ଦ୍ଵିଜାଯ ରତ୍ନଭୂତୈଷା ଦତ୍ତା କିଂଵା କରୋମ୍ଯହମ୍। ଇତି ସଂଚିଂତ୍ଯ ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ଵର୍ତମାନେ ଚ ଯୌଵନେ
ପୁଣି ମାୟାବଶତଃ, ସେ ତାଙ୍କର ଅତି ଶୋଭାମୟ ରୂପକୁ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ଆଉ ଚିନ୍ତା କରି, ଗୌତମଙ୍କ ଆସନ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ପୁନଶ୍ଚ ମାଯଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ରୂପଂ ତସ୍ଯାସ୍ସୁଶୋଭନମ୍। ପୁନଶ୍ଚିନ୍ତଯମାନୋଽସୌ ଗୌତମାଧ୍ଯାସନଂ ଗତଃ
ପୁଣି ମାୟାବଶେଷରେ, ସେ ତାଙ୍କର ଅତି ଶୋଭାମୟ ରୂପକୁ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ପୁଣି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଗୌତମଙ୍କ ଆସନକୁ ଗଲେ।
ପଶ୍ଚାତ୍ତୁ ତସ୍ଯ ଗମନାଦ୍ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ମେ। ଏକଦା ଗୌତମଃ ସ୍ନାତୁଂ ଗତୋଽସୌ ପୁଷ୍କରଂ ପ୍ରତି
ତାହାଙ୍କର ପ୍ରସ୍ଥାନ ପରେ କଣ ଘଟିଲା, ଏବେ ମୋ ଉପରେ ଶୁଣ। ଏକ ଦିନ ଗୌତମ ନାହାଁବା ପାଇଁ ପୁଷ୍କରକୁ ଗଲେ।
ସାଧ୍ଵୀ ଚ ଗୃହଶୌଚେ ଚ ଗୃହଵସ୍ତୁନି ତତ୍ପରା। ପ୍ରଵୃତ୍ତା ଦେଵଵାସ୍ତୂନାଂ ବଲିକର୍ତୁଂ ଚ ତତ୍ପରା
ତାଙ୍କର ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଘର ଶୁଚିତା ଓ ଘରର ସାମଗ୍ରୀରେ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ। ସେ ଘରର ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ବଳି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲେ।
ଇଂଧନଂ ଵହ୍ନିକାର୍ଯଂ ଚ ନିତ୍ଯକର୍ମାନୁସଂଚଯମ୍। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଶକ୍ରୋ ମୁନେସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସେ ଜଳାଣା ଓ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦାଣ୍ଡା ଆଣୁଥିଲେ, ଏବଂ ନିତ୍ୟକାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ମହାତ୍ମା ମୁନିଙ୍କ ଉପରେ ମନ ଲଗାଇ, ଆସିଲେ।
ରୂପମାସ୍ଥାଯ ଗାତ୍ରେଣ ପ୍ରଵିଵେଶୋଟଜଂ ମୁଦା। ପତିଵ୍ରତା ପତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପରଯା ସତୀ
ମୁନିଙ୍କ ରୂପ ଓ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଖୁସି ହୋଇ ଅଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ପତିବ୍ରତା ନାରୀ, ତାଙ୍କ 'ପତି' କୁ ଦେଖି, ଗଭୀର ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସ୍ବାଗତ କଲେ।
ଦେଵସ୍ଥାନେ ଚ ଵସ୍ତୂନାଂ ସଂଚଯଂ କର୍ତୁମୁଦ୍ଯତା। ତତସ୍ତାମବ୍ରଵୀଦାର୍ତୋ ମୁନିଵେଷଧରୋ ହରିଃ
ସେ ଦେବସ୍ଥାନ ପାଇଁ ସାମଗ୍ରୀ ଯୋଗାଡ଼ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ଏବେ, ମୁନି ବେଶଧାରୀ ହରି, ଦୁଃଖ ଭରା କଣ୍ଠରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଵଶଗୋ ଵାମେ ଦେହି ମେ ଚୁଂବନାଦିକମ୍। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ସା ଚ ତ୍ରପାଯୁକ୍ତାଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ
"ସୁନ୍ଦରୀ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ, ମୋତେ ଏକ ଚୁମ୍ବନ ଓ ଅଧିକ ଦିଅ।" ଏହି ସମୟରେ ସେ ଲଜ୍ଜାରେ ଭରିଥିବା ଭାବରେ କହିଲେ।
ଦେଵକାର୍ଯାଦିକଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵକ୍ତୁଂ ନାର୍ହସି ମେ ପ୍ରଭୋ। ସର୍ଵଂ ଜାନାସି ଧର୍ମଜ୍ଞ ପୁଣ୍ଯାନାଂ ନିଶ୍ଚଯଂ ମୁନେ
"ପ୍ରଭୁ, ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଆପଣ ସବୁକିଛି ଜାଣନ୍ତି, ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ ଓ ପୁଣ୍ୟର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।"
ଅଯମର୍ଥୋ ହି ଵେଲାଯାମଧୁନୈଵ ନ ଯୁଜ୍ଯତେ। ତତସ୍ତାଂ ଚାରୁସର୍ଵାଂଗୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମନ୍ମଥପୀଡିତଃ
"ଏପରି କଥା ଏହି ସମୟରେ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" ତା'ପରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରରେ ସୁନ୍ଦର ତାକୁ ଦେଖି, ସେ କାମନାରେ ଭରିଗଲେ।
ଅଲଂ ପ୍ରିଯେନ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ହୃଚ୍ଛଯୋ ମେ ପ୍ରଜାଯତେ। କର୍ତଵ୍ଯଂ ଚାପ୍ଯକର୍ତଵ୍ଯଂ ପତ୍ଯୁର୍ଵଚନସଂମତମ୍
"ପ୍ରିୟା, ଅଧିକ କଥା ଦରକାର ନାହିଁ; ମୋ ହୃଦୟରେ ଆକାଂକ୍ଷା ଜନ୍ମ ନେଉଛି। କରିବା ଓ ନ କରିବା, ପତିଙ୍କ ଆଦେଶରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ।"
କରୋତି ସତତଂ ଯା ଚ ସା ଚ ନାରୀ ପତିଵ୍ରତା। ଲଂଘଯେଦ୍ଯା ଚ ତସ୍ଯାଜ୍ଞାଂ ସୁରତେ ଚ ଵିଶେଷତଃ
"ଯିଏ ସବୁବେଳେ ପତିଙ୍କ କଥା ମାନେ, ସେଠିକି ପତିବ୍ରତା ନାରୀ। ଯଦି ସେ ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରେ, ବିଶେଷ କରି ମିଳନରେ—"
ପୁଣ୍ଯଂ ତସ୍ଯା ଭଵେନ୍ନଷ୍ଟଂ ଦୁର୍ଗତିଂ ଚାଧିଗଚ୍ଛତି। ସାବ୍ରଵୀଦ୍ଦେଵଵସ୍ତୂନି ସଂତି ଦେଵାର୍ଥତୋ ମୁନେ
"ତାହାଲେ ସେମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ଓ ଦୁର୍ଗତି ପାଏ।" ସେ କହିଲେ, "ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ସାମଗ୍ରୀ ଅଛି, ସେଗୁଡିକ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅଟୁଟ।"
ନିତ୍ଯକର୍ମାଣି ଚାନ୍ଯାନି କିଂ ଵା ତେଷୁ ଵିପର୍ଯଯଃ। ସ ଚୋଵାଚ ସତୀଂ ତତ୍ର ଦେହ୍ଯାଲିଗାଦିକଂ ମମ
"ଅନ୍ୟ ନିତ୍ୟକାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି—ସେଗୁଡିକୁ କାହିଁକି ବିଘ୍ନ କରିବେ?" ତା'ପରେ ସେ ସତୀକୁ କହିଲେ, "ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ ଅଧିକ ଦିଅ।"
ମନସା ଭଯମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ମଯା ଦତ୍ତାନି ତାନି ଚ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ କୃତସ୍ତେନ ମନୋରଥଃ
"ମନରୁ ଭୟ ଛାଡ଼; ଏହି ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଇଛି।" ଏଭଳି କହି, ସେ ତାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଵିପ୍ର ମୁନେର୍ହୃଦ୍ଯା ସକଲ୍ମଷମ୍। ତତୋ ଧ୍ଯାନଂ ସମାରଭ୍ଯାଜାନାଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ଶଚୀପତେଃ
ଏହି ସମୟରେ, ମୁନି ନିର୍ମଳ ହୃଦୟରେ କିଛି ଅଶୁଭ ଅନୁଭବ କଲେ। ଧ୍ୟାନରେ ବସି, ଶଚୀପତି କ'ଣ କରିଛନ୍ତି ତାହା ଜାଣିଲେ।
ତୂର୍ଣମେଵ ଦ୍ଵାରଦେଶେ ଗତ୍ଵା ଚ ସମୁପସ୍ଥିତଃ। ଶକ୍ରୋ ମୁନିଂ ତୁ ସଂଲକ୍ଷ୍ଯ ଚୌତୁଦେହଂ ଵିଵେଶ ହ
ସେ ତୁରନ୍ତ ଦ୍ୱାର ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଅଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ଚଲିଗଲେ।
ଗଚ୍ଛତଃ ପୃଷଦଂଶସ୍ଯ ପଦ୍ଧତୌ ପ୍ରଚଚାଲ ହ। ମୁନିସ୍ତତ୍ରାଵଦତ୍ତଂ ଵୈ କସ୍ତ୍ଵଂ ମାର୍ଜାରରୂପଧୃତ୍
ବିଲାଇ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଇନ୍ଦ୍ର ଯିବା ସମୟରେ, ମୁନି ଦେଖି କହିଲେ, "ତୁମେ କିଏ, ବିଲାଇ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛ?"
ଭଯାତ୍ତସ୍ଯ ମୁନେରଗ୍ରେ ଶକ୍ରଃ ପ୍ରାଂଜଲିରାଶ୍ରିତଃ। ମଘଵଂତଂ ପୁରୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚୁକୋପ ମୁନିପୁଂଗଵଃ
ମୁନିଙ୍କ ଭୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ହାତ ଜୋଡି ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ିଲେ। ମଘବାନ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ଯତ୍ତ୍ଵଯା ଚେଦୃଶଂ କର୍ମ ଭଗାର୍ଥଂ ଛଲସାହସମ୍। କୃତଂ ତସ୍ମାତ୍ତଵାଂଗେଷୁ ସହସ୍ରଭଗମୁତ୍ତମମ୍
"ତୁମେ ଯେଉଁ ଚତୁରାଇ ଓ ଜୋରଦରୀ କର୍ମ କଲା, ତାହା ତୁମ ଭୋଗ ପାଇଁ। ଏହି କାରଣରେ, ତୁମ ଶରୀରରେ ହଜାରଟି ଯୋନିର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯିବ।"
ଭଵତ୍ଵିହ ତୁ ପାପିଷ୍ଠ ଲିଂଗଂ ତେ ନିପତିଷ୍ଯତି। ଗଚ୍ଛ ମେ ପୁରତୋ ମୂଢ ସୁରସ୍ଥାନଂ ଦିଵୌକସଃ
ଏଠି, ହେ ପାପୀ, ତୋର ଚିହ୍ନ ପଡ଼ିଯିବ; ମୋ ପୂର୍ବରୁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନିବାସକୁ ଯା, ମୂଢ଼।
ପଶ୍ଯଂତି ମୁନିଶାର୍ଦୂଲା ନରାଃ ସିଦ୍ଧାସ୍ସହୋରଗାଃ। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ରୁଦଂତୀଂ ତାଂ ପତିଵ୍ରତାମ୍
ମନୁଷ୍ୟ, ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ସର୍ପମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖିବେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏଭଳି କହି, ସେ ମହାମୁନି ତାହାକୁ ପଚାରିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପତିନିଷ୍ଠା ହୋଇ କନ୍ଦୁଥିଲେ।
ପପ୍ରଚ୍ଛ କିମିଦାନୀଂ ତେ କର୍ମ ଦାରୁଣମାଗତମ୍। ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ଵେପମାନା ସା ଭୀତା ପତିମୁଵାଚ ହ
ସେ ପଚାରିଲେ, 'ଏହି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କଣ ତୋ ପାଖକୁ ଆସିଛି?' ଏଭଳି କହାଯିବା ପରେ, ସେ ଭୟଭୀତ ଓ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଜ୍ଞାନାଦ୍ଯତ୍କୃତଂ କର୍ମ କ୍ଷଂତୁମର୍ହସି ଵୈ ପ୍ରଭୋ। ମୁନିରୁଵାଚ- ପରେଣାଭିଗତାସି ତ୍ଵମମେଧ୍ଯା ପାପଚାରିଣୀ
'ଅଜ୍ଞାନରେ ଯେ କାମ କରିଛି, ତାହାକୁ ମୁଁ ମାଫ କରିଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ହେ ପ୍ରଭୁ।' ମୁନି କହିଲେ— 'ତୁମେ ଅନ୍ୟଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶିତ, ଅଶୁଚି ଓ ପାପକାରିଣୀ ହେଉଛ।'
ଅସ୍ଥିଚର୍ମସମାଵିଷ୍ଟା ନିର୍ମାଂସା ନଖଵର୍ଜିତା। ଚିରଂ ସ୍ଥାସ୍ଯସି ଚୈକାପି ତ୍ଵାଂ ପଶ୍ଯଂତୁ ଜନାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ତୁମେ ହଡ଼ ଓ ଚର୍ମରେ ଢାକା, ମାଂସ ଓ ନଖ ବିହୀନ ହୋଇ, ଏକା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବ; ଯେଉଁଠାରେ ଜନମାନେ ଓ ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିବେ।
ଦୁଃଖିତା ତମୁଵାଚେଦଂ ଶାପସ୍ଯାଂତୋ ଵିଧୀଯତାମ୍। ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ କରୁଣାଵିଷ୍ଟୋ ମନ୍ଯୁନାପି ପରିପ୍ଲୁତଃ
ଦୁଃଖିତା ହୋଇ ସେ କହିଲେ, 'ଏହି ଶାପର ଶେଷ ହେଉ।' ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ମୁନି କ୍ଷମାରେ ଭରି ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କ୍ରୋଧରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ହେଲେ।
ଜଗାଦ ଗୌତମୋ ଵାକ୍ଯଂ ରାମୋ ଦାଶରଥିର୍ଯଦା। ଵନମଭ୍ଯାଗତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସୀତାଲକ୍ଷ୍ମଣସଂଯୁତଃ
ଗୌତମ କହିଲେ, 'ଯେତେବେଳେ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିବେ—'
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵାଂ ଦୁଃଖିତାଂ ଶୁଷ୍କାଂ ନିର୍ଦେହାଂ ପଥିସଂସ୍ଥିତାଂ। ଗଦିଷ୍ଯତି ଚ ଵୈ ରାମୋ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯାଗ୍ରତୋ ହସନ୍
ତୁମକୁ ଦୁଃଖିତ, ଶୁଷ୍କ ଓ ଦେହହୀନ ହୋଇ ପଥରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେଖି, ରାମ ହସି ହସି ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କହିବେ।
କିମିଯଂ ଶୁଷ୍କରୂପା ଚ ପ୍ରତିମାସ୍ଥିମଯୀ ଶଵା। ନ ଦୃଷ୍ଟଂ ମେ ପୁରା ବ୍ରହ୍ମନ୍ରୂପଂ ଲୋକଵିପର୍ଯଯମ୍
'ଏହି ଶୁଷ୍କ ଆକୃତି କ'ଣ? ଏହି ହଡ଼ରେ ତିଆରି ଦେହ, ଏକ ମୃତଦେହ! ଏପରି ରୂପ ମୁଁ କେବେ ଦେଖିନଥିଲି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଭଳି ବିପରୀତ ଦୃଶ୍ୟ ପୂର୍ବେ କେବେ ଦେଖିନଥିଲି।'
ତତୋ ରାମଂ ମହାଭାଗଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ମାନୁଷଵିଗ୍ରହମ୍। ଯଦ୍ଵୃତ୍ତମାସୀତ୍ପୂର୍ଵଂ ତଦ୍ଵସିଷ୍ଠଃ କଥଯିଷ୍ଯତି
ତାପରେ ବସିଷ୍ଠ, ମହାମାନ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ, ମାନବ ରୂପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ପୂର୍ବର କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିଦେବେ।