ଅଥୋମା ଶତଧା ରୂପଂ କୃତ୍ଵେଶଂ ସଂଗତା ତଦା। ଏଵଂ ପ୍ରଭାଵଂ ଜାନୀହି କାମସ୍ଯ ସତତଂ ଦ୍ଵିଜ
ତାପରେ ସେ ଶତଟି ରୂପ ଧାରଣ କରି ଭଗବାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏହିପରି କାମଦେବଙ୍କର ଶକ୍ତି ସବୁବେଳେ ରହିଥାଏ ବୋଲି ଜାଣ।
ତତଶ୍ଚିରାତ୍ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଗତଃ କୈଲାସମଂଦିରଂ। ଅତଃ କ୍ଷେମଂକରୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯେଭିନଂଦଂତି ମାନଵାଃ
ଏହାପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ କୈଳାସ ପାଳିସାରେ ଗଲେ। ଏହି କ୍ଷେମଙ୍କରୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଲୋକମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।
ତେଷାଂ ଵିତ୍ତର୍ଦ୍ଧି ଵିଭଵା ଭଵଂତୀହ ପରତ୍ର ଚ। କୁଂକୁମାରକ୍ତସର୍ଵାଂଗି କୁଂଦେନ୍ଦୁଧଵଲାନନେ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଲୋକମାନଙ୍କର ଧନ-ସମ୍ପଦ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ବଢ଼ିଯାଏ। ତାଙ୍କର ସରିର କୁଙ୍କୁମ ରଙ୍ଗର, ମୁହଁ କୁନ୍ଦ ଫୁଲ ଓ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଧଳା।
ସର୍ଵମଂଗଲଦେ ଦେଵି କ୍ଷେମଂକରି ନମୋସ୍ତୁ ତେ। ଯୋଗିନୀସାମ୍ଯଂ ତେନୈଵ ସଂମୁଖା ଵିମୁଖାପି ଵା
ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥିବା ଦେବୀ କ୍ଷେମଙ୍କରୀ, ତୁମକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରିଏ। ସେ ସମ୍ମୁଖ କିମ୍ବା ପୃଷ୍ଠମୁଖ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କ ସମାନ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ନାଭିଵଂଦେଦ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧେ ପରାଜଯଃ। ରାଜଗୃହେଷୁ ଵିଦ୍ଯାଯାଂ ନମସ୍କାରାଜ୍ଜଯୋ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କେହି ନମସ୍କାର କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେଉଁଠି ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିଯାନ୍ତି। ରାଜଦରବାର କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷାରେ ନମସ୍କାର କଲେ ବିଜୟ ମିଳେ।
ଏଵଂ କାମସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଭଵୋ ମୋହଵଶଂ ଗତଃ। ଅଯଂ ଦେଵାସୁରାଣାଂ ଚ କ୍ଷମଯା ପ୍ରଭୁତାଂ ଗତଃ
ଏହିପରି କାମଦେବଙ୍କର ମହିମା। ଭବ ମୋହରେ ପଡ଼ିଥିଲେ। ତାଙ୍କ କ୍ଷମା ଦ୍ୱାରା ସେ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ପାଇଲେ।
ଅସ୍ଯୈଵ ସଦୃଶୋ ଲୋକେ ନ ଭୂତୋ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି। ରାମାମଙ୍କସ୍ଥିତାଂ ରମ୍ଯାଂ କ୍ଷମାତଲ୍ପଗତେନ ଚ
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି, ନ ହେବେ। ସେ ରାମଙ୍କ ଛାତିରେ ବସିଛନ୍ତି, କ୍ଷମାର ଶୟ୍ୟାରେ ଶୁଅଛନ୍ତି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵୈଵ ସାଧିତା ଲୋକାସ୍ସୁରାସୁରସୁଦୁର୍ଲଭାଃ। ଏଵଂ ଵୈଷ୍ଣଵମୁଖ୍ଯଶ୍ଚ ସୁରାସୁରଗଣାର୍ଚିତଃ
ସେ ତ୍ୟାଗ କରି ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁ ଲୋକ ପାଇବାକୁ ଅସମର୍ଥ, ସେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିଲେ। ଏହିପରି ମୁଖ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କୁ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ପୂଜନ୍ତି।
ଯୋ ନୋ ଦଦାତି ଭୁକ୍ତ୍ଯଗ୍ର୍ଯଂ ଶେଷଂ ଚ ସ୍ଵଯମଶ୍ନୁତେ। ଏଵମଭ୍ଯାସଧୈର୍ଯେଣ ଦୀର୍ଘକାଲେ ସୁଖଂଗତେ
ଯିଏ ଆମକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖାଦ୍ୟ ଦେଉନାହିଁ, ସେ ନିଜେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗ ଖାଏ। ଏପରି ଅଭ୍ୟାସ ଓ ଧୈର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ସମୟରେ ସୁଖ ମିଳେ।
ପ୍ରାକ୍ସଂଗମାତ୍ସ୍ଵଭାର୍ଯାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାଂ ପ୍ରଦଦୌ ମୁଦା। ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦଂ ପ୍ରସଂକଲ୍ପ୍ଯ ପ୍ରାଗ୍ଭୋଗୋ ମଯି ଵେଶିତଃ
ଏହି ସଂଗମ ପୂର୍ବରୁ ନିଜ ଜନ୍ମାନ୍ତରୀକୁ ଦେଖି ସେ ମୋତେ ଆନନ୍ଦରେ ଦାନ କଲେ। ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ କରି ସେ ମୋପାଇଁ ତାଙ୍କ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ।
ତେନ ତସ୍ଯ ଗୃହେ ନିତ୍ଯଂ ତିଷ୍ଠାମି ଗୃହରକ୍ଷଣାତ୍। ତଥା ଧାତ୍ରୀଫଲସ୍ଯାପି ସଦା ସ୍ଵର ସମୀହତେ
ଏହିଠାରୁ ମୁଁ ସେଉଁଠି ଘରକୁ ସବୁବେଳେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ରହେ। ଏପରି ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସବୁବେଳେ ଆଶା କରେ।
ତସ୍ମାଦୁକ୍ତୋ ମଯାନ୍ଯେଷାଂ ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵଃ। ପୁରା ଯେ ଵିପ୍ର ମେ ଭକ୍ତାସ୍ସୁରା ମତ୍ପଥଗାମିନଃ
ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ କହିଛି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୈଷ୍ଣବ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରକୃତ ବୈଷ୍ଣବ। ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋର ଭକ୍ତ ଥିଲେ, ଦେବମାନେ ମୋର ପଥରେ ଚାଲିଥିଲେ।
ତୈରେଵ ନ କୃତଂ ଯଚ୍ଚ ତଦନେନ କୃତଂ ପରମ୍। ତସ୍ମାଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵସର୍ଵସ୍ଵଂ ନାମ ରମ୍ଯଂ ମଯା କୃତମ୍
ଯେଉଁ କାମ ସେମାନେ କରିପାରିଲେନାହିଁ, ସେହି କାମ ସେ ଏକା ନିଜେ କଲେ। ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ 'ବୈଷ୍ଣବ ସର୍ବସ୍ୱ' ନାମକୁ ଆନନ୍ଦମୟ କରିଛି।
ଅସ୍ଯ ଵେଶ୍ମନି ତିଷ୍ଠାମି ମୁହୂର୍ତଂ ନ ଚଲାମ୍ଯହମ୍। ଅତୋ ଯେ ଚୈଵମଦ୍ଭକ୍ତାସ୍ତେଷ୍ଵହଂ ସୁଲଭୋ ଦ୍ଵିଜ
ମୁଁ ତାଙ୍କ ଘରେ ରହେ ଏବଂ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଯାଏ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଭାବରେ ଯେମାନେ ମୋତେ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋତେ ସହଜରେ ପାଇପାରନ୍ତି।
ଅସ୍ମାକଂ ପଦଵୀଂ ତେଭ୍ଯୋ ହ୍ଯଦ୍ଯ ଦଦ୍ମି ସ୍ଵକାରଣମ୍। ଆଵଯୋର୍ଵିପ୍ରସୌଜନ୍ଯଂ ସ୍ଵପ୍ନଭୋଜ୍ଯାଦିକଂ ସମମ୍
ଆଜି ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଆମ ପଥ ଦେଉଛି, ସେମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ। ଆମ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମାନ ଉଦାରତା, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଭୋଜନ ମଧ୍ୟରେ ସମତା।
ସାଯୁଜ୍ଯଂ ଚ ସଖିତ୍ଵଂ ଚ ପଶ୍ଯ ଭୂଦେଵନାଂତରମ୍। ତତୋ ମୂକାଦଯଃ ସର୍ଵେ ସ୍ଵାଗତା ହରିମୀଶ୍ଵରମ୍
ସାୟୁଜ୍ୟ ଓ ସଖ୍ୟତା ମଧ୍ୟ ଦେଖ, ହେ ଦେବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ମୂକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ।
ଗଂତୁକାମା ଦିଵଂ ପୁଣ୍ଯାସ୍ସଦାରାଃ ସପରିଚ୍ଛଦାଃ। ଯେ ଚ ତେଷାଂ ଗୃହାଭ୍ଯାଶେପ୍ଯାତ୍ମନୋ ଗୃହଗୋଧିକାଃ
ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପରିବାର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ। ତାଙ୍କ ଘର ନିକଟରେ ଥିବା ଗୃହ ଗୋଧିକାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ନାନା କୀଟାଦଯୋ ଯେ ଚ ତେଷାମନୁଯଯୁଃ ସୁରାଃ। ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦେଵାଃ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପରମର୍ଷଯଃ
ବିଭିନ୍ନ ପୋକାପୋକି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ଏହି ସମୟରେ ଦେବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ...
ପ୍ରଚକ୍ରୁଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷାଣି ସାଧୁସାଧ୍ଵିତ୍ଯନାଦଯନ୍। ଦେଵଦୁଂଦୁଭଯୋ ନେଦୁର୍ଵିମାନେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ
ସେମାନେ ଫୁଲ ଝରାଇ ଉଲ୍ଲାସରେ 'ଭଲ କଲେ, ଭଲ କଲେ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରିଲେ। ଦେବତାଙ୍କର ଦୁଂଦୁଭି ଦୁନିଆ ଓ ଅଟବାରେ ଝଙ୍କାରି ଉଠିଲା।
ସମାରୁହ୍ଯ ରଥଂ ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଂ ହରିଵୀଥୀପୁରଂ ଯଯୁଃ। ତଦଦ୍ଭୁତଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ଵିପ୍ରୋଽଵୋଚଜ୍ଜନାର୍ଦନମ୍
ସେମାନେ ନିଜ ରଥରେ ଚଢି ହରିଙ୍କ ପଥର ସହରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଉପଦେଶଂ ଚ ଦେଵେଶ ବ୍ରୂହି ମେ ମଧୁସୂଦନ। ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ- ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵପିତରୌ ତାତ ଶୋକଵିକ୍ଲଵମାନସୌ
ହେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦିଅ, ମଧୁସୂଦନ। ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ— ପୁଆ, ତୁମ ପିତା ଓ ମାଆଙ୍କଠାରେ ଯାଅ, ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖରେ ଭାସୁଛନ୍ତି।
ସମାରାଧ୍ଯ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ମଦ୍ଗୃହଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେଽଚିରାତ୍। ପିତୃମାତୃସମା ଦେଵା ନ ତିଷ୍ଠଂତି ସୁରାଲଯେ
ସେମାନେଂକୁ ଭଲଭାବେ ସେବା କଲେ, ଶୀଘ୍ର ମୋ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିବ। ପିତା ଓ ମାଆ ସମାନ ଦେବତା କେହି ନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବଲୋକରେ ରୁହନ୍ତି ନାହିଁ।
ଯାଭ୍ଯାଂ ସୁଗର୍ହିତଂ ଦେହଂ ଶିଶୁତ୍ଵେ ପାଲିତଂ ସଦା। ଅଜ୍ଞାନଦୋଷସହିତଂ ପ୍ରପୁଷ୍ଟଂ ଚାପି ଵର୍ଧିତମ୍
ଏହି ଦେହ, ଯାହା ସବୁବେଳେ ନିନ୍ଦାର ଯୋଗ୍ୟ, ଶିଶୁବେଳେ ଯେଉଁମାନେ ଦୟାରେ ପାଳିଥିଲେ, ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଦୋଷରେ ଭରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଲାଡ଼େ ପୋଷି ଉଠାଇଥିଲେ।
ଯାଭ୍ଯାଂ ତଯୋସ୍ସମଂ ନାସ୍ତି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସଚରାଚରେ। ତତୋ ଦେଵଗଣାସ୍ସର୍ଵେ ପଂଚଭିସ୍ତୈର୍ମୁଦାନ୍ଵିତାଃ
ତାଙ୍କ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ସମାନ ଏହି ତିନି ଲୋକରେ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସବୁ ଜୀବମଧ୍ୟରେ କିଛି ନାହିଁ। ଏହିପରି ଦୟାରେ ପଞ୍ଚଜଣଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ମାଧଵଂ ସଂସ୍ତୁଵଂତଶ୍ଚ ଗତାସ୍ତେ ହରିମଂଦିରମ୍। ଖଚିତାଂ ଚ ପୁରୀଂ ରମ୍ଯାଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଵିନିର୍ମିତାମ୍
ସେମାନେ ମାଧବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯେଉଁ ଶହର ଶିଳ୍ପୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ହାତରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ରତ୍ନାଢ୍ଯାମିଷ୍ଟସଂପୂର୍ଣାଂ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷାଦିଭିର୍ଯୁତାମ୍। ଶାତକୁମ୍ଭମଯୈର୍ଗେହୈସ୍ସର୍ଵରତ୍ନୈସ୍ସକର୍ବୁରାମ୍
ସେ ଶହର ରତ୍ନରେ ଭରିଥିଲା, ଇଚ୍ଛାମତା ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଥିଲା, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଜିନିଷ ଥିଲା, ସୁନାର ଘର, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମଣିରେ ଶୋଭିତ।
ଵଜ୍ରଵୈଡୂର୍ଯସୋପାନାଂ ସ୍ଵର୍ଣଦୀତୋଯସଂଯୁତାମ୍। ଗୀତଵାଦ୍ଯାଦିସଂପୂର୍ଣାଂ ସର୍ଵଦୁର୍ଗସମାକୁଲାମ୍
ହୀରା ଓ ବିଦ୍ରୁମର ସିଢ଼ି, ସୁନା ଜଳର ନଦୀ, ଗୀତ-ସଙ୍ଗୀତରେ ଭରିଥିଲା, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଦୁର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଇ ଥିଲା।
କୋକିଲାଲାପବହୁଲାଂ ସିଦ୍ଧଗଂଧର୍ଵସେଵିତାମ୍। ରୂପାଢ୍ଯୈଃ ସୁଜନୈଃ ପୂର୍ଣାଂ ପ୍ରଯାଂତୀମିଵ ଖେ ପୁରୀମ୍
କୋକିଳର ମଧୁର ଡାକରେ ଭରିଥିଲା, ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରୁଥିଲେ, ରୂପରେ ଧନୀ, ସଦ୍ଗୁଣୀ ଲୋକମାନେ ଥିଲେ, ଶହରଟି ମାନେ ଆକାଶରେ ଚାଲିଯାଉଛି।
ତତଃ ସ୍ଥିତ୍ଵାଽଚ୍ଯୁତାଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵଲୋକୋର୍ଧ୍ଵତୋ ଭୃଶମ୍। ଦ୍ଵିଜୋପି ପିତରୌ ଗତ୍ଵା ସମାରାଧ୍ଯ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଅଚ୍ୟୁତମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଉପରେ ଉଚ୍ଚରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କଠାରେ ଯାଇ, ଭଲଭାବରେ ସେବା କଲେ।
ଅଚିରେଣୈଵ କାଲେନ ସକୁଟୁଂବୋ ହରିଂ ଯଯୌ। ପଂଚାଖ୍ଯାନମିଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ମଯା ତେ ସମୁଦାହୃତମ୍
ଅତି କ୍ଷଣିକ ସମୟରେ ସେ ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ହରିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଏହି ପଞ୍ଚ ଉପାଖ୍ୟାନ ପବିତ୍ର କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।