଖାତଂ ଖାତ୍ଵାଽକ୍ଷଯଂ ଫଲମ୍। ତପସ୍ଵିନାମନାଥାନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଵିଶେଷତଃ
ସଙ୍ଗୀ ଓ ଉପକାରୀମାନେ ପାଇଁ, ଏଭଳି ଖାଲି ଖନନ କଲେ ଅମର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ବିଶେଷକରି ତପସ୍ୱୀ, ଦୁଃଖୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ।
ଖାତଂ ତୁ ଜନଯିତ୍ଵା ତୁ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚାକ୍ଷଯମଶ୍ନୁତେ। ତସ୍ମାତ୍ଖାତାଦିକଂ ଵିପ୍ରାଃ ଶକ୍ତିତୋ ଯଃ କରିଷ୍ଯତି
ଏଭଳି ଏକ ଖାଲି ତିଆରି କଲେ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ତେଣୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଖାଲି ଓ ଏପରି କାମ କରିଥାଏ—
ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯାତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ମୋକ୍ଷଂ ଯାଯାନ୍ନ ସଂଶଯଃ। ଯ ଇଦଂ ଶ୍ରାଵଯେଲ୍ଲୋକେ ଧର୍ମାଖ୍ଯାନଂ ମହୋତ୍କଟମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରି ପୁଣ୍ୟ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏବଂ ଯିଏ ଏହି ମହା ଧର୍ମ କଥା ଲୋକେ ଶୁଣାଏ—
ସର୍ଵଖାତପ୍ରଦାନସ୍ଯ ଫଲମଶ୍ନାତି ଧାର୍ମିକଃ। ଗ୍ରହଣେ ଭାସ୍କରସ୍ଯୈଵ ଭାଗୀରଥ୍ଯାଂ ତଟେ ଵରେ
ସେ ଧର୍ମିକ ଲୋକ ଏହି ସମସ୍ତ ଖାଲି ଦାନର ଫଳ ଭୋଗ କରେ; ବିଶେଷକରି ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀର ଶୁଭ ତଟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ।
ଗଵାଂ କୋଟିପ୍ରଦାନସ୍ଯ ଫଲଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲଭେନ୍ନରଃ। ନ ଚ ଦାରିଦ୍ରତାମେତି ନ ଶୋକଂ ଵ୍ଯାଧିସଂଚଯମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ଲୋକ ଦଶ କୋଟି ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ପାଏ; ସେ କଦାପି ଦରିଦ୍ର ହୁଏ ନାହିଁ, ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ରୋଗ ଜମା ହୁଏ ନାହିଁ।
ଅସଂମାନଂ ମହଦ୍ଦୁଃଖମୁଭଯୋର୍ନାଧିଗଚ୍ଛତି। ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମପୁରାଣେ ପ୍ରଥମେ ସୃଷ୍ଟିଖଂଡେ ଖାତାଦିକୀର୍ତନଂନାମ ସପ୍ତପଂଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ସେ ଦୁଇପକ୍ଷର ଅପମାନର ମହାଦୁଃଖ କେବେ ଭୋଗେ ନାହିଁ। ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡର 'ଖାଲି ମହିମା' ନାମକ ସତପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଷ୍ଟପଞ୍ଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ। ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଶାଖିନାମେଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଫଲଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯାଦୃଶମ୍। ତଚ୍ଛୃଣୁଧ୍ଵଂ ମହାଭାଗା ରୋପଣେ ଚ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ଅଷ୍ଟପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ସମସ୍ତ ଗଛର ଫଳ କେମିତି ହୁଏ, ମୁଁ ଏବେ କହିବି; ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, ଗଛ ଲଗାଇବାର ଅଲଗା ଫଳ ଶୁଣ।
ଯସ୍ତୁ ରୋପଯତେ ତୀରେ ପୁଣ୍ଯଵୃକ୍ଷାନ୍ସମଂତତଃ। ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଜ୍ଞାତୁଂ କଥିତୁଂ ନୈଵ ଶକ୍ଯତେ
ଯିଏ ନଦୀକୂଳରେ ପବିତ୍ର ଗଛ ଲଗାଏ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ କେବେ ଜଣାଯିବ ନାହିଁ, କିମ୍ବା କହିବା ଯାଏ।
ଅନ୍ଯତ୍ର ରୋପଣଂ କୃତ୍ଵା ଶାଖିନାଂ ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭେତ୍। ତତୋ ଜଲସମୀପେ ତୁ ଲକ୍ଷକୋଟିଗୁଣଂ ଭଵେତ୍
ଅନ୍ୟଠାରେ ଗଛ ଲଗାଇଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ପାଣି ପାଖରେ ଲଗାଇଲେ ସେଠାରେ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଗୁଣା ଅଧିକ ହୁଏ।
ସ୍ଵଯଂ ପୁଷ୍କରିଣୀ ତୀରେ ତ୍ଵନଂତଂ ଫଲମଶ୍ନୁତେ। ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣଂ ବ୍ରୂମଃ ଶାଖିନାଂ ପୁଣ୍ଯକାରିଣାମ୍
ଯଦି ନିଜେ ଏକ ପଦ୍ମସର କୂଳରେ ଗଛ ଲଗାଏ, ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ; ତେଣୁ ଗଛ ଲଗାଇବାର ପୁଣ୍ୟ ଶତଗୁଣା ଅଧିକ ବୋଲି କହୁଛୁ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥରୋପଣଂ କୃତ୍ଵା ଜଲାଶଯସମୀପତଃ। ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ମର୍ତ୍ଯୋ ନ ତତ୍କ୍ରତୁଶତୈରପି
ଯଦି କେହି ଜଳାଶୟ ପାଖରେ ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ଗଛ ଲଗାଏ, ତାହାର ଫଳ ଏକ ଶତ କୃତୁ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ମିଳେ ନାହିଁ।
ପତଂତି ଯାନି ପତ୍ରାଣି ଜଲେ ପର୍ଵଣି ପର୍ଵଣି। ତାନି ପିଂଡସମାନୀହ ପିତୄଣାମକ୍ଷଯଂ ଯଯୁଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବ ଦିନରେ ଯେଉଁ ପତ୍ର ପାଣିରେ ପଡ଼େ, ସେଗୁଡ଼ିକ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଅକ୍ଷୟ ପିଣ୍ଡ ହୁଏ।
ଖାଦଂତି ପତଗାସ୍ତତ୍ର ଫଲାନି କାମତୋ ଧ୍ରୁଵମ୍। ବ୍ରହ୍ମଭକ୍ଷ୍ଯସମଂ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ଭଵତି ଚାକ୍ଷଯମ୍
ସେଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଫଳ ଖାଏ; ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଭୋଗ ଦେବା ସମାନ ଓ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥେନୈଵ ଭକ୍ଷ୍ଯେଣ ରୋପଣେନୈଵ ଯତ୍ଫଲମ୍। ତଦ୍ଵୈ କ୍ରତୁଶତୈର୍ନୈଵ ପୁତ୍ରୈରେଵ ଶତୈରପି
ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ଗଛର ଫଳ ଓ ଲଗାଇବାର ଫଳ ଏକ ଶତ କୃତୁ କିମ୍ବା ଏକ ଶତ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ମିଳେ ନାହିଁ।