ଅପୃଚ୍ଛତ୍କସ୍ଯ କର୍ମାଣି ଶୋଭନାନି ଚ ଚତ୍ଵରେ। ମଯା ନୋକ୍ତେପ୍ଯୁଷଃ କାଲେ କସ୍ଯ ମତ୍ପ୍ରିଯକାରଣାତ୍
ଚଉକରେ କାହାର କାମ କର୍ମ ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ବିଷୟରେ ପଚାରାଯାଇଥିଲା? ମୁଁ ପ୍ରଭାତବେଳେ କିଛି କହିନଥିଲି, ତଥାପି କାହା ପାଇଁ, ଯିଏ ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ, ଏହା କରାଯାଇଥିଲା?
ରୁଚ୍ଯକର୍ମଣି ଦୀପ୍ଯଂତେ ରଥ୍ଯା ଚତ୍ତ୍ଵର ଵୀଥିକାଃ। ପରସ୍ପରେଣ ସଂଚିଂତ୍ଯ ଵାରମୁଖ୍ଯାଂ ଚ ତେଽବ୍ରୁଵନ୍
ମନୋହର କାମ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ରାସ୍ତା, ଚଉକ ଓ ଗଲିଗୁଡ଼ିକ ଆଲୋକିତ ହେଉଛି। ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଆଲୋଚନା କରି, ଦିନର ମୁଖ୍ୟ ଘଟଣା ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ଅସ୍ମାଭିର୍ନ କୃତଂ ଭଦ୍ରେ କର୍ମ ଚୈତତ୍ପ୍ରମାର୍ଜନମ୍। ଅଥ ସା ଵିସ୍ମଯଂ ଗତ୍ଵା ସଂଚିଂତ୍ଯ ରଜନୀକ୍ଷଯେ
ଭଲ ମହିଳେ, ଏହି କାମ କିମ୍ବା ପରିସ୍କାର କାମ ଆମେ କରିନଥିଲୁ। ଏହା ଦେଖି ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ି, ରାତି ଶେଷ ହେବା ସମୟରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ତଯା ଚ ଦୃଶ୍ଯତେ ସା ଚ ତଥୈଵ ପୁନରାଗତା। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ମହତୀଂ ସାଧ୍ଵୀଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ଚ ପତିଵ୍ରତାମ୍
ସେ ଦେଖାଗଲେ, ଏବଂ ପୁଣି ପୂର୍ବବତ୍ ଫେରିଲେ। ସେ ମହାନ୍ତି ଓ ସତୀ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ଅତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍।
ଦଧାର ଚରଣେ ତସ୍ଯା ହା କ୍ଷମସ୍ଵେତି ଭାଷିଣୀ। ଆଯୁର୍ଦେହଂ ଚ ସଂପତ୍ତିର୍ଯଶୋର୍ଥଃ କୀର୍ତିରେଵ ଚ
ସେ ତାଙ୍କର ପାଦ ଧରି, 'ହା, ମୋତେ ଖ୍ଷମା କର' ବୋଲି କହିଲେ। 'ମୋର ଆୟୁଷ୍ୟ, ଶରୀର, ଧନ, ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ କୀର୍ତ୍ତି—ସବୁ ତୁମ ପାଇଁ।'
ଏତାସାଂ ମେ ଵିନାଶାଯ ସ୍ଫୁରସୀଵ ପତିଵ୍ରତେ। ଯଦ୍ଯତ୍ପ୍ରାର୍ଥଯସେ ସାଧ୍ଵି ନିତ୍ଯଂ ଦାସ୍ଯାମି ତଦ୍ଦୃଢମ୍
ହେ ପତିବ୍ରତା, ତୁମ ପାଇଁ ମୋର ଏ ସବୁ ନଷ୍ଟ ହେଉଛି ବୋଲି ମନେ ହେଉଛି। ହେ ସତୀ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ସେଥିରେ ମୁଁ ସଦା ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦେବି।
ସୁଵର୍ଣଂ ମଣିରତ୍ନଂ ଵା ଚେଲଂ ଵା ଯନ୍ମନୋରଥଂ। ତାମୁଵାଚ ତତଃ ସାଧ୍ଵୀ ନ ମେ ଚାର୍ଥେ ପ୍ରଯୋଜନମ୍
ସୁନା, ମଣି, ରତ୍ନ କିମ୍ବା ବସ୍ତ୍ର—ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଆଛି। ତେବେ ସେ ସତୀ କହିଲେ, 'ମୋତେ ଧନ-ଦୌଲତର କୌଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।'
ଅସ୍ତି କାର୍ଯଂ ଚ ତେ କିଞ୍ଚିଦ୍ଵଦାମି କୁରୁଷେ ଯଦି। ତଦା ମେ ହୃଦି ସଂତୋଷଃ କୃତଂ ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଯାଽଧୁନା
ତୁମ ପାଖରେ କିଛି କାମ ରହିଛି କି? କହ, ଯଦି କରିପାରିବ, ତେବେ ମୋର ହୃଦୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବ। ଏବେ ତୁମେ ସବୁ କାମ ସଫଳ କରିଛ।
ଗଣିକୋଵାଚ- ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯାମି ଦ୍ରୁତଂ ଵଦ ପତିଵ୍ରତେ। କୁରୁ ମେ ରକ୍ଷଣଂ ମାତର୍ଦ୍ରୁତଂ କୃତ୍ଯଂ ଚ ମେ ଵଦ
ଗଣିକା କହିଲେ— 'ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ, ନିଶ୍ଚୟ ତୁରନ୍ତ କରିଦେବି; କହ, ହେ ପତିବ୍ରତା। ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ମା, ଏବଂ ତୁରନ୍ତ କାହିଁକି କରିବା ଉଚିତ୍, କହ।'
ତ୍ରପଯା ନିକୃତଂ ଵାଚ୍ଯଂ ତସ୍ଯାମୁକ୍ତଂ ଵରଂ ପ୍ରିଯମ୍। କ୍ଷଣଂ ଵିମୃଶ୍ଯ ସା ଵେଶ୍ଯା କୃତ୍ଵା କ୍ଷାଂତିମୁଵାଚ ଚ
ଲଜ୍ଜାରେ ଯାହା କହିବା ଉଚିତ୍ ଥିଲା, ସେଥିରୁ ରହିଗଲେ, ଏବଂ ସେ ପ୍ରିୟ ଇଚ୍ଛା କହିଲେ ନାହିଁ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଚିନ୍ତା କରି, ଗଣିକା ମନେ ଧୃଢ଼ତା କରି କହିଲେ।
କୁଷ୍ଠିନଃ ପୂତିଗଂଧସ୍ଯ ସଂପର୍କେ ଦୁଃଖିତା ଭୃଶମ୍। ଦିନୈକଂ ଚ କରିଷ୍ଯାମି ଯଦ୍ଯାଗଚ୍ଛତି ମଦ୍ଗୃହମ୍
ମୁଁ ଏକ କୁଷ୍ଠରୋଗୀଙ୍କ ଦୁର୍ଗନ୍ଧର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ବହୁତ କଷ୍ଟ ପାଉଛି। ଯଦି ସେ ଏକ ଦିନ ମୋ ଘରକୁ ଆସନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ଏହା କରିଦେବି।
ପତିଵ୍ରତୋଵାଚ- ଆଗମିଷ୍ଯାମି ତେ ଗେହମଦ୍ଯ ରାତ୍ରୌ ଚ ସୁଂଦରି। ଭୁକ୍ତଭୋଗ୍ଯଂ ପତିଂ ହୃଷ୍ଟଂ ପୁନର୍ନେଷ୍ଯାମି ମଦ୍ଗୃହମ୍
ପତିବ୍ରତା କହିଲେ— 'ମୁଁ ଏ ରାତିରେ ତୁମ ଘରକୁ ଆସିବି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ। ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଭୋଜନ କରି ଖୁସି ହେଲେ, ପୁଣି ତାଙ୍କୁ ମୋ ଘରକୁ ଆଣିବି।'
ଗଣିକୋଵାଚ- ଗଚ୍ଛ ଶୀଘ୍ରଂ ମହାଭାଗେ ସ୍ଵଗୃହଂ ଚ ପତିଵ୍ରତେ। ପତିସ୍ତେ ଚାର୍ଦ୍ଧରାତ୍ରେ ସ ଆଗଚ୍ଛତୁ ଚ ମଦ୍ଗୃହମ୍
ଗଣିକା କହିଲେ— 'ହେ ମହାଭାଗେ, ତୁମ ଘରକୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ହେ ପତିବ୍ରତା। ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ଆଧି ରାତିରେ ମୋ ଘରକୁ ଆସନ୍ତୁ।'
ବହଵୋ ମେ ପ୍ରିଯାସ୍ସଂତି ରାଜାନସ୍ତତ୍ସମାଶ୍ଚ ଯେ। ଏକୈକୋ ମଦ୍ଗୃହେ ନିତ୍ଯଂ ତିଷ୍ଠତୀହ ନିରଂତରମ୍
ମୋର ଅନେକ ପ୍ରିୟ ଅଛନ୍ତି, ରାଜା ଓ ସେମାନଙ୍କ ସମାନ ଅନ୍ୟମାନେ। ପ୍ରତ୍ୟେକେ ସଦା ମୋ ଘରେ ଅବିରତ ରହନ୍ତି।
ଅଦ୍ଯାହଂ ମେ ଗୃହଂ ଶୂନ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯାମି ଚ ତ୍ଵଦ୍ଭଯାତ୍। ସ ଚାଗଚ୍ଛତୁ ତେ ଭର୍ତ୍ତା ସ ଚାସ୍ମାନ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଗଚ୍ଛତୁ
ଆଜି ମୁଁ ତୁମ ଭୟରେ ମୋ ଘର ଖାଲି କରିଦେବି। ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ଆସନ୍ତୁ, ଆମ ସହିତ ମିଶି, ପୁଣି ଯାଉନ୍ତୁ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ସା ସାଧ୍ଵୀ ଗତାସୌ ସ୍ଵଗୃହେ ତଥା। ପତ୍ଯୌ ନିଵେଦଯାମାସ କୃତ୍ଯଂ ତେ ଫଲିତଂ ପ୍ରଭୋ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ସତୀ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ। ସେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ପ୍ରଭୁ, ତୁମ କାମ ସଫଳ ହୋଇଛି।'
ଅଦ୍ଯ ରାତ୍ରୌ ଚ ତଦ୍ଗେହଂ ଗଂତୁଂ ଖ୍ଯାତିଂ କରୋତି ସା। ପ୍ରଭୂତାଃ ପତଯସ୍ତସ୍ଯାସ୍ତଵ କାଲୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଆଜି ରାତିରେ ସେ ଏହି କଥା ସବୁକୁ ଜଣେଇ, ସେଠାକୁ ଯିବେ। ତାଙ୍କର ଅନେକ ସ୍ୱାମୀ ଅଛନ୍ତି, ତୁମ ପାଇଁ ସେଠାରେ ସମୟ ନାହିଁ।
ଵିପ୍ର ଉଵାଚ- କଥଂ ଯାସ୍ଯାମି ତଦ୍ଗେହଂ ମଯା ଗଂତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେ। ଏତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା କୁତଃ କ୍ଷାଂତିଃ କୃତଂ କାର୍ଯଂ କଥଂ ଭଵେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ— 'ମୁଁ ସେଠାକୁ କିପରି ଯିବି? ମୋ ପାଇଁ ଯିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଏହା ଜାଣି, କିପରି ଧୈର୍ଯ୍ୟ ରହିବ, କିପରି କାମ ସଫଳ ହେବ?'
ପତିଵ୍ରତୋଵାଚ- ସ୍ଵପୃଷ୍ଠସ୍ଥମହଂ କୃତ୍ଵା ନେଷ୍ଯାମି ତଦ୍ଗୃହଂ ପ୍ରତି। ସିଦ୍ଧେ ହ୍ଯର୍ଥେ ନଯିଷ୍ଯାମି ପୁନସ୍ତେ ନୈଵ ଵର୍ତ୍ମନା
ସେ ପତିବ୍ରତା କହିଲେ—ମୁଁ ମୋ ପତିଙ୍କୁ ପିଠିରେ ବସାଇ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇଯିବି; ମୋର କାମ ସାରିଗଲା ପରେ, ଏହି ପଥରେ ମୁଁ ପୁଣି ଫେରିବି ନାହିଁ।
ଦ୍ଵିଜ ଉଵାଚ- କଲ୍ଯାଣି ତ୍ଵତ୍କୃତେନୈଵ ସର୍ଵଂ ମେ କୃତ୍ଯମେଷ୍ଯତି। ଇଦାନୀଂ ଯତ୍କୃତଂ କର୍ମ ସ୍ତ୍ରୀଜନୈରପି ଦୁଃସହମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—ଓ ଶୁଭେ, ତୁମ ଦୟାରେ ମୋର ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ ହେବ; ତୁମେ ଯେଉଁ କାମ କରିଛ, ସେଠାରେ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏତେ ଦୁଃଖ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତସ୍ମିଂଶ୍ଚ ନଗରେ ରମ୍ଯେ ନିତ୍ଯଂ ଚ ଧନିନୋ ଗୃହେ। ପୌରେଶ୍ଚ ପ୍ରଚୁରଂ ଵିତ୍ତଂ ହୃତଂ ରାଜ୍ଞା ଶ୍ରୁତଂ ତଦା
ସେ ସୁନ୍ଦର ସହରରେ, ଏକ ଧନୀ ଘରରେ ଏବଂ ସହରବାସୀମାନଙ୍କର ବହୁ ଧନ ରାଜା ଦ୍ୱାରା ଚୋରି ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ସମୟରେ ଶୁଣାଗଲା।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵାନ୍ନିଶାଚାରାନାହୂଯ ନୃପତୀ ରୁଷା। ଜୀଵିତୁଂ ଯଦି ଵୋ ଵାଂଛା ଚୋରଂ ମାମଦ୍ଯ ଦାସ୍ଯଥ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା କ୍ରୋଧରେ ସମସ୍ତ ରାତିର ରକ୍ଷକମାନେକୁ ଡାକି କହିଲେ—ତୁମେ ଯଦି ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହ, ଆଜି ମୋତେ ଚୋରକୁ ଧରି ଦେବାକୁ ହେବ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ନୃପସ୍ଯାଜ୍ଞାଂ ଯତ୍ତୈର୍ଜିଘୃକ୍ଷଯାକୁଲୈଃ। ଚାରୈଶ୍ଚୋରୋ ଗୃହୀତସ୍ତୈର୍ବଲାଚ୍ଚୈଵ ନୃପାଜ୍ଞଯା୫୦ 1.51.
ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ, ସେମାନେ ଚେଷ୍ଟାରେ ଏବଂ ଭୟରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଗୁପ୍ତଚରମାନେ ସହିତ ଚୋରକୁ ବଳପୂର୍ବକ ଧରି ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ନେଇଗଲେ।
ନଗରୋପାଂତଦେଶେ ଚ ଵୃକ୍ଷମୂଲେ ଘନେ ଵନେ। ସମାଧିସ୍ଥୋମହାତେଜାମାଂଡଵ୍ଯୋମୁନିପୁଂଗଵଃ
ସହରର ସୀମାରେ ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ଗଛ ତଳେ ମହାତ୍ମା ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ମୁନି, ଯିଏ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ତେଜ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା।
ଵ୍ଯାତିଷ୍ଠଦ୍ଵହ୍ନିସଂକାଶୋ ଯୋଗିନାଂ ପ୍ରଵରୋ ମୁନିଃ। ଅଂତର୍ନାଡୀଗତୋ ଵାଯୁଃ କିଂଚିନ୍ନ ପ୍ରତିଭାତି ଚ
ସେ ମହାମୁନି ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଉଭେଇଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଶରୀର ଭିତରେ ପବନ ଚଳିଥିଲା, କିଛି ଜଣାଉ ନଥିଲା।
ତଂ ବ୍ରହ୍ମତୁଲ୍ଯଂ ତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁଷ୍ଟା ମହାମୁନିମ୍। ଚୋରୋଯମଦ୍ଭୁତାକାରୋ ଧୂର୍ତସ୍ତିଷ୍ଠତି କାନନେ
ସେହି ମହାମୁନିଙ୍କୁ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମା ପରି ଦେଖାଉଥିଲେ, ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ଦେଖି କହିଲେ—ଏହିଁ ହେଉଛନ୍ତି ଚୋର, ଅଜଣା ଆକୃତିର ଏକ ଠକ୍କା, ଜଙ୍ଗଲରେ ଦାଉଡ଼ିଛନ୍ତି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତଂ ପାପା ବବନ୍ଧୁର୍ମୁନିସତ୍ତମମ୍। ନୋକ୍ତାଶ୍ଚ ନେକ୍ଷିତାସ୍ତେନ ପୁରୁଷା ଅତିଦାରୁଣାଃ
ଏଭଳି କହି, ସେ ପାପୀମାନେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ; ମୁନି ତାଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ସେମାନେ ବହୁତ ନିର୍ଦ୍ୟାତି ଥିଲେ।
ତତୋ ରାଜା ଉଵାଚେଦଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତସ୍ତସ୍କରୋ ମଯା। ଉପାଂତେ ଚ ପଥିଦ୍ଵାରେ କୁରୁଧ୍ଵଂ ଘୋରଦଣ୍ଡନମ୍
ତାପରେ ରାଜା କହିଲେ—ଚୋରକୁ ମୁଁ ଧରିଛି; ସହର ସୀମାର ପଥ ଦ୍ୱାରରେ ଭୟଙ୍କର ଶାସ୍ତି ଦିଅ।
ମାଂଡଵ୍ଯଶ୍ଚ ମୁନିସ୍ତତ୍ର ପଥିଶୂଲେ ଚ କୀଲିତଃ। ପାଯୁଦେଶେ ଚ ତୈର୍ଦତ୍ତଂ ଶୂଲଂ ଯାଵଚ୍ଚ ମସ୍ତକମ୍
ସେଠାରେ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ମୁନିଙ୍କୁ ସହର ଦ୍ୱାରରେ ଶୂଳରେ ଚଢ଼ାଇଦେଲେ; ଶୂଳଟି ତାଙ୍କ ପାଖୁରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘୁସିଦେଲେ।
ଵ୍ଯଥାଂ ସ ଚ ନ ଜାନାତି ଶୂଲେ ଵିଦ୍ଧତନୁର୍ଯମାତ୍। ଅନ୍ଯୈରପି କୃତୋ ଦଣ୍ଡଃ କୃତସ୍ତୈସ୍ତୁ ମନୋହିତଃ
ଶୂଳରେ ଶରୀର ଛିନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କୌଣସି ବେଦନା ଅନୁଭବ କରିଲେ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଦଣ୍ଡିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ।