ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ଜଲାଵର୍ତଂ ଶୁଭ୍ରଂ ପାପହରଂ ଶୁଭମ୍। ତଜ୍ଜଲସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେଣ କୁଠାରଃ ଶୁଦ୍ଧତାଂ ଗତଃ
ସେ ଏକ ପରିକ୍ରମା କରୁଥିବା, ପବିତ୍ର, ପାପହରା, ଶୁଭ ପୋଖରୀ ଦେଖିଲେ; ତାହାର ଜଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ସହିତ କୁଠାର ପବିତ୍ର ହେଇଗଲା।
ତତୋ ରାମୋଭିଷେକଂ ତୁ କୃତଵାନ୍ପ୍ରମୁଦାନ୍ଵିତଃ। ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମନସ୍ତ୍ଵପାପସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିର୍ଜାତା ପ୍ରପାଵିନୀ୫୦ 1.55.
ତାପରେ ରାମ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ନାନ କଲେ; ପବିତ୍ର ଆତ୍ମା ଓ ପାପରହିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ମନ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଉନ୍ମୁଖ ହେଲା।
ସ ରାମଃ ସୁଚିରଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ତୀର୍ଥରାଜଂ ପ୍ରସାଦ୍ଯ ତମ୍। ତତସ୍ତତୋଽଚଲାତ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ପୁରଂ ଵେଗସମନ୍ଵିତଃ
ରାମ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ରହି, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରାଜଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଲେ। ତାପରେ ସେଠାରୁ ତେଜରେ ନିସ୍କଳଙ୍କ ହୋଇ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଖ୍ଯାତଂ କୃତ୍ଵା ତତଶ୍ଚୋର୍ଵ୍ଯାଂ ଗତୋସୌ ଲଵଣାର୍ଣଵମ୍। ଅଯଂ ତୀର୍ଥଵରଃ ସାକ୍ଷାତ୍ପିତାମହକୃତୋ ଭୁଵି
ପୃଥିବୀରେ ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରି, ସେ ଲବଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ଗଲେ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥଟି ବାସ୍ତବରେ ପୃଥିବୀରେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ।
ସୁଖଦଃ ସର୍ଵତଃ ଶୁଦ୍ଧୋ ମୁକ୍ତିମାର୍ଗପ୍ରଦଃ କିଲ। ଏଵଂ କାମପ୍ରଭାଵଂ ଚ ଵିଦ୍ଧି ଦୁର୍ଵାରଦୁଃସହମ୍
ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପବିତ୍ର ଏବଂ ମୁକ୍ତିର ପଥ ଦେଉଥାଏ। ଏଭଳି, ଆମେ ଜାଣିବା ଉଚିତ୍ କାମନାର ଶକ୍ତି ଅତି ଦୁର୍ବଳ କରିଦେଇଥାଏ ଏବଂ ସହିବାକୁ କଷ୍ଟଦାୟକ।
କାମାଜ୍ଜାତଂ ଵୃଷଂ ପାପଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଯୋଗତଃ। ସ ଜାତଶ୍ଚୈଵ ଲୌହିତ୍ଯୋ ଵିରଂଚେଶ୍ଚୈଵ ଚୌରସଃ
କାମନାରୁ ପାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ନିତ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଏଭଳି ଭାବେ ଲୌହିତ୍ୟ ନଦୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିଜ ସନ୍ତାନ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ଶଂତନୋ କ୍ଷେତ୍ର ସଂଜାତସ୍ତ୍ଵମୋଘାଗର୍ଭସଂଭଵଃ। ଵିରିଞ୍ଚିନା ଜିତଃ କାମଃ ଶାଂତନୋରପ୍ଯମତ୍ସରାତ୍
ଶାଂତନୁଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତୁମେ ଅଚୁକ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଲା। ବ୍ରହ୍ମା କାମନାକୁ ଜୟ କଲେ, ଶାଂତନୁ ମଧ୍ୟ ଅମତ୍ସର ହୋଇ ତାହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ।
ତସ୍ଯାଃ ପତିଵ୍ରତାତ୍ଵାଚ୍ଚ ତୀର୍ଥାତ୍ତୀର୍ଥଵରୋ ହି ସଃ। ଏଵଂ ଯସ୍ତୁ ପଠେନ୍ନିତ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯାଖ୍ଯାନମିଦଂ ଶିଵମ୍
ସେ ମହିଳାଙ୍କର ପତିବ୍ରତା ଗୁଣରୁ ଏହି ତୀର୍ଥ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲା। ଏଭଳି, ଯିଏ ଏହି ପୁଣ୍ୟମୟ ଏବଂ ଶୁଭ ଗଳ୍ପଟିକୁ ନିତ୍ୟ ପଢ଼େ,
ଶୃଣୁଯାଦ୍ଵା ମୁଦା ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଂ ମୁକ୍ତିମାର୍ଗଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦରେ ଶୁଣେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତିର ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ସପ୍ତପଞ୍ଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ। । ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ- ପୁରା ଶର୍ଵଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୁଵତୀ ରୂପଶାଲିନୀଃ। ଗଂଧର୍ଵକିନ୍ନରାଣାଂ ଚ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଚ ସର୍ଵତଃ
ପଞ୍ଚପଚାଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ— ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ଶର୍ବ (ଶିବ) ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଏବଂ ସମସ୍ତ ମଣିଷ ମଧ୍ୟରୁ ଯୁବତୀ ଓ ସୁନ୍ଦରୀ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ମଂତ୍ରେଣ ତାଃ ସମାକୃଷ୍ଯ ତ୍ଵତିଦୂରେ ଵିହାଯସି। ତପୋଵ୍ଯାଜପରୋ ଦେଵସ୍ତାସୁ ସଂଗତମାନସଃ
ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ଦୂର ଆକାଶରୁ ଏକଠି ହେଲେ। ଦେବତା ତପସ୍ୟା ଦେଖାଇ, ମନ ଦେଇ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ଅତିରମ୍ଯାଂ କୁଟୀଂ କୃତ୍ଵା ତାଭିଃ ସହ ମହେଶ୍ଵରଃ। କ୍ରୀଡାଂ ଚକାର ସହସା ମନୋଭଵ ପରାଭଵଃ
ଅତି ଆନନ୍ଦମୟ ଏକ ଛୋଟ ଘର ତିଆରି କରି, ମହେଶ୍ୱର ସେମାନଙ୍କ ସହ ଏକାସାଥି ଖେଳିଲେ, ସେ ଯିଏ କାମଦେବଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଗୌର୍ଯାଶ୍ଚିତ୍ତମୁଦ୍ଭ୍ରାଂତତାଂ ଗତମ୍। ଅପଶ୍ଯଦ୍ଧ୍ଯାନଯୋଗେନ କ୍ରୀଡଂତଂ ଜଗଦୀଶ୍ଵରମ୍
ଏହି ସମୟରେ, ଗୌରୀଙ୍କ ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଲା। ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସେ ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସହ ଖେଳୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ସ୍ତ୍ରୀଭିରଂତର୍ଗତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ରୋଷସ୍ଯ ଵଶଗାଭଵତ୍। ତତଃ କ୍ଷେମଂକରୀ ରୂପା ଭୂତ୍ଵା ଚ ପ୍ରଵିଵେଶ ସା
ତିନି ଜଣାଇଲେ ଯେ ସେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି, ତେଣୁ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ତାପରେ କ୍ଷେମଙ୍କରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଵ୍ଯୋମୈକାଂତେତିଦୂରେ ଚ କାମଦେଵ ସମପ୍ରଭମ୍। ଵାମାତିମଧ୍ଯଗଂ ଶୁଭ୍ରଂ ପୁରୁଷଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ଦୂର ଆକାଶରେ, ସେ କାମଦେବ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅତି ସୁନ୍ଦର, ଧଳା ଓ ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏକ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ପୁରୁଷମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ସହ ସମାଲିଗ୍ଯ ପ୍ରକ୍ରୀଡଂତଂ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ। ଚୁଂବଂତଂ ନିର୍ଭରଂ ଦେଵଂ ହରଂ ରାଗପ୍ରପୀଡିତମ୍
ମହିଳାମାନଙ୍କ ସହ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସେ ପୁନିପୁନି ଖେଳୁଥିଲେ, ଦେବ ହରଙ୍କୁ ଭଲପାଇ ଚୁମ୍ବନ କରୁଥିଲେ, ରାଗରେ ଭରିଯାଇଥିଲେ।
ଵୃତ୍ତଂ କ୍ଷେମଂକରୀ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିପପାତାଗ୍ରତସ୍ତଦା। ତାସାଂ କେଶେଷୁ ଚାକୃଷ୍ଯ ଚକାର ଚରଣାହତିମ୍
ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, କ୍ଷେମଙ୍କରୀ ସାମ୍ନାରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଚୁଲି ଧରି, ପାଦରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତ୍ରପଯା ପୀଡିତଶ୍ଶର୍ଵଃ ପରାଙ୍ମୁଖମଵସ୍ଥିତଃ। କେଶେଷ୍ଵାକୃଷ୍ଯ ରୋଷାତ୍ତାଃ ପାତଯାମାସ ଭୂତଲେ
ଲଜ୍ଜାରେ ଶର୍ବ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ। କ୍ରୋଧରେ, ସେମାନଙ୍କ ଚୁଲି ଧରି ତଳକୁ ପକାଇଦେଲେ।
ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସର୍ଵାଧରାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସହସା ଵିକୃତାନନାଃ। ଉମାଶାପପ୍ରଦଗ୍ଧାଂଗା ମ୍ଲେଚ୍ଛାନାଂ ଵଶମାଗତାଃ
ମହିଳାମାନେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚି, ହଠାତ୍ ମୁହଁ ବିକୃତ ହେଲା। ଉମାଙ୍କ ଶାପରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ସେମାନେ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଚଲିଗଲେ।
ତାଶ୍ଚାଂଡାଲସ୍ତ୍ରିଯଃ ଖ୍ଯାତା ଅଧଵା ଧଵସଂଯୁତାଃ। ଅଦ୍ଯାପ୍ଯୁମାକୃତଂ ଶାପଂ ସର୍ଵାସ୍ତାଶ୍ଚ ସମଶ୍ନୁଯୁଃ
ସେମାନେ ଚଣ୍ଡାଳ ମହିଳା ବା ଅନ୍ୟାୟ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉମାଙ୍କ ଶାପ ସମସ୍ତେ ସମାନ ଭାବେ ଭୋଗୁଛନ୍ତି।
ଅଥୋମା ଶତଧା ରୂପଂ କୃତ୍ଵେଶଂ ସଂଗତା ତଦା। ଏଵଂ ପ୍ରଭାଵଂ ଜାନୀହି କାମସ୍ଯ ସତତଂ ଦ୍ଵିଜ
ତାପରେ ସେ ଶତଟି ରୂପ ଧାରଣ କରି ଭଗବାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏହିପରି କାମଦେବଙ୍କର ଶକ୍ତି ସବୁବେଳେ ରହିଥାଏ ବୋଲି ଜାଣ।
ତତଶ୍ଚିରାତ୍ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଗତଃ କୈଲାସମଂଦିରଂ। ଅତଃ କ୍ଷେମଂକରୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯେଭିନଂଦଂତି ମାନଵାଃ
ଏହାପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ କୈଳାସ ପାଳିସାରେ ଗଲେ। ଏହି କ୍ଷେମଙ୍କରୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଲୋକମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।
ତେଷାଂ ଵିତ୍ତର୍ଦ୍ଧି ଵିଭଵା ଭଵଂତୀହ ପରତ୍ର ଚ। କୁଂକୁମାରକ୍ତସର୍ଵାଂଗି କୁଂଦେନ୍ଦୁଧଵଲାନନେ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଲୋକମାନଙ୍କର ଧନ-ସମ୍ପଦ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ବଢ଼ିଯାଏ। ତାଙ୍କର ସରିର କୁଙ୍କୁମ ରଙ୍ଗର, ମୁହଁ କୁନ୍ଦ ଫୁଲ ଓ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଧଳା।
ସର୍ଵମଂଗଲଦେ ଦେଵି କ୍ଷେମଂକରି ନମୋସ୍ତୁ ତେ। ଯୋଗିନୀସାମ୍ଯଂ ତେନୈଵ ସଂମୁଖା ଵିମୁଖାପି ଵା
ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥିବା ଦେବୀ କ୍ଷେମଙ୍କରୀ, ତୁମକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରିଏ। ସେ ସମ୍ମୁଖ କିମ୍ବା ପୃଷ୍ଠମୁଖ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କ ସମାନ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ନାଭିଵଂଦେଦ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧେ ପରାଜଯଃ। ରାଜଗୃହେଷୁ ଵିଦ୍ଯାଯାଂ ନମସ୍କାରାଜ୍ଜଯୋ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କେହି ନମସ୍କାର କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେଉଁଠି ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିଯାନ୍ତି। ରାଜଦରବାର କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷାରେ ନମସ୍କାର କଲେ ବିଜୟ ମିଳେ।
ଏଵଂ କାମସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଭଵୋ ମୋହଵଶଂ ଗତଃ। ଅଯଂ ଦେଵାସୁରାଣାଂ ଚ କ୍ଷମଯା ପ୍ରଭୁତାଂ ଗତଃ
ଏହିପରି କାମଦେବଙ୍କର ମହିମା। ଭବ ମୋହରେ ପଡ଼ିଥିଲେ। ତାଙ୍କ କ୍ଷମା ଦ୍ୱାରା ସେ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ପାଇଲେ।
ଅସ୍ଯୈଵ ସଦୃଶୋ ଲୋକେ ନ ଭୂତୋ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି। ରାମାମଙ୍କସ୍ଥିତାଂ ରମ୍ଯାଂ କ୍ଷମାତଲ୍ପଗତେନ ଚ
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି, ନ ହେବେ। ସେ ରାମଙ୍କ ଛାତିରେ ବସିଛନ୍ତି, କ୍ଷମାର ଶୟ୍ୟାରେ ଶୁଅଛନ୍ତି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵୈଵ ସାଧିତା ଲୋକାସ୍ସୁରାସୁରସୁଦୁର୍ଲଭାଃ। ଏଵଂ ଵୈଷ୍ଣଵମୁଖ୍ଯଶ୍ଚ ସୁରାସୁରଗଣାର୍ଚିତଃ
ସେ ତ୍ୟାଗ କରି ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁ ଲୋକ ପାଇବାକୁ ଅସମର୍ଥ, ସେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିଲେ। ଏହିପରି ମୁଖ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କୁ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ପୂଜନ୍ତି।
ଯୋ ନୋ ଦଦାତି ଭୁକ୍ତ୍ଯଗ୍ର୍ଯଂ ଶେଷଂ ଚ ସ୍ଵଯମଶ୍ନୁତେ। ଏଵମଭ୍ଯାସଧୈର୍ଯେଣ ଦୀର୍ଘକାଲେ ସୁଖଂଗତେ
ଯିଏ ଆମକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖାଦ୍ୟ ଦେଉନାହିଁ, ସେ ନିଜେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗ ଖାଏ। ଏପରି ଅଭ୍ୟାସ ଓ ଧୈର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ସମୟରେ ସୁଖ ମିଳେ।
ପ୍ରାକ୍ସଂଗମାତ୍ସ୍ଵଭାର୍ଯାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାଂ ପ୍ରଦଦୌ ମୁଦା। ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦଂ ପ୍ରସଂକଲ୍ପ୍ଯ ପ୍ରାଗ୍ଭୋଗୋ ମଯି ଵେଶିତଃ
ଏହି ସଂଗମ ପୂର୍ବରୁ ନିଜ ଜନ୍ମାନ୍ତରୀକୁ ଦେଖି ସେ ମୋତେ ଆନନ୍ଦରେ ଦାନ କଲେ। ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ କରି ସେ ମୋପାଇଁ ତାଙ୍କ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ।