ଅନନ୍ଵିତା ଗିରଃସ୍ତାତ ଵକ୍ତୁଂ ତ୍ଵଂ ନାର୍ହସି ପ୍ରଭୋ। ଅଥାସୌ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରାହ ପ୍ରଚୁରଂ ଚାସ୍ତି ମେ ଵସୁ
'ଏଭଳି କଥା, ହେ ପିତା, ତୁମେ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।' କିନ୍ତୁ ସେ ପୂଜ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ— 'ମୋ ପାଖରେ ବହୁତ ଧନ ଅଛି।'
ତଵ ଦାସ୍ଯାମି କଲ୍ଯାଣି ପ୍ରସ୍ଫୋଟଯ କପାଟିକାମ୍। ଵିପ୍ରମାହ ପୁନଃ ସା ଚ ତ୍ଵଂ ଵୈ ମେ ଧର୍ମତଃ ପିତା
'ମୁଁ ତୋତେ ଦେଇଦେବି, ହେ ଶୁଭେ, ଦ୍ୱାର ଖୋଲ।' କିନ୍ତୁ ସେ ପୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ତୁମେ ମୋର ଧର୍ମରେ ପିତା।'
ମା ଗଚ୍ଛ ପୁତ୍ରିକାଂ ମାଂ ଚ ପରଯୋଷାଂ ଚ ଧାର୍ମିକ। ମନସା ସ ସମାଲୋଚ୍ଯ ସୁଷିରେଣ ପଥା ଗୃହାନ୍
'ମୋତେ, ତୋର ଝିଅକୁ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଜନଙ୍କ ଜନାକୁ ଛୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, ହେ ଧର୍ମିକ।' ଏହା ଭାବି, ସେ ସଂକୁଚିତ ରାସ୍ତାରେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ବାହୁନୋଦ୍ଧାଟ୍ଯତେ ନୈଵ ଗଂତୁଂ ଚୈଵ ସମୁଦ୍ଯତଃ। ଗଚ୍ଛତଶ୍ଚାର୍ଦ୍ଧମରର ଉତ୍ତମାଂଗଂ ସୁସଂକଟେ
ବାହୁ ଉଠାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାର ଖୋଲିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଯିବାବେଳେ, ସଂକୁଚିତ ରାସ୍ତାରେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଅଟକିଗଲା।
ପ୍ରଵିଷ୍ଟଂ ନ ପୁନଶ୍ଚୈତି ପଂଚତ୍ଵମଗମତ୍ତଦା। ଉଷଃକାଲେ ସମାଯାତା ରକ୍ଷିଣୋ ଯେ ଚ କିଂକରାଃ
ସେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, କିନ୍ତୁ ପୁଣି ବାହାରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ପ୍ରଭାତେ, ରକ୍ଷକ ଏବଂ ସେବକମାନେ ଆସିଲେ।
ଅଦ୍ଭୁତଂ ତଂ ଶଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାମୁଚୁସ୍ତେ ଚ ଵିସ୍ମିତାଃ। କଥଂ ଚ ନିଧନଂ ତ୍ଵସ୍ଯ ସଂଭୂତଂ ବ୍ରୂହି ସୁଂଦରି
ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ମୃତଦେହକୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ତାକୁ କହିଲେ— 'ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ମୃତ୍ୟୁ କିପରି ହେଲା, କହ।'
କଥଯିତ୍ଵା ତୁ ତଦ୍ଵୃତ୍ତମଭୀଷ୍ଟଂ ଦେଶମାଗତା। ଏଵଂ କାମସ୍ଯ ମହିମା ଦୁର୍ନିଵାରୋ ଜନେଷୁ ଚ
ସେ ଘଟଣାଟିକୁ କହି ଚାହିଁଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଏଭଳି କାମନାର ମହତ୍ତ୍ୱ, ଏହା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି କଷ୍ଟରେ ଦମନ ହୁଏ।
ସର୍ଵେଷାମପି ଜଂତୂନାଂ ସୁରାସୁରନୃଣାଂ ଭଵେତ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽମୋଘାଂ ଵରାରୋହାଂ ସର୍ଵଲୋକପିତାମହଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଦେବତା, ଦାନବ କିମ୍ବା ମଣିଷ, ସବୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କାମନା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ସେଇ ନିର୍ମଳ ଓ ସୁନ୍ଦରୀ ଜନନୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ପିତା ମନେ ଆନ୍ଦୋଳିତ ହେଲେ।
ଚ୍ଯୁତବୀଜୋଭଵତ୍ତତ୍ର ଲୌହିତ୍ଯସଂଭଵସ୍ମୃତଃ। ପୁନାତି ସକଲାନ୍ଲୋକାନ୍ସର୍ଵତୀର୍ଥମଯୋ ହି ସଃ
ତାଙ୍କର ବୀଜ ସେଠାରେ ପଡ଼ିଲା, ଯାହାକୁ ଲାଲିମାର ଉତ୍ପତ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ମିଶ୍ରଣ ଥିବାରୁ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।
ଯମାଶ୍ରିତ୍ଯ ନରୋ ଯାତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକମନାମଯମ୍। ଦ୍ଵିଜ ଉଵାଚ- କଥଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମୋହୋ ହ୍ଯମୋଘା କା ଵରାଂଗନା
ଯେଉଁ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶାନ୍ତିମୟ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଦ୍ୱିଜ କହିଲେ— ବ୍ରହ୍ମା କିପରି ମୋହିତ ହେଲେ, ଏହି ନିର୍ମଳ ଓ ଉତ୍ତମାଙ୍ଗନା କିଏ?
ଉଦ୍ଭଵଂ ତୀର୍ଥରାଜସ୍ଯ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ। ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ- ମୁନିର୍ଦେଵୈଃ ସମାରାଧ୍ଯଃ ପଦ୍ମଯୋନିସମପ୍ରଭଃ
ତୀର୍ଥରାଜଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଭଗବାନ କହିଲେ— ମୁନି, ଯିଏ ପଦ୍ମଯୋନିଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ଶଂତନୁଶ୍ଚେତି ଵିଖ୍ଯାତଃ ପତ୍ନୀ ତସ୍ଯ ପତିଵ୍ରତା। ଅମୋଘେତି ସମାଖ୍ଯାତା ରୂପଯୌଵନଶାଲିନୀ
ସେ ଶାନ୍ତନୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତାଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ଏକ ପତିବ୍ରତା ଥିଲେ। ସେ ଅମୋଘା ନାମରେ ଖ୍ୟାତ, ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଅସ୍ଯାଶ୍ଚ ପତିମନ୍ଵେଷ୍ଟୁଂ ଯାତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଚ ତଦ୍ଗୃହମ୍। ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପୁଷ୍ପାଦ୍ଯର୍ଥଂ ଵନଂ ଗତଃ
ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ସେଠାକୁ ଗଲେ। ସେ ସମୟରେ ମୁନି ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ କାମରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ସା ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠମର୍ଘ୍ଯପାଦ୍ଯାଦିକଂ ଦଦୌ। ଦୂରେଭିଵାଦନଂ କୃତ୍ଵା ସା ଗୃହଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ
ସେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖି, ପାଦଧୋଇବା ପାଇଁ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଦର ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନା ଦେଲେ। ଦୂରରୁ ଶିର ନମାଇ, ସେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନଵଦ୍ଯାଂଗୀଂ ଧାତା କାମଵଶଂ ଗତଃ। ସ୍ରଷ୍ଟାତ୍ମାନଂ ସମାଧାଯାଚିଂତଯତ୍ତାଂ ପୁରୋଗତାମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ତରୁଣୀ ଓ ସୁନ୍ଦରୀ ଦେଖି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କାମନାରେ ଆବୃତ ହେଲେ। ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଗରେ ଯିବାବେଳେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ବୀଜଂ ପପାତ ଖଟ୍ଵାଯାଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମାତ୍ମନଃ। ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଗତସ୍ତ୍ରସ୍ତସ୍ତ୍ଵରଯା ପରିପୀଡିତଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବୀଜ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ଖଟିଆ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା। ତା'ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ତ୍ୱରାରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଥାଯାତୋ ମୁନିର୍ଗେହଂ ଶୁକ୍ରଂ ପୀଠେ ଦଦର୍ଶ ହ। ତମପୃଚ୍ଛଦ୍ଵରାରୋହାଂ କଶ୍ଚାପ୍ଯତ୍ରାଗତଃ ପୁମାନ୍
ତା'ପରେ ମୁନି ଘରକୁ ଫେରି, ଆସନ ଉପରେ ଶୁକ୍ର ଦେଖିଲେ। ସେ ସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— 'ଏଠି କିଏସି ପୁରୁଷ ଆସିଥିଲେ କି?'
ତମୁଵାଚ ତତୋଽମୋଘା ବ୍ରହ୍ମା ହ୍ଯତ୍ରାଗତଃ ପତେ। ତ୍ଵାମେଵାନ୍ଵେଷିତୁଂ ନାଥ ମଯା ଦତ୍ତୋତ୍ର ପୀଠକଃ
ତା'ପରେ ଅମୋଘା କହିଲେ— 'ସ୍ୱାମୀ, ବ୍ରହ୍ମା ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ତୁମକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, ମୁଁ ଏହି ଆସନ ଦେଇଥିଲି।'
ଶୁକ୍ରସ୍ଯ କାରଣଂ ଚାତ୍ର ତପସା ଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି। ତତୋ ଧ୍ଯାନାତ୍ପରିଜ୍ଞାତଂ ତେନୈଵ ଚ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନା
'ଏଠି ଶୁକ୍ର କାହିଁକି ହେଲା, ତୁମେ ତପସ୍ୟା କରି ଜାଣ।' ତା'ପରେ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ସେ ଦ୍ୱିଜ ଏହାର ସତ୍ୟ ଅର୍ଥ ବୁଝିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମରେତଃ ପରଂ ସାଧ୍ଵୀ ପାଲଯସ୍ଵ ମମାଜ୍ଞଯା। ଉତ୍ପଦ୍ଯତେ ସୁତସ୍ତେ ତୁ ସର୍ଵଲୋକୈକପାଵନଃ
'ଏ ଶୁଭ୍ରା, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବୀଜକୁ ରକ୍ଷା କର। ତୁମର ଏକ ପୁଅ ହେବେ, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରିବେ।'
ଆଵଯୋଃ ସର୍ଵକଲ୍ଯାଣଂ ଫଲିଷ୍ଯତି ମନୋଗତମ୍। ତତଃ ପତିଵ୍ରତା ତସ୍ଯ ଆଜ୍ଞାମାଗୃହ୍ଯ ସଂଭଵାତ୍
'ଆମ ମନର ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଫଳିବ।' ତା'ପରେ ସେ ପତିବ୍ରତା ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କରି, ସେଇ ଯୋଗରୁ—
ପପୌ ରେତୋ ମହାଭାଗା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମାତ୍ମନଃ। ଆଵର୍ତ ଇଵ ସଂଜଜ୍ଞେ ରୌଦ୍ରଗର୍ଭ ଇତି ସ୍ଫୁରନ୍
ସେ ଭାଗ୍ୟବତୀ ଜନନୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବୀଜ ପିଇଲେ। ଏହା ଏକ ଘୂର୍ଣ୍ଣିର ଭଳି ଦେଖାଦେଲା, ରୌଦ୍ରଗର୍ଭ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ପ୍ରସୋଢୁଂ ନୈଵ ଶକ୍ତା ସା ଶଂତନୁଂ ଚାବ୍ରଵୀତ୍ତତଃ। ଗର୍ଭଂ ଧାରଯିତୁଂ ନାଥ ନ ଶକ୍ନୋମ୍ଯଧୁନା ପ୍ରଭୋ
ସେ ଏହାକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ପ୍ରଭୁ, ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କରିପାରୁନାହିଁ।'
କିଂ କରିଷ୍ଯାମି ଧର୍ମଜ୍ଞ ପ୍ରାଣୋ ମେ ସଂଚଲତ୍ଯପି। ଆଜ୍ଞାପଯ ମହାଭାଗ ଗର୍ଭଂ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମି ଯତ୍ର ଚ
'ମୁଁ କଣ କରିବି, ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା? ମୋର ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଯାଉଛି। ମହାଭାଗ, ଆପଣ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏହି ଗର୍ଭକୁ କେଉଁଠି ଛାଡ଼ିଦେବି?'
ପତ୍ଯୁରାଜ୍ଞାଂ ସମାଦାଯ ମୁକ୍ତୋ ଗର୍ଭୋ ଯୁଗଂଧରେ। ପଯସ୍ତେଜୋମଯଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ସର୍ଵଧର୍ମପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଦେଶ ମାନି, ଗର୍ଭଟି ଯୁଗନ୍ଧର ପର୍ବତରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିଲା। ସେ ଗର୍ଭଟି ଦୁଧ ଓ ପ୍ରଭାରେ ଗଠିତ, ପବିତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲା।
ତନ୍ମଧ୍ଯେ ପୁରୁଷଃ ଶୁଦ୍ଧଃ କିରୀଟୀ ନୀଲଵାସସା। ରତ୍ନଦାମ୍ନା ଚ ଵିଦ୍ଧାଂଗୋ ଦୁଃପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ଗଣଃ
ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପବିତ୍ର ପୁରୁଷ ଦେଖାଦେଲେ, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, ନୀଳବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ରତ୍ନମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଅଙ୍ଗ, ଦେଖିବାକୁ ଦୁର୍ଲଭ, ଏକ ପ୍ରଭାମୟ ଦଳ।
ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ପୁଷ୍ପଵର୍ଷମଵାକିରନ୍। ପ୍ରସୂତଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ତୀର୍ଥରାଜ ଇତି ସ୍ମୃତଃ
ତାପରେ ଦେବମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏବଂ 'ତୀର୍ଥରାଜ' ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଉଛନ୍ତି।
ତତୋ ରାମ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ପ୍ରଜାତୋହଂ ଭୃଗୋଃ କୁଲେ। କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍ପିତୃହଂତୄଂସ୍ତୁ ସସୈନ୍ଯବଲଵାହନାନ୍
ତାପରେ ମୁଁ 'ରାମ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲି, ଭୃଗୁଙ୍କ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଲି। ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସେନା ସହିତ ସମାପ୍ତ କରିଦେଲି।
ହତ୍ଵା ଯୁଦ୍ଧଗତାନ୍ଭୀତାନ୍ପଂକୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଯୁତୋ ହ୍ଯହମ୍। ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାସମଂ ଘୋରଂ ମଦ୍ଗେହେ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଭୀତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ, କାଦଳି ଲଗା ଅବସ୍ଥାରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ମୋ ଘରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ସମାନ ଭୟଙ୍କର ପାପ ଆସିଲା।
ପଂକଯୁକ୍ତଂ କୁଠାରଂ ମେ କ୍ଷାଲିତଂ ନୈଵ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି। ତତଃ ଖେ ଚାଭଵଦ୍ଵାଣୀ ରାମ ମଦ୍ଵଚନଂ କୁରୁ
ମୋ କୁଠାର କାଦଳି ଲଗା ଥିଲା, ବହୁବାରି ଧୋଇଲି ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହେଲା ନାହିଁ। ତେବେ ଆକାଶରୁ ଏକ ସ୍ୱର ଶୁଣିଲି— 'ରାମ, ମୋ କଥା ଶୁଣି।'