ସକୃଚ୍ଛୃଣୋତି ଯଃ ପୂତୋ ଦୁଷ୍କୃତୌଘାଦ୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ। ସୁରାଲଯମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗାଦ୍ଭ୍ରଷ୍ଟୋ ଧନୀ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ଏହି କଥା ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଖସିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଧନୀ ହୁଏ।
ଦ୍ଵିଜ ଉଵାଚ- ମାଂଡଵ୍ଯସ୍ଯ ମୁନେର୍ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଶୂଲାଘାତଃ କଥଂ ତନୌ। ପତ୍ଯୌ ପତିଵ୍ରତାଯାଶ୍ଚ କଥଂ କୁଷ୍ଠଂ କଲେଵରେ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ଦେହରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶୂଳ କିପରି ଲାଗିଲା? ଏବଂ ପତିପରାୟଣା ଜଣେ ଜଣାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦେହରେ କିପରି କୁଷ୍ଠ ହେଲା?
ହରିରୁଵାଚ- ଶିଶୁଭାଵାଚ୍ଚ ମାଂଡଵ୍ଯୋ ଝିଲ୍ଲିକାଯାମଭାନତଃ। ଵସ୍ତିଦେଶେ ତୃଣଂ ଦତ୍ଵା ମୋହାତ୍ସ ଚ ମୁମୋଚ ତାମ୍
ହରି କହିଲେ: ଶିଶୁବେଳେ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଅଜ୍ଞାନରେ ଏକ ଝିଙ୍କିର ପଛରେ ଘାସର ଟାଣି ଦେଇ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ।
ତେନାପଵାଦଦୋଷେଣ ଧର୍ମସ୍ଯାଜ୍ଞାତୁରେଵ ଚ। ଅହୋରାତ୍ରଂ ଵ୍ଯଥା କୃଚ୍ଛ୍ରା ଭୁକ୍ତା ତେନ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନା
ଏହି ଅପରାଧ ଓ ଧର୍ମ ଅଜ୍ଞାନର କାରଣରେ ସେ ଏହି ଜନ୍ମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଦିନ ରାତି ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଥିଲେ।
କିଂତୁ ସମାଧିନା ତେନ ନ ଜ୍ଞାତଂ ଶୂଲସଂଭଵମ୍। କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ଚ ମୁନିନା କୃତ୍ସ୍ନଂ ଯୋଗାଭ୍ଯାସାଦ୍ଭୃଶାଦପି
କିନ୍ତୁ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଥିବାରୁ ସେ ଶୂଳ କିଏ ଦେଇଥିଲେ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ; ମୁନି ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସରେ ସମସ୍ତ କଷ୍ଟ ସହିଥିଲେ।
କୁଷ୍ଠିନୋ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଘାତାଦଜିତେଂଦ୍ରିଯକାରଣାତ୍। ପୂତିଗଂଧଂ ତନୌ କୁଷ୍ଠଂ ସଂଜାତଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅନିୟନ୍ତ୍ରଣର ଫଳରେ ତାଙ୍କ ଦେହରେ କୁଷ୍ଠ ଓ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ହେଲା, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପୁରା ଵିପ୍ରାଯ ତେନୈଵ ଦତ୍ତଂ ଗୌରୀଚତୁଷ୍ଟଯମ୍। କନ୍ଯକାତ୍ରିତଯଂ ଵିପ୍ର ତେନ ତସ୍ଯ ପତିଵ୍ରତା
ପୂର୍ବେ ସେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଚାରିଟି ଗାଈ ଓ ତିନୋଟି କନ୍ୟା ଦାନ କରିଥିଲେ; ଏହି କାରଣରୁ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ପତିପରାୟଣ ଥିଲେ।
ଅସ୍ଯାସ୍ତୁ କାରଣାଦେଵ ସ ଚ ମତ୍ସମତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍। ଅତ୍ର ତେ ଵିସ୍ମଯଃ କୁତ୍ର ଵେଦକର୍ମପୁରାତନମ୍
ଏହି ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀର କାରଣରୁ ସେ ମୋ ସମାନ ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଥାଏ; ପୁରୁଣା ବେଦ ଆଚାର ବିଷୟରେ ତୁମର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାହିଁକି?
ଦ୍ଵିଜ ଉଵାଚ- କୃତ୍ଯା ନାରୀ ନ ଯସ୍ଯୈଵ ତସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗୋ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍। ଯଥୈତଚ୍ଚରିତଂ ନାଥ ସର୍ଵେଷାଂ ଶିଵମିଷ୍ଯତେ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ଯାହାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ନାହିଁ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଏ; ଯେପରି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଆଶା କରାଯାଏ।
ହରିରୁଵାଚ- ସଂତି କୃତ୍ଯାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ କାଶ୍ଚିତ୍ପୁଂସଃ ସର୍ଵସ୍ଵଦସ୍ଯ ଚ। ତତ୍ରାପ୍ଯରକ୍ଷଣୀଯାଂ ଚ ମନସାପି ନ ଧାରଯେତ୍
ହରି କହିଲେ: କିଛି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ କିଛି ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ତଥାପି, ସେମାନେ ରକ୍ଷା କରିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, ମନରେ ମଧ୍ୟ ଧରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ।
ନ ସ୍ତ୍ରୀଣାମପ୍ରିଯଃ କଶ୍ଚିତ୍ପ୍ରିଯୋ ଵାପି ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଗାଵସ୍ତୃଣମିଵାରଣ୍ଯେ ପ୍ରାର୍ଥଯଂତି ନଵଂନଵମ୍
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କାହାକୁ ଅପ୍ରିୟ କିମ୍ବା ପ୍ରିୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଜଙ୍ଗଲରେ ଗାଈ ଯେପରି ନୂଆ ଘାସ ଖୋଜେ, ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ନୂଆ ଜିନିଷ ଚାହାନ୍ତି।
ପୁମାଂସଂ ଵିତ୍ତହୀନଂ ଚ ଵିରୂପଂ ଗୁଣଵର୍ଜିତମ୍। ଅକୁଲୀନଂ ଚ ଭୃତ୍ଯଂ ଚ କାମିନୀ ଭଜତେ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗରିବ, ଅଙ୍ଗବିକଳ, ଗୁଣହୀନ, ନିମ୍ନ କୁଳର କିମ୍ବା ଚାକର ଥିବା ପୁରୁଷକୁ ମଧ୍ୟ ଚାହେ।
ଭର୍ତାରଂ ଚ ଗୁଣୋପେତଂ କୁଲୀନଂ ଚ ମହାଧନମ୍। ସୁଂଦରଂ ରତିଦକ୍ଷଂ ଚ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ନୀଚଂ ଭଜେଦ୍ଵଧୂଃ
ଯଦି କୌଣସି ଜଣେ ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କର ଗୁଣୀ, ଉଚ୍ଚ ବଂଶର, ଧନୀ, ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ରତିରେ ପାରଙ୍ଗତ ପତିକୁ ଛାଡ଼ି ଏକ ନିମ୍ନ ମଣିଷଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଯାଏ—
ଉମାନାରଦସଂଵାଦମାଖ୍ଯାନଂ ଵିଦ୍ଧି ଭୂସୁର। ଯେନ ଵିଦ୍ଯାସ୍ତ୍ରିଯାଶ୍ଚେଷ୍ଟା ଵିଵିଧାଃ କୃତ୍ସ୍ନଶୋ ଦ୍ଵିଜ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହାକୁ ଉମା ଓ ନାରଦଙ୍କ ଆଲୋଚନା କଥା ବୋଲି ଜାଣ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ନାରୀମାନଙ୍କ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଆଚରଣ ଓ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ସ୍ଵଭାଵାନ୍ନାରଦୋ ଵିପ୍ର ଵିଶ୍ଵଜିଜ୍ଞାସକୋ ମୁନିଃ। ସ୍ଵାଂତେ ଵିମୃଶ୍ଯାଥ ଗତଃ କୈଲାସଂ ଗିରିମୁତ୍ତମମ୍
ନାରଦ ମୁନି, ଯିଏ ସବୁ କିଛି ଜାଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ସ୍ୱଭାବକ୍ରମେ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି, ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଵୃଷକେତୁସଦାଖ୍ଯାନ ସପ୍ରତିଷ୍ଠେ ହିମେ ଗିରୌ। ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମହାତ୍ମା ଵୈ ପପ୍ରଚ୍ଛ ପାର୍ଵତୀଂ ମୁନିଃ
ହିମପର୍ବତରେ, ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ସେ ମହାତ୍ମା ମୁନି ପ୍ରଣାମ କରି ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଦେଵି ସୀମଂତିନୀନାଂତୁ ଦୁଶ୍ଚେଷ୍ଟାଂ ଜ୍ଞାତୁମୁତ୍ସହେ। କୌତୁକେନ ତ୍ଵଯା ଚର୍ଯା ଵଧୂନାଂ ସଂପ୍ରଯୁଜ୍ଯତେ
ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ଜଣିବାକୁ ଚାହେଁ ଯେ, ଗୃହଣୀମାନଙ୍କ ଅଶୁଭ ଆଚରଣ କଣ। ମୋର ଉତ୍ସୁକତାରୁ, ତୁମେ ବଧୂମାନଙ୍କ ଚରିତ୍ର ବିଷୟରେ କହ।
ସର୍ଵାସାମପି ନାରୀଣାଂ ସ୍ଵାନ୍ତଂ ଜାନାସି ତତ୍ତ୍ଵତଃ। ତନ୍ମାଂ କଥଯ ସର୍ଵେଷୁ ଵିନୀତମଜ୍ଞମତ୍ର ଚ
ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କ ମନର ଗଭୀର ତତ୍ତ୍ୱ ତୁମେ ଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣ। ଏହି ବିଷୟରେ ମୁଁ ନମ୍ର ଓ ଅଜ୍ଞ, ସେଥିପାଇଁ ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ କହ।
ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ- ଯୁଵତୀନାଂ ସଦା ଚିତ୍ତଂ ପୁଂସୁ ତିଷ୍ଠତ୍ଯସଂଶଯମ୍। ଅସ୍ମିନ୍ଯୋନୌ ସୁସଂଯୋଗ୍ଯେ ସଂଗତେ ଵାପ୍ଯସଂଗତେ
ଦେବୀ କହିଲେ— ଯୁବତୀମାନଙ୍କର ମନ ସଦା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନେଇ ରହେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ଦେହରେ ଭଲ ଭାବେ ମିଶିଥିଲେ କିମ୍ବା ମିଶିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଭାବ ରହିଥାଏ।
ସୁଵେଷଂ ପୁରୁଷଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭ୍ରାତରଂ ଯଦି ଵା ସୁତମ୍। ଯୋନିଃ କ୍ଲିଦ୍ଯତି ନାରୀଣାଂ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ହି ନାରଦ
ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ନାରୀ ଭଲ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ପୁରୁଷ, କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ଭାଇ କିମ୍ବା ପୁଅକୁ ଦେଖନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଗର୍ଭ ଭିଜିଯାଏ—ଏହା ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ ନାରଦ।
ସ୍ଥାନଂ ନାସ୍ତି କ୍ଷଣଂ ନାସ୍ତି ନାସ୍ତି ପ୍ରାର୍ଥଯିତା ନରଃ। ତେନ ନାରଦ ନାରୀଣାଂ ସତୀତ୍ଵମୁପଜାଯତେ
କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ, କୌଣସି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ନାହିଁ, କୌଣସି ପୁରୁଷ ଚାହିଁ ନାହିଁ; ଏହିପରି ନାରଦ, ନାରୀମାନଙ୍କର ପତିବ୍ରତ ଧର୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଘୃତକୁଂଭସମା ନାରୀ ତପ୍ତାଂଗାରସମଃ ପୁମାନ୍। ତସ୍ମାଦ୍ଘୃତଂ ଚ ଵହ୍ନିଂ ଚ ନୈକସ୍ଥାନେ ଚ ଧାରଯେତ୍
ନାରୀ ଘିଅ ଭରା କୁମ୍ଭ ଭଳି, ପୁରୁଷ ତାପିଥିବା କୋଇଳା ପରି। ଏହିଠାରୁ ଘିଅ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଥୈଵମତ୍ତମାତଂଗଂ ସୃଣିମୁଦ୍ଗରଯୋଗତଃ। ସ୍ଵଵଶଂ କୁରୁତେ ଯଂତା ତଥା ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପ୍ରରକ୍ଷକଃ
ଯେପରି ମଦମସ୍ତ ହାତୀକୁ ଦାଡ଼ି ଓ ଲଠି ଦ୍ୱାରା ଏକ ଶିକ୍ଷକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ସେପରି ନାରୀମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଦରକାର।
ପିତା ରକ୍ଷତି କୌମାରେ ଭର୍ତା ରକ୍ଷତି ଯୌଵନେ। ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ସ୍ଥାଵିରେ ଭାଵେ ନ ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ଵାତଂତ୍ର୍ଯମର୍ହତି
ପିଲାବେଳେ ପିତା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଯୁବାବେଳେ ପତି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ପୁଅମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ନାରୀ ସ୍ୱାଧୀନତାର ଅଧିକାରୀ ନୁହେଁ।
ତତଃ ସ୍ଵାତଂତ୍ର୍ଯଭାଵାଚ୍ଚ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଚ ଵରାଂଗନା। ପୁରୁଷେଣାର୍ଥିତା ଧୀରା ପ୍ରେରଣାଦିଚରୀ ଭଵେତ୍
ଏହିପରି ସ୍ୱାଧୀନତା ନଥିବା ଓ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଙ୍ଗନା ପୁରୁଷ ଚାହିଲେ ତାଙ୍କର ପ୍ରେରଣାରେ କାମ କରେ।
ଅରକ୍ଷଣାଦ୍ଯଥା ପାକଃ ଶ୍ଵକାକଵଶଗୋ ଭଵେତ୍। ତଥୈଵ ଯୁଵତୀ ନାରୀ ସ୍ଵଚ୍ଛଂଦାଦ୍ଦୁଷ୍ଟତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯେପରି ଅରକ୍ଷିତ ଖାଦ୍ୟ କୁକୁର ଓ କାଉଁଡ଼ାର ଅଧୀନ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ଯୁବତୀ ନାରୀ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଦୁଷ୍ଟତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ପୁନରେଵ କୁଲଂ ଦୁଷ୍ଟଂ ତସ୍ଯାସ୍ସଂସର୍ଗତୋ ଭଵେତ୍। ପରବୀଜେନ ଯୋ ଜାତଃ ସ ଚ ସ୍ଯାଦ୍ଵର୍ଣସଂକରଃ
ପୁନି, ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ସହିତ ସଂସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ପରିବାର ଦୁଷିତ ହୁଏ; ଅନ୍ୟ ଶୁକ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା ସନ୍ତାନ ଜାତି ମିଶ୍ରଣର କାରଣ ହୁଏ।
ଜାରଜଃ ସଂକରଃ ପାପୋ ନରକେ ନିଯତଂ ଵସେତ୍। କୀଟଜାତୌ ଗତା ଜାତାଃ ପୁନଃ ସର୍ଵେ ମହୀତଲେ
ଜାର ଓ ଜାତିମିଶ୍ରଣର ଦୁଷ୍ଟ ସନ୍ତାନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନରକରେ ରହନ୍ତି; କୀଟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାମାନେ ପୁନି ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଆସନ୍ତି।
ତତୋ ମ୍ଲେଚ୍ଛମୁପାନୀତଂ କୁଲଂ ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜନଂଦନ। କୁଲକ୍ଷଯୋ ଭଵେଦ୍ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଦୁଷ୍ଟାଂ ନ ଧାରଯେତ୍
ଏଭଳି, ହେ ଦ୍ୱିଜନନ୍ଦନ, ପରିବାର ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ; ଏହିପରି ପରିବାର ନାଶ ହେବାରୁ, ଦୁଷ୍ଟ ନାରୀକୁ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵୈଵ ଯୋଷିତାଂ ଦୋଷଂ କ୍ଷମତେ ଯୋ ନରାଧମଃ। ସ ତିଷ୍ଠେନ୍ନିରଯେ ଘୋରେ ରୌରଵେ ପିତୃଭିଃ ସହ
ଯଦି କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ ପୁରୁଷ, ନାରୀଙ୍କ ଦୋଷ ଜାଣି ସହିଯାଏ, ସେ ତାଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକରେ ରହିଥାଏ।