ସତ୍ଯଲୋକଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗ୍ଯଂ ମହେଂଦ୍ରଵତ୍। ସଂଖ୍ଯା ତେନାପି ଵର୍ତେତ ଭୋଗ୍ଯକାଲସ୍ଯ ଧାର୍ମିକ
'ସତ୍ୟଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି, ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଭୋଗ କର; ଏହା ଅନୁଯାୟୀ, ତୁମର ଭୋଗର ସମୟ ମାପାଯିବ, ହେ ଧର୍ମିକ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେଷୁ ଚ ଦେଵେଷୁ ଶୂଦ୍ରୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। କଥଂ ନିର୍ଗ୍ରଂଥକସ୍ଯାସ୍ଯ ଜ୍ଞାନଂ ଚେଷ୍ଟାସ୍ଯ ଭାଷଣମ୍
ଦେବମାନେ ଏପରି କହିଲେ, ଶୂଦ୍ର କହିଲେ—'ଏହି ନିର୍ମୋହ ଲୋକଟିଏ କିପରି ଏତେ ଜ୍ଞାନ, ଆଚରଣ ଓ ଭଲ କଥା ପାଇଲେ?'
କିଂ ଵା ହରିହରୌ ବ୍ରହ୍ମା କିଂ ଵା ଶକ୍ରୋ ବୃହସ୍ପତିଃ। କିଂ ଵା ମଚ୍ଛଲନାଦେଵ ସାକ୍ଷାଦ୍ଧର୍ମ ଇହାଗତଃ
'ଏହା କି ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ, ବ୍ରହ୍ମା, କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃହସ୍ପତି? ନାହିଁ କି ଧର୍ମ ମୋତେ ଠକାଇ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି?'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ କ୍ଷପଣଶ୍ଚାସୌ ସ୍ମିତୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ଵିଜ୍ଞାତୁଂ ଚୈଵ ଵୋ ଧର୍ମମହଂ ଵିଷ୍ଣୁରିହାଗତଃ
ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ସେଇ କ୍ଷପଣକ ହସି କହିଲେ—'ତୁମର ଧର୍ମ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।'
ଵିମାନେନ ଦିଵଂ ଗଚ୍ଛ ସକୁଟୁଂବୋ ମହାମୁନେ। ମତ୍ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ଯୁଷ୍ମାକଂ ସଦୈଵ ନଵଯୌଵନମ୍
ହେ ମହାମୁନି, ତୁମେ ତୁମର ସମସ୍ତ ପରିବାର ସହିତ ଦେବଲୋକକୁ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଯାଅ। ମୋର କୃପାରେ ତୁମମାନେ ସଦା ଯୁବା ଅବସ୍ଥାରେ ରହିବେ।
ଭଵିଷ୍ଯତି ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଭାଗ୍ଯାନଂତ୍ଯଂ ପ୍ରଲପ୍ସ୍ଯଥ। ଦିଵ୍ଯାଭରଣସଂଯୁକ୍ତା ଦିଵ୍ଯଵସ୍ତ୍ରୋପଶୋଭିତାଃ
ହେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ତୁମେ ଅନନ୍ତ ସୌଭାଗ୍ୟ ଲାଭ କରିବେ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣ ଓ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଅତି ଶୋଭା ପାଇବେ।
ଗତାସ୍ତେ ସହସା ନାକଂ ସର୍ଵୈର୍ବଂଧୁଜନୈର୍ଵୃତାଃ। ଏଵଂ ଦ୍ଵିଜଵରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋଭତ୍ଯାଗାଦ୍ଯଯୁର୍ଦିଵମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପରିଜନଙ୍କ ସହିତ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଏଭଳି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁମାନେ ଲୋଭକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ତୁଲାଧାରସ୍ତଥାଧୀମାନ୍ସତ୍ଯଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ। ଯେ ନ ଜାନାତି ତଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ଦେଶାଂତରସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ତୁଳାଧାର ଜଣେ ଧୀର ଓ ସତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଆଚରଣ ଦୂର ଦେଶର ଲୋକମାନେ ଜାଣିନଥିଲେ।
ତୁଲାଧାରସମୋ ନାସ୍ତି ସୁରଲୋକେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ। ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପି ଭୂଦେଵ ସମଂ ଗତ୍ଵା ଦିଵଂ ଵ୍ରଜ
ଦେବଲୋକରେ ତୁଳାଧାର ସମାନ କେହି ନାହାନ୍ତି। ତେଣୁ, ହେ ଭୂଦେବ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ।
ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ମର୍ତ୍ଯଃ ସର୍ଵଧର୍ମପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ। ଜନ୍ମଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ପାପଂ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ତସ୍ଯ ନଶ୍ଯତି
ଏହି କଥା ଯେଉଁ ମଣିଷ ଶୁଣେ ଓ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହେ, ସେ ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ସଞ୍ଚିତ ସମସ୍ତ ପାପ ସେଇ କ୍ଷଣରେ ନଶ୍ୱର ହୁଏ।
ସକୃତ୍ପଠନମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵଯଜ୍ଞଫଲଂ ଲଭେତ୍। ଲୋକାନାଂ ପୁରତୋ ଵିପ୍ର ଦେଵାନାମର୍ଚ୍ଯତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଏହି କଥାକୁ କେବଳ ଏକଥର ପଢିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାଙ୍କ ପରି ସମ୍ମାନ ମିଳିଥାଏ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ। ଅଦ୍ରୋହକସ୍ଯ ଚାଖ୍ଯାତୋ ମହିମା ଲୋକଦୁଃସହଃ। ଏକତଲ୍ପଗତାଂ ଵାମାଂ କ୍ଷାଂତ୍ଵା ସର୍ଵଜିତୋଽଭଵତ୍
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ଅହିଂସକଙ୍କର ମହିମା ସମସ୍ତ ଲୋକ ପାଇଁ ଅସହ୍ୟ। ଅନ୍ୟର ଜୀବନୀ ସହ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ।
ଜ୍ଞାନିନାମପିଦୁଃସାଧ୍ଯଂ ମୁନୀନାଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣାଂ। ସୁରାସୁରମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଵିଷମଂ ତତ୍ସମଂ ଗତଃ
ଜ୍ଞାନୀ, ମୁନି, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମଣିଷମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ସେ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।
ସ୍ଵଭାଵାଦ୍ଵିଷମଂ କାମଂ ଜେତୁଂ କଃ ପୁରୁଷଃ କ୍ଷମଃ। ଅଦ୍ରୋହକମୃତେ ଵିପ୍ର ସ ଏଵ ଭଵଜିତ୍ପୁମାନ୍
ସ୍ୱଭାବରୁ କେଉଁ ପୁରୁଷ ଆସକ୍ତିକୁ ଜିତିପାରିବ? ଅହିଂସକ ବ୍ୟତୀତ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେଠି ଜଗତ୍ଜିତ କେବଳ ସେଇ।
ଅହଲ୍ଯାହରଣାଦେଵ ସୁରେଶସ୍ଯ ଭଗାଂକତା। ପୁନର୍ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ସହସ୍ରାକ୍ଷେତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ହରଣ କରିବାରୁ ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅପବାଦ ଲାଗିଥିଲା; ପରେ ଦେବୀଙ୍କ କୃପାରେ ସେ 'ସହସ୍ରାକ୍ଷ' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
ଵିଦିତଂ ସର୍ଵଲୋକେ ଚ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସଚରାଚରେ। ଦ୍ଵିଜ ଉଵାଚ- କଥଂ ଚ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଅହଲ୍ଯାହରଣଂ ପ୍ରଭୋ
ଏହି କଥା ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ତିନି ଲୋକରେ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଦ୍ୱିଜ କହିଲେ: ହେ ପ୍ରଭୁ, କିପରି ଦେବଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ହରଣ ହେଲା?
ଭଗାଂକତ୍ଵଂ ଚ ସଂପ୍ରାପ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସୁରାଧିପଃ। ନ ଗାଂ କୋପି ଭଗାଂକତ୍ଵଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତସ୍ସୁରରାଟ୍କଥମ୍
ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର କିପରି ଏହି ଅପବାଦର ଚିହ୍ନ ପାଇଲେ? ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତା ଏପରି ଚିହ୍ନ ପାଇନାହାନ୍ତି; ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ରାଜା କିପରି ଏହା ଲାଭ କଲେ?
ଦୁଃଶ୍ରୁତଂ ସୁରଵୈକଲ୍ଯଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ଵତଃ। ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ- ପୁରା ସ୍ଵାଂତୋଦ୍ଭଵାଂ କନ୍ଯାଂ ଲୋକେଶଶ୍ଚ ମହାମନାଃ
ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ଏହି ଦୁଃଖଦ ଅପୂର୍ଣ୍ଣତା ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ପୂର୍ବେ, ଲୋକପାଳମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ଧାତା ତାଙ୍କର ସ୍ୱଯଂଜାତ କନ୍ୟାକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଗୌତମଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଗୌତମାଯ ଦଦୌ ଧାତା ଲୋକପାଲାଗ୍ରତୋ ମୁଦା। ତତସ୍ତୁ ଲୋକପାଲାନାଂ ମନ୍ମଥାଵିଷ୍ଟଚେତସାମ୍
ତାପରେ, ଲୋକପାଳମାନେ ଯେଉଁମାନେ କାମରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ଶଚୀପତିଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦୁଃଖ ହେଉଥିଲା।
ଶଚୀପତେସ୍ତୁ ସଂମୋହୋ ହୃଦି ଶଲ୍ଯ ଇଵ ସ୍ଥିତଃ। ଲୋକପାଲାନତିକ୍ରମ୍ଯ ସୁଵେଷା ଵରଵର୍ଣିନୀ
ଅନ୍ୟ ଲୋକପାଳମାନେ ଠାରୁ ଅଧିକ, ଶୁଭ୍ର ଶୋଭା ଓ ଉତ୍ତମ ରୂପ ଥିବା ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ଏକ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ଭଳି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। 'ଏଠାରେ ମୁଁ ଆଉ କଣ କରିପାରିବି?' ଏମିତି ଚିନ୍ତା କରି, ସେଠି ସେ ଯୁବତୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ।
ଦ୍ଵିଜାଯ ରତ୍ନଭୂତୈଷା ଦତ୍ତା କିଂଵା କରୋମ୍ଯହମ୍। ଇତି ସଂଚିଂତ୍ଯ ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ଵର୍ତମାନେ ଚ ଯୌଵନେ
ପୁଣି ମାୟାବଶତଃ, ସେ ତାଙ୍କର ଅତି ଶୋଭାମୟ ରୂପକୁ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ଆଉ ଚିନ୍ତା କରି, ଗୌତମଙ୍କ ଆସନ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ପୁନଶ୍ଚ ମାଯଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ରୂପଂ ତସ୍ଯାସ୍ସୁଶୋଭନମ୍। ପୁନଶ୍ଚିନ୍ତଯମାନୋଽସୌ ଗୌତମାଧ୍ଯାସନଂ ଗତଃ
ପୁଣି ମାୟାବଶେଷରେ, ସେ ତାଙ୍କର ଅତି ଶୋଭାମୟ ରୂପକୁ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ପୁଣି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଗୌତମଙ୍କ ଆସନକୁ ଗଲେ।
ପଶ୍ଚାତ୍ତୁ ତସ୍ଯ ଗମନାଦ୍ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ମେ। ଏକଦା ଗୌତମଃ ସ୍ନାତୁଂ ଗତୋଽସୌ ପୁଷ୍କରଂ ପ୍ରତି
ତାହାଙ୍କର ପ୍ରସ୍ଥାନ ପରେ କଣ ଘଟିଲା, ଏବେ ମୋ ଉପରେ ଶୁଣ। ଏକ ଦିନ ଗୌତମ ନାହାଁବା ପାଇଁ ପୁଷ୍କରକୁ ଗଲେ।
ସାଧ୍ଵୀ ଚ ଗୃହଶୌଚେ ଚ ଗୃହଵସ୍ତୁନି ତତ୍ପରା। ପ୍ରଵୃତ୍ତା ଦେଵଵାସ୍ତୂନାଂ ବଲିକର୍ତୁଂ ଚ ତତ୍ପରା
ତାଙ୍କର ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଘର ଶୁଚିତା ଓ ଘରର ସାମଗ୍ରୀରେ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ। ସେ ଘରର ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ବଳି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲେ।
ଇଂଧନଂ ଵହ୍ନିକାର୍ଯଂ ଚ ନିତ୍ଯକର୍ମାନୁସଂଚଯମ୍। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଶକ୍ରୋ ମୁନେସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସେ ଜଳାଣା ଓ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦାଣ୍ଡା ଆଣୁଥିଲେ, ଏବଂ ନିତ୍ୟକାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ମହାତ୍ମା ମୁନିଙ୍କ ଉପରେ ମନ ଲଗାଇ, ଆସିଲେ।
ରୂପମାସ୍ଥାଯ ଗାତ୍ରେଣ ପ୍ରଵିଵେଶୋଟଜଂ ମୁଦା। ପତିଵ୍ରତା ପତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପରଯା ସତୀ
ମୁନିଙ୍କ ରୂପ ଓ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଖୁସି ହୋଇ ଅଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ପତିବ୍ରତା ନାରୀ, ତାଙ୍କ 'ପତି' କୁ ଦେଖି, ଗଭୀର ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସ୍ବାଗତ କଲେ।
ଦେଵସ୍ଥାନେ ଚ ଵସ୍ତୂନାଂ ସଂଚଯଂ କର୍ତୁମୁଦ୍ଯତା। ତତସ୍ତାମବ୍ରଵୀଦାର୍ତୋ ମୁନିଵେଷଧରୋ ହରିଃ
ସେ ଦେବସ୍ଥାନ ପାଇଁ ସାମଗ୍ରୀ ଯୋଗାଡ଼ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ଏବେ, ମୁନି ବେଶଧାରୀ ହରି, ଦୁଃଖ ଭରା କଣ୍ଠରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଵଶଗୋ ଵାମେ ଦେହି ମେ ଚୁଂବନାଦିକମ୍। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ସା ଚ ତ୍ରପାଯୁକ୍ତାଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ
"ସୁନ୍ଦରୀ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ, ମୋତେ ଏକ ଚୁମ୍ବନ ଓ ଅଧିକ ଦିଅ।" ଏହି ସମୟରେ ସେ ଲଜ୍ଜାରେ ଭରିଥିବା ଭାବରେ କହିଲେ।
ଦେଵକାର୍ଯାଦିକଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵକ୍ତୁଂ ନାର୍ହସି ମେ ପ୍ରଭୋ। ସର୍ଵଂ ଜାନାସି ଧର୍ମଜ୍ଞ ପୁଣ୍ଯାନାଂ ନିଶ୍ଚଯଂ ମୁନେ
"ପ୍ରଭୁ, ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଆପଣ ସବୁକିଛି ଜାଣନ୍ତି, ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ ଓ ପୁଣ୍ୟର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।"
ଅଯମର୍ଥୋ ହି ଵେଲାଯାମଧୁନୈଵ ନ ଯୁଜ୍ଯତେ। ତତସ୍ତାଂ ଚାରୁସର୍ଵାଂଗୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମନ୍ମଥପୀଡିତଃ
"ଏପରି କଥା ଏହି ସମୟରେ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" ତା'ପରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରରେ ସୁନ୍ଦର ତାକୁ ଦେଖି, ସେ କାମନାରେ ଭରିଗଲେ।