ତୋଯୈରନ୍ନାଦିପାକୈଶ୍ଚ ପ୍ରସନ୍ନୋ ମାନଵୋ ଭଵେତ୍। ପ୍ରାଣାନାଂ ଚ ଵିନାନ୍ନୈଶ୍ଚ ଧାରଣନ୍ନୈଵ ଜାଯତେ
ଜଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାକାଳା ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ଖୁସି ହୁଏ; ଖାଦ୍ୟ ଛଡ଼ା ପ୍ରାଣୀମାନେ ବଞ୍ଚି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ପିତୄଣାଂ ତର୍ପଣଂ ଶୌଚଂ ରୂପଂ ଵୈ ଗଂଧ୍ଯନାଶନମ୍। ବୀଜଂ ତ୍ଵିହାର୍ଜିତଂ ସର୍ଵଂ ସର୍ଵଂ ତୋଯେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତି ହୁଅନ୍ତି, ପବିତ୍ରତା, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଦୂର ହୁଏ — ଏହି ସମସ୍ତ ଫଳ ଏଠିରେ ଅଛି, ସବୁ ଜଳରେ ନିହିତ।
ଵସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଧାଵନଂ ରୁଚ୍ଯଂ ଭାଜନାନାଂ ତଥୈଵ ଚ। ତେନୈଵ ସର୍ଵକାର୍ଯଂ ଚ ପାନୀଯଂ ମେଧ୍ଯମେଵ ଚ
କପଡ଼ା ଧୋଇବା, ଭାଣ୍ଡ ପକାଇବା, ଏବଂ ସମସ୍ତ କାମ କେବଳ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ପାଣି ପିଇବାକୁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵାପୀକୂପତଟାକକମ୍। କାରଯେଚ୍ଚ ବଲୈଃ ସର୍ଵୈସ୍ତଥା ସର୍ଵଧନେନ ଚ
ସେଉଁଥିରୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ ଓ ସମସ୍ତ ଧନ ଦେଇ, ଜଳକୁଆ, ପୋଖରୀ ଓ ତାଳାବ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ତତୋ ଵିନିର୍ଜଲେ ଦେଶୋ(ଦେଶେ?) ଯୋ ଦଦାତି ଜଲାଶଯମ୍। ଵାସରେ ଵାସରେ ତସ୍ଯ କଲ୍ପଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଵିନିର୍ଦିଶେତ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଜଳ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଯିଏ ଜଳାଶୟ ତିଆରି କରେ, ସେ ଲୋକ ପ୍ରତିଦିନ ଏକ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗର ଫଳ ପାଏ।
ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପାଚ୍ଚ୍ଯୁତୋ ଵିପ୍ରୋ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥପାରଗଃ। ଲୋକବଂଧୁଃ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ଦିଵଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଚ୍ୟୁତ, ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ରଖନ୍ତି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ତପସ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ସେ ପୁନି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଏଵଂ ଜନ୍ମାଷ୍ଟକଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଏକସ୍ଯାକ୍ଷଯମିଷ୍ଯତେ। କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯାଣାଂ କୁଲେ ଜାତଃ ସାର୍ଵଭୌମୋ ଭଵେନ୍ନୃପଃ
ଏଭଳି ଆଠ ଜନ୍ମ ପାଇ ସେ ଅକ୍ଷୟ ମନ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି; କ୍ଷତ୍ରିୟ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀର ରାଜା ହୁଅନ୍ତି।
ଵିଶୋଽକ୍ଷଯଂ ଧନଂ ଵିଦ୍ଯାଜ୍ଜନ୍ମଜନ୍ମସୁ ଯତ୍ପ୍ରିଯମ୍। ଶୂଦ୍ରାଦଯୋନ୍ତ୍ଯଜାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଲଭଂତେ ସ୍ଵର୍ଗତିଂ ମୁହୁଃ
ବୈଶ୍ୟମାନେ ଅକ୍ଷୟ ଧନ ଓ ପ୍ରତି ଜନ୍ମରେ ପ୍ରିୟ ଜିନିଷ ପାଆନ୍ତି; ଶୂଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ନିମ୍ନଜାତି ଲୋକମାନେ ବାରମ୍ବାର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଚତୁର୍ହସ୍ତପ୍ରମାଣଂ ତୁ କୂପଂ ଖନତି ଯଃ ପୁମାନ୍। ପରୋପକାରକଂ ନିତ୍ଯଂ କଲ୍ପଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ତୁ ହାଯନେ
ଯେ ଲୋକ ଚାରି ହାତ ଲମ୍ବା ଏକ କୁଆଁ ଖୋଦେ, ସେ ସଦା ପରଉପକାର କରେ, ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏକ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗର ଫଳ ପାଏ।
ଦ୍ଵିଗୁଣେ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଵିଦ୍ଯାଚ୍ଛତଂ ଚୈଵ ଚତୁର୍ଗୁଣେ। ଵିଂଶତ୍କିଷ୍କୁପ୍ରମାଣାଂ ତୁ ଦଦ୍ଯାତ୍ପୁଷ୍କରିଣୀଂ ତୁ ଯଃ
ଯଦି ଦୁଇ ଗୁଣା ବଡ଼, ଫଳ ଦୁଇ ଗୁଣା; ଚାରି ଗୁଣା ବଡ଼ ହେଲେ, ଶତଗୁଣା ଫଳ ମିଳେ। ଯିଏ କୋଉଡ଼ିଶ ଲମ୍ବା ପୋଖରୀ ଦାନ କରେ—
ଵିଷ୍ଣୋର୍ଧାମ ଲଭେତ୍ସୋପି ଦିଵ୍ଯଭୋଗଂ ତଥୈଵ ଚ। ଅନଂତରଂ ନୃପୋ ଜାତୋ ଧନୀ ଵାଗୀଶ୍ଵରୋ ଭଵେତ୍
ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଧାମ ପାଏ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ; ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ ସେ ରାଜା, ଧନୀ ଓ ବକ୍ତା ହୁଅନ୍ତି।
ଏଵଂ ଦ୍ଵିସ୍ତ୍ରିଶ୍ଚତୁର୍ଵାପି ଗୁଣତୋ ଭୋଗ୍ଯମିଷ୍ଯତେ। ଵିସ୍ତୀର୍ଣେ ପ୍ରଚୁରଂ ଵିଦ୍ଧି ସହସ୍ରେଣାଚ୍ଯୁତୋ ଦିଵଃ
ଏଭଳି ଦୁଇ, ତିନି, କିମ୍ବା ଚାରି ଗୁଣା ଥିଲେ, ଫଳ ତାହା ଅନୁଯାୟୀ ବଢ଼ିଯାଏ; ହଜାର ହେଲେ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ସହସ୍ରାଦ୍ଦ୍ଵିଗୁଣେନୈଵ ସୁରପୂଜ୍ଯୋ ଭଵେନ୍ନରଃ। ଜଂତଵସ୍ତତ୍ର ଯେ ସଂତି ଯାଵଂତୋ ଜୀଵନଂ ଯଯୁଃ
ହଜାରର ଦୁଇ ଗୁଣା ହେଲେ, ଲୋକ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଏ; ଏବଂ ସେଠାରେ ଯେତେ ପ୍ରାଣୀ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେତେଦିନ ବଞ୍ଚନ୍ତି—
ତତ୍ସଂଖ୍ଯାକା ଜନାସ୍ତସ୍ଯ କିଂକରାଃ ପୃଷ୍ଟଲଗ୍ନକାଃ। ଭଵଂତି ସତତଂ ଗେହେ ପୁରେ ଜନପଦେଷୁ ଚ
ସେ ସଂଖ୍ୟାର ଲୋକମାନେ ସେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ଦାସ ଭାବେ ଘରେ, ସହରରେ ଓ ଦେଶରେ ସଦା ଲାଗି ରହନ୍ତି।
ଵିହାଯ ପିତରଂ ଭୋଗ୍ଯା ଧନେ କ୍ଷୀଣେ ଯଥା ଵନମ୍। ପକ୍ଷିଣସ୍ସୂକରଶ୍ଚୈଵ ମହିଷୀ କରିଣୀ ତଥା
ଯେପରି ଧନ ଶେଷ ହେଲେ, ପକ୍ଷୀ, ଶୁଆ, ମହିଷୀ ଓ ହାତୀଣୀ ତାଙ୍କର ଖାଇବା ଦେଇଥିବା ଲୋକକୁ ଛାଡ଼ି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚଳିଯାନ୍ତି,
ଉପଦେଷ୍ଟା ଚ କର୍ତ୍ତା ଚ ଷଡେତେ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ। ଦିଵ୍ଯଂ ଚ ପକ୍ଷିଣାଂ ଚୈଵ ଶତଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଵିନିର୍ଦିଶେତ୍
ଉପଦେଶକ ଓ କର୍ତ୍ତା—ଏହି ଛଅଜଣ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯାନ୍ତି; ଏବଂ ଶତମାନେ ଦିବ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
କ୍ରୋଡୋ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ମହିଷ୍ଯଯୁତହାଯନମ୍। ଦେଵରୂପଂ ସମାସ୍ଥାଯ କରିଣ୍ଯା ଲକ୍ଷମୁଚ୍ଯତେ
ଶୁଆ ହଜାର ବର୍ଷ, ମହିଷୀ ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥାଏ, ଏବଂ ହାତୀଣୀ ପାଇଁ ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଦିଆଯାଏ।
କୋଟ୍ଯେକମୁପଦେଷ୍ଟୁଶ୍ଚ କର୍ତୁରକ୍ଷଯମେଵ ଚ। ପୁରା ଧନିସୁତେନୈଵ କୃତଃ ଖ୍ଯାତୋ ଜଲାଶଯଃ
ଏକୋଟି ପ୍ରତି ଉପଦେଶକ ଓ କର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଧନର ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଳାଶୟ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।
ଅଯୁତଧନଵ୍ଯଯେନୈଵ ପ୍ରାଣେନୈଵ ବଲେନ ଚ। ସର୍ଵସତ୍ଵୋପକାରାଯ ଶିଵଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁତେନ ଚ
ଦଶହଜାର ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରି, ନିଜ ପ୍ରାଣ ଓ ଶକ୍ତି ଦେଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ, ଏବଂ ଶିବଙ୍କୁ ଦଶହଜାର ଗୁଣା ଭକ୍ତି ସହିତ,
କାଲେନ କିଯତା ଚାପି କ୍ଷୀଣଵିତ୍ତୋଽଭଵତ୍କିଲ। କଶ୍ଚିଦର୍ଥୀ ଧନୀ ତସ୍ଯ ମୂଲ୍ଯଦାନାଯ ଚୋଦ୍ଯତଃ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେ ଧନହୀନ ହେଲା; ଏକ ଧନୀ ଲୋକ ଏହାକୁ କିଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ଓ ମୂଲ୍ୟ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଵିମୃଶ୍ଯ ଧନିନା ଚୋକ୍ତଂ ଵ୍ଯାହାରଂ ଶୃଣୁତାଧୁନା। ଦୀନାରସ୍ଯାଯୁତଂ ଵା ତେ ଦାସ୍ଯାମ୍ଯସ୍ଯାଶ୍ଚ କାରଣାତ୍
ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଧନୀ ଲୋକ କହିଲେ—ଏବେ ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣ: 'ମୁଁ ତୁମକୁ ଦଶହଜାର ଦିନାର ଦେବି, ଏହି କାରଣରୁ।'
ଲବ୍ଧଂ ତେ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯାଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯଂ ଲାଭାତ୍ପ୍ରମନ୍ଯସେ। ଶକ୍ତ୍ଯା ଦତ୍ଵାଥ ମୂଲ୍ଯଂ ତାଂ ସ୍ଵୀଯାଂ କର୍ତୁଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
'ତୁମେ ଭାବୁଛ, ଏହି ପୋଖରୀ ମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିଛ; ତୁମ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ, ଏହାକୁ ନିଜ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ।'
ଏଵମୁକ୍ତେ ସ ତଂ ପ୍ରାହ ଵାସରେପ୍ଯଯୁତଂ ପୁନଃ। ଫଲଂ ଭଵତି ଵୈ ନିତ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଵିଦୋ ଵିଦୁଃ
ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ତୁମେ ଏକ ଦିନରେ ଦଶହଜାର ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରଫଳ ମିଳେ; ପୁଣ୍ୟ ଜଣେ ଏହି କଥା ଜାଣନ୍ତି।'
ଏତସ୍ମିନ୍ନିର୍ଜଲେ ଦେଶେ ଶିଵଂ ଖାତଂ କୃତଂ ଚ ମେ। ସ୍ନାନପାନାଦିକଂ କର୍ମ ସର୍ଵେ କୁର୍ଵଂତ୍ଯଭୀଷ୍ଟତଃ
'ଏହି ଜଳହୀନ ସ୍ଥାନରେ, ମୁଁ ଏକ ଜଳାଶୟ ଖୋଦି ତିଆରି କରିଛି; ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ସ୍ନାନ, ପାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାମ କରନ୍ତି।'
ତସ୍ମାନ୍ମେପ୍ଯଯୁତାର୍ଥସ୍ଯ ନୈତ୍ଯକଂ ଫଲମିଷ୍ଯତେ। ତତସ୍ତସ୍ଯାଭଵଦ୍ଧାସ୍ଯଂ ତଥୈଵ ଚ ସଭାସଦାମ୍
ସେହିପରି, ମୋର ଦଶହଜାର ପାଇଁ ଶାଶ୍ୱତ ଫଳ ଆଶା କରୁଛି; ତାପରେ ସେ ଏବଂ ସଭାସଦସ୍ୟମାନେ ହସିଲେ।
ହ୍ରିଯା ଚ ପୀଡିତଃ ସୋପି ଵାକ୍ଯମେତଦୁଵାଚ ହ। ସତ୍ଯମେତଦ୍ଵଚୋସ୍ମାକଂ ପରୀକ୍ଷାଂ କୁରୁ ଧର୍ମତଃ
ଲଜ୍ଜାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ସେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା କହିଲେ: 'ଆମ କଥା ସତ୍ୟ—ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ପରୀକ୍ଷା କର।'
ମତ୍ସରାତ୍ସ ତୁ ତଂ ପ୍ରାହ ଶୃଣୁ ମେ ଵଚନଂ ପିତଃ। ଦୀନାରାଯୁତ ମେ ତତ୍ତେ ଦତ୍ଵା ଚାନୀଯ ପ୍ରସ୍ତରମ୍
ଇର୍ଷ୍ୟାରେ, ସେ କହିଲେ, 'ମୋ କଥା ଶୁଣ, ବାପା: ଦଶହଜାର ଦିନାର ଦେଇ ଏକ ପାଠର ଆଣିଦେ।'
ପାତଯିଷ୍ଯାମି ତେ ଖାତେ ଯଥାଯୋଗଂ ପ୍ରମଜ୍ଜତୁ। ଉନ୍ମଜ୍ଜତି ଚ ଯତ୍କାଲେ ପ୍ରସ୍ତରଃ ସଂତରତ୍ଯପି
'ମୁଁ ସେଇ ପାଠର ଜଳାଶୟରେ ଫେଙ୍ଗିଦେବି; ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ତଳେ ଯିବ, ଯେତେବେଳେ ଉପରକୁ ଆସିବ, ପାଠର ମଧ୍ୟ ପାରିହେବ।'
କ୍ଷଯଂ ଯାସ୍ଯତି ନୋ ଵିତ୍ତଂ ନୋଚେନ୍ମେ ଧର୍ମତୋ ହି ସା। ବାଢମୁକ୍ତ୍ଵାଯୁତଂ ତସ୍ଯ ଗୃହୀତ୍ଵା ସ୍ଵଗୃହଂ ଗତଃ
'ମୋର ଧନ କେବେ ଶେଷ ହେବନି, ଯଦି ଧର୍ମରେ ଏହିପରି ନ ହୁଏ; ସେ ରାଜି ହୋଇ, ଦଶହଜାର ନେଇ ନିଜ ଘରକୁ ଚଳିଗଲେ।'
ସାକ୍ଷିଣାମଗ୍ରତସ୍ତେନ ପ୍ରସ୍ତରଃ ପାତିତସ୍ତଥା। ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯାଂ ମହତ୍ଯାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟଂ ନରସୁରାସୁରୈଃ
ସାକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ସେଇ ପାଠର ଏଭଳି ଫେଙ୍ଗାଗଲା; ବଡ଼ ପୋଖରୀରେ ମଣିଷ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଦେଖିଲେ।